SWISS njoftoi sot një zgjatje të re të pezullimit të fluturimeve për në Lindjen e Mesme. Lidhjet me Dubain do të mbeten të pezulluara deri më 15 mars, ndërsa fluturimet për në Tel Aviv nuk do të rifillojnë deri më 2 prill. Kompania përmend tensionin e vazhdueshëm në rajon, pas sulmit të përbashkët të Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara kundër Iranit dhe hakmarrjes së Republikës Islamike, dhe vendos sigurinë e ekuipazheve dhe pasagjerëve në krye të prioriteteve.

Vendimi nuk është për t’u habitur: SWISS tashmë kishte pezulluar në mënyrë progresive operacionet e saj në rajon që nga fundi i shkurtit, me një sërë zgjatjesh të mëvonshme. Më 28 shkurt, fluturimet për në Tel Aviv deri më 7 mars u anuluan; në ditët në vijim ndalesa ishte zgjatur disa herë, duke përfshirë edhe Dubain.

Tensionet në rajon kanë çuar në mbylljen e shumë hapësirave ajrore rajonale, duke përfshirë ato të Izraelit, Iranit, Irakut, Libanit, Jordanisë dhe vendeve të Gjirit.

Ndërkohë, më 5 mars, SWISS kishte organizuar një fluturim special nga Muscat (Oman) për në Cyrih për të lejuar 211 pasagjerë të bllokuar në rajon të ktheheshin në Zvicër. Një operacion i jashtëzakonshëm që kërkoi mobilizimin e rreth 40 punonjësve në më pak se 48 orë, i koordinuar me Departamentin Federal të Punëve të Jashtme (DFAE). Fluturimi, i operuar me një Airbus A340, kishte zbarkuar në Cyrih pak pas orës 14:30, raporton RSI, transmeton albinfo.ch.

Lidhur me zhvillimet e ardhshme, SWISS thotë se po monitoron situatën në kontakt të ngushtë me autoritetet zvicerane dhe lokale, dhe në koordinim me grupin Lufthansa, anëtar i të cilit është. Fluturimet do të rifillojnë, lexojmë në shënim, “sapo situata e sigurisë ta lejojë”, një kusht që kërkon “një skenar të përgjithshëm të qëndrueshëm dhe bashkëpunimin e autoriteteve lokale”.

Pasagjerët e prekur nga anulimet mund ta riplanifikojnë fluturimin e tyre pa pagesë në një datë të mëvonshme ose të kërkojnë një rimbursim të plotë të biletës. Shërbimi ndaj klientit mund të kontaktohet 24 orë në ditë në +41 (0)848 700 700.

Të hënën, një aleancë politikanësh dhe udhëheqësish biznesi paralajmëroi për “pasojat shkatërruese” të një iniciative të krahut të djathtë për të kufizuar popullsinë zvicerane në 10 milionë.

Kufiri i ngurtë prej 10 milionë banorësh i propozuar nga Partia Popullore Zvicerane do të “çonte në kaos brenda tre deri në katër vjetësh”, paralajmëroi aleanca në një konferencë për shtyp në Bernë. Një kufi i sipërm i fiksuar do të kërcënonte prosperitetin, sigurinë dhe furnizimet e Zvicrës, argumenton aleanca “Jo iniciativës së kaosit”, e përbërë nga përfaqësues nga Partia Radikale Liberale, Partia e Qendrës, Partia e Gjelbër Liberale dhe të tjerë, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Për më tepër, iniciativa “e pamatur” rrezikon në mënyrë të qartë marrëveshjet dypalëshe dhe kërcënon marrëveshjet e tregtisë së lirë. Në një botë gjithnjë e më të paparashikueshme, Zvicra mbështetet në marrëdhënie të qëndrueshme, partneritete të besueshme dhe rregulla të qarta, deklaroi Aleanca.

Nga rreth vitit 2031, do të ketë pasoja serioze: Zvicra do të bëhet më e pasigurt, furnizimet do të bëhen më të pakta dhe fuqia blerëse do të ulet. Rajonet e margjinalizuara, pensionistët dhe bizneset do të preken veçanërisht.

Konflikti i nisur nga Izraeli dhe SHBA-të kundër Iranit ka bërë që çmimet e naftës të rriten më tej sot. Situata i shtyn ekspertët e industrisë në Zvicër të parashikojnë çmime më të larta të benzinës në të ardhmen.

Vetëm katër ditë më parë, Klubi Turistik i Zvicrës (TCS) citoi një çmim mesatar prej 1.74 CHF (rreth 2.23 dollarë) për litër për benzinën pa plumb 95. Sot, nuk mund të gjenden çmime të tilla në mjetin e krahasimit të çmimeve të shoqatës. Megjithatë, ka pabarazi midis stacioneve të benzinës, varësisht nëse ato janë të lidhura me një markë apo nëse janë të pavarura.

“Çmimet e karburantit dhe naftës pritet të rriten ndjeshëm në ditët në vijim,” paralajmëroi sot Avenergy Suisse, organizata që bashkon aktorët e tregut të naftës në Zvicër, duke komentuar situatën në tregun ndërkombëtar. Trafiku detar në Ngushticën e Hormuzit është pothuajse i paralizuar pas disa sulmeve ndaj anijeve tregtare. Disa rafineri gjithashtu kanë ulur ndjeshëm kapacitetet e tyre.

Afër 2 CHF për litër

TCS pret që çmimet e benzinës t’i afrohen nivelit 2 CHF për litër në ditët në vijim. “Bazuar në çmimet e tregut të publikuara në Roterdam, priten rritje të reja”, tha Erich Schwizer, një ekspert i industrisë në TCS, kur u pyet nga agjencia financiare e lajmeve AWP.

Edhe pse TCS në përgjithësi nuk bën parashikime, vlerësimet mund të bëhen në bazë të të dhënave të bursës. Schwizer vlerëson se çmimi mesatar për litër benzinë ​​pa plumb 95 do të arrijë në 1.90 CHF deri të premten. Nafta pritet të kushtojë 2.20 CHF.

Trendi diktohet nga çmimet e naftës. Faktori përcaktues është situata në Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon afërsisht një e pesta e tregtisë botërore të naftës bruto. Sot, fuçia e Brent u tregtua me 103.75 dollarë (+12%) rreth orës 13:00, pasi arriti kulmin në 119.50 dollarë mbrëmë.

Kjo është një rritje prej 70% krahasuar me 27 shkurtin, një ditë para se të shpërthente konflikti në Lindjen e Mesme. Çmimi arriti kështu nivelin më të lartë që nga kriza energjetike e shkaktuar nga konflikti në Ukrainë në fund të shkurtit 2022, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, aktorët e industrisë mbeten të qetë. Shoqata Avenergy Suisse thekson se furnizimi i Zvicrës me produkte nafte është aktualisht “i sigurt”, pasi ka sasi të mjaftueshme nafte në treg.

Mbi katër muaj rezerva

Tregu ka naftë të papërpunuar dhe produkte nafte të mjaftueshme si në nivel ndërkombëtar ashtu edhe në atë kombëtar, tha një zëdhënës i Zyrës Federale për Furnizim Ekonomik Kombëtar (FONES) për agjencinë e lajmeve AWP të hënën në përgjigje të një hetimi.

Efektet indirekte nëpërmjet tregjeve botërore janë të mundshme. Megjithatë, ndikimi afatshkurtër dhe afatmesëm i konfliktit në furnizimet me energji mbetet i paqartë dhe varet, ndër të tjera, nga një bllokim i mundshëm i Ngushticës së Hormuzit.

Partnerët në zinxhirin e furnizimit ekonomik të vendit po monitorojnë situatën. Janë përgatitur masa në rast të mungesës së furnizimit. Për shembull, qeveria federale mund të lirojë rezerva të detyrueshme të produkteve të naftës, shpjegoi zëdhënësi. Këto rezerva mund të mbulojnë nevojat e Zvicrës për afërsisht tre deri në katër muaj e gjysmë.

Rezervat ekzistuese përfshijnë benzinë, naftë dhe vaj për ngrohje. Ekziston gjithashtu një rezervë karburanti për aviacion. FONES ka lidhur marrëveshje të detyrueshme magazinimi me kompanitë për këtë qëllim.

Këto rezerva u liruan pjesërisht për herë të fundit në tetor 2022, pjesërisht për shkak të problemeve logjistike me transportin e lumit Rain. Në atë kohë, transporti në Rain ishte bërë i vështirë për shkak të niveleve historikisht të ulëta të ujit. Rregullorja përkatëse skadoi në tetor 2023.

AMS Vienna po i shndërron zyrat e saj në qendra shërbimi moderne dhe miqësore për klientët. Tani është arritur një tjetër moment historik në ofensivën e modernizimit, nga e cila përfitojnë kërkuesit e punës dhe kompanitë nga Meidling dhe Liesing: Ish-zyra e AMS në Schönbrunner Straße tani po zhvendoset në një ndërtesë moderne, të sapo ndërtuar në rrugën e 23-të të Distriktit.

“Me zyrën e re të AMS në Liesinger Lemböckgasse, kemi një vendndodhje të përshtatshme për banorët dhe menaxherët e personelit nga distrikti i 12-të dhe i 23-të i botës. Distrikti është shumë i lehtë për t’u arritur”, thotë drejtori i AMS-Wien, Winfried Göschl. “Ndërtesa ndodhet në afërsi të stacionit Perfektastraße, i cili shërbehet nga U6 dhe disa linja autobusësh.”

Vendndodhja e re është po aq ideale për punëtorët dhe kompanitë: Shtëpia është zhvendosur më afër zonës së zhvillimit urban me rritje të shpejtë, por në të njëjtën kohë është edhe një qendër e ekonomisë së Liesing. Dhe: Në Lemböckgasse ndodhet edhe një qendër sociale e MA 40, kështu që axhendat e AMS dhe Qytetit të Vjenës që lidhen me tregun e punës janë të orientuara drejt shërbimeve, raporton Heute, transmeton albinfo.ch.

Standardet e larta të këshillimit dhe kujdesit të AMS Vjenë janë zbatuar plotësisht në zyrat e reja: “Konsultat zhvillohen në dhoma të ndriçuara dhe të kondicionuara për një person, lartësia e tavanit prej gati tre metrash krijon një atmosferë miqësore dhe bujare edhe në zonat e pritjes”, thotë shefi i AMS Vjeneze.

Dhe sigurisht që në ndërtim u përdorën materiale ndërtimi ekologjike, ndërsa në kompani përdoret teknologji e qëndrueshme ndërtimi si energjia gjeotermale, fotovoltaikët dhe aktivizimi i komponentëve.

Disa vende në të gjithë Evropën kërkojnë që qytetarët e huaj të kalojnë një test gjuhe për t’u kualifikuar për leje të caktuara qëndrimi. Por si krahasohet secili vend dhe çfarë niveli gjuhe kërkohet prej tyre?

Suedia

Suedia aktualisht nuk ka ndonjë kërkesë gjuhësore të lidhur me të drejtat e qëndrimit, por kjo mund të ndryshojë së shpejti.

Qeveria po kryen aktualisht një hetim mbi një propozim që do t’u kërkonte aplikantëve për qëndrim të përhershëm të vërtetojnë aftësitë bazë të suedishtes, që do të thotë se të rriturit që kërkojnë qëndrim të përhershëm nga viti 2027 do të duhet të kalojnë së pari testet mbi gjuhën dhe shoqërinë suedeze.

Sipas propozimit, aplikantët do të duhet të kalojnë një test që vërteton se ata mund të lexojnë, shkruajnë, dëgjojnë dhe flasin në nivelin A1/A2 në shkallën e Kornizës së Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët (CEFR).

Në kurset falas të gjuhës të qeverisë suedeze, të njohura si suedisht për emigrantët (SFI), kjo korrespondon me kalimin e kursit C, i treti nga katër nivelet.

Nuk ka kërkesa gjuhësore për leje të tjera qëndrimi afatshkurtra në Suedi, duke përfshirë lejet e studimit dhe lejet e punës.

Spanja

Spanja nuk ka ndonjë kërkesë për nivelin e gjuhës për të marrë leje qëndrimi, dhe nuk ka prova se kjo është marrë ose është marrë ndonjëherë në konsideratë.

Megjithatë, vendi pret që të huajt që aplikojnë për shtetësi spanjolle të vërtetojnë njëfarë zotërimi të gjuhës spanjolle duke marrë një kualifikim A2 DELE (Diploma de Español como Lengua Extranjera) nëse nuk janë me origjinë nga një vend që flet spanjisht.

Niveli A2 është ende mjaft bazik, megjithatë, është i dyti më i ulët dhe barazohet me të qenit një fillestar i nivelit të lartë i aftë për të kuptuar dhe për të ndërtuar fjali të përditshme.

Ekziston gjithashtu një kërkesë gjuhësore për të huajt nga vendet jo-spanjishtfolëse që duan t’u njihen kualifikimet e tyre për të punuar në profesione të rregulluara në Spanjë (homologación) – një B2 – e barabartë me një nivel të lartë të ndërmjetëm.

Gjermania

Gjermania kërkon që njerëzit të kenë një standard të caktuar të gjuhës për të fituar leje qëndrimi të përhershme (Niederlassungserlaubnis / unbefristete Aufenthaltserlaubnis).

Kur bëhet fjalë për aftësitë gjuhësore, rregullat aktuale kërkojnë që gjermanishtja të jetë në nivelin B1 në shkallën gjashtënivelëshe të kompetencës të përcaktuar në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët (CEFR).

Kjo përfshin kryerjen e një testi në një shkollë gjuhësh të njohur nga autoritetet. Testi përfshin leximin, dëgjimin, shkrimin dhe seksionet e të folurit. Niveli B1 në shkallën CEFR përkufizohet si aftësia për të “kuptuar pikat kryesore të një kontributi të qartë standard mbi çështje të njohura që hasen rregullisht në punë, shkollë, kohë të lirë, etj.”

Lejet e tjera të qëndrimit afatshkurtër, siç janë mbajtësit e Kartës Blu ose për punëtorët e specializuar me aftësi të larta, kanë kërkesën më pak të rreptë gjuhësore të nivelit A1, që ndonjëherë referohet në rregulloret e qëndrimit si një ‘njohuri bazë’ e gjermanishtes.

Franca

Qeveria franceze kohët e fundit përditësoi kërkesat gjuhësore për kartat e qëndrimit si pjesë e një mase më të gjerë për të forcuar të drejtat e qëndrimit dhe shtetësisë në vend.

Nga 1 janari 2026, kushdo që bën aplikimin e tij të parë për një kartë shumëvjeçare (kartë shumëvjeçare, kohëzgjatje maksimale prej katër vitesh) tani do të duhet të demonstrojë një nivel frëngjisht prej të paktën A2 sipas shkallës ndërkombëtare të gjuhëve DELF/CERL.

Ata që bëjnë aplikimin e tyre të parë për një kartë rezidenti 10-vjeçare (në shumicën e rasteve, e disponueshme pas pesë vitesh rezidencë të njëpasnjëshme) do të duhet të demonstrojnë të paktën nivelin B1 në frëngjisht – një rritje nga kërkesa e mëparshme e A2.

Ndërkohë, aplikantët për shtetësi franceze (përmes rezidencës ose martesës) tani duhet të demonstrojnë nivelin B2 të frëngjishtes, në krahasim me nivelin B1 më parë.

Në mënyrë të ngjashme, aplikimet për dy kartat e qëndrimit afatgjatë të përmendura më sipër, si dhe shtetësinë, aplikantët duhet të japin një provim me shkrim mbi historinë, politikën dhe edukatën qytetare franceze.

Ky provim duhet të jepet me shpenzimet e vetë kandidatit, me një kosto prej rreth 70 eurosh, varësisht nga zona.

Zvicra

Në Zvicër, niveli i aftësisë gjuhësore ndryshon në varësi të llojit të lejes së qëndrimit që dëshironi: leje qëndrimi, qëndrim i përhershëm ose shtetësi zvicerane.

Për fat të mirë për të sapoardhurit, nuk keni nevojë të tregoni aftësi gjuhësore zvicerane për të marrë një leje standarde qëndrimi, raporton thelocal. Në përgjithësi, ata me leje qëndrimi afatshkurtra – siç janë Lejet B dhe Lejet L – nuk kërkohet të tregojnë aftësi në një gjuhë kombëtare.

Ka disa përjashtime – për shembull njerëzit me leje bashkimi familjar – megjithatë, në përgjithësi njerëzit që sapo kanë mbërritur në Zvicër për punë nuk kanë nevojë të demonstrojnë aftësi gjuhësore, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, banorët e përhershëm do të duhet të demonstrojnë aftësi gjuhësore.

Për qëndrim të përhershëm të zakonshëm – i cili jepet pas një qëndrimi të pandërprerë prej pesë vjetësh ose dhjetë vjetësh në total – duhet të demonstroni nivelin A2 të një gjuhe zvicerane të folur dhe nivelin A1 të shkruar.

Shtetasit e Austrisë, Belgjikës, Danimarkës, Francës, Gjermanisë, Greqisë, Italisë, Lihtenshtajnit, Holandës, Portugalisë dhe Spanjës janë të përjashtuar nga këto kërkesa gjuhësore.

Për qëndrim të përhershëm me procedurë të përshpejtuar, niveli i gjuhës është pak më i lartë. Ju duhet të demonstroni A1 të shkruar, por B1 të folur.

Ka gjithashtu përjashtime për njerëzit që mund të demonstrojnë se kanë një gjuhë zvicerane si gjuhë amtare, ose se kanë ndjekur shkollimin e detyrueshëm për të paktën tre vjet në një gjuhë zvicerane.

Italia

Për shumicën e llojeve të lejeve të qëndrimit italian afatshkurtër, aplikantët nuk janë të detyruar të japin një test gjuhe.

Por nëse jeni një shtetas jo i BE-së që aplikon për një permesso di soggiorno per soggiornanti di lungo periodo (leje qëndrimi afatgjatë) bazuar në qëndrimin për pesë vjet ose më shumë, ekziston një kërkesë për të provuar të paktën nivelin A2 të kompetencës në italisht.

Niveli A2 është ende mjaft bazik: është i dyti më i ulët në shkallën gjashtënivelëshe të kompetencës të përcaktuar në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët (CEFR) dhe barazohet me të qenit një fillestar i nivelit më të lartë i aftë për të kuptuar dhe për të ndërtuar fjali të thjeshta.

Nëse dështoni, sipas udhëzimeve të ministrisë së brendshme, mund të riaplikoni përmes të njëjtit portal jo më shpejt se 90 ditë pas dhënies së provimit të parë – gjë që ju jep kohë të mjaftueshme për të përmirësuar njohuritë tuaja në italisht.

Ka disa përjashtime, veçanërisht për fëmijët nën 14 vjeç dhe ata me sëmundje ose aftësi të kufizuara të rënda që i pengojnë ata të mësojnë gjuhën.

Ata me një diplomë të shkollës së mesme të ulët ose të lartë nga sistemi arsimor italian ose qendra e arsimit për të rritur, si dhe ata që ndjekin universitetin shtetëror ose jo-shtetëror italian, ose studiojnë për doktoraturë ose master universitar në Itali, gjithashtu mund të përjashtohen nga testi i gjuhës për rezidencë.

Austria

Austria ka kërkesa gjuhësore për shumë nga lejet e saj të qëndrimit dhe njohuritë e gjermanishtes pritet të rriten ndërsa njerëzit kalojnë nëpër sistemin e integrimit të Austrisë dhe, në disa raste, aplikojnë për tituj qëndrimi afatgjatë.

Megjithatë, nuk ka kërkesë gjuhësore për lejen më të zakonshme të bazuar në punë, kartën Kuqe-Bardhë-Kuqe. Megjithatë, ekziston një sistem pikësh për të qenë në gjendje të aplikoni për lejen dhe njohja e gjermanishtes ose anglishtes do t’u japë kandidatëve pikë – sa dhe për çfarë niveli do të varet nga grupi të cilit i përkasin.

Për shembull, “punëtorët shumë të kualifikuar” do të marrin dhjetë pikë nëse flasin gjermanisht ose anglisht në nivelin A2. Por “punëtorët e kualifikuar në profesione me mungesë” mund të marrin 15 pikë nëse mund të vërtetojnë njohuritë e gjermanishtes në nivelin B1 (dhjetë pikë për A2 dhe pesë për A1) dhe dhjetë të tjera për anglisht në nivelin B1.

Karta Kuqe-Bardhë-Kuqe lëshohet për 24 muaj dhe i jep mbajtësit të drejtën për vendosje dhe punësim me afat të caktuar nga punëdhënësi i specifikuar në aplikim.

Pas kësaj, mbajtësit e saj mund të aplikojnë përgjithësisht për një Kartë të Kuqe-Bardhë-Kuqe plus nëse kanë qenë të punësuar për të paktën 21 nga 24 muajt e mëparshëm sipas kushteve përkatëse. Karta e Kuqe-Bardhë-Kuqe plus përdoret gjithashtu në disa raste të ribashkimit familjar, duke përfshirë edhe anëtarët e familjes së mbajtësve të Kartës së Kuqe-Bardhë-Kuqe.

Në shumë raste, duke përfshirë edhe bashkëshortët e qytetarëve austriakë, por zakonisht jo për anëtarët e familjes së qytetarëve të BE-së që ushtrojnë të drejtat e lëvizjes së lirë, ekziston një kërkesë gjuhësore e gjermanishtes së nivelit A1 edhe para imigracionit. Ka përjashtime të rëndësishme, duke përfshirë edhe për anëtarët e familjes së mbajtësve të një Karte të Kuqe-Bardhë-Kuqe për individë me kualifikim të lartë, një Kartë Blu të BE-së ose një leje qëndrimi për studiues.

Sipas Marrëveshjes së Integrimit të Austrisë, Moduli 1 korrespondon me gjermanishten A2 dhe Moduli 2 me gjermanishten B1. B1 është kryesisht i rëndësishëm për titullin “Banor Afatgjatë – BE” dhe në përgjithësi është gjithashtu niveli minimal për shtetësinë. Dhënia e një Karte të Kuqe-Bardhë-Kuqe në vetvete konsiderohet përfundim i Modulit 1.

Norvegjia

Në shtator të vitit 2025, qeveria norvegjeze rriti nivelin e kërkuar të aftësisë gojore të norvegjishtes për aplikantët për qëndrim të përhershëm.

Sipas rregullave të reja, aplikantët për qëndrim të përhershëm duhet të kalojnë një test gojor të norvegjishtes në nivelin A2 ose më të lartë, duke zëvendësuar kërkesën e mëparshme A1.

Nivelet gjuhësore i referohen Kornizës së Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët (CEFR). Në nivelin A2, individët mund të kuptojnë gjuhën e thjeshtë të përditshme, të shprehen mbi tema personale dhe themelore si familja, dhe të menaxhojnë biseda të thjeshta.

Megjithatë, kërkesat e reja përfshijnë përjashtime për ata me rrethana të veçanta që lidhen me shëndetin ose arsye personale. Kjo vlen veçanërisht për emigrantët e rritur me arsim të kufizuar ose pa arsim formal, të moshuarit dhe individët me aftësi të ulëta shkrim-leximi.

Aplikantët ende duhet të kalojnë testin e studimeve shoqërore, por ata nuk janë më të detyruar të paraqesin dokumentacionin e përfundimit të një kursi. Legjislacioni kërkon një test të kaluar të bërë në një gjuhë që aplikanti e kupton.

Danimarka

Danimarka kërkon që personat që u jepet leje qëndrimi në bazë të ribashkimit familjar dhe jo, për shembull, fëmijëve) dhe ndryshe nga ribashkimi familjar, lejet e qëndrimit dhe punës në bazë të profesionit në Danimarkë nuk kanë një kërkesë gjuhësore.

Personat që marrin leje qëndrimi në bazë të ribashkimit familjar normalisht duhet të kalojnë dy teste në gjuhën daneze, duke përmbushur standardet A1 dhe më pas A2.

Testi i nivelit A1 duhet të kalohet brenda gjashtë muajve nga marrja e lejes së qëndrimit në Danimarkë, dhe testi i nivelit A2 brenda nëntë muajve.

Kalimi i testeve të gjuhës zvogëlon të ashtuquajturën ‘garanci bankare’ (bankgarantien), një shumë parash që duhet të ofrohet nga bashkëshorti/ja si siguri kundër dhënies së lejes së punës së partnerit/es ​​së tyre.

Që nga viti 2026, bashkëshorti/ja do të duhet të depozitojë 61,709.34 korona daneze.

Ata që duan të paguajnë me para në dorë në Zvicër duke filluar nga dekada e ardhshme do të gjenden në duart e kartëmonedhave të reja. Nëse ngjyrat do të mbeten të njëjta, ilustrimet do të ndryshojnë, duke u përqendruar në bimë, male dhe ndërtesa.

Seria e dhjetë do të jetë në qarkullim midis 12 dhe 15 vjet pas asaj aktuale, e cila u prezantua nga Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) midis viteve 2016 dhe 2019.

Ky është një cikël mjaft i shkurtër, veçanërisht kur krahasohet me atë të kartëmonedhave euro, të cilat kanë qenë ende në qarkullim që nga prezantimi i monedhës së vetme në vitin 2002.

Banka Kombëtare Zvicerane gjithmonë përmend sigurinë si arsye për ndryshimin e shpeshtë. “Është e rëndësishme për ne që kartëmonedhat zvicerane të mbeten shumë të sigurta, në mënyrë që të mos jenë shumë të lehta për t’u falsifikuar”, shpjegon Antoine Martin, zëvendësdrejtor i BNS. “Integrimi i elementëve të rinj të sigurisë kërkon kohë. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të fillojmë punën për të sot”.

Qëllimi është të qëndrojmë një hap përpara monedhave të tjera. Megjithatë, SNS nuk ka ndërmend të specifikojë saktësisht se cilët elementë do të optimizohen në kartëmonedhat e reja.

Një aspekt i dytë nënvizohet nga eksperti i numizmatikës Michael Zagorowski: kërkesa estetike e BNS. “Kartëmonedhat zvicerane konsiderohen ndërkombëtarisht një pikë referimi për cilësinë grafike dhe përmbajtjen. Ky pozicion kërkon një rinovim periodik, i cili shkon përtej përditësimeve të thjeshta teknike dhe e bën të dukshme ndërgjegjësimin kulturor të vendit”, raporton SRF, transmeton albinfo.ch.

Një sërë aktorësh përfitojnë nga kartëmonedhat e reja. Përveç shitjes me pakicë, institucioneve financiare dhe publikut, të cilët kanë interes të kenë bileta që janë të vështira për t’u falsifikuar, Zagorowski përmend edhe ekonominë reale: “Typografitë dhe furnizuesit e teknologjisë së sigurisë përfitojnë drejtpërdrejt nga caktimet e reja dhe përdorin çdo seri si një mundësi për të futur dhe zhvilluar më tej teknologji inovative”.

Së fundmi, seria e re përfaqëson gjithashtu për numizmatikën “një shtesë gjithmonë shumë të kërkuar për koleksionet”.

Agjencia Emphase, me zyra në Lozanë dhe Bernë, është vendosur në konkurrencë dhe për pesë vitet e ardhshme ose më shumë do të jetë e përkushtuar për përsosjen e kartëmonedhave të reja, në funksion të hyrjes në qarkullim.

Lidhur me elementët e sigurisë, bashkëthemeluesja Fabienne Kilchör thotë: “Kartmonedha është në fakt një format relativisht i vogël. Dhe në të njëjtën kohë, kur hyjmë në mikrodizajn, papritmas e gjejmë veten përpara një fushe futbolli”.

Zëvendësdrejtori i SNS, Antoine Martin, vlerëson se zhvillimi i kartëmonedhave të reja do të kushtojë rreth 50 milionë franga.

Pasiguria në lidhje me zhvillimin e tensioneve në rajonin e Gjirit Persik dhe ndërprerja që rezulton në trafikun ajror, kanë shtyrë shumë udhëtarë zviceranë të rishqyrtojnë planet e tyre të pushimeve. Dorëheqjet inkurajohen gjithashtu nga mijëra turistë zviceranë që ende kanë mbetur të bllokuar në rajon, duke pritur një fluturim riatdhesimi.

Fluksi turistik midis Zvicrës dhe Gjirit Persik rrezikon të paguajë shtrenjtë për konfliktin e vazhdueshëm në Lindjen e Mesme, me pasoja për sektorin që mund të zgjasin në planin afatgjatë. Ndalesa vjen gjithashtu në një kohë kur udhëtimet në Gjirin Persik po intensifikoheshin ndjeshëm. Kjo demonstrohet nga numri në rritje i lidhjeve ajrore: për shembull, nga Aeroporti i Gjenevës, pesë nga gjashtë vendet arabe që kufizohen me Gjirin Persik shërbehen me fluturime direkte, me një klientelë që ishte rritur me më shumë se 6% gjatë vitit 2024.

Për momentin, lidhjet me Dubain të operuara nga linja ajrore Swiss mbeten të pezulluara deri më 10 mars. Ato për Tel Avivin deri më 22 mars. Heike Birlenbach – drejtoreshë komerciale e Zvicrës – i shpjegoi agjencisë AWP se “klientët që kanë rezervuar një fluturim për në Dubai ose Tel Aviv në javët e ardhshme mund të ndryshojnë rezervimin e tyre falas, duke zgjedhur një destinacion tjetër ose duke shtyrë udhëtimin”.

Megjithatë, kjo nuk vlen nëse data e fluturimit është larg, për shembull në vjeshtë. Drejtuesit e Swiss na njoftuan gjithashtu se rritja e çmimit të karburantit – e rritur me 50% që nga fillimi i tensioneve – mund të ketë pasoja drastike në llogaritë e kompanisë. Nëse mbetet në këto nivele, kompania do të duhet të përballet me një kosto shtesë treshifrore, të shprehur në miliona franga: kjo është vlerësuar nga Dennis Weber, menaxheri financiar i Zvicrës, transmeton albinfo.ch.

Nga ana e saj, linja ajrore Edelweiss – e cila lidh Cyrihun me Muscat dhe Salalah, në Oman – thotë se “është shumë herët për të nxjerrë përfundime”. Një zëdhënës tregon se pasagjerët kanë anuluar ose shtyrë fluturimet. Nëse disa klientë preferojnë të presin për rezervimet e bëra tashmë, ka një kërkesë më të ulët për rezervime të ardhshme: “kujdesi mbizotëron në rezervimet e reja”, thotë zëdhënësi i Edelweiss. Në këtë drejtim, Federata Zvicerane e Udhëtimeve (FSV) i thotë AWP se pret “një ngurrim të konsiderueshëm për të rezervuar udhëtime në rajonin e prekur, […] megjithatë” – vazhdon federata – “kërkesa mund të fillojë të stabilizohet në afat të mesëm”.

Pas sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, Këshilli Federal i Zvicrës po shqyrton nëse duhet të zbatojë ligjin e neutralitetit. Ky ligj mund të kufizojë fluturimet e avionëve ushtarakë amerikanë mbi Zvicër dhe të ndalojë eksportin e armëve drejt SHBA-së.

Departamenti Federal i Punëve të Jashtme (FDFA) nën drejtimin e Ignazio Cassis deklaron se ende nuk është e qartë nëse situata aktuale përmbush kushtet për zbatimin e ligjit.

Industria zvicerane e armëve paralajmëron se një kufizim i eksportit mund të dëmtojë reputacionin e vendit si partner i besueshëm dhe të humbasë klientë kryesorë, përfshirë SHBA-në.

Në parlament, debati mbi neutralitetin dhe ndalimin e fluturimeve vazhdon, ndërsa disa politikanë insistojnë se ligji duhet të zbatohet për shkak të luftës në zhvillim, ndërsa të tjerë kërkojnë vlerësim individual për çdo kërkesë.