Mbi 30 gradë në spitale, Zvicra përballet me dilemën e ajrit të kondicionuar

Në shumë kantone, instalimi i sistemeve fikse të klimatizimit është i lidhur me rregulla të rrepta energjetike, mjedisore dhe urbanistike

Pas një vere jashtëzakonisht të nxehtë, në Zvicër është intensifikuar debati nëse duhet të lehtësohen rregullat për instalimin e kondicionerëve. Çështja është veçanërisht e ndjeshme në spitale dhe shtëpi të të moshuarve, ku temperaturat e larta mund të paraqesin rrezik serioz për shëndetin.

Vera e nxehtë e vitit 2026 ka rikthyer në Zvicër një pyetje që po bëhet gjithnjë e më aktuale: pse kondicionerët vazhdojnë të jenë kaq të rrallë?

Në shumë kantone, instalimi i sistemeve fikse të klimatizimit është i lidhur me rregulla të rrepta energjetike, mjedisore dhe urbanistike. Megjithatë, temperaturat gjithnjë e më të larta dhe valët e të nxehtit po shtojnë presionin për ndryshimin e këtyre rregullave, shkruan swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Më pak se një në dhjetë shtëpi ka kondicioner

Në Zvicër, më pak se 10 për qind e banesave kanë sistem fiks të ajrit të kondicionuar. Për krahasim, mesatarja evropiane është rreth 20 për qind, ndërsa në Shtetet e Bashkuara dhe Japoni kjo përqindje arrin afërsisht në 90 për qind.

Instalimi i një kondicioneri fiks mund të jetë gjithashtu më i komplikuar se në shumë vende të tjera. Nuk ekziston një rregullore e vetme federale dhe kushtet ndryshojnë nga një kanton në tjetrin.

Në shumicën e kantoneve kërkohet leje ndërtimore ose autorizim energjetik. Gjeneva është ndër kantonet më kufizuese, ku në raste të caktuara një person që dëshiron sistem të përhershëm klimatizimi duhet ta dëshmojë nevojën edhe përmes një certifikate mjekësore.

Në Fribourg dhe Neuchâtel, ndërkohë, energjia e përdorur për klimatizim duhet të kompensohet me energji të rinovueshme të prodhuar lokalisht.

Temperaturat mbi 30 gradë në spital

Situata është bërë veçanërisht shqetësuese në spitale.

Një hulumtim i publikuar gjatë verës tregoi se dhomat dhe repartet me klimatizim vazhdojnë të jenë përjashtim në disa prej spitaleve të mëdha zvicerane.

Në Spitalin Universitar të Gjenevës, temperaturat brenda disa ndërtesave të vjetra gjatë kësaj vere kanë kaluar 30 gradë Celsius.

Temperaturat e larta nuk prekin vetëm pacientët, por edhe personelin shëndetësor. Disa institucione janë detyruar të përdorin kondicionerë portativë dhe ventilatorë, si dhe të krijojnë hapësira të klimatizuara për pacientët më të rrezikuar.

Në ndërtesat e reja situata është ndryshe. Në Spitalin Universitar të Bernës, Inselspital, rreth 75 për qind e ndërtesave tashmë kanë klimatizim, ndërsa hapësirat për pacientët në objektet më të reja janë kryesisht ose tërësisht të klimatizuara.

Të moshuarit ndër më të rrezikuarit

Problemi është i pranishëm edhe në shtëpitë e të moshuarve.

Shumica e banorëve të këtyre institucioneve nuk kanë kondicionerë në dhomat e tyre. Shumë institucione përdorin masa alternative, si mbrojtja nga rrezet e drejtpërdrejta të diellit, ventilimi dhe metoda të tjera pasive për uljen e temperaturave.

Ekspertët theksojnë se personat e moshuar, ata me sëmundje kronike, gratë shtatzëna dhe fëmijët e vegjël janë ndër kategoritë më të rrezikuara gjatë valëve të të nxehtit. Temperaturat ekstreme mund të shkaktojnë dehidrim, goditje nga nxehtësia dhe përkeqësim të problemeve ekzistuese shëndetësore.

Debati arrin edhe në Parlament

Çështja tashmë është shndërruar edhe në temë politike. Parlamenti federal pritet të diskutojë më 30 shtator çështjet që lidhen me të nxehtin, thatësirën dhe klimatizimin.

Propozime të ndryshme kërkojnë lehtësimin e procedurave për instalimin e sistemeve fikse. Një prej argumenteve është se kondicionerët modernë janë më efikasë dhe gjatë verës mund të furnizohen edhe me energji elektrike të prodhuar nga panelet diellore.

Një tjetër argument është se sistemet fikse janë zakonisht më efikase sesa kondicionerët portativë, të cilët aktualisht mund të përdoren pa procedura të veçanta, por konsumojnë më shumë energji.

Kondicioneri nuk shihet si zgjidhja e vetme

Ekspertët, megjithatë, paralajmërojnë se klimatizimi masiv i çdo banese dhe zyre nuk është domosdoshmërisht zgjidhja.

Në nivel global, sistemet e ajrit të kondicionuar konsumojnë rreth 7 për qind të energjisë elektrike dhe janë përgjegjëse për rreth 3 për qind të emetimeve të CO₂.

Arno Schlüter, profesor i arkitekturës dhe sistemeve të ndërtesave në ETH Zurich, argumenton se në kushtet zvicerane mund të arrihet shumë edhe përmes masave më të thjeshta: hijezimit të ndërtesave, ventilimit gjatë natës, përdorimit të ventilatorëve dhe përshtatjes së ndërtesave me klimën gjithnjë e më të ngrohtë.

Sipas tij, klimatizimi do të ketë rol gjithnjë e më të rëndësishëm, veçanërisht për mbrojtjen e njerëzve vulnerabël në spitale, shtëpi të të moshuarve dhe shkolla, por debati duhet të përfshijë edhe planifikimin urban, infrastrukturën dhe shtimin e hapësirave të gjelbra.

---