Inteligjenca artificiale pushton shkollat zvicerane, por institucionet po përpiqen të përshtaten

Nga detyrat e shtëpisë te projektet dhe prezantimet, inteligjenca artificiale është bërë pjesë e përditshmërisë së nxënësve në Zvicër. Një studim tregon se në arsimin e mesëm të ulët, nëntë nga dhjetë të rinj e përdorin rregullisht AI për detyrat shkollore, shpesh pa mbikëqyrjen e mësuesve.

Inteligjenca artificiale tashmë është pjesë e jetës së përditshme në shkollat zvicerane. Sipas monitorimit të fundit të Qendrës Zvicerane të Koordinimit për Kërkimin Arsimor (CSRE), të publikuar të martën, në arsimin e mesëm të ulët dhe të lartë, rreth nëntë nga dhjetë të rinj deklarojnë se përdorin rregullisht mjete të inteligjencës artificiale për punët shkollore.

Për Stefan Wolter, autor i studimit dhe drejtor i CSRE-së, kjo prirje nuk është befasuese.

“Është padyshim një tundim i madh për nxënësit që, falë inteligjencës artificiale, t’i përfundojnë shpejt detyrat që do të kërkonin shumë përpjekje dhe në këtë mënyrë të fitojnë kohë të lirë, në vend që të angazhohen në një proces më kërkues të të nxënit”, shpjegon ai.

Përdorimi i AI ende nuk është i rregulluar qartë

Problemi, sipas Wolter, qëndron te fakti se shkollat ende nuk kanë përcaktuar një kornizë të qartë për përdorimin e inteligjencës artificiale.

Në shumicën e rasteve, nxënësit u drejtohen vetë mjeteve si ChatGPT, Claude apo Gemini. Më pak se një e pesta e nxënësve të anketuar deklarojnë se e përdorin inteligjencën artificiale me kërkesë ose nën mbikëqyrjen e një mësuesi.

Kjo situatë shqetëson Wolter.

“Përdorimi produktiv i inteligjencës artificiale kërkon që mësuesit t’u tregojnë nxënësve se si ta përdorin atë pa humbur aftësinë për të menduar në mënyrë të pavarur”, thekson ai.

Shkollat po përpiqen të ndjekin ritmin e teknologjisë

Beat Schwendimann, drejtues i sektorit të pedagogjisë në Shoqatën Zvicerane të Mësuesve (LCH), ndan të njëjtin shqetësim.

Sipas tij, shkollat e kanë identifikuar problemin, por përballë një teknologjie që zhvillohet me ritme jashtëzakonisht të shpejta, ato e kanë të vështirë të përshtaten.

“Gjithçka në këtë fushë zhvillohet shumë shpejt. Inteligjenca artificiale po depërton në pothuajse çdo aspekt të jetës, gjë që e bën të vështirë për shkollat të jenë vazhdimisht të përditësuara, të përvetësojnë zhvillimet më të fundit dhe të gjejnë kohën e nevojshme për t’i trajtuar ato në thellësi”, shprehet Schwendimann.

AI si partner në procesin e të nxënit

Një tjetër sfidë është ngarkesa e madhe e mësuesve, të cilëve u janë shtuar vazhdimisht përgjegjësitë.

Për këtë arsye, Schwendimann vlerëson se është e rëndësishme që mësuesit të trajnohen, si gjatë formimit fillestar, ashtu edhe përmes trajnimeve të vazhdueshme, në mënyrë që të mësojnë ta integrojnë inteligjencën artificiale në mënyrë të dobishme në mësimdhënie.

Sipas tij, AI mund të jetë një mjet i vlefshëm, për sa kohë që nuk zëvendëson aftësinë e nxënësve për të menduar.

“Qëllimi nuk është t’ia delegojmë procesin e të nxënit inteligjencës artificiale, por ta përdorim atë për të mbështetur proceset e të nxënit”, thotë ai.

“AI mund të luajë rolin e një partneri ushtrimi, për shembull duke bërë pyetje kritike, duke identifikuar atë që nxënësi ende nuk e di dhe duke e sfiduar atë, pa i dhënë drejtpërdrejt përgjigjet.”

Mbrojtja e të dhënave, një tjetër shqetësim

Përveç mënyrës së përdorimit, mbetet e hapur edhe çështja e mbrojtjes së të dhënave.

Përdorimi i chatbotëve mund të krijojë probleme, veçanërisht për shkak të transferimit të mundshëm të të dhënave drejt vendeve si Shtetet e Bashkuara apo Kina.

Një anketë e fundit e zhvilluar nga organizata ombrellë e mësuesve në Zvicrën gjermanofolëse ka treguar se shumë shkolla ende nuk kanë udhëzime të qarta për këtë çështje.

“Është thelbësore të përcaktohet se cilat mjete mund të përdorin shkollat dhe në çfarë kushtesh. Nga këndvështrimi i LCH-së, në një perspektivë afatmesme ose afatgjatë, do të ishte e dëshirueshme të zhvillohej një inteligjencë artificiale zvicerane që respekton standardet e mbrojtjes së të dhënave në fuqi në vendin tonë”, thotë Schwendimann.

Zvicra frankofone po ecën pak më shpejt

Në krahasim me Zvicrën gjermanofolëse, kantonet frankofone dhe ato latine duket se kanë bërë njëfarë përparimi në menaxhimin e inteligjencës artificiale në shkolla.

Në dhjetor të vitit të kaluar, Konferenca Ndërkantonale e Arsimit Publik e Zvicrës frankofone dhe e Ticinos vendosi të koordinojë përpjekjet për t’iu përgjigjur sa më mirë zhvillimeve teknologjike.

Qasja e përbashkët bazohet në tri prioritete kryesore: trajnimin e mësuesve, përcaktimin e rregullave për përdorimin e AI-së dhe zhvillimin e të menduarit kritik te nxënësit.

Sa i përket përdorimit në klasë, disa kantone frankofone, si Friburgu, kanë zgjedhur platformën e Microsoftit, Copilot.

Kantoni Vaud, ndërkohë, ka lançuar “AI in the Box”, një platformë të sigurt dhe offline, e aksesueshme vetëm në ambientet e klasës dhe e krijuar për nxënësit e klasave 9 deri në 11.

Qëllimi i saj është t’u mësojë nxënësve praktikat e duhura dhe t’i ndërgjegjësojë ata për përdorimin e përgjegjshëm dhe të përshtatshëm të inteligjencës artificiale.

Shkollat ende në fazën e eksperimentimit

Përballë rritjes së shpejtë të përdorimit të inteligjencës artificiale dhe zhvillimit të saj të pandalshëm, institucionet arsimore në Zvicrën gjermanofolëse dhe frankofone janë ende në një fazë eksperimentimi.

Një gjë duket e sigurt: menaxhimi i inteligjencës artificiale do të vazhdojë të jetë një sfidë për shkollat edhe në vitet e ardhshme.

---