Sektori i transportit publik në Zvicër kërkon ndryshime në zgjerimin e hekurudhave

Sektori i transportit publik në Zvicër mbështet planin “Transport ’45”, por kërkon ndryshime në mënyrën e financimit dhe në prioritetet për projektet hekurudhore.

Rreth 50 miliardë franga zvicerane parashikohet të investohen deri në vitin 2045 për zgjerimin e infrastrukturës së transportit, përfshirë rrugët dhe hekurudhat. Propozimi i Këshillit Federal zviceran, i njohur si “Transport ’45”, aktualisht është në fazën e konsultimit publik.

Sektori i transportit publik e mbështet në parim këtë plan zgjerimi. Drejtori ekzekutiv i kompanisë hekurudhore zvicerane SBB, Vincent Ducrot, tha se të gjitha kompanitë e transportit e konsiderojnë të nevojshëm zhvillimin e mëtejshëm të sistemit.

“Numri i udhëtimeve po rritet dhe nevoja për zgjerim është e qartë”, u shpreh Ducrot.

Kërkohet burim shtesë financimi

Megjithatë, industria e transportit kërkon ndryshime në mënyrën e financimit të projekteve. Aktualisht, zgjerimi financohet përmes tatimit mbi vlerën e shtuar (TVSH), i cili ishte rritur përkohësisht dhe fillimisht parashikohej të zbatohej deri në vitin 2030.

Plani i ri parashikon heqjen e këtij kufizimi kohor, por sipas Shoqatës Zvicerane të Transportit Publik (VöV), kjo nuk do të jetë e mjaftueshme.

“Ne besojmë se nevojitet një burim shtesë financimi”, deklaroi Ueli Stückelberger, drejtor i VöV-së.

Shoqata propozon gjithashtu që për momentin të pezullohet shlyerja e disa borxheve ekzistuese. Në mesin e tyre janë edhe detyrimet e mbetura nga projekti i madh NEAT, që përfshiu ndërtimin e tuneleve bazë të Gotthardit dhe Lötschbergut.

Sipas sektorit të transportit publik, një masë e tillë do të lironte më shumë fonde për mirëmbajtjen e infrastrukturës ekzistuese dhe për projekte të zgjerimit që bazohen në nevoja konkrete.

Mirëmbajtja para projekteve të reja

Sektori thekson se financimi i mjaftueshëm për mirëmbajtjen e infrastrukturës ekzistuese duhet të garantohet përpara se të ndërmerren projekte të reja.

Po ashtu, transporti publik propozon një renditje tjetër të prioriteteve nga ajo e parashikuar nga Këshilli Federal.

Sipas Stückelberger, për sektorin përfitimi i drejtpërdrejtë për pasagjerët është kriteri kryesor. Për këtë arsye, projekte më të vogla, si zgjerimi i linjave në dy shina, konsiderohen më të rëndësishme.

Këto projekte, sipas tij, mund të sjellin përfitime që në oraret e transportit të vitit 2030 ose 2035, ndryshe nga projektet e mëdha infrastrukturore, të cilat kërkojnë më shumë kohë dhe fonde.

Projekte të mëdha mund të shtyhen

Drejtori i SBB-së, Vincent Ducrot, tha se disa projekte të mëdha mund të shtyhen për një fazë të mëvonshme.

Sipas tij, projekte si Grimsel apo faza e dytë e zgjerimit hekurudhor në Lucernë mund të vendosen më vonë, pasi të jetë dëshmuar dobia e tyre dhe të jetë siguruar financimi.

Paketa “Transport ’45” është përballur ndërkohë edhe me kritika të forta nga institucione të tjera. Kontrolli Federal Financiar i Zvicrës e ka kritikuar ashpër paketën, duke e vlerësuar si të pamenduar mjaftueshëm.

Parlamenti zviceran pritet ta shqyrtojë propozimin gjatë vitit 2027.

---