Sa ditë kanë të drejtë të pushojnë prindërit pas lindjes së fëmijës në Zvicër?

Nëse jeni gati për t'u bërë prind (ose sapo jeni bërë), punëdhënësi juaj zviceran duhet t'ju japë pak kohë pushimi nga puna - por mund të mos jetë aq e gjatë sa dëshironi

Nëse vini nga disa vende të BE-së, ndoshta jeni mësuar të merrni pushim nga puna për të qenë me fëmijën tuaj.

Në Francë, për shembull, nënat e reja kanë të drejtë të marrin deri në 26 javë pushim, shkruan The Local, përcjell albinfo.ch.

Dhe nëse jeni suedez (nëna ose babai) dhe leja prindërore prej 480 ditësh është normë për ju, atëherë mund të duket sikur Zvicra – ku nënat kanë të drejtë për 14 javë dhe baballarët dy – po ju ndryshon seriozisht.

Gjatë pushimit 14 javor (ose 98 ditë) nënat në Zvicër kanë të drejtë të paguhen 80 për qind të pagës së tyre, deri në maksimum 196 franga në ditë.

Por ndërsa leja e paguar e lehonisë është vendosur në Zvicër në vitin 2005 – vite më vonë se në BE – baballarëve iu desh të prisnin shumë më gjatë për të marrë të drejtën e njëjtë (megjithëse më të kufizuar në kohë).

Megjithatë, për Zvicrën, ajo pushim dyjavor është tashmë shumë përparim, pasi para vitit 2021, vendi nuk kishte leje ligjore të atësisë, me shumicën e baballarëve të lejuar të merrnin vetëm një “ditë familjare” kur lindi fëmija i tyre, përcjell tutje albinfo.ch.

Dy ishin arsyet kryesore pse baballarëve nuk iu dha leja e atësisë: financiare dhe kulturore, të cilat, në këtë rast, ishin të ndërthurura.

Zvicra ka një histori të fortë të përgjegjësisë individuale, e cila promovoi idenë se shteti (ose punëdhënësi) nuk duhet të paguajë për njerëzit që zgjedhin të kenë fëmijë, dhe leja e atësisë do t’i kushtonte qeverisë zvicerane 230 milionë franga në vit.

Prandaj, ideja ishte që baballarët që dëshironin të qëndronin në shtëpi me të porsalindurit e tyre në ditët e para të jetës, duhet të përdornin kohën e pushimeve për ta bërë këtë – siç bënë shumë.

Referendumi themelor

Megjithatë, kjo ndryshoi më 27 shtator 2020, kur 60 për qind e votuesve zviceranë vendosën në favor të lejes së atësisë. Ligji ka hyrë në fuqi më 1 janar 2021.

Siç raportoi në atë kohë The Local, “Philippe Gnaegi, drejtor i Pro Famila, tha se rezultati tregoi një ndryshim në dinamikën gjinore në Zvicër.

“Kjo tregon se shoqëria ka evoluar dhe se një model ku gratë duhet të qëndrojnë në shtëpi nuk është më i përshtatshëm për kohën.”

“Kjo leje mund të merret ose në baza javore (përfshirë fundjavat) ose në bazë të ditëve individuale”, tha qeveria, duke shtuar se “leja e atësisë duhet të merret brenda gjashtë muajve nga lindja e fëmijës”.

Për sa i përket kompensimit, baballarët mund të marrin një maksimum prej 2744 frangash zvicerane gjatë dy javëve të pushimit të tyre me paratë që do të paguhen sipas skemës së kompensimit shtetëror, përcjell tutje albinfo.ch.

Megjithatë, ditët nuk duhet të merren të gjitha menjëherë: baballarët mund të zgjedhin të marrin një ditë pushim në javë për dhjetë javë.

Vetëm baballarët biologjikë kanë të drejtë të kërkojnë leje.

Baballarët do të kenë të drejtë për përfitim pas pesë muajsh punë në Zvicër dhe duhet të kenë bërë të paktën nëntë muaj kontribute në skemën e pensioneve zvicerane.

Punëdhënës të pakënaqur

Megjithatë, edhe pse leja e atësisë tani është një e drejtë ligjore në Zvicër, disa baballarë nuk e shfrytëzojnë atë.

Siç raporton transmetuesi publik RTS, arsyet përfshijnë “mungesën e njohurive nga ana e babait, por edhe presionin nga punëdhënësit”.

“Ne morëm rreth 80 telefonata nga burra që ankoheshin për presionin e ushtruar nga punëdhënësi, i cili nuk ishte aspak në favor që ata të mund të merrnin lejen e atësisë që kishin të drejtë”, sipas Valérie Borioli Sandoz nga sindikata Travail Suisse.

---