Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Bebe Rexha, në bashkëpunim me grupin Faithless, ka zënë vendin e parë në WARM Global Dance Radio Chart me këngën “New Religion”, përcjell albinfo.ch.
Sipas të dhënave të World Airplay Radio Monitor, kënga ka regjistruar mbi 900 transmetime në më shumë se 200 radio në mbarë botën gjatë javës së 8–14 majit, duke u ngjitur kështu në krye të renditjes për javën e 23 majit.
“New Religion”, e publikuar në fillim të marsit, ka shënuar sukses edhe në Billboard, duke arritur më herët vendin e parë në Dance/Mix Show Airplay, si dhe duke u renditur në top-listat Pop Airplay dhe Rhythmic Airplay në SHBA.
Kënga përmban elemente të hitit klasik të Faithless “Insomnia”, duke sjellë një kombinim të tingujve nostalgjikë me stilin modern elektronik që e ka bërë të suksesshme në tregun global.
Me këtë sukses, projekti shënon një tjetër arritje të rëndësishme si për Bebe Rexhën ashtu edhe për Faithless në skenën ndërkombëtare të muzikës dance./Albinfo.ch
Zvicra vazhdon të mbajë vendin e parë në Evropë për jetëgjatësinë mesatare, me qytetarët që jetojnë mesatarisht 84.2 vjet, sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2024. Pas saj renditen Spanja me 84 vjet dhe Suedia me 83.8 vjet, transmeton albinfo.ch.
Sipas statistikave, Zvicra ka qenë në vendin e parë ose të dytë për jetëgjatësi gjatë 25 viteve të fundit, ndërsa kantoni i Ticinos kryeson brenda vendit me një mesatare prej 85.2 vjetësh.
Ekspertët lidhin këtë rezultat me disa faktorë kryesorë që ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e jetës dhe shëndetin e popullsisë.
Ndër arsyet kryesore përmenden:
Standardi shumë i lartë i jetesës dhe stabiliteti ekonomik.
Të ardhurat e larta për kokë banori.
Sistemi shëndetësor cilësor dhe modern.
Ajri i pastër dhe mjedisi i mbrojtur
Ushqimi cilësor dhe kontrolli i lartë ushqimor.
Aktiviteti fizik dhe kultura sportive, sidomos ecja dhe sportet alpine.
Niveli i ulët i ndotjes në shumicën e qyteteve.
Siguria dhe niveli i ulët i kriminalitetit, që ndikojnë në mirëqenien psikologjike.
Infrastruktura e zhvilluar dhe transporti efikas.
Menaxhimi i mirë i stresit dhe balanca mes punës dhe jetës private.
Qasja e shpejtë në shërbime mjekësore dhe kontrolle preventive.
Cilësia e ujit të pijshëm dhe higjiena publike.
Në Zvicër, gratë jetojnë mesatarisht 85.9 vjet, ndërsa burrat 82.4 vjet, duke reflektuar një nga nivelet më të larta të mirëqenies dhe kujdesit shëndetësor në botë.
Ky rezultat e konfirmon Zvicrën jo vetëm si një nga vendet më të zhvilluara ekonomikisht, por edhe si një nga shtetet me cilësinë më të lartë të jetesës në Evropë dhe më gjerë./Albinfo.ch
Gjykata Federale e Zvicrës ka marrë një vendim të dyfishtë lidhur me hapjen e dyqaneve pranë stacioneve të trenit të dielave, duke sjellë dy përfundime të ndryshme për raste të ngjashme në Cyrih dhe Winterthur.
Në Cyrih, Gjykata ka vendosur se një degë e Migros Daily pranë stacionit kryesor nuk lejohet të punësojë staf të dielave. Arsyeja kryesore është se dyqani, ndonëse afër stacionit, është i ndarë nga zona e tij dhe frekuentohet kryesisht nga banorë lokalë, jo nga udhëtarët. Kjo e përjashton nga rregullat që lejojnë punën të dielave në zonat e stacioneve.
Ndërsa në Winterthur, rasti i një dyqani Gooods pranë Bahnhofplatz është vlerësuar ndryshe. Gjykata ka konstatuar se prania e terminalit të autobusëve, i cili konsiderohet pjesë e sistemit të transportit publik, e bën këtë zonë një nyje transporti. Për këtë arsye, klientët e tij konsiderohen kryesisht udhëtarë, duke e bërë të lejueshme hapjen e dyqanit të dielave.
Megjithatë, për rastin e Winterthurit, gjykata ka kërkuar rishqyrtim të mëtejshëm nga instanca më e ulët për të përcaktuar nëse oferta e dyqanit është mjaftueshëm e orientuar drejt udhëtarëve.
Ky vendim thekson se afërsia me stacionin nuk mjafton vetvetiu për të lejuar punën të dielave vendimtare është mënyra se si dhe nga kush përdoret dyqani.
Ekonomia e Zvicrës ka nisur vitin 2026 më fuqishëm se pritjet e ekspertëve, pavarësisht pasigurive globale dhe rritjes së çmimeve të energjisë.
Sipas të dhënave paraprake të publikuara nga SECO, ekonomia zvicerane u rrit me 0.5% gjatë tremujorit të parë të vitit 2026, krahasuar me vetëm 0.2% në fund të vitit të kaluar, raporton Reuters, transmeton albinfo.ch.
Rritja ishte më e lartë edhe se mesatarja afatgjatë e ekonomisë zvicerane dhe u mbështet nga zgjerimi i sektorit industrial dhe atij të shërbimeve, si dhe nga rritja e eksporteve.
Ekspertët thonë se eksportet u ndihmuan edhe nga ulja e përkohshme e tarifave amerikane në fillim të vitit. Megjithatë, ata paralajmërojnë se tensionet në Lindjen e Mesme dhe çmimet më të larta të energjisë mund të ndikojnë negativisht në muajt e ardhshëm.
Sipas ekonomistëve, Zvicra mbetet më pak e ekspozuar ndaj krizave energjetike sesa shumë vende të tjera evropiane, pasi industria zvicerane konsumon relativisht më pak energji dhe energjia ka peshë më të vogël në inflacionin e vendit.
Qeveria zvicerane vazhdon të parashikojë rritje ekonomike modeste prej rreth 1% për gjithë vitin 2026, nën mesataren historike të vendit.
Përqindja e fëmijëve mbipeshë në Zvicër ka rënë në nivelin më të ulët të dy dekadave të fundit, sipas një studimi të ri mbi shëndetin e nxënësve.
Të dhënat tregojnë se rreth 17.6% e fëmijëve dhe adoleshentëve në shkollat zvicerane janë mbipeshë ose obezë — niveli më i ulët që nga fillimi i matjeve sistematike 20 vite më parë, shkruan swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.
Ekspertët thonë se përmirësimi lidhet me:
ushqimin më të shëndetshëm në shkolla
ndërgjegjësimin më të madh të prindërve
aktivitetin fizik
dhe kufizimin e pijeve me shumë sheqer.
Megjithatë, studimi paralajmëron se dallimet sociale mbeten të mëdha. Fëmijët nga familjet me të ardhura më të ulëta ose me prindër me nivel më të ulët arsimimi vazhdojnë të kenë më shumë probleme me mbipeshën.
Mjekët theksojnë se mbipesha në fëmijëri rrit rrezikun për diabet, probleme kardiovaskulare dhe sëmundje të tjera në moshë të rritur, ndaj trendi i ri konsiderohet shumë pozitiv për shëndetin publik në Zvicër.
Tifozët e futbollit në Gjenevë do të mund t’i ndjekin ndeshjet e Botërorit deri vonë në mbrëmje, pasi autoritetet kantonale kanë miratuar zgjatjen e orarit të punës për baret dhe restorantet gjatë turneut.
Vendimi u mor pavarësisht kufizimeve të sigurisë që lidhen me samitin e G7 që do të mbahet në Evian të Francës, pranë kufirit me Zvicrën, transmeton albinfo.ch.
Sipas Këshillit të Shtetit të Gjenevës, lokalet do të lejohen të qëndrojnë hapur më gjatë gjithë periudhës së Botërorit, nga 11 qershori deri më 19 korrik.
Po ashtu do të lejohen edhe ekranet e jashtme në terasa për transmetimin e ndeshjeve, megjithëse rregullat konkrete do të përcaktohen nga komunat individuale.
Këshilltarja komunale Marie Barbey-Chappuis e përshëndeti vendimin, duke e quajtur “lajm të mirë për sektorin e gastronomisë”, i cili pritet të përfitojë nga fluksi i tifozëve dhe turistëve gjatë turneut.
Ambasada e Kosovës në Austri, në bashkëpunim me Lidhja e Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Austri “Aleksandër Moisiu”, organizon promovimin e librit të autorit dhe ish-ambasadorit të Shqipërisë pranë organizatave ndërkombëtare në Vjenë, Zef Mazi, transmeton albinfo.at.
Libri titullohet “Kosova – Lufta e Heshtur: Diplomacia e padukshme që ndryshoi lojën (1991–1999)” dhe sjell një dëshmi të rëndësishme mbi angazhimet diplomatike dhe zhvillimet ndërkombëtare që shënuan rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë dhe pavarësisë.
Botimi hedh dritë mbi dimensione më pak të njohura të përpjekjeve politike dhe diplomatike gjatë viteve 1991–1999, duke paraqitur rolin e diplomacisë dhe ndërveprimin ndërkombëtar në një nga periudhat më vendimtare për Kosovën.
Në kuadër të këtij aktiviteti do të organizohet edhe një bashkëbisedim me autorin, ku do të trajtohen aspektet historike, politike dhe diplomatike të periudhës së përshkruar në libër.
Ngjarja do të mbahet më 29 maj 2026, në orën 18:00, në hapësirën Spielraum (kati i dytë) në kompleksin Gasometer C35 në Vienna. Organizatorët kanë ftuar komunitetin shqiptar dhe publikun e interesuar që të marrin pjesë në këtë aktivitet kulturor dhe historik./Albinfo.at
Baleti Kombëtar i Kosovës ka realizuar një prezantim të jashtëzakonshëm në Colombia me veprën e njohur skenike Carmina Burana, e cila u shfaq në skenën e Teatro Pablo Tobón Uribe, përcjell albinfo.ch.
Performanca në Medellín u mirëprit me duartrokitje të gjata nga publiku kolumbian, duke dëshmuar edhe një herë fuqinë e artit për të kapërcyer kufijtë dhe për të komunikuar mes kulturave të ndryshme.
Ky prezantim është pjesë e një turneu të rëndësishëm ndërkombëtar të Baletit Kombëtar të Kosovës në Kolumbi, përmes të cilit artistët kosovarë po përfaqësojnë vendin me dinjitet në skenat ndërkombëtare.
Turneu artistik pritet të vazhdojë edhe në qytete të tjera të rëndësishme të vendit, përfshirë Cali dhe Bogotá, ku publiku do të ketë mundësinë të ndjekë interpretimin e trupës kosovare në këtë vepër të njohur të repertorit botëror./Albinfo.ch
Ambasada e Gjermanisë në Prishtinë ka deklaruar se është jetike që Serbia të mos ndërhyjë në procesin zgjedhor në Kosovë, në prag të zgjedhjeve parlamentare të parakohshme që do të mbahen më 7 qershor, përcjell albinfo.ch.
Reagimi i ambasadës vjen pas thirrjeve të Beogradit drejtuar serbëve të Kosovës për të votuar për Listën Serbe, si dhe pas raportimeve se disa zyrtarë serbë janë shkarkuar nga institucionet që udhëhiqen nga kjo parti.
Zëdhënësi i Ambasadës së Gjermanisë, Payam Ghalehdar, ka thënë për RTV21 se është thelbësore që procesi demokratik të zhvillohet pa presion dhe ndërhyrje.
“Është thelbësore të mos ndërhyhet në procesin e formimit të vullnetit qytetar,” ka deklaruar Ghalehdar.
Ai ka shtuar se zgjedhjet paraqesin një mundësi për të gjithë qytetarët e Kosovës që të shprehin vullnetin e tyre në mënyrë të lirë, të informuar dhe të vetëdijshme./Albinfo.ch
Më shumë se gjysma e konsumatorëve në Switzerland blejnë rregullisht produkte nga platformat kineze të blerjeve online si Temu dhe Shein. Megjithatë, një sërë testesh kanë treguar se disa prej këtyre produkteve mund të paraqesin rreziqe për shëndetin, sigurinë dhe mjedisin, përcjell albinfo.ch.
Për këtë arsye, deputetë në Switzerland po kërkojnë vendosjen e rregullave më të ashpra për pakot që mbërrijnë nga këta distributorë.
Sipas propozimeve, produktet që nuk i përmbushin standardet zvicerane duhet të identifikohen qartë për konsumatorët. Në të njëjtën kohë, po shqyrtohet mundësia që dërgesat nga këto platforma të jenë subjekt i taksave shtesë.
Nëse kjo masë miratohet, taksa përkatëse mund të paguhet nga vetë marrësit e pakove kur ato mbërrijnë në Switzerland. Autoritetet synojnë kështu të rrisin kontrollin mbi cilësinë e produkteve dhe të mbrojnë konsumatorët vendas. /Albinfo.ch
Një ngjarje e rëndë ka tronditur komunitetin shqiptar në Nju Jork, ku një grua shqiptare ka humbur jetën në mënyrë tragjike pasi ra në një pusetë elektrike të pambuluar në mes të rrugës, transmeton albinfo.ch.
Viktima është identifikuar si D.G, 56-vjeçare, banore e Briarcliff Manor. Sipas policisë amerikane, incidenti ka ndodhur rreth orës 23:19 të së hënës, pranë Fifth Avenue në Manhattan.
Sipas dëshmitarëve, D.G. kishte dalë nga vetura e saj dhe vetëm disa sekonda më pas u zhduk në një pusetë elektrike të hapur, rreth tre metra e thellë, që sipas raportimeve i përkiste kompanisë energjetike Con Edison.
“E mbylli derën e makinës dhe bëri një hap përpara. Papritur u zhduk”, ka deklaruar për mediat amerikane dëshmitari Carlton Wood.
Ai ka treguar se qytetarët u përpoqën menjëherë ta ndihmonin, ndërsa prisnin mbërritjen e ekipeve emergjente. Sipas tij, dikush solli edhe një shkallë të vogël, por thellësia e pusetës e bëri të pamundur nxjerrjen e saj.
“Ajo po bërtiste se po vdiste”, ka rrëfyer dëshmitari.
Në vendin e ngjarjes ndërhynë zjarrfikësit e FDNY, të cilët organizuan një operacion të vështirë shpëtimi duke përdorur shkallë për të hyrë në pusetë. Megjithatë, kur D.G. u nxor nga aty, ajo ishte pa ndjenja dhe pa shenja jete. Ajo u dërgua me urgjencë në spital, ku më pas u shpall e vdekur.
Familjarët: Nuk kishte tabela paralajmëruese apo barriera sigurie
Sipas familjarëve të viktimës, në vendngjarje nuk kishte asnjë tabelë paralajmëruese, kone sigurie apo barriera mbrojtëse rreth pusetës së hapur. Ata kanë theksuar se rregulloret e qytetit kërkojnë që pusetat të jenë të mbuluara ose të bllokuara qartë për të shmangur rreziqe të tilla.
Avokati Christopher J. Gorayeb ka deklaruar se raste të tilla nuk janë të rralla në Nju Jork dhe se mbulesat e pusetave duhet të jenë të siguruara në mënyrë që të mos lëvizin aksidentalisht.
Ndërkohë, kompania Con Edison ka bërë të ditur se nga pamjet e sigurisë dyshohet se kapaku i pusetës ishte zhvendosur pak minuta më herët nga kalimi i një kamioni të rëndë në rrugë. Sipas kompanisë, rreth 12 minuta më vonë, viktima kishte parkuar makinën pranë vendit ku ndodhi tragjedia.
Familjarët e D.G. vizituan vendin e ngjarjes të martën në mëngjes, ndërsa përpiqeshin të kuptonin se si ndodhi aksidenti fatal. Sipas tyre, ajo lë pas një djalë, një vajzë dhe dy nipër e mbesa.
Policia e Nju Jorkut (NYPD) ka deklaruar se nuk dyshohet për vepër penale, ndërsa hetimet për rastin vazhdojnë./Albinfo.ch
Kosovë –Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka dalë me një sqarim për votuesit e regjistruar për votim me postë për zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit, transmeton albinfo.ch.
KQZ ka bërë të ditur se ka përgatitur pakot me fletëvotime për secilin votues që gjatë regjistrimit ka zgjedhur këtë formë votimi. Sipas njoftimit, një numër i madh i pakove tashmë janë pranuar nga posta dhe pritet të shpërndahen në adresat përkatëse në ditët në vijim.
Po ashtu, KQZ ka sqaruar se votuesit që po pranojnë SMS ose e-mail nga DHL, do të njoftohen përmes një kodi gjurmimi, me të cilin mund ta përcjellin vendndodhjen e dërgesës.
“Operatori ekonomik u jep mundësi votuesve që ta pranojnë dërgesën në adresën e tyre ose ta tërheqin personalisht në pikën më të afërt të DHL”, thuhet në njoftim.
Ndërkohë, KQZ ka marrë vendim që procesi i votimit me postë të nisë katër ditë më herët, pra më 21 maj, në vend të datës së planifikuar 25 maj.
Ky ndryshim është bërë pasi KQZ është njoftuar nga kontraktori i shërbimeve postare se DHL dhe shërbimet postare në disa vende evropiane nuk do të punojnë më 25 maj 2026, për shkak të një feste zyrtare, çka do të ndikonte në shpërndarjen dhe pranimin e dërgesave gjatë periudhës 22–26 maj./Albinfo.ch
Historia e Dua Lipës është një dëshmi e qartë se talenti, guximi dhe këmbëngulja mund ta ndryshojnë fatin edhe atëherë kur të tjerët të thonë se nuk ia del, transmeton albinfo.ch.
Ajo lindi në Londër në vitin 1995, nga prindër shqiptarë të larguar nga Kosova gjatë luftës. Që në fëmijëri, Dua u rrit mes dy realiteteve: brenda shtëpisë flitej shqip, dëgjohej muzika dhe kultura shqiptare, ndërsa jashtë përpiqej të përshtatej me ritmin e një metropole si Londra. Ishte një jetë mes identiteteve, por edhe një rrugë që gradualisht do ta formësonte si artiste.
Dashuria për muzikën nisi herët. Dua provonte të këndonte në shkollë, por një fjali e thënë nga një mësuese do t’i mbetej gjatë në mendje: “Ti nuk je për të kënduar.” Për shumë të rinj, një vlerësim i tillë do të ishte fundi i ëndrrës. Për të, ishte vetëm fillimi i sfidës.
Në moshën 11-vjeçare, familja u kthye në Kosovë në një vend ende të prekur nga pasojat e luftës. Por në atë realitet të ri, Dua e ndjente se nuk e gjente veten. E kishte të qartë se ëndrra e saj për muzikën nuk mund të merrte formë aty ku ishte. Ajo donte të kthehej aty ku mund të rritej, të mësonte dhe të provonte veten: në Londër.
Dhe në moshën 15-vjeçare, ajo mori vendimin që do ta ndryshonte jetën. U kthye e vetme në Londër, me një guxim që pak adoleshentë do ta kishin. Ditën punonte për të siguruar jetesën – si kamariere dhe modele, ndërsa natën regjistronte këngë dhe publikonte cover-a në internet, duke shpresuar se një ditë dikush do ta dëgjonte. Nuk kishte garanci, nuk kishte rrugë të lehtë, kishte vetëm besim dhe punë.
Dhe një ditë… dikush e dëgjoi.
Në vitin 2017, kënga “New Rules” u shndërrua në një fenomen global dhe arriti vendin e parë në Mbretërinë e Bashkuar. Ishte momenti kur Dua Lipa nuk ishte më thjesht një vajzë që ëndërronte – por një emër që po hynte fuqishëm në skenën botërore, transmeton tutje albinfo.ch.
Por fama nuk erdhi vetëm me duartrokitje. Në vitin 2018, pas performancës në Brit Awards, ajo u përball me një valë talljesh dhe kritikash në rrjetet sociale. Një koment viral u shpërnda kudo, duke u kthyer në simbol të paragjykimeve që shpesh i shoqërojnë artistët në ngritje. Për një moment, Dua u tërhoq, u largua nga rrjetet sociale dhe heshti.
Por ajo nuk u dorëzua.
Kur u rikthye, u rikthye më e fortë, më e përgatitur dhe më e vendosur. Me këngën “Don’t Start Now”, ajo dëshmoi se jo vetëm kishte mbijetuar, por ishte rritur. Kritikat nuk e ndalën – përkundrazi, e forcuan.
Dua Lipa nuk e ndryshoi ëndrrën e saj.
Ajo ndryshoi mënyrën se si bota e shihte.
Dhe sot, emri i saj këndohet në çdo skenë të madhe të botës: Dua Lipa./Albinfo.ch
Basha Troni është regjisor, skenarist dhe producent filmi, i njohur për stilin e tij të veçantë regjisorial dhe qasjen emocionale në tregimin e historive njerëzore. Ai është një finlandez suedezfolës me rrënjë shqiptare, ndërsa filmat e tij fokusohen në ndjeshmërinë e brendshme dhe lidhjen mes njerëzve, të shoqëruara me intensitet dhe gjallëri në realizim, transmeton albinfo.ch.
Troni ka shkruar dhe ka realizuar disa filma të shkurtër, përfshirë edhe “Death of a Boy” (2021), i cili është vlerësuar për mënyrën autentike të rrëfimit dhe trajtimin e emocioneve.
Aktualisht, ai është duke zhvilluar filmin e tij të parë të metrazhit të gjatë, dramën romantike “The Letters”, ndërsa njëkohësisht ka edhe një seri në zhvillim në bashkëpunim me Aurora Studios.
Si ndikimet e tij më të mëdha në regji, Basha Troni ka përmendur emrat e njohur të kinemasë botërore, Taylor Hackford dhe Steven Spielberg, duke theksuar se ata kanë ndikuar fuqishëm në formësimin e stilit të tij krijues./Albinfo.ch
Në zemër të diasporës shqiptare në Zvicër po rritet një brez i ri që jeton mes dy botëve, dy kulturave dhe dy identiteteve. Të lindur ose të rritur në një shoqëri të zhvilluar dhe shumëkulturore, këta të rinj shqiptarë kanë arritur të ndërtojnë karriera të suksesshme në fusha të ndryshme, duke u integruar plotësisht në shoqërinë zvicerane, por pa u shkëputur nga rrënjët e tyre.
Përmes 12 rrëfimeve personale, kjo temë sjell një pyetje thelbësore: a është të jesh shqiptar dhe zviceran një sfidë që duhet balancuar, apo një privilegj që krijon mundësi të reja, perspektiva më të gjera dhe një identitet më të pasur?
Pa dyshim, kush është rritur si fëmijë i prindërve mërgimtarë e njeh mirë ndjesinë e të jetuarit “mes dy botëve”. Në njërën anë janë vlerat, gjuha dhe traditat që përcjell familja, ndërsa në anën tjetër është shoqëria ku rritesh dhe arsimohesh, aty ku gradualisht formohet edhe identiteti. Pikërisht në këtë bashkëjetesë përvojash formësohet një brez i ri, me një identitet të dyfishtë që ndërthur natyrshëm përkatësinë shqiptare me kulturën dhe normat e vendit ku jeton.
Në Zvicër, kjo përvojë shfaqet qartë te gjenerata e dytë e diasporës shqiptare. Të rinj të shumtë, të lindur ose të rritur në këtë vend, kanë arritur të integrohen me sukses në sistemin arsimor dhe profesional zviceran, duke u afirmuar në fusha të ndryshme si shkenca, mjekësia, ekonomia, arti dhe kultura. Ata dëshmojnë se integrimi nuk është thjesht përshtatje, por edhe aftësi për të ndërtuar një rrugë të re pa mohuar origjinën.
Megjithatë, kjo rrugë nuk është gjithmonë e thjeshtë apo e shtruar. Prindërit, të rritur në trojet shqiptare, zakonisht përpiqen të ruajnë gjuhën, traditat dhe mënyrën e jetesës që kanë sjellë nga vendlindja, ndërsa gjenerata e dytë kërkon të ndërtojë pavarësinë e saj në një realitet tjetër. Në tema si përkatësia, ruajtja e gjuhës, identiteti, integrimi, ndarja mes kulturës së shtëpisë dhe realitetit shoqëror, si dhe me pritshmëritë e dyfishta që u vendosen, kjo përvojë shpesh shndërrohet në tension dhe sfidë në vete, por njëkohësisht edhe në një në avantazh, një mundësi për të jetuar me dy horizonte dhe për ta kthyer këtë dyzim në forcë.
Në këtë kontekst lind shpesh pyetja: A është privilegj apo sfidë të jetosh mes dy kulturave?
Përmes shumë intervistave me të rinj shqiptarë të suksesshëm që jetojnë dhe veprojnë në Zvicër, kjo temë përpiqet të sjellë pikërisht këtë perspektivë: si e përjetojnë ata identitetin e tyre mes dy kulturave dhe çfarë roli luan kjo përvojë në formimin e tyre personal dhe profesional.
Identiteti mes dy kulturave: të jesh shqiptar dhe njëkohësisht zviceran
Për shumë shqiptarë që jetojnë dhe veprojnë në Zvicër, veçanërisht për brezin e dytë të diasporës, identiteti nuk përjetohet si një zgjedhje mes dy përkatësive, por si një proces i vazhdueshëm ndërthurjeje mes dy kulturave. Përvoja e tyre dëshmon se të qenit shqiptar dhe njëkohësisht pjesë e shoqërisë zvicerane nuk përbën një kundërthënie, por një realitet kompleks dhe shpeshherë pasurues. Në rrëfimet e të intervistuarve për revistën Albinfo.ch, identiteti i dyfishtë shfaqet si një hapësirë ku bashkëjetojnë disiplina dhe emocioni, tradita dhe moderniteti, rrënjët dhe perspektiva globale.
Kjo përvojë bëhet veçanërisht e dukshme në rrugëtimet profesionale të brezit të ri të diasporës.
Shkurta Gashi, doktorante në “Università della Svizzera italiana” dhe sot pjesë e stafit akademik në “ETH Zurich”, përfaqëson një shembull të qartë të kësaj ndërthurjeje kulturore. Për të, identiteti shqiptar nuk ka qenë kurrë diçka që duhej ruajtur me vetëdije, ai ka qenë gjithmonë pjesë organike e personalitetit të saj. Lidhja me komunitetin shqiptar dhe mënyra se si ajo ndërton marrëdhënie njerëzore i kanë dhënë një dimension tjetër profesionit të saj, aftësinë për të krijuar besim dhe bashkëpunim brenda ekipeve shumëkulturore, siç shprehet ajo: “Kombinimi i të dyjave më ka dhënë një balancë midis rigorozitetit analitik dhe inteligjencës emocionale”.
Edhe për Arbron Gashin, shkrimtar dhe autor i librit poetik “Ajo çka heshtja fsheh”, i cili njëkohësisht punon si “web designer” në Zvicër, jeta mes dy kulturave për të përfaqëson një sfidë të vazhdueshme balancimi. Ai thekson se dallimet mes dy mentaliteteve janë të dukshme, nga njëra anë struktura, rregulli dhe orientimi individual i shoqërisë zvicerane, ndërsa nga ana tjetër ngrohtësia, lidhja familjare dhe emocionaliteti që karakterizon kulturën shqiptare. Për të, sfida nuk qëndron në zgjedhjen e njërës kulturë ndaj tjetrës, por në aftësinë për të përthithur disiplinën dhe organizimin e njërës, duke ruajtur njëkohësisht dimensionin njerëzor dhe emocional të tjetrës.
Një perspektivë e ngjashme vjen edhe nga Vildane Rexhepi, menaxhere e prokurimit në sektorin e IT-së në bankën UBS. Sipas saj, për brezin e dytë të shqiptarëve në Zvicër integrimi shpesh fillon herët, përmes shkollës, rrethit shoqëror dhe përfshirjes në jetën profesionale. Megjithatë, kjo rrugë nuk është gjithmonë e thjeshtë, pasi komuniteti shqiptar mbetet i madh dhe shpesh krijon një hapësirë të vetën sociale. Për të, çelësi qëndron në vetëdijen për vlerat e origjinës dhe në aftësinë për t’i përfaqësuar ato me krenari, duke ndërtuar një personalitet që përçon më të mirën nga të dyja kulturat.
Ndërkohë, në profesionin e mjekësisë, ku përgjegjësia ndaj njerëzve është e jashtëzakonshme, identiteti i dyfishtë merr një dimension edhe më të thellë. Dr. Kaltrina Zahiti, mjeke oftalmologe në Zvicër, e përjeton këtë identitet si një pasuri të dyfishtë. Ajo thekson se kultura shqiptare i ka dhënë ndjeshmëri dhe empati ndaj pacientëve, ndërsa shoqëria zvicerane e ka formuar me disiplinë, korrektësi dhe përgjegjësi profesionale. Për këtë arsye, ajo e përshkruan identitetin e saj si “një pasuri të dyfishtë”, ku dimensioni njerëzor dhe ai profesional plotësojnë natyrshëm njëri-tjetrin.
Në fakt identiteti mes dy kulturave shprehet edhe përmes artit. Për piktoren Vanesa Lika, e lindur në Gjenevë nga prindër shqiptarë, rrënjët kulturore janë një nga burimet kryesore të frymëzimit artistik. Në veprat e saj, arti shndërrohet në një hapësirë reflektimi ku ndërthuren kujtesa, tradita dhe kërkimi personal shpirtëror. Siç thekson vetë ajo, përmes veprave të saj përpiqet të krijojë “një dialog mes së kaluarës dhe së tashmes”, duke e shndërruar identitetin në një proces krijues dhe të vazhdueshëm kërkimi. Për Likën, të jetosh mes dy kulturave nuk është një ndarje identitare, por një proces krijimi, një mundësi për të parë botën nga dy perspektiva dhe për të ndërtuar një identitet më të lirë dhe më autentik.
Edhe në muzikë, përkatësia kulturore shpesh shndërrohet në burim shprehjeje dhe lidhjeje me rrënjët. Këngëtari shqiptar Elion Krasniqi (LMN) e sheh artin, sidomos muzikën, si një nga mënyrat më të fuqishme për ruajtjen e identitetit shqiptar në diasporë. Përmes muzikës, sipas tij, krijohet një lidhje e drejtpërdrejtë emocionale me gjuhën, traditat dhe trashëgiminë shpirtërore, duke bërë që identiteti të mos mbetet vetëm një koncept kulturor, por një përjetim i gjallë dhe i vazhdueshëm.
Nga ana tjetër, për disa prej të intervistuarve, jeta mes dy kulturave përjetohet kryesisht si një përvojë pasuruese. Modelja Cendrine Berisha, e cila ka përfaqësuar Zvicrën në konkursin “Miss Europe Continental” e sheh këtë ndërthurje kulturore si një pasuri personale që ka ndikuar në formimin e saj si individ.
Një perspektivë interesante mbi këtë realitet ofrojnë edhe dy mjekët e rinj shqiptarë, Thesar Abdullahu dhe Morgan Hetemi, të diplomuar në “University of Basel” dhe tashmë në rrugën e studimeve doktorale. Për ta, të jetosh dhe të studiosh mes dy kulturave ka qenë një element thelbësor formues. Morgan Hetemi e sheh përkatësinë në diasporën shqiptare si një mundësi për të përfituar nga më të mirat e të dyja botëve, nga njëra anë vlerat familjare, respekti dhe ndjenja e bashkësisë që burojnë nga kultura shqiptare, dhe nga ana tjetër standardet e larta profesionale dhe akademike të shoqërisë zvicerane. Ndërsa për Thesar Abdullahun, kontrasti mes dy botëve e ka ndihmuar në zhvillimin e një perspektive më të hapur dhe fleksibile ndaj diversitetit.
Në tërësi, përvojat e këtyre të rinjve tregojnë se identiteti i shqiptarëve në Zvicër nuk është një realitet statik, por një proces dinamik ndërtimi, një identitet “hibrid” kulturor, që nuk ndahet mes dy botëve, por ndërtohet nga bashkimi i tyre. Mes disiplinës zvicerane dhe ndjeshmërisë shqiptare, mes traditës dhe modernitetit, brezi i ri i diasporës po krijon një identitet të ri, një identitet që nuk e mohon origjinën, por e shndërron atë në një burim force për të ndërtuar rrugëtimin e vet në një shoqëri gjithnjë e më shumë globale.
Suksesi i gjeneratës së dytë në arsim dhe integrim
Pas trajtimit të identitetit dhe mënyrës se si ai ndërtohet mes kulturës shqiptare dhe asaj zvicerane, vlen të theksohet se një pjesë e madhe e të intervistuarve nuk dallohen vetëm për përjetimin kulturor, por edhe për arritjet e tyre profesionale dhe akademike. Shumica prej tyre, të përmendur më herët, bartin tituj të avancuar akademikë, përfshirë edhe nivele doktorature, dhe janë të integruar në mënyrë të suksesshme në tregun profesional të Zvicrës.
Megjithatë, në këtë kapitull fokusi zhvendoset edhe më tej drejt një grupi të ri profilesh, të cilët përfaqësojnë fusha të ndryshme si mjekësia, ekonomia, menaxhimi, arti dhe moda. Këto histori dëshmojnë se gjenerata e dytë e shqiptarëve në Zvicër nuk është vetëm e integruar, por gjithnjë e më shumë e suksesshme në fusha të ndryshme profesionale, duke ndërtuar karriera të qëndrueshme dhe të dukshme në shtetin zviceran.
Një nga këto raste është Lavdrim Xhemaili, artist shumëdimensional shqiptar që jeton dhe vepron në Zvicër, i angazhuar në kërcim, aktrim dhe muzikë. Ai përfaqëson një profil artistik të kompletuar, i cili ka arritur të depërtojë në skenën zvicerane pa e humbur lidhjen me identitetin e tij kulturor. Rrugëtimin e tij ai e përshkruan si një proces natyral përshtatjeje, duke theksuar me një dozë ironie se “Zvicra është shtëpia ime, edhe pse jo gjithmonë e kam ndier ashtu”, duke reflektuar kështu raportin kompleks mes përkatësisë dhe përvojës personale në Zvicër.
Në aspektin profesional, ai thekson se depërtimi në tregun artistik zviceran nuk ka qenë domosdoshmërisht i vështirë për shkak të mungesës së mundësive, por më shumë për shkak të perceptimeve ekzistuese mbi diversitetin. Sipas tij, shpesh paragjykimet vizuale dhe kulturore ndikojnë në mënyrën se si interpretohet një artist në skenë, duke krijuar sfida të padukshme për individët me prejardhje të ndryshme.
Një rol të veçantë në këtë dimension të arsimit dhe integrimit profesional e zë edhe Shkurta Gashi, doktorante në “Università della Svizzera italiana” në Lugano, e cila sot është gjithashtu post-doktorante dhe pjesë e stafit akademik në “ETH Zurich” në Departamentin e Shkencave Kompjuterike dhe “ETH AI Center”. Paralelisht me angazhimin akademik, ajo vepron edhe si “Data Scientist” në IKEA në Bazel, duke lidhur kështu kërkimin shkencor me aplikimin praktik në industri.
Ajo thekson se sistemi arsimor zviceran ka ndikuar thellësisht në mënyrën e saj të të menduarit dhe të punuarit, duke e orientuar drejt cilësisë, precizitetit dhe rigorozitetit shkencor. Sipas saj, në fushën e inteligjencës artificiale “nuk mjafton që një model të funksionojë, ai duhet të jetë i dokumentuar, i justifikuar dhe i riprodhueshëm”, qasje kjo që e ka bërë pjesë të pandashme të punës së saj të përditshme.
Një tjetër profil i rëndësishëm është Vildane Rexhepi, e angazhuar në sektorin e IT-së në bankën UBS, me formim akademik në transformimin digjital nga “ZHAW Zurich University of Applied Sciences”. Ajo e përshkruan edukimin zviceran si vendimtar në formimin e saj profesional, duke theksuar rëndësinë e saktësisë, efikasitetit dhe menaxhimit të prioriteteve në punën e përditshme.
Mes profileve të suksesshme që dëshmojnë integrimin profesional në Zvicër është edhe Dr. Kaltrina Zahiti. Si mjeke e specializuar për sëmundjet e syrit, ajo ka themeluar dy ordinanca oftalmologjike në Biberist dhe Emmen, të cilat ofrojnë shërbime moderne dhe kujdes cilësor për pacientët.
Ndërsa fushën e ekonomisë dhe biznesit, një histori veçanërisht e dallueshme është ajo e Fjolla Gashit, e cila ka ndërtuar një rrugëtim të shumëfishtë akademik dhe profesional në Zvicër. Ajo ka përfunduar studime në infermieri dhe ekonomi e biznes, duke arritur deri në nivelin Master në “University of Basel”, ndërsa sot punon si menaxhere klientësh në kompaninë “BDO AG”. Rrugëtimi i saj akademik karakterizohet nga një intensitet i lartë dhe një disiplinë e jashtëzakonshme, duke dëshmuar njëkohësisht aftësinë për të kombinuar studimet me integrimin profesional në një sistem të kërkuar si ai zviceran.
Po ashtu edhe në botën e modës, Cendrine Berisha, modele shqiptare nga Zvicra, përfaqëson një tjetër dimension të këtij integrimi. Ajo ka ndërtuar karrierën e saj në skenën ndërkombëtare të modës, duke përfaqësuar Zvicrën në konkursin “Miss Europe Continental” në Napoli dhe duke bashkëpunuar me agjenci dhe revista në vende të ndryshme. Për të, përfaqësimi i Zvicrës në një skenë ndërkombëtare, duke ruajtur njëkohësisht edhe rrënjët shqiptare, përbën një përvojë të veçantë dhe të rëndësishme në aspketin e integrimit në shoqërinë zvicerane.
Ruajtja e gjuhës dhe kulturës shqiptare
Në jetën e përditshme të shqiptarëve në Zvicër, gjuha dhe kultura shqiptare mbeten një nga shtyllat më të rëndësishme të identitetit. Në rrëfimet e tyre, ruajtja e shqipes nuk paraqitet vetëm si një çështje tradite, por si një përpjekje e vetëdijshme për të mbajtur gjallë lidhjen me rrënjët, historinë familjare dhe përkatësinë kulturore. Kjo përpjekje shpesh fillon brenda familjes, por forcohet edhe përmes institucioneve arsimore dhe aktiviteteve kulturore të komunitetit shqiptar në Zvicër.
Një rol të veçantë në këtë proces luajnë shkollat plotësuese të gjuhës shqipe. Një nga figurat që i ka kushtuar vite të tëra këtij misioni është mësuesja Ida Jashari, e cila prej afro dy dekadash u mëson gjuhën shqipe fëmijëve të diasporës në Ostermundigen të Bernës. Në klasat e saj, ku shpesh mësojnë edhe fëmijë të gjeneratës së tretë, gjuha nuk trajtohet vetëm si mësim gramatike, por si pjesë e identitetit dhe ndjenjës së përkatësisë. “Shkolla shqipe është zemra që mban gjallë identitetin tonë larg atdheut,” shprehet ajo, duke theksuar se aty fëmijët mësojnë jo vetëm të flasin shqip, por edhe të ndjejnë lidhjen me rrënjët e tyre.
Sipas saj, ruajtja e gjuhës në diasporë është një proces që kërkon bashkëpunim të vazhdueshëm mes familjes dhe shkollës. Ajo vëren se brezi i ri nuk e ka humbur shqipen, por ka nevojë për më shumë mbështetje për ta kultivuar atë. “Brenda tyre ekziston dëshira për ta ruajtur gjuhën, ne vetëm duhet ta ushqejmë me dashuri dhe përkushtim,” thekson Jashari. Për këtë arsye, ajo e konsideron bashkëpunimin mes prindërve dhe mësuesve si një faktor vendimtar, kur këto dy shtylla ecin së bashku, gjuha dhe kultura bëhen më të qëndrueshme për brezat e ardhshëm. Në fund të fundit, siç thotë ajo me shumë ndjenjë, të edukosh fëmijët shqiptarë në mërgatë do të thotë “të mbash gjallë një copë atdheu në zemrat e tyre”.
Ruajtja e gjuhës shfaqet edhe në përvojat e profesionistëve të rinj shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Zvicër. Për shembull, mjekët e rinj të diplomuar në Bazel, Morgan Hetemi dhe Thesar Abdullahu, tregojnë se lidhja me gjuhën dhe kulturën shqiptare i ka shoqëruar edhe gjatë rrugëtimit të tyre akademik. Ata u njohën që në semestrin e parë të studimeve dhe zbuluan se ndanin jo vetëm të njëjtin profesion, por edhe të njëjtën prejardhje nga Ferizaj. Kjo afërsi krijoi një ndjenjë të veçantë bashkëpunimi dhe përkatësie. “Ka qenë gjithmonë një ndjenjë e bukur të dish se ke dikë me të cilin ndan të njëjtin rrugëtim,” kujton Thesari, duke nënvizuar se kjo lidhje i ka ndihmuar të ruajnë më lehtë edhe kontaktin me gjuhen dhe kulturën shqiptare brenda një mjedisi akademik zviceran.
Edhe në botën e letërsisë, gjuha shqipe mbetet një mjet i rëndësishëm për të ruajtur lidhjen me origjinën. Shkrimtari Arbron Gashi, autor i librit poetik “Ajo çka heshtja fsheh”, tregon se të jetosh në Zvicër shpesh të shtyn të përdorësh më shumë gjuhë të tjera në përditshmëri, por zgjedhja për të shkruar në shqip është një vendim i vetëdijshëm. “Kam dashur që njerëzit e mi në Kosovë dhe në Zvicër të mund të lexojnë atë që kam për të thënë,” shprehet ai, duke theksuar se ruajtja e gjuhës në nivel të mirë kërkon praktikë dhe vetëdije të vazhdueshme.
Keystone
Në mënyrë të ngjashme, edhe profesionistë të tjerë shqiptarë në Zvicër e shohin gjuhën si një lidhje të drejtpërdrejtë me identitetin e tyre. Menaxherja në sektorin e IT-së bankare, Vildane Rexhepi, thekson se familja ka qenë faktori kryesor në ruajtjen e gjuhës dhe traditave shqiptare, ndërsa lidhja e vazhdueshme me Kosovën dhe Shqipërinë e ka ndihmuar që kjo përkatësi të mbetet e gjallë. Edhe mjekja e syve, Kaltrina Zahiti tregon se, ndonëse në përditshmërinë profesionale përdor kryesisht gjuhët zvicerane, në jetën private shqipja mbetet thelbësore. “Përmes gjuhës kam një lidhje të drejtpërdrejtë me rrënjët e mia, me traditat dhe me një mënyrë të menduari që është pjesë e rëndësishme e identitetit tim,” shprehet ajo.
Në fushën e artit dhe muzikës, kjo lidhje merr një dimension tjetër. Këngëtari Elion Krasniqi (LMN) nga Gjeneva ka zgjedhur të këndojë kryesisht në gjuhën shqipe, duke e parë atë si një pjesë të pandashme të identitetit të tij artistik. Ai tregon se ndikimi i familjes ka qenë vendimtar në këtë drejtim, pasi është rritur në një mjedis ku gjuha dhe muzika shqiptare ishin gjithmonë të pranishme. “Kam vendosur të këndoj në shqip sepse kjo është pjesë e pandashme e identitetit tim,” thotë ai, duke shtuar se publiku shqiptar e përjeton këtë me shumë emocion, ndërsa edhe publiku ndërkombëtar e vlerëson autenticitetin e artistëve që ruajnë rrënjët e tyre.
Në të gjitha këto rrëfime, gjuha shqipe shfaqet jo vetëm si një element komunikimi, por si një urë që lidh brezat dhe kulturat. Për shqiptarët në Zvicër, ajo mbetet një mënyrë për të ruajtur kujtesën kolektive, për të kultivuar ndjenjën e përkatësisë dhe për të mbajtur gjallë një pjesë të atdheut, edhe larg tyre.
“Një shqiptari e re”, gjenerata moderne e diasporës
Gjenerata e dytë e diasporës po formon një mënyrë të re të të qenit shqiptar, më të artikuluar, më të vetëdijshme dhe të lidhur njëkohësisht me rrënjët dhe me realitetin global. Në rrëfimet e të intervistuarve kjo “shqiptari e re” nuk shihet si shkëputje nga tradita, por si një vazhdimësi që merr forma të reja në kontekstin e jetës në Zvicër.
Për studiuesen dhe shkencëtaren e të dhënave Shkurta Gashi, kjo dukuri nuk përfaqëson krijimin e një identiteti krejtësisht të ri, por zgjerimin e atij ekzistues. Sipas saj, brezi i dytë është rezultat i një evolucioni që ndërthur vlerat e trashëguara nga familja me standardet që ofron sistemi arsimor zviceran. Ajo e vendos këtë zhvillim edhe në kontekst historik, duke e lidhur me valët e migrimit të viteve ’70 dhe ’90, kur shumë shqiptarë u përballën me sfida të mëdha integrimi. Pikërisht mbi përvojën dhe sakrificat e atij brezi është ndërtuar stabiliteti dhe mundësia e zhvillimit për brezin e dytë. Në këtë kuptim, sipas saj, kontrasti mes tradicionales dhe modernes është shpesh artificial, sepse në realitet po ndodh një sintezë mes tyre. “Brezi i dytë nuk po krijon një ‘shqiptari të re’, po e zgjeron atë,” shprehet ajo, duke theksuar se identiteti sot ndërtohet duke mbajtur fort rrënjët dhe duke përfshirë përvojën ndërkombëtare. Në një përkufizim të shkurtër, ajo e përmbledh këtë përvojë me fjalët: “Të kesh dy perspektiva dhe të dish t’i shndërrosh të dyja në vlerë.”
Edhe shkrimtari Arbron Gashi sheh në këtë brez një zhvillim të natyrshëm drejt një identiteti më të hapur dhe më modern. Sipas tij, mundësitë më të mëdha për arsim dhe zhvillim kanë krijuar një gjeneratë më të vetëdijshme për potencialin e saj. Megjithatë, ai thekson se kjo rrugë kërkon edhe një përpjekje të vazhdueshme për të mos humbur lidhjen me rrënjët. “Po, mendoj që brezi i dytë po formon një lloj ‘shqiptari të ri’, më të hapur dhe më modern,” thotë ai, duke shtuar se ruajtja e gjuhës dhe kulturës është thelbësore për të mbajtur gjallë këtë identitet. Në një fjali të vetme, ai e përkufizon këtë përvojë si “të jetosh mes dy botëve dhe të marrësh më të mirën nga të dyja”.
Edhe në fushën e mjekësisë, përvoja e Kaltrina Zahitit e përforcon këtë ide. Sipas saj, brezi i dytë i shqiptarëve në Zvicër po ndërton gradualisht një identitet më të integruar, ku gjuha, traditat dhe lidhja me origjinën mbeten pjesë e rëndësishme e vetëdijes kulturore, ndërsa integrimi në shoqërinë zvicerane vazhdon të thellohet.
Një perspektivë të ngjashme sjell edhe profesionistja në sektorin bankar Vildane Rexhepi, e cila vëren se brezi i dytë karakterizohet nga orientimi drejt qëllimeve dhe nga këmbëngulja për të përballuar sfidat. Sipas saj, ky brez po dëshmon çdo ditë se integrimi dhe suksesi profesional mund të ecin paralelisht me ruajtjen e identitetit kulturor. Prania e shqiptarëve në fusha të ndryshme, nga mjekësia dhe infermieria deri te ekonomia dhe drejtësia, krijon një urë të natyrshme mes dy kulturave, duke reflektuar atë që ajo e përshkruan si “bukurinë e identitetit shqiptar me atribute zvicerane”.
Në art dhe kulturë, ky identitet shfaqet përmes mënyrës se si artistët e rinj përfaqësojnë rrënjët e tyre në një skenë ndërkombëtare. Këngëtari Elion Krasniqi (LMN) e përshkruan këtë përvojë në mënyrë të thjeshtë dhe domethënëse: “Të jesh shqiptar në Zvicër do të thotë të jetosh mes dy botëve, duke ruajtur origjinën dhe duke u integruar me dinjitet.” Një mesazh të ngjashëm përcjell edhe modelja Cendrine Berisha, e cila e sheh gjeneratën e re si një brez që arrin të balancojë traditën me modernitetin. “Është një brez që di të balancojë traditën me modernitetin, me shumë vetëdije dhe ambicie,” thotë ajo, ndërsa për veten e saj të jesh shqiptare në Zvicër do të thotë “të jesh krenare për rrënjët dhe e vendosur për të ardhmen”.
Në të gjitha këto perspektiva, gjenerata e re e diasporës shqiptare shfaqet si një brez që nuk e sheh identitetin si një kufi mes dy kulturave, por si një hapësirë ku ato bashkëjetojnë dhe pasurojnë njëra-tjetrën. Kjo “shqiptari e re” nuk e zëvendëson traditën, por e zgjeron atë, duke e bërë identitetin shqiptar më të hapur, më të sigurt dhe më të pranishëm në një botë gjithnjë e më globale.
Në katër nënkapitujt e këtij artikulli u shpalosën disa nga dimensionet më të rëndësishme të këtij realiteti, siç janë identiteti mes dy kulturave, roli i arsimit dhe integrimit profesional, ruajtja e gjuhës dhe kulturës shqiptare, si dhe formimi i një gjenerate të re të diasporës. Së bashku, këto rrëfime krijojnë një mozaik përvojash që tregojnë se gjenerata e dytë e shqiptarëve në Zvicër nuk është vetëm e integruar, por edhe shumë e suksesshme në fusha të ndryshme, nga shkenca dhe mjekësia, te arti, ekonomia dhe kultura.
Një element që shfaqet vazhdimisht në këto histori është roli i familjes dhe i gjuhës shqipe në ruajtjen e identitetit. Për shumë prej tyre, gjuha nuk është vetëm një mjet komunikimi, por një lidhje e drejtpërdrejtë me rrënjët, kujtesën dhe kulturën e prejardhjes. Në të njëjtën kohë, arsimi dhe përvoja profesionale në Zvicër kanë ndihmuar në formimin e një brezi të ri të profesionistëve të përgatitur, të disiplinuar dhe të hapur ndaj botës.
Kjo gjeneratë, në shumë mënyra, përfaqëson një urë të padukshme mes dy kulturave. Ajo lëviz natyrshëm mes traditave shqiptare dhe standardeve të shoqërisë zvicerane, duke marrë më të mirën nga të dyja. Përmes këtij ndërthurje, identiteti shqiptar në diasporë nuk mbetet i ngrirë në kohë, por evoluon, duke u pasuruar me përvoja të reja dhe duke fituar një dimension më të gjerë.
Në fund, historitë e këtyre të rinjve dëshmojnë se diaspora shqiptare në Zvicër nuk është vetëm një histori migrimi, por edhe një histori zhvillimi, integrimi dhe suksesi. Ajo tregon se si rrënjët mund të mbeten të forta edhe larg vendit të origjinës dhe se si një identitet i dyfishtë, larg të qenit një pengesë, mund të shndërrohet në një forcë që hap horizonte të reja për individin dhe për komunitetin si një pasuri dhe privilegj.
Alpinisti dhe sipërmarrësi nga Kosova, Petrit Kllokoqi, ka përjetuar një nga sfidat më të rënda të jetës së tij gjatë ngjitjes në majën më të lartë të botës, Everest.
Në një lidhje direkte nga Everest Base Camp, ai e përshkroi ekspeditën 45-ditore si një eksperiencë të paharrueshme, por njëkohësisht shumë të rrezikshme, ku jeta është vazhdimisht në rrezik.
Sipas tij, çdo vit në Everest humbasin jetën dhjetëra alpinistë, ndërsa edhe gjatë ekspeditës së tij nuk kanë munguar tragjeditë.
“Everesti është një rrezik shumë i madh. Fatkeqësisht, gjatë kësaj ekspedite humbën jetën tre persona nga grupi ynë. Njëri prej tyre ishte vetëm 24 vjeç. Kushtet janë jashtëzakonisht të rënda dhe shpesh kalon pranë trupave të pajetë që nuk mund të tërhiqen,” tha ai për Tv Klan, transmeton albinfo.ch.
Kllokoqi tregoi se kjo përvojë ishte një betejë jo vetëm fizike, por edhe mendore, ku shpesh mendimet për familjen e bënin të dyshonte në vazhdim.
“Ka momente kur pyet veten pse po e bën këtë, por pastaj kujton qëllimin dhe vazhdon,” u shpreh ai.
Ai theksoi se në lartësi mbi 7,000 metra hyn në “zonën e vdekjes”, ku oksigjeni bie në nivele shumë të ulëta dhe përdorimi i maskave bëhet i domosdoshëm.
Sipas tij, përgatitja për këtë ngjitje ka zgjatur një vit dhe ka përfshirë ngjitje në disa male të botës, përfshirë Mont Blanc dhe Kilimanjaro.
“Jam përgatitur fizikisht dhe mendërisht për një kohë të gjatë. Ngjitja në Everest nuk fillon në Nepal, por shumë më herët, në familje dhe në jetë,” tha Kllokoqi.
Ai e cilësoi arritjen në Everest si një moment krenarie, duke thënë se ndiente se po e çonte flamurin shqiptar në majën më të lartë të Tokës.
Një burrë 28-vjeçar kosovar i cili shkaktoi vdekjen e një gruaje 43-vjeçare gjatë një gare të paligjshme rrugore në Moers në vitin 2019 mund të deportohet në Kosovë. Gjykata e Lartë Administrative për Shtetin e Rhein-Westfalisë Veriore në Münster njoftoi këtë të martën, transmeton albinfo.ch.
Qyteti i Duisburgut e kishte marrë vendimin për të dëbuar kosovarin sot 28 vjeçar, kishte refuzuar t’i zgjaste lejen e qëndrimit dhe e kishte kërcënuar me dëbim, shkruan dpa.de. Gjykata Administrative e Düsseldorf-it e kishte rrëzuar padinë e tij në mars 2026 dhe gjithashtu kishte hedhur poshtë një kërkesë urgjente të bërë ng mbrojtja e tij.
Gjykata arsyetoi se personi në fjalë vazhdon të paraqesë rrezik për të kryer vepra të mëtejshme penale. Për më tepër, urdhri për zbatim të menjëhershëm u konsiderua i ligjshëm për shkak të rrezikut të vazhdueshëm të recidivizmit dhe kostove të burgimit.
I dënuri e apeloi këtë vendim paraprak në Gjykatën e Lartë Administrative.
Megjithatë, Senati i 18-të e hodhi poshtë ankesën si të papranueshme, përcjell albinfo.ch. Aplikanti e kundërshtoi vendimin vetëm në lidhje me rrezikun e përsëritjes, por jo arsyetimin e pavarur të gjykatës administrative në lidhje me kostot e burgimit.
Vendimi është përfundimtar dhe nuk mund të apelohet.
I akuzuari për spiunazh Bojan Jevtiq është dënuar me gjashtë vjet burgim dhe 2,000 euro gjobë në seancën e mbajtur të martën në Gjykatën Themelore në Prishtinë.
Atij i është ndaluar edhe ushtrimi i funksioneve në administratën publike në kohëzgjatje prej pesë vjetësh pas përfundimit të dënimit me burgim, transmeton albinfo.ch.
Gjyqtari Kushtrim Shyti ka njoftuar palët se kanë të drejtë ankese brenda 30 ditësh.
Në rast ankese, mund të ankimohet vetëm shkalla e dënimit dhe jo aspekte tjera të vendimit.
Togeri i Policisë së Kosovës i akuzuar për spiunazh, Bojan Jevtiq, kishte lidhur marrëveshje për pranim të fajësisë me Prokurorinë Speciale.
Kryeministri në detyrë dhe kandidati për kryeministër nga Vetëvendosje, Albin Kurti, ka deklaruar se presidenti i ardhshëm i Kosovo duhet të jetë “konsensual”, duke theksuar nevojën për pajtim ndërmjet partive politike, përcjell albinfo.ch.
Deklarata e tij u bë më 19 maj 2026, në prag të zgjedhjeve të parakohshme që do të mbahen më 7 qershor 2026, të cilat erdhën pas dështimit të Kuvendit për të zgjedhur presidentin brenda afatit kushtetues.
Zgjedhja e presidentit nuk u realizua më 28 prill 2026, pasi nuk u sigurua kuorumi i nevojshëm për fillimin e procedurës së votimit. Gjatë seancës u bënë pesë përpjekje për të siguruar kuorumin, por pa sukses, ndërsa partitë opozitare bojkotuan punimet e Kuvendit.
Në këtë proces, pas tërheqjes së disa kandidatëve si Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha-Kollçaku, shumica parlamentare e Vetëvendosje kishte propozuar edhe kandidaturat e Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha, të cilat po ashtu nuk morën mbështetje nga opozita.
Sipas listës preliminare të votuesve, në zgjedhjet e 7 qershorit 2026 janë të regjistruar 2,092,202 votues, me një rritje prej 15,912 votuesish krahasuar me zgjedhjet e mëparshme parlamentare. Prej tyre, 22,131 janë votues të rinj që do të votojnë për herë të parë.
Zgjedhjet e fundit parlamentare në Kosovo janë mbajtur më 28 dhjetor 2025, ku Vetëvendosje dhe partnerët e saj të koalicionit kanë marrë 51.1% të votave. /Albinfo.ch
Në Cyrih, lista e emrave më të preferuar për foshnjat në vitin 2025 solli një rezultat të pazakontë: tre emra vajzash ndajnë vendin e parë. Emma, Sofia dhe Sophia u vendosën në krye të renditjes, secili i regjistruar nga 19 herë, përcjell albinfo.ch.
Te djemtë kryesojnë Finn dhe Louis, me nga 22 përdorime secili.
Sipas të dhënave të qytetit, gjatë vitit 2025 në Cyrih lindën 4535 foshnja me vendbanim në këtë qytet. Prindërit zgjodhën një shumëllojshmëri të madhe emrash: 1098 emra të ndryshëm për vajza dhe 1159 për djem, bëri të ditur analistja e të dhënave të qytetit, Naomi Diener.
Tre emra në krye për vajzat
Emma, Sofia dhe Sophia u regjistruan nga 19 herë secili, duke ndarë vendin e parë. Emma mbetet një emër shumë i qëndrueshëm në krye të listave, pasi ka udhëhequr renditjen edhe në vitet e mëparshme.
Pas tyre renditen Olivia (18 raste) dhe Mila (17 raste).
Sa i përket emrave të dytë për vajza, në krye është Marie (28), e ndjekur nga Sophie (21) dhe Rose (18).
Finn dhe Louis kryesojnë te djemtë
Te djemtë, Finn dhe Louis ndajnë vendin e parë me nga 22 raste. Pas tyre vijnë Leon (19), si dhe Emil dhe Theo (nga 18).
Finn është gjithashtu ngjitja më e madhe e vitit, me +16 përdorime krahasuar me 2024. Rritje kanë shënuar edhe Milo dhe Gabriel (+10), si dhe Robin dhe Rio (+8).
Ndër vajzat, Cleo pati rritjen më të madhe me +10, ndërsa Paula dhe Sophie gjithashtu u bënë më të përdorura.
Emrat e dytë po rikthehen në trend
Një prirje e qartë është rikthimi i emrave të dytë. Në vitin 2025, 53.2% e foshnjave në Cyrih morën edhe një emër të dytë — rreth 1.7 pikë përqindje më shumë se një vit më parë.
Sipas analizës, fëmijët me emra të parë më të shkurtër kanë më shumë gjasa të kenë edhe një emër të dytë.
Trend afatgjatë apo modë kalimtare?
Historia tregon se disa emra bëhen shumë të njohur për një periudhë dhe më pas zhduken nga lista e më të preferuarve. Emra si Selina apo Tim ishin shumë të përhapur rreth 20 vjet më parë, por sot nuk gjenden më në krye.
Nëse Cleo apo Finn do të mbeten gjatë në krye të listës, mbetet për t’u parë, megjithëse Finn ka qenë prej vitesh ndër emrat më të përdorur./Albinfo.ch
Aventura e trajnerit brazilian Sylvinho në krye të Kombëtares së Shqipërisë ka përfunduar pas tre vitesh e gjysmë në drejtimin e kuqezinjve, përcjell albinfo.ch.
Ai mori drejtimin e Shqipërisë në fillim të vitit 2023 dhe deri tani ka udhëhequr skuadrën në 34 ndeshje zyrtare.
Arritja më e madhe e tij në stolin kuqezi mbetet kualifikimi historik në Kampionatin Evropian 2024, një sukses i rëndësishëm për futbollin shqiptar.
Pas përfundimit të kontratës, Sylvinho largohet nga Kombëtarja, ndërsa drejtimin e ekipit pritet ta marrë trajneri italian Rolando Maran.
Presidenti i FSHF-së, Armand Duka, ka konfirmuar mbylljen e këtij cikli, duke falënderuar trajnerin dhe stafin e tij për kontributin e dhënë.
“Mbyllëm një cikël me Sylvinhon dhe stafin e tij. E falënderojmë për kontributin në Kombëtare. Kemi kaluar një periudhë shumë të rëndësishme me emocione, kemi qeshur dhe kemi qarë. Në futboll është normale mbyllja e cikleve dhe ndahemi me konsensus”, tha Duka./Albinfo.ch
Në Kosovë është shënuar rritje e rasteve me fruth, ku deri më tani janë konfirmuar 14 raste aktive, të gjitha tek fëmijë të pavaksinuar. Si pasojë, institucionet shëndetësore kanë intensifikuar thirrjet për vaksinim, ndërsa është vërejtur edhe rritje e interesimit të prindërve, përcjell albinfo.ch.
Shefja e vaksinimit në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prishtinë, Xhevrije Canolli, ka deklaruar se sipas të dhënave të Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike, rastet janë regjistruar nga 16 prilli, dhe theksoi se vaksina është mënyra e vetme për të parandaluar përhapjen e kësaj sëmundjeje shumë ngjitëse.
Ajo u bëri thirrje prindërve që të kontrollojnë kartelat e vaksinimit të fëmijëve dhe të paraqiten në qendrat e mjekësisë familjare në rast se fëmijët nuk janë vaksinuar. Sipas saj, ekipet shëndetësore kanë identifikuar fëmijët e paimunizuar dhe po kontaktojnë prindërit përmes telefonit për t’i ftuar në vaksinim.
Canolli sqaroi se mbrojtja e plotë kundër fruthit arrihet vetëm përmes marrjes së dy dozave të vaksinës – doza e parë në moshën njëvjeçare dhe doza e dytë në moshën gjashtëvjeçare, ndërsa aktualisht po vaksinohen edhe nxënësit e klasave të para dhe të gjashta përmes ekipeve mobile.
Vetëm gjatë dy javëve të para të muajit maj, në Prishtinë janë vaksinuar mbi 500 fëmijë, ndërsa nga janari deri në prill ishin vaksinuar 686, çka sipas Canollit tregon se interesimi është pothuajse dyfishuar.
Ajo paralajmëroi se më të rrezikuar nga fruthi janë fëmijët e paimunizuar nën pesë vjeç, gratë shtatzëna dhe personat me imunitet të dobësuar. Komplikimet më të shpeshta përfshijnë pneumoninë, inflamacionin e veshit, humbjen e dëgjimit dhe në raste të rënda edhe encefalitin, i cili mund të jetë fatal.
Duke folur për shqetësimet e disa prindërve, Canolli mohoi pretendimet se vaksina shkakton autizëm, duke theksuar se studimet shkencore ndërkombëtare kanë konfirmuar se nuk ekziston asnjë lidhje mes vaksinës kundër fruthit dhe çrregullimeve të spektrit të autizmit./Albinfo.ch
