Si disa zviceranë e kanë të vështirë të integrohen në Zvicër

Keystone EPA/ANNA SZILAGYI

Migrimi i brendshëm përtej kufijve gjuhësorë të Zvicrës ndonjëherë e vë në provë integrimin lokal. Në kantonin e Fribourg-ut, një numër gjithnjë e në rritje i frëngjishtfolësve po vendosen në komunat gjermanishtfolëse, të tërhequr nga strehimi më i lirë dhe afërsia me kryeqytetin e kantonit. Ky ndryshim po e riformëson në heshtje administratën lokale, shkollat ​​dhe jetën qytetare, raporton SRF, transmeton albinfo.ch.

Në fshatra si Giffers dhe Tentlingen, ndërtimi ka lulëzuar vitet e fundit. Shumë të ardhur vijnë nga pjesa frëngjishtfolëse e kantonit. Zyrat komunale janë përshtatur në mënyrë pragmatike: në Tentlingen, rreth gjysma e stafit flet frëngjisht. Kërkesat për dokumente në frëngjisht janë gjithnjë e më të zakonshme, megjithëse autoritetet këmbëngulin që komuna të mbetet gjermanishtfolëse. Ndonjëherë pason konfuzioni, duke përfshirë pritjet e gabuara në lidhje me gjuhën e shkollimit – është gjermanishtja jo frëngjishtja.

Shkollat ​​e ndiejnë presionin më të mprehtë. Shkolla fillore lokale ka zgjeruar ndjeshëm ofrimin e gjermanishtes si gjuhë e dytë gjatë dekadës së fundit. Disa nxënës vijnë me pak ose aspak gjermanisht. Mësimi intensiv i gjuhës është i kushtueshëm, por shihet si thelbësor për integrimin e shpejtë të fëmijëve në klasat e zakonshme.

Diku tjetër, efektet sociale janë më të buta. Në Gals, në kantonin e Bernës, frëngjishtfolësit përbëjnë gati gjysmën e popullsisë. Megjithatë, ata mungojnë kryesisht në takimet e qytetit, të cilat mbeten të dominuara nga gjermanishtfolësit. Zyrtarët vendorë e minimizojnë rëndësinë, duke sugjeruar se të sapoardhurit nuk janë të familjarizuar me tubime të tilla qytetare.

Megjithatë, shqetësimet për jetët paralele vazhdojnë në Gals. Disa frëngjishtfolës vazhdojnë t’i orientojnë aktivitetet e tyre sociale dhe kulturore drejt Neuchâtel-it aty pranë, në vend të fshatrave ku jetojnë. Udhëheqësit e komunitetit argumentojnë se integrimi kërkon kohë.

Nëse stimujt socialë rezultojnë të pamjaftueshëm, ato ekonomikë mund të ndihmojnë. Sipas një studimi nga Universiteti i Gjenevës, frëngjishtfolësit që flasin edhe gjermanisht fitojnë mesatarisht 10-20% më shumë se ata që nuk e flasin. Në një vend ku gjuha mbetet e lidhur ngushtë me mundësitë, tregu mund të ketë sukses aty ku fryma e komunitetit mbetet prapa.