Më shumë se dy ferma zhduken çdo ditë në Zvicër

Zvicra humbi më shumë se 800 ferma në vitin 2025, sipas deklaratës së fundit të Zyrës Federale të Statistikave.

Pas këtyre shifrave, Athos, Marlène dhe Léonard, dy breza fermerësh zviceranë kanë treguar mbi vështirësitë e tyre të përditshme: paratë, mungesën e pushimeve, rolin e gruas dhe vetminë.

Megjithatë, të tre fermerët bien dakord për kuptimin që kjo jetë u jep ekzistencës së tyre.

“Je fermer, prostituon veten për banorët e qytetit dhe pastaj e shet qumështin për pesëdhjetë cent.” Athos, 70 vjeç dhe tashmë në pension, mori përsipër pronën familjare pas përfundimit të studimeve. Ai ishte i zgjuar dhe nxënës i shkëlqyer; konkurronte për vendin e parë në klasë me një shok që tashmë është bërë drejtor spitali. Kur kthen kokën pas, mendon se edhe ai mund të kishte pasur një pagë të barabartë me atë të shokut të tij të shkollës. Përballë tij, i riu Leonard buzëqeshte: ai u rrit pranë Lozanës në një familje mjekësh, mori diplomën bachelor në ekonomi dhe më pas la gjithçka për të blerë një fermë në rajonin e Jurës. Ai që e trashëgoi profesionin, do të kishte dashur të ndiqte rrugën e tjetrit; ndërsa tjetri e ndoqi atë rrugë, por vendosi ta linte.

“Nuk është profesion, është një mënyrë jetese”

Krahas tyre është Marlène. Ajo rrit lopë qumështore dhe ngjitet në kullotat alpine nga maji deri në tetor, ndërsa bashkëshorti i saj qëndron në zonat e ulëta dhe kultivon raps, luledielli, panxhar dhe grurë. Kur e pyetën se sa kohë kalon atje, ajo bëri llogaritë: pesëdhjetë orë në javë, pa llogaritur kopshtin, larjen e rrobave apo punët administrative me të cilat merret pas orës 21:00, kur i biri është në shtrat.

Pushimet, në këtë jetë, janë një koncept abstrakt. Athos nuk shkoi kurrë me pushime kur ishte fëmijë. Marlène shkoi për tri ditë pranverën e kaluar – hera e parë që nga lindja e djalit të saj gjashtë vite më parë. Ajo e shfrytëzoi rastin për të vizituar një mik fermer në Brittany. Për të parë lopët e tij! “Traktori ishte për vëllain tim”

Marlene lindi tri vite para vëllait të saj. Ajo e ndiqte të atin kudo në fermë. Me lindjen e djalit, ajo e humbi vendin e saj parësor. Traktori ishte caktuar tashmë për vëllain; kështu funksionon, është traditë. Kur ajo shprehu dëshirën për të ndjekur një trajnim në bujqësi, njerëzit përreth i paralajmëruan prindërit e saj: mos e lejoni ta bëjë këtë, ajo do të vuajë.

Kur kërkoi një fermë jashtë rrethit familjar, gjatë negociatave me shitësit, ata i drejtoheshin sistematikisht bashkëshortit të saj, i cili ia kalonte pyetjen asaj. Sot, ajo është shefja; ajo është ajo që i merr pagesat direkte. Bashkëshorti i saj punon si punëtor ferme. Një përmbysje rolesh ende shumë e rrallë: sipas Zyrës Federale të Statistikave (SFO), 8,1% e fermave zvicerane drejtohen nga gra.

“Ne po orkestrojmë zhdukjen e fermave”

Kur nuk vjen nga komuniteti bujqësor, gjetja e një ferme për ta blerë është shpesh një rrugë plot pengesa. Kur një fermë mbyllet, fermerët fqinjë e marrin atë për t’u zgjeruar. Kushdo që vjen pa trashëgimi, bëhet një konkurrent shtesë në betejën për tokën. Ky ishte rasti i Leonardit. Ai është vendosur në rajonin e Juras prej gati dy vitesh. Gjetja e një prone të ngjashme me të tijën në kantonin e Vaud-it, nga ku vjen ai, do të kishte qenë një mision i pamundur.

Diskutimi bëhet vërtet i nxehtë kur flitet për aspektin administrativ. E reja Marlene përshkruan një barrë që është bërë e rëndë: çdo trajtim, çdo korrje dhe çdo mbjellje duhet të regjistrohen në kompjuter. Athos, i cili ndër vite është bërë inspektor fermash, nuk do t’ia dijë për këtë: për të, është një debat i rremë dhe çështja thelbësore qëndron diku tjetër. Ky është çmimi që duhet paguar!

Qumështorja u mbyll, vetmia mbeti

Çështja tjetër madhore sot është rreziku i izolimit. Në të kaluarën, çdo mëngjes, fermerët takoheshin te qumështorja. Dihej se kush kishte probleme. Sot, takojmë vetëm shoferin e kamionit që vjen drejtpërdrejt në fermë për të marrë qumështin. Athos, i cili është bërë mentor për fermerët në vështirësi, rendit barrat që përfundojnë duke u bërë të rënda së tepërmi: ndarja, borxhet, kontrollet dhe mungesa e dikujt me të cilin mund të flasësh. Në një profesion ku krahasohemi vazhdimisht me të tjerët, të pranosh se nuk ia del dot më mbanë mbetet pothuajse e pamundur, raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

E megjithatë, në fund, mbetet ajo dashuri e ngulitur thellë në qenien e tyre për profesionin. Athos flet për grurin që mbij në vjeshtë si një spektakël që nuk e ofron asnjë profesion tjetër. Marlene thotë thjesht se e do prodhimin. Leonard, nga ana tjetër, e përmbledh gjithçka me pak fjalë: që kur është vendosur aty, bën jetën më të mirë në botë.

---