Si të kontrolloni rrezikun e përmbytjeve para se të merrni me qira ose të blini një shtëpi në Austri?

Fakti që një pronë në Austri është klasifikuar si tokë ndërtimi, nuk do të thotë domosdoshmërisht se ajo është e mbrojtur nga rreziku i përmbytjeve.

Nëse jeni duke shqyrtuar mundësinë për të marrë një apartament, shtëpi apo parcelë toke në Austri, kontrolli i lidhjeve të transportit, certifikatës së energjisë dhe kostove mujore mund të duken hapa të vetëkuptueshëm. Rreziku i përmbytjes është më i lehtë për t’u anashkaluar, veçanërisht nëse nuk ka ndonjë lumë aty pranë.

Megjithatë, përmbytjet në Austri nuk ndodhin vetëm pranë lumenjve dhe madje edhe tokat e përcaktuara zyrtarisht për ndërtim mund të jenë të ekspozuara ndaj rrezikut.

“Kur bëhet fjalë për tokë ndërtimi ende të pazhvilluar, nuk duhet të supozoni automatikisht se ajo ndodhet jashtë zonave me rrezik,” tha për “The Local” Walter Seher, profesor i asociuar në Institutin e Planifikimit Hapësinor, Planifikimit Mjedisor dhe Riorganizimit të Tokës pranë Universitetit BOKU.

Lajmi i mirë është se Austria ofron disa mjete publike që ju lejojnë të kontrolloni vetë një adresë përpara se ta merrni me qira, ta blini ose të ndërtoni në të.

Filloni duke futur adresën në HORA

Vendi më i thjeshtë për të filluar është harta zyrtare austriake e rreziqeve natyrore, HORA.

Ju mund të vendosni çdo adresë në Austri dhe të merrni një vlerësim fillestar të ekspozimit të saj ndaj rreziqeve të ndryshme natyrore, përfshirë përmbytjet, rrëshqitjet e dheut, ortekët, tërmetet dhe stuhitë. Shërbimi gjithashtu u mundëson përdoruesve të gjenerojnë një “HORA-Pass”, i cili përmbledh rreziqet e evidentuara për një adresë të caktuar.

Seher rekomandon kontrollin e HORA-s, si dhe të sistemit të informacionit gjeografik (GIS) që mirëmbahet nga provinca përkatëse austriake.

Për shembull, në Austrinë e Poshtme (Niederösterreich), “NÖ Atlas” përfshin informacione të detajuara mbi përmbytjet. Provincat e tjera kanë sistemet e tyre të hartografisë, transmeton albinfo.at.

Hartat lokale mund të jenë të rëndësishme, pasi modelet në nivel kombëtar jo gjithmonë përfshijnë studime të detajuara.

Shikoni hartat e detajuara të përmbytjeve në Austri

Për një pronë që po e merrni seriozisht në konsideratë, ia vlen gjithashtu të kontrolloni hartat e rrezikut të përmbytjeve “WISA” të qeverisë federale.

Këto harta tregojnë përmbytjet e mundshme sipas skenarëve të ndryshëm, të cilët zakonisht etiketohen si HQ30, HQ100, HQ300 ose “Extrem” (Ekstrem).

Shifrat i referohen intervalit statistikor të përsëritjes së një përmbytjeje të atij përmasi. HQ30 është një përmbytje me një interval mesatar rikthimi prej 30 vitesh; HQ100 është një ngjarje që ndodh çdo 100 vjet, ndërsa HQ300 çdo 300 vjet.

Hartat mund të shfaqin gjithashtu informacione si thellësia e pritshme e ujit dhe shpejtësia e rrjedhës. Ato i ndihmojnë njerëzit të kuptojnë se ku mund të ndodhin përmbytjet dhe sa të rënda mund të jenë ato.

Dhe mos supozoni se një hartë bosh nënkupton mungesë rreziku.

Disa zona mund të mos kenë ende studime të detajuara për përmbytjet, ndaj mungesa e një zone të shënuar si e përmbytshme nuk do të thotë domosdoshmërisht se aty nuk mund të ndodhë përmbytje.

Pse statusi “Bauland” (tokë ndërtimi) nuk garanton siguri ndaj përmbytjeve

Klasifikimi i një parcele si “Bauland”, ose tokë e destinuar për ndërtim, mund t’u japë blerësve një ndjesi të rreme sigurie.

“Toka mund të jetë caktuar për ndërtim shumë kohë më parë, ndaj situata e rrezikut mund të ketë ndryshuar,” tha Seher.

Ai shtoi se statusi i tokës nuk ndryshohet gjithmonë kur ndryshon situata e rrezikut.

Rregulloret e planifikimit hapësinor zakonisht trajtojnë në mënyrë më të qartë zonat e njohura të përmbytjeve lumore sesa llojet e tjera të përmbytjeve.

Një hulumtim mbi ndryshimet e bëra në Austri pas përmbytjeve katastrofike të shtatorit 2024, vuri në dukje se Austria e Poshtme ka rregulla relativisht të rrepta për caktimin e zonave të reja të ndërtimit në zona të kërcënuara nga përmbytjet lumore.

Mangësitë janë më të mëdha kur bëhet fjalë për *Oberflächenabfluss* (rrjedhja sipërfaqësore e ujit e shkaktuar nga reshjet e dendura) dhe përmbytjet e shkaktuara nga ngritja e nivelit të ujërave nëntokësore.

Mos shikoni vetëm lumin më të afërt

Reshjet e dendura mund të gjenerojnë sasi të mëdha uji që rrjedhin mbi rrugë, kopshte dhe sipërfaqe të tjera, në vend që të derdhen në lumë.

Ministria austriake përgjegjëse për mbrojtjen nga përmbytjet paralajmëron se ky lloj rrjedhjeje sipërfaqësore mund të përmbytë bodrumet, hapësirat e banimit dhe garazhet nëntokësore. Masat konvencionale mbrojtëse kundër përmbytjeve lumore janë kryesisht joefektive, pasi uji mund të shfaqet me shpejtësi dhe larg rrjedhave ujore.

Ngritja e nivelit të ujërave nëntokësore është një tjetër rrezik që mund të mos vihet re gjatë inspektimit të një prone. Seher tha se ky fenomen u njoh gjerësisht si shkaktar përmbytjesh gjatë katastrofës së shtatorit 2024, përfshirë komunitetet përgjatë lumit Perschling në Austrinë e Poshtme.

Çfarë ndodh nëse prona ndodhet pas një strukture mbrojtëse kundër përmbytjeve? Një digë, një pellg mbajtës ose një sistem tjetër mbrojtës kundër përmbytjeve është padyshim i rëndësishëm, por nuk e eliminon plotësisht rrezikun.

Shumë sisteme mbrojtëse austriake janë projektuar për një nivel të caktuar përmbytjeje, zakonisht HQ100. Një ngjarje mund ta tejkalojë atë nivel dhe infrastruktura mbrojtëse gjithashtu mund të dështojë.

“Katastrofat nga përmbytjet me këtë përmasë nuk mund të parandalohen kurrë plotësisht dhe gjithmonë do të mbetet një rrezik i pashmangshëm,” tha për *The Local* Martin Angelmaier, kreu i Departamentit të Menaxhimit të Ujërave në qeverinë e Austrisë së Poshtme.

Vetë udhëzimet e qeverisë federale e theksojnë të njëjtën gjë: mbrojtjet kundër përmbytjeve mund të jenë vendimtare gjatë ngjarjeve ekstreme, por ato nuk mund të ofrojnë mbrojtje absolute.

Pra, nëse HORA ose ndonjë hartë tjetër tregon se një pronë ndodhet në një zonë të mbrojtur nga infrastruktura kundër përmbytjeve, mos e konsideroni problemin si të zgjidhur. Merrni në konsideratë edhe skenarin më të rrallë HQ300 ose atë ekstrem.

Çfarë duhet të kontrolloni në vetë pronën?

Nëse po mendoni të blini një shtëpi, ka kuptim të pyesni nëse ndërtesa ose trualli është përmbytur më parë, duke përfshirë bodrumin e saj, garazhin nëntokësor dhe pjesë të tjera të ulëta të pronës.

Shikoni se si uji mund të arrijë në ndërtesë gjatë reshjeve të dendura dhe nëse hyrjet ose zonat nëntokësore ndodhen nën terrenin përreth.

Udhëzuesi zyrtar i Austrisë për mbrojtjen e ndërtesave nga përmbytjet sipërfaqësore synon njerëzit që planifikojnë, ndërtojnë ose përshtatin pronat. Ai rekomandon vlerësimin si të rrezikut që ndikon në vend ashtu edhe të cenueshmërisë së ndërtesës.

Qiramarrësit padyshim kanë shumë më pak kapacitet për të ndryshuar një ndërtesë, por i njëjti informacion është i rëndësishëm para se të nënshkruani një kontratë qiraje, veçanërisht për apartamentet në katin përdhes ose bodrum dhe shtëpitë me sende, dhoma magazinimi ose vende parkimi nën nivelin e tokës.

Dhe mos harroni se rreziku mund të ndryshojë

Edhe një hartë e detajuar përshkruan një rrezik bazuar në informacionin e disponueshëm kur është prodhuar.

“Informacioni i disponueshëm mbi rreziqet natyrore pasqyron gjithmonë gjendjen aktuale të rrezikut,” tha Seher.

Ndryshimi i klimës është një arsye pse vlerësimi mund të ndryshojë gjatë jetëgjatësisë së një shtëpie.

Seher tha se hulumtimi i klimës tregon se ngjarjet lokale të shirave të rrëmbyeshëm dhe rreziqet e lidhura me to, të tilla si rrjedhjet sipërfaqësore dhe rrëshqitjet e tokës në shkallë të vogël, ka të ngjarë të bëhen më të shpeshta dhe intensive.

Kjo e bën kontrollin e hartave të dobishëm para se të zhvendoseni, por absolutisht të domosdoshëm para se të bëni një investim në pronë që mund të zgjasë dekada.

Fjalori kryesor

Hochwasser – përmbytje

Bauland – tokë e caktuar për ndërtim ose zhvillim

Gefahrenzone – zonë rreziku

Oberflächenabfluss – rrjedhje sipërfaqësore e ujërave, veçanërisht pas reshjeve të rrëmbyeshme

HQ100 – një përmbytje me një interval statistikor kthimi prej rreth 100 vjetësh

Restrisiko – rrezik i mbetur që mbetet pavarësisht masave mbrojtëse

---