Kosova nuk ka para në treg

Fenomeni i “trambës” i cili ka qenë i pranishëm në tregjet e veturave, së fundi ka filluar të zbatohet edhe në tregjet e mallrave me shumicë

Paratë e gatshme ka disa muaj që kanë “humbur” në tregjet e Kosovës, prandaj ka filluar të aplikohet ndërrimi i mallit me mall. Fenomeni i “trambës” i cili ka qenë i pranishëm në tregjet e veturave, së fundi ka filluar të zbatohet edhe në tregjet e mallrave me shumicë.

Këmbimi i mallrave është veprim ekonomik i nevojshëm, me që në një vend nuk mund te prodhohen të gjitha prodhimet e nevojshme për jetën e njerëzve, konsiderojnë ekspertët e ekonomisë.

Arsye e mungesës së parave të gatshme në treg, sipas ekspertëve është për shkak të nivelit të lartë të eksportit, deficitit tregtar, mbajtjes jashtë tregut kosovar, mjetet e  Trustit të Kursimeve Pensionale dhe bllokimit të fondit të Agjencisë Kosovare të Privatizimit.

Mehdi Bektashi është profesor i ekonomisë në Universitetin e Prishtinës. Ai vlerëson se mungesa e parave të gatshme në tregun financiar të Kosovës, po zvogëlon kërkesat agregate, qytetarët tashmë kanë më pak para për të blerë mallra dhe shërbime.

“Kjo vjen deri te zvogëlimi i shitjeve dhe aktiviteteve ekonomike. Problemi është se për shkak të  mungesës së parave të gatshme, shumë kompani po fillojnë këmbimin, si kundër vlerë në vend të mjeteve marrin objekte, pasuri të luajtshme dhe të paluajtshme. Kjo drejtpërdrejt ndikon në tërheqjen e parasë së gatshme nga qarkullimi”, thotë Bektashi raporton REL.

Mungesa e parave të gatshme ka bërë që ekonomia kosovare të jetë e stërngarkuar me borxhe në mes bizneseve, dhe kjo dukuri do ndikojë edhe në zhvillimin e përgjithshëm ekonomik, thotë Muhamet Sadiku, profesor në Kolegjin “Riinvest”.

Problemi i likuiditetit, që ka përfshirë kompanitë vendore, thotë Sadiku, i ka detyruar këto të fundit që gjejnë forma tjera të financimit, duke hyrë në borxhe, kredi ose në mbitërheqje (overdrafte) në bankat komerciale, si formë më shpejtë e sigurimit të parave të gatshme.

“Mungesa e kesh-it i shtynë kompanitë që problemet t’i zgjedhin ose më këmbim, respektivisht me kompensim, me hyrje në borxhe të reja, sidomos në hyrje më kredi të reja”, thotë Sadiku.

Basret Selimi, është një nga aksionarët e kompanisë “Enggroup” në Prishtinë. Kjo ndërmarrje bën projektimin dhe ndërtimin e objekteve të ndryshme. Ai tregon se kompanitë, firmat kontraktuese për ndërtim apo shërbime, i kompensojnë me objekte apo mallra të ndryshme.

Por, edhe në rast të realizimit të ndonjë projekti për kompani tjetër ndërtuese nuk kompensohet më para të gatshme, por më ndonjë banesë, në ndërtesën për të cilën është realizuar projekti.       

“Kur përfundojmë ndonjë shërbim në kompani tjetër, në shumicën e rasteve marrim banesa, lokale, varet nga vlera e mallit. Kjo paraqet problem për biznese, sepse qarkullimi më i madh i parave në treg do të ndikonte në rritjen e kualitetit të punës dhe punëtorët paguheshin me rregull”, thotë Selimi.