Protesta të reja në Serbinë Jugore

Në Serbinë Jugore shqiptarët etnikë kërkojnë heqjen e një përmendoreje të policëve të vrarë. Më parë policia pati hequr një gur përkujtimor të kryengritësve të rënë

Në fundjavë mijëra shqiptarë etnikë në Bujanovc, në Serbinë e Jugut, kërkuan heqjen e një përmendoreje të xhandarëve të rënë serbë. Ajo përkujton policët serbë të rënë në luftërat me guerilën shqiptare. Krynegritja e tyre pati filluar gjatë luftës në Kosovë dhe përfundoi tek në vitin 2001 me një amnesti për kryengritësit. Qëllimi i guerilës ishte bashkimi me Kosovën, të cilën gjë duket se e do edhe sot shumica e banorëve shqiptarë të Luginës. 

Protesta është një reagim ndaj zhvendosjes së një guri përkujtimor për kryengritësit shqiptarë nga Presheva fqinje.  Xhandarmëria e pati larguar para dy javësh  gurin e vendosur pa leje, i cili nga Beogradi konsiderohej si propagandë secesioniste. Lugina e Preshevës konsiderohet  strukturalisht si regjioni më i dobët i Serbisë. Rreth 60 000 shqiptarë etnikë jetojnë në komunat kryesisht bujqësore të Bujanovcit, Preshevës dhe Medvexhës. Kush bën arsimim të mëtejmë ia mësyen Universitetit të Prishtinës dhe jo të Nishit apo të Beogradit. Që nga fundi i kryengritjes më 2001 ekziston edhe një këshill koordinues serbo – shqiptar, i cili do të duhej t’i çonte përpara reformat ekonomike dhe politike. Shqiptarët janë të dëshpëruar nga zbatimi i mangët , serbët bëjnë me dije në krizën ekonomike dhe në mungesën e vullnetit të shqiptarëve për t’u integrauar.

Lugina e Preshevës kufizohet drejtpërdrejt me Kosovën. Ekzistojnë lidhje të ngushta familjare dhe ekonomike tejkufitare. Negociatat që po zhvillohen  për Kosovën kanë ndikim të drejtpërdrejtë në gjendjen në luginë. Kërkesat e Beogradit për autonomi të serbëve në veri të Kosovës, shqiptarët e Serbisë së Jugut po i faturojnë me kundërkërkesa për vetëvendosje në komunat e tyre. Për këtë ata po përkrahen nga Prishtina. Më kot u përpoqën shqiptarët e Serbisë Jugore që të përfshihen në bisedimet për Kosovën. Brukseli dhe Uashingtoni e hodhën poshtë këtë, sepse kështu do të shtohej presioni i ndryshimit të kufijve dhe atë përmes këmbimit territorial mes Kosovës Veriore dhe Serbisë Jugore.

Pas heqjes së lapidarit përkujtomor të guerilës, në Serbinë e Jugut pati qetësi. Kryeminsitri kosovar, Hashim Thaçi, kritikoi atë që asnjë shqiptar në Serbinë e Jugut nuk luajti as gishtin ndaj akcionit të policisë serbe. Pak më vonë ai u detyrua të dënojë aktet vandale të demolimit të varrezave serbe në tërë Kosovën. Qeveria e tij premtoi financimin e rindërtimit të tyre. 

Autor: Andreas Ernst, Beograd   

Përkthimi: Nexhmedin Gerguri