Ekspertët në Zvicër kanë ngritur shqetësime serioze për mbrojtjen e të dhënave personale në kuadër të projektit të ri shtetëror për krijimin e një platforme kombëtare të të dhënave shëndetësore.

Platforma, e planifikuar të funksionalizohet deri në vitin 2034, synon të lehtësojë shkëmbimin e informatave mes mjekëve, spitaleve dhe institucioneve shëndetësore. Megjithatë, specialistët paralajmërojnë se përdorimi i teknologjive të kompanive amerikane mund të rrezikojë privatësinë e pacientëve.

Sipas ekspertëve të digjitalizimit dhe mbrojtjes së të dhënave, ligjet amerikane mund t’u japin autoriteteve të SHBA-së qasje në serverë, edhe kur të dhënat ruhen në Zvicër.

Autoritetet zvicerane kanë deklaruar se projekti do të zhvillohet në përputhje me rregullat e mbrojtjes së të dhënave dhe standardet federale të sigurisë.

Zyra Federale e Auditimit (ZFA) ka kritikuar menaxhimin e kostove të shëndetësisë në qendrat federale të azilit në Zvicër, duke konstatuar se Konfederata i kontrollon këto shpenzime vetëm pjesërisht.

Sipas një raporti të publikuar të hënën, shpenzimet shëndetësore në këto qendra janë të larta dhe mungojnë mekanizma efektivë për kontroll të plotë financiar. ZFA vlerëson se shteti mund të kishte kursyer disa qindra mijë franga nëse do të aplikohej një zbritje (deduktibël) më e përshtatshme në sigurim.

Mungesë mjetesh për kontroll të kostove

Sekretariati Shtetëror për Migracion (SEM) është përgjegjës për shpenzimet shëndetësore në qendrat federale të azilit. Ai lidh kontrata me siguruesit dhe monitoron kostot, por sipas raportit, i mungojnë mjete të besueshme për kontroll sistematik.

ZFA thekson mungesën e një baze të unifikuar të të dhënave dhe të një sistemi kombëtar kontrolli, çka ka bërë që edhe gabime në faturime nga siguruesi të mos zbulohen me kohë.

Pozicion pothuaj-monopol i siguruesit CSS

Raporti kritikon gjithashtu marrëdhënien mes SEM dhe kompanisë së sigurimeve CSS. Në vitin 2019, CSS u përzgjodh për të siguruar të gjithë azilkërkuesit në qendrat federale, pas një tenderi të pasuksesshëm dhe pa një analizë të plotë të alternativave.

Sipas ZFA, kjo ka krijuar një pozicion pothuaj monopol për CSS, duke e bërë Konfederatën shumë të varur dhe duke dobësuar fuqinë e saj negociuese.

Situata u bë veçanërisht problematike në vitin 2021, kur CSS propozoi rritjen e zbritjes nga 300 në 1.500 franga. Kjo rriti përfitimet e siguruesit, por edhe kostot për shtetin. ZFA vlerëson se një analizë më e thelluar do të kishte kursyer rreth 1.5 milion franga vetëm në vitin 2023.

Kritika për mungesë koordinimi dhe kursimesh

ZFA kritikon gjithashtu SEM për mosshfrytëzimin e praktikave të mira të kursimit që janë zbatuar në disa qendra azili. Këto masa nuk janë dokumentuar dhe as zbatuar në mënyrë të unifikuar në nivel kombëtar, duke humbur potencial të rëndësishëm për efikasitet.

Reagimi i SEM

Sekretariati Shtetëror për Migracion ka pranuar kritikat dhe ka deklaruar se tashmë ka ndërmarrë masa për përmirësimin e kontrollit të kostove në sektorin shëndetësor. Po ashtu, është arritur një model i ri sigurimi për vitin 2026, ku zbritja është ulur sërish në 300 franga.

Reagimi i CSS

Nga ana e saj, CSS i ka kundërshtuar disa nga gjetjet e raportit. Sipas kompanisë, gjatë viteve 2019 dhe 2020, shpenzimet për përfitime kanë qenë më të larta se të ardhurat nga primet. Për këtë arsye, në marrëveshje me SEM është vendosur rregullimi i zbritjes.

CSS thekson se qëllimi i saj ka qenë që primet të mbulojnë kostot në afatgjatë.

Zvicra po përgatitet për një votim të rëndësishëm mbi iniciativën popullore “Jo Zvicrës me 10 milionë banorë”, e cila synon të kufizojë popullsinë rezidente në maksimum 10 milionë persona. Sipas propozimit, nëse vendi kalon 9.5 milionë banorë, Këshilli Federal do të detyrohej të ashpërsojë ndjeshëm politikat e imigracionit dhe, në rast ekstrem, mund të rrezikohej edhe marrëveshja për lëvizjen e lirë të personave me Bashkimin Evropian.

Iniciativa po ndiqet nga afër në Bruksel, si nga Komisioni Evropian ashtu edhe nga eurodeputetët që merren me marrëdhëniet me Zvicrën, por në shtetet anëtare të BE-së ajo ende nuk ka shkaktuar debat të gjerë, pasi pasojat e saj konsiderohen afatgjata dhe ende të pasigurta, transmetkn albinfo.ch.

Sipas korrespondentëve të BE-së, çështje si imigracioni dhe strehimi janë problem edhe brenda BE-së, veçanërisht në qytetet e mëdha ku çmimet e banesave dhe presioni mbi infrastrukturën janë në rritje. Megjithatë, ndryshe nga Zvicra, këto tema nuk lidhen drejtpërdrejt me lëvizjen e lirë të punëtorëve brenda BE-së, e cila konsiderohet një nga arritjet kryesore të integrimit evropian.

Në rast se Zvicra do të ndërpriste marrëveshjen për lëvizjen e lirë të personave, BE-ja pritet të përpiqej të ruante marrëdhëniet ekzistuese, por raportet dypalëshe do të bëheshin më të ndërlikuara dhe më pak të parashikueshme. Një zhvillim i tillë do të kishte pasoja të rëndësishme për tregun e punës, bizneset dhe qytetarët në të dyja anët.

Ndërkohë, marrëveshjet e reja bilaterale mes Zvicrës dhe BE-së parashikojnë një mekanizëm të ri për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve, me qëllim shmangien e bllokimeve politike që kanë karakterizuar marrëdhëniet deri tani.

Në rast të ndërprerjes së lëvizjes së lirë, qytetarët zviceranë nuk do të kishin më qasje automatike në tregun e punës së BE-së dhe do të riktheheshin kontrollet kufitare, duke ndryshuar ndjeshëm marrëdhëniet aktuale ekonomike dhe shoqërore mes palëve

Kantonet Valais, Fribourg, Vaud dhe Jura kanë prezantuar në Sion platformën “Patoisromands.ch”, një nismë ndërkantonale që synon ruajtjen dhe promovimin e dialekteve të Zvicrës frëngjishtfolëse.

Platforma është krijuar si përgjigje ndaj rrezikut të zhdukjes së këtyre dialekteve, të cilat sot fliten gjithnjë e më pak për shkak të mungesës së transmetimit nga një brez në tjetrin. Ato janë njohur zyrtarisht si gjuhë rajonale ose minoritare në vitin 2018 dhe përbëjnë një trashëgimi të rëndësishme kulturore.

“Patoisromands.ch” ofron një hapësirë digjitale të përbashkët që synon të rrisë dukshmërinë e dialekteve, të mbledhë burime ekzistuese dhe të lehtësojë qasjen për përdoruesit. Platforma përfshin materiale informuese, arkiva audio dhe tekstuale, si dhe module mësimi online.

Po ashtu, ajo prezanton edhe përdorimet bashkëkohore të dialekteve përmes projekteve kulturore dhe artistike.

Projekti është zhvilluar nga një grup ndërkantonal dhe mbështetet nga Zyra Federale e Kulturës, kantonet pjesëmarrëse, si dhe institucione akademike dhe të trashëgimisë kulturore.