Archives

Sa është paga minimale në shtetet evropiane

Posted on by BR

Rreth 12.8 milionë punëtorë në 22 vende të Bashkimit Evropian paguhen me pagën minimale ose më pak, sipas një vlerësimi të Euronews bazuar në të dhënat e Eurostat.

Si rezultat, miliona persona po i ndjekin me kujdes njoftimet për pagën minimale për të parë nëse do të marrin një rritje të denjë në vitin e ri.

Megjithatë, rreth një e treta e përfituesve të pagës minimale nuk panë asnjë rritje në janar 2026 krahasuar me korrikun 2025. Në katër vende, nuk ka pasur fare rritje gjatë vitit të fundit, shkruan Monitor, transmeton albinfo.ch.

Pra, në janar 2026, cilat vende evropiane kanë pagat minimale më të larta? Sa vlejnë këto paga në terma të fuqisë blerëse? Dhe si ndryshojnë renditjet kur krahasohen shumat nominale në euro me fuqinë reale blerëse?

Mes vendeve të BE-së

Mes vendeve anëtare të BE-së, paga minimale mujore bruto varion nga 620 euro në Bullgari deri në 2,704 euro në Luksemburg. Kur përfshihen edhe vendet kandidate, Ukraina është një përjashtim ekstrem me vetëm 173 euro, e ndjekur nga Moldavia me 319 euro.

Pesë vende kanë paga minimale mbi 2,000 euro. Përveç Luksemburgut, këto janë Irlanda (2,391 euro), Gjermania (2,343 euro), Holanda (2,295 euro) dhe Belgjika (2,112 euro).

Poshtë këtij grupi kryesues, Franca qëndron në 1,823 euro, ndërsa Spanja bie në 1,381 euro, duke theksuar se sa shumë ndryshojnë nivelet edhe mes vendeve fqinje.

Eurostat i grupon pagat minimale në tre kategori: mbi 1,500 euro, mes 1,000 dhe 1,500 euro, dhe nën 1,000 euro.

Spanja, Sllovenia, Lituania, Polonia, Qiproja, Portugalia, Kroacia dhe Greqia bien në këtë grup të mesëm. Diferencat mes tyre janë relativisht të vogla.

Nën 1,000 euro në gjysmën e vendeve evropiane

Mes 29 vendeve, 22 anëtare të BE-së dhe shtatë kandidate. paga minimale është nën 1,000 euro në 15 vende. Të gjitha vendet kandidate të BE-së bëjnë pjesë në këtë grup më të ulët. Në të përfshihen edhe disa vende të Evropës Lindore.

Për shembull, paga minimale është 924 euro në Çeki, 838 euro në Hungari, 795 euro në Rumani, 654 euro në Turqi dhe 517 euro në Shqipëri. Tre vende kandidate kanë paga minimale më të larta se Bullgaria.

Fuqia blerëse ngushton renditjet

Kur krahasohen pagat minimale mes vendeve, standardet e fuqisë blerëse (PPS) kanë rëndësi, sepse kostoja e jetesës ndryshon shumë. Pasi bëhet përshtatja për fuqinë blerëse, hendeku mes vendeve ngushtohet ndjeshëm krahasuar me termat nominalë.

PPS ofron një krahasim më të drejtë duke përdorur një monedhë artificiale që pasqyron atë që njerëzit mund të blejnë realisht në çdo vend, duke barazuar fuqinë reale blerëse krahasuar me vlerat strikte në euro.

Një PPS është një njësi monetare artificiale që, në teori, blen të njëjtën shportë mallrash dhe shërbimesh në çdo vend.

Me këtë në mendje, mes 22 vendeve të BE-së, paga minimale varion nga 886 PPS në Estoni deri në 2,157 PPS në Gjermani.

Edhe pse renditjet ndryshojnë pak, nëntë vendet kryesuese mbeten të njëjta si në euro ashtu edhe në terma PPS.

Me përjashtim të Shqipërisë, vendet kandidate të BE-së performojnë më mirë në terma PPS, me fuqi blerëse më të lartë se disa vende anëtare të BE-së.

Shqipëria ka 708 njësi PPS dhe renditet e fundit në listë, duke zbritur dy vende në renditje, shumë poshtë vendeve të tjera të rajonit si Maqedonia e Veriut (1,069 PPS), Serbia (1,105 PPS) dhe Mali i Zi (1,058 PPS), çka tregon se edhe pasi merret parasysh kostoja e jetesës, paga minimale në Shqipëri mbetet me fuqinë reale më të ulët blerëse në Evropë.

Mes 27 vendeve ku janë të disponueshme si të dhënat në euro ashtu edhe ato në PPS, Rumania është fituesja më e madhe: renditja e saj ngjitet nga vendi i 20-të në vendin e 12-të.

Maqedonia e Veriut gjithashtu përmirësohet, duke kaluar nga vendi i 26-të në terma euro në vendin e 20-të në terma PPS. Serbia ngjitet nga vendi i 22-të në të 17-tin, ndërsa Turqia ngjitet me tre vende.

Në të kundërt, Çekia dhe Estonia janë humbëset më të mëdha, secila duke rënë tetë vende. Çekia zbret nga vendi i 16-të në të 24-tin, ndërsa Estonia nga vendi i 18-të në të 26-tin.

Nuk ka pagë minimale të përcaktuar me ligj në Itali, Austri dhe në tre vende nordike: Suedi, Danimarkë dhe Finlandë.

Ku nuk ndryshuan pagat minimale?

Mes vendeve të BE-së, paga minimale mbeti e pandryshuar në Belgjikë, Estoni, Greqi, Spanjë, Luksemburg dhe Slloveni mes korrikut 2025 dhe janarit 2026.

Bullgaria, Hungaria, Lituania dhe Sllovakia shënuan rritjet më të mëdha, secila me më shumë se 11% gjatë kësaj periudhe.

Ajo mbeti e njëjtë edhe në Estoni, Spanjë dhe Slloveni mes janarit 2025 dhe janarit 2026. Në Rumani, paga minimale në monedhën kombëtare mbeti e pandryshuar, por ra lehtë në terma euro në të dyja periudhat.

Arsyet pas diferencave

Ekspertët e Institutit Evropian të Sindikatave (ETUI) vërejnë se produktiviteti më i lartë është baza për paga dhe rroga më të larta në mënyrë të qëndrueshme. Ekonomitë me aktivitet industrial ose financiar më të fortë priren të jenë më produktive.

Industria e teknologjisë së lartë zakonisht tregon gjithashtu produktivitet më të lartë. Një faktor tjetër kyç është fuqia më e madhe negociuese e punëtorëve.

“Diella” fiton çmim ndërkombëtar

Posted on by BR

Ministrja e parë e krijuar me inteligjencën artificiale, “Diella”, është vlerësuar me çmimin “Future Fit Seal – Global Edition Award” në samitin e Qeverive Botërore që u mbajt në Dubai.

Ajo u vlerësua për modelin inovativ të qeverisjes digjitale dhe përdorimin e inteligjencës artificiale në shërbimet publike, një nismë që rrit transparencën, efikasitetin dhe përmirëson shërbimet për qytetarët, transmeton albinfo.ch.

Lajmi u bë i ditur nga Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, e cila theksoi se ky është një vlerësim ndërkombëtar për Shqipërinë dhe një hap më afër modernizimit të administratës publike, duke përdorur teknologjinë për të përmbushur nevojat e qytetarëve.

Shqipëria u bë vendi i parë në botë që ka një ministre me Inteligjencë Artificiale në mandatin e ri qeverisës, “Rama 4”. “Diella” është vlerësuar edhe nga vendet ndërkombëtare duke e cilësuar si një vizion që  ofron shërbime publike më të shpejta dhe më gjithëpërfshirëse.

Java Kulturore Zvicerane vazhdon aktivitetet artistike në Shqipëri

Posted on by Drin Reçica

Java Kulturore Zvicerane po vazhdon aktivitetet e saj artistike në Shqipëri, duke ofruar një seri ngjarjesh kulturore që synojnë të nxisin dialogun dhe reflektimin përmes artit bashkëkohor, transmeton albinfo.ch.

Programi i javës së fundit nis më 3 shkurt, në ora 18:00, në Shkodër, me dramën bashkëkohore “Duke Pritur Birin”. Shfaqja trajton tema të ndjeshme si familja, faji dhe ndikimi i inteligjencës artificiale në jetën e përditshme.

Më 4 shkurt, po në ora 18:00, në Tiranë do të prezantohet shfaqja e vallëzimit dhe teatrit “Gjithçka që Mbajta Ishte një Kujtim”, e cila trajton konceptet e kujtesës, humbjes dhe rezistencës përmes interpretimit artistik.

Ndërkohë, më 5 shkurt, në ora 18:00, gjithashtu në Tiranë, do të mbahet premiera e dokumentarit “Nuse”, e shoqëruar me një koncert live që ndërthur zërat vendas me muzikën elektro-akustike.

Organizatorët bëjnë të ditur se dy javët e aktiviteteve kanë synuar të krijojnë ura komunikimi përmes artit, duke lidhur të kaluarën me të tashmen dhe duke frymëzuar ndryshimin shoqëror. Vendet për pjesëmarrje janë të kufizuara, ndaj qytetarët ftohen të kontrollojnë oraret dhe lokacionet përkatëse. /Albinfo.ch.

Zamira Gashi, juristja shqiptare që po ndërton karrierë të suksesshme në Mynih

Posted on by Drin Reçica

Avokatja shqiptare Zamira Gashi përfaqëson një nga historitë më të suksesshme të diasporës shqiptare në Gjermani, transmeton albinfo.ch.

E specializuar në të Drejtën Publike Ekonomike dhe Prokurimin Publik, ajo është e angazhuar në një avokatur prestigjioze në Mynih, ku ushtron profesionin me përkushtim dhe standarde të larta profesionale.

Përveç veprimtarisë së saj si avokate, Zamira Gashi mban edhe titullin e mediatores së certifikuar ekonomike, i akorduar nga Ministria e Drejtësisë e Bavarisë, duke dëshmuar ekspertizë të avancuar në zgjidhjen alternative të mosmarrëveshjeve dhe në ndërmjetësimin profesional në çështje ekonomike dhe institucionale, transmeton tutje albinfo.ch.

Gjatë karrierës së saj, ajo ka fituar përvojë të gjerë në këshillimin e korporatave ndërkombëtare dhe institucioneve publike, si dhe ka qenë e angazhuar në procese dhe bashkëpunime profesionale me Gjykatën Administrative të Regensburgut, Prokurorinë dhe institucione të tjera relevante të sistemit juridik gjerman. Kontributi i saj profesional e ka pozicionuar si një zë të besueshëm dhe kompetent në fushën e së drejtës publike dhe ekonomike.

Megjithëse e lindur dhe e arsimuar në Gjermani, Zamira Gashi ruan një lidhje të fortë me Kosovën, duke shprehur vazhdimisht gatishmëri për të kontribuar me njohuritë dhe përvojën e saj në mbështetje të zhvillimit institucional dhe profesional.

Në këtë kuadër, ajo u prit së fundmi në një takim nga Konsulli i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës në Mynih, Afrim Nura, ku u diskutuan aktivitetet e Konsullatës në Bavari dhe Turingi, si dhe mundësitë për bashkëpunim dhe ndërtimin e një rrjeti profesional të juristëve me prejardhje nga Kosova./Albinfo.ch

Orë letrare në Cyrih për Ditën e Pavarësisë së Kosovës

Posted on by Drin Reçica

Me rastin e Ditës së Pavarësisë së Kosovës, komuniteti shqiptar në Zvicër organizon një “Orë Letrare”, e cila do të mbahet të shtunën, më 21 shkurt 2026, duke filluar nga ora 17:00, në ambientet e Bibliotekës Pestalozzi Hardau, në Norastrasse 20, 8005 Cyrih, transmeton albinfo.ch.

Ky aktivitet kulturor do të mbledhë krijues shqiptarë që jetojnë dhe veprojnë kryesisht në Zvicër, të cilët do të lexojnë poezi nga krijimtaria e tyre, duke sjellë për publikun frymën artistike dhe letrare të diasporës shqiptare. Po ashtu, në këtë orë letrare do të marrin pjesë edhe autore dhe autorë nga të gjitha trevat shqiptare, duke e shndërruar ngjarjen në një hapësirë të përbashkët kulturore dhe identitare.

Përmes fjalës artistike, ngjarja synon të nderojë një nga datat më të rëndësishme të historisë moderne shqiptare, duke forcuar lidhjen mes letërsisë, kujtesës historike dhe përkatësisë kombëtare.

Organizatorët ftojnë të gjithë dashamirësit e librit, poezisë dhe kulturës shqiptare të marrin pjesë në këtë aktivitet festiv. Vlen të theksohet se hyrja është e lirë./Albinfo.ch

 

Rritja e sëmundjeve të zemrës dhe sinjalet që tregojnë se duhet të shkoni menjëherë tek mjeku

Posted on by Alb

Sëmundjet kardiake mbeten ndër shkaktarët kryesorë të sëmundshmërisë dhe vdekshmërisë në Shqipëri. Edhe pse asnjë grupmoshë nuk është plotësisht i mbrojtur, mjekët paralajmërojnë se pas moshës 60 vjeç rreziku për probleme serioze, përfshirë infarktet e zemrës, rritet ndjeshëm.

Shkaqet janë të ndryshme, duke përfshirë stilin e jetesës, por edhe sëmundjet shoqëruese kronike, të cilat e bëjnë këtë grupmoshë më të prekshëm.

Për të parandaluar sëmundjet ishemike të zemrës, specialistët e kardiologjisë rekomandojnë kontrolle të rregullta tek mjeku i familjes. Ata theksojnë rëndësinë e kërkimit të ndihmës mjekësore të menjëhershme nëse shfaqen shenja alarmante, si dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje ose lodhje e pazakontë.

Gjermani: 5 persona në pranga për dërgesa të paligjshme drejt industrisë ushtarake ruse

Posted on by Alb

Autoritetet gjermane kanë arrestuar sot pesë persona, të dyshuar për organizimin e eksporteve të fshehta të mallrave drejt Rusisë, përfshirë kompani të lidhura me industrinë e armatimit, në shkelje të sanksioneve të Bashkimit Evropian ndaj Moskës.

Prokuroria Federale në Karlsruhe bëri të ditur se të dyshuarit kanë realizuar të paktën 16 mijë dërgesa drejt Rusisë që nga nisja e luftës në Ukrainë, me një vlerë të përgjithshme rreth 30 milionë euro.

Sipas hetimeve, rrjeti i furnizimit dyshohet se ishte i koordinuar nga struktura shtetërore ruse, ndërsa mes përfituesve figurojnë të paktën 24 kompani ruse të industrisë së armëve të listuara në bursë. Autoritetet nuk kanë dhënë ende informacion mbi llojin e mallrave të eksportuara.

Hetimi është kryer nga doganat gjermane në bashkëpunim me shërbimin sekret të jashtëm, BND.

Të pesë të arrestuarit janë shtetas gjermanë; dy prej tyre mbajnë edhe shtetësi ruse, ndërsa një tjetër ka shtetësi ukrainase. Ata dyshohet se kanë vepruar si pjesë e një rrjeti kriminal që ka shkelur ligjin për tregtinë e jashtme.

Prokuroria thotë se përmes një kompanie tregtare në qytetin portual të Lubekut, grupi ka siguruar dhe eksportuar ilegalisht mallra për industrinë ruse. Për të shmangur zbulimin, janë përdorur kompani guaskë, blerës fiktivë dhe një kompani pritëse në Rusi, ku një nga të dyshuarit kishte rol drejtues.

Hetimet përfshijnë edhe pesë persona të tjerë të dyshuar, të cilët aktualisht ndodhen në liri.

Bashkimi Evropian ka vendosur sanksione të rrepta ekonomike ndaj Rusisë, që ndalojnë eksportin e mallrave të caktuara, veçanërisht pajisjeve ushtarake dhe produkteve me përdorim të dyfishtë, civil dhe ushtarak.

 

 

Instagram ndryshon mënyrën se si e përkufizojmë “miqësinë”

Posted on by Alb

Instagram po eksperimenton me një ndryshim të madh që mund të ndikojë rrënjësisht mënyrën se si e përdorim aplikacionin. Në fokus nuk është më thjesht numri i ndjekësve, por ajo që Meta e quan “lidhje të vërteta”.

Pamja tradicionale e profilit, ku numri i ndjekësve shihej si tregues kryesor i statusit digjital, mund të bëhet e së shkuarës. Sipas Business Insider, Meta ka nisur testimin e një ndërfaqeje të re që rishikon konceptin e “miqve” në Instagram.

Për shumë vite, suksesi në Instagram matet nga sa njerëz ju ndiqnin. Por testimet e reja tregojnë se platforma do t’i japë më pak rëndësi këtyre shifrave. Në vend të tyre, do të shfaqet një kategorizim më i avancuar që nxjerr në pah përdoruesit me të cilët ndërveproni më shumë.

Përkufizimi i ri i “miqve” nuk do të bazohet vetëm në ndjekje reciproke, por në një vlerësim algoritmik të afërsisë. Kjo përfshin mesazhet private, reagimet ndaj historive, si dhe përputhshmërinë në grupe dhe interesa të përbashkëta.

Analiza e sjelljes së përdoruesve gjatë vitit 2025 dhe fillimit të 2026 tregon se shumica e komunikimit ka kaluar nga komentet publike tek mesazhet private dhe rrethet më të ngushta të miqve. Në këtë mënyrë, Instagram po ndjek trendin që vetë përdoruesit e kanë krijuar — duke u fokusuar tek grupet më të vogla dhe më private.

Për përdoruesit e zakonshëm, kjo do të thotë më pak presion dhe krahasime me profile “të mëdha”. Për influencuesit dhe bizneset, ky është një sinjal i qartë: numri i ndjekësve nuk është më matës i rëndësishëm nëse ata nuk bashkëveprojnë me ju aktivisht.

Nëse ndryshimet aprovohen globalisht, profilet në Instagram mund të shfaqen ndryshe. Lista e ndjekësve mund të organizohet sipas “rëndësisë” në vend të rendit alfabetik ose kronologjik. Instagram do të sugjerojë se cilët janë miqtë e vërtetë dhe cilët mund të mos jenë më të rëndësishëm për ju.

Meta ende nuk ka dhënë një datë të saktë për implementimin e këtyre ndryshimeve, por pritet që dizajni i ri të bëhet standard deri në mes të vitit.

Fribourg forcon masat kundër dhunës në familje me rrezik të lartë

Posted on by Alb

Kantoni i Fribourgut ka miratuar një protokoll të ri për forcimin e koordinimit në trajtimin e rasteve veçanërisht të rrezikshme të dhunës në familje, pas femicidit të ndodhur në Epagny më 10 prill 2025.

Protokolli është hartuar nga një grup pune i udhëhequr nga Prokurori i Përgjithshëm dhe synon përmirësimin e bashkëpunimit mes autoriteteve gjyqësore, policisë, shërbimeve shtetërore dhe organizatave joqeveritare. Ai adreson mungesën e një qasjeje të përbashkët në vlerësimin e rrezikut dhe përmirëson shkëmbimin e informacionit ndërmjet institucioneve.

Masat përfshijnë përdorimin e një mjeti të përbashkët për vlerësimin e rrezikut, trajnime të posaçme për aktorët e përfshirë dhe përfshirjen e policisë kantonale në menaxhimin e rasteve me rrezik të lartë. Në situata veçanërisht shqetësuese, Prokuroria Publike vendos për hapat e mëtejshëm, përfshirë hetime, ekspertiza, paraburgim dhe krijimin e rrjeteve të posaçme monitorimi.

Procedura e re parashikon monitorim edhe gjatë paraburgimit dhe pas lirimit të autorit të dyshuar, duke vlerësuar ndryshime që mund të rrisin rrezikun, si bashkëjetesa, ndarja apo çështjet e kujdestarisë së fëmijëve.

Protokolli përfshin Prokurorinë Publike, gjykatat, policinë kantonale, shërbimet shtetërore, Qendrën LAVI, Zyrën për Barazi Gjinore dhe Çështje Familjare, si dhe organizata të shoqërisë civile. Kjo nismë është pjesë e konceptit të veprimit të kantonit kundër dhunës në familje, të miratuar nga Këshilli i Shtetit në dhjetor.

Mjeti zviceran i inteligjencës artificiale ndihmon ekologët e Alaskës të studiojnë arinjtë

Posted on by erezzaademi

Shkencëtarët zviceranë kanë zhvilluar një mjet të inteligjencës artificiale (IA) të aftë të njohë arinjtë individualë kafe. Ai lejon gjurmimin e saktë të sjelljes së arinjve, duke u kursyer studiuesve kohë të çmuar.

Sistemi u zhvillua nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lozanë (EPFL) dhe po testohet në Alaska.

Identifikimi i një ariu kafe me siguri nuk është aq i thjeshtë sa duket. Madhësia, pesha dhe qimet e një ariu ndryshojnë me stinët, duke e bërë identifikimin vizual të ndërlikuar, madje edhe për ekspertët me përvojë. Për të kapërcyer këtë vështirësi, studiuesit i janë drejtuar IA-së.

Mjeti bazohet në një sistem njohjeje të fytyrës të trajnuar për të dalluar tiparet specifike për secilin ari kafe.

I testuar në një mjedis natyror kërkues, algoritmi ka demonstruar besueshmëri të lartë, duke hapur rrugën për një mënyrë të re të gjurmimit të popullatave të egra.

Mjeti u testua në Parkun Kombëtar të Lumit McNeil në Alaska, shkruan swissinfo. Shkencëtarët kishin një bazë të dhënash me më shumë se 70,000 fotografi, të marra gjatë viteve nga kamerat kurth të instaluara në zonat e kalimit të arinjve, transmeton albinfo.ch.

Falë analizës së automatizuar të imazheve, algoritmi klasifikon fotot sipas kritereve shumë të sakta: forma e surratit, balli, veshët dhe madje edhe shenjat e dukshme.

Këto janë të gjitha elementë që bëjnë të mundur dallimin midis individëve që përndryshe janë shumë të ngjashëm me syrin e zhveshur.

Në total, u identifikuan në mënyrë të besueshme 150 arinj kafe. Ky identifikim individual u ofron biologëve informacion të vlefshëm në lidhje me sjelljen, lëvizjet dhe ndërveprimet shoqërore të kafshëve me kalimin e kohës.

Mjeti gjithashtu zvogëlon ndjeshëm kohën e nevojshme për renditjen dhe analizimin e imazheve, një detyrë që më parë ishte e gjatë dhe e lodhshme. Kjo u lejon studiuesve të përqendrohen më shumë në interpretimin shkencor të të dhënave.

Parimi i njohjes së automatizuar mund të zbatohet edhe për specie të tjera shtazore, me një shkallë të lartë saktësie dhe kursime të konsiderueshme burimesh.

Në planin afatgjatë, ky lloj mjeti mund të ndihmojë kërkimin në ekologji dhe ruajtje, duke lehtësuar monitorimin e popullatave të kafshëve në mjedise natyrore që ndonjëherë janë të vështira për t’u aksesuar.

Sezoni i polenit është afër në Zvicër

Posted on by erezzaademi

Sezoni i polenit është gati të fillojë në Zvicër. Sapo dielli të rifitojë vendin e tij në qiell dhe temperaturat të kalojnë pesë gradë, poleni do të fillojë të fluturojë në ditët në vijim.

Qendra Zvicerane e Alergjisë njoftoi të hënën se njerëzit alergjikë ndaj polenit duhet të marrin ilaçet e tyre dhe të monitorojnë me kujdes situatën.

Në dhjetor, polenet e para të lajthisë u matën në mënyrë të izoluar dhe në nivel lokal. Aktualisht, përqendrimi i polenit po rritet dhe sipas Qendrës së Alergjisë, njerëzit alergjikë ndaj lajthisë duhet ta ndiejnë veçanërisht këtë rritje në Ticino dhe, gjithnjë e më shumë, në Pllajë, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

“I ftohti dhe shiu aktualisht po ngadalësojnë shpërndarjen e polenit, por sapo moti të zbutet, përqendrimi do të rritet me shpejtësi, veçanërisht në pasditet me diell”, thotë Roxane Guillod, një eksperte në Qendrën e Alergjisë. Verri gjithashtu ka filluar të lulëzojë.

Në disa qytete, verri i purpurt është mbjellë vitet e fundit përveç specieve lokale të verit të zi, gri dhe të gjelbër. Sipas qendrës së alergjologjisë, kjo specie lulëzon më herët se speciet vendase. Poleni i verit të kuq është zbuluar tashmë në dhjetor. Nga pikëpamja alergologjike, kjo specie peme nuk rekomandohet, sepse zgjat kohëzgjatjen e ekspozimit të personave alergjikë.

Megjithatë, sipas Roxane Guillod, fakti që sezoni i polenit fillon në janar po bëhet “norma e re”. Për disa vite tani, ka pasur një zhvendosje të sezonit të polenit drejt muajit janar.

Qendra këshillon njerëzit që aktualisht teshtijnë pa e ditur nëse është ftohje apo alergji të testohen.

Austri: Këto cigare po bëhen më të shtrenjta

Posted on by erezzaademi

Duhanpirësit në Austri duhet të gërmojnë më thellë në xhepat e tyre përsëri: Në shkurt, taksa e duhanit u rrit. Pjesa e taksës fikse rritet nga 83.50 euro që ishte më parë në 85.50 euro për 1,000 copë, ndërsa pjesa e ndryshueshme prej 32 përqind e çmimit me pakicë mbetet e pandryshuar.

Për konsumatorët, kjo do të thotë një mbishpagim prej 10 deri në 40 cent për pako, varësisht nga marka.

Japan Tobacco International (JTI) tashmë i ka rregulluar çmimet gjatë vitit, tani (2 shkurt) tërheq edhe Philip Morris. Një pako Marlboro do të kushtojë 7 euro, dhe një Plus nga 10 cent. Varietete të tjera si Marlboro Soft, Touch, Red Touch ose Gold Soft gjithashtu vijnë nga 6.60 në 6.80 euro.

Chesterfield është gjithashtu më i shtrenjtë: Varianti klasik rritet nga 6.20 në 6.40 euro, ai me 100 copë nga 6.30 në 6.50 euro. Chesterfield Tuned Blue dhe Silver tani do të kushtojnë 6.00 Euro (për 5.90 Euro). Shkopinj duhani të nxehtë për pajisjet IQOS rriten për 10 cent në 6.30 Euro.

Philip Morris gjithashtu lançon paketim të ri XL. Chesterfield 23er kushton 7.00 Euro, Marlboro 24er 8.00 Euro. Paketat edhe më të mëdha si Marlboro 31s dhe L&M 32s mund të kushtojnë edhe 10.00 Euro për dollar.

Taksa e duhanit nga prilli edhe për qeset e nikotinës dhe lëngjet elektronike

Jo vetëm cigaret klasike janë më të shtrenjta. Nga 1 prilli bie edhe taksa mbi qeset e nikotinës (qeset) dhe lëngjet për cigaret elektronike, të cilat më pas bëhen gjithashtu më të shtrenjta, shkruan Heute, transmeton albinfo.at. Masa është pjesë e zgjerimit të monopolit të duhanit, i cili gjithashtu do të përfshijë “produkte rezistente ndaj duhanit” në të ardhmen.

Dyqanet e CBD kanë një periudhë tranzicioni deri në fund të vitit 2028; pas së cilës produktet e kanabisit me përmbajtje të ulët THC mund të shiten vetëm në duhan.

Të ardhurat nga taksat rriten pavarësisht rënies së shitjeve

Vitin e kaluar, të ardhurat nga taksa e duhanit arritën në rreth 50 milionë euro në 2.18 miliardë euro. Duke përfshirë TVSH-në, u mblodhën rreth 2.9 miliardë euro. Megjithatë, u shitën më pak cigare: Vëllimi ra me 4.3 përqind në 10.7 miliardë copë. Çmimi mesatar për pako u rrit nga 5.96 euro në vitin 2024 në 6.25 euro në vitin 2025, norma e taksës ra në 76 përqind.

Në total, 12.3 miliardë cigare u tymosën në Austri – rreth 13 përqind e të cilave, dhe 1.6 miliardë për copë, përdoren për kontrabandë.

Rezultatet përfundimtare: PZAP pranon shtatë ankesa ndaj KQZ-së

Posted on by erezzaademi

Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa ka pranuar gjithsej 7 ankesa lidhur me publikimin e rezultatit përfundimtar të zgjedhjeve të 28 dhjetorit nga ana e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.

Sipas njoftimit, ankesat janë paraqitur nga subjekte të ndryshme politike dhe kandidatë, kryesisht për parregullsi në procesin e votimit dhe vendimmarrjen e KQZ-së.

Ankesat janë dorëzuar nga: Lista Serbe – ankesë ndaj vendimit të KQZ-së; Nova Demokratska Stranka (NDS) – dy ankesa për parregullsi gjatë votimit; koalicioni PAI–PDAK–LPB – ankesë për parregullsi me fletëvotime; Bekim Haxhiu – dy ankesa, njëra lidhur me shpërndarjen e ulëseve në Kuvend dhe tjetra për parregullsi gjatë numërimit të votave me postë dhe Partia Rome e Bashkuar e Kosovës (PREBK) – ankesë për parregullsi gjatë procesit të votimit, transmeton albinfo.ch.

Nga PZAP kanë bërë të ditur se për të gjitha ankesat e pranuara do të vendoset brenda afatit ligjor prej 96 orësh, duke filluar nga data e parashtrimit të secilës ankesë.

Sot në orën 11:00 është përmbyllur afati për subjektet dhe kandidatët për të dorëzuar ankesat në PZAP teksa Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka shpallur rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të 28 dhjetorit të shtunën.

Kultivuesit e verës përballen me një tjetër goditje

Posted on by BR

Kultivuesit zviceranë të verës po përballen me një tjetër goditje.

Tregtari i madh i verës Schenk, me seli në Rolle në Vaud, u ka thënë rreth 250 prodhuesve në Vaud dhe Gjenevë se nuk do ta blejë – ose do ta blejë vetëm pjesërisht – korrjen e vitit 2026.

Vetëm në Gjenevë, kjo prek 17 prona dhe rreth shtatë përqind të prodhimit të përgjithshëm, verë që mund të mos ketë fare blerës, transmeton albinfo.ch.

Kultivuesit thonë se tregu është i ngopur dhe çmimet nuk do të mbulojnë kostot.

Schenk thotë se vendimi është i pashmangshëm, duke fajësuar një krizë të thellë strukturore në sektorin e verës.

Me rënien e kërkesës dhe rritjen e importeve, çrrënjosja e hardhive tani po diskutohet hapur, dhe disa kanë frikë se falimentimet janë vetëm disa muaj larg.

Lehtësohen kriteret për dhurimin e gjakut në Zvicër

Posted on by BR

Nga 1 shkurti, individët që më parë ishin të përjashtuar nga dhurimi i gjakut në Zvicër, mund ta bëjnë këtë.

Kjo përfshin njerëzit që kanë marrë një transfuzion, kanë qëndruar në Mbretërinë e Bashkuar për një kohë të gjatë ose i janë nënshtruar procedurave të caktuara mjekësore.

Një periudhë pritjeje katërmujore zbatohet pas çdo transfuzioni, pavarësisht vendit ku është kryer, transmeton albinfo.ch.

Njerëzit që kanë banuar në Mbretërinë e Bashkuar për periudha të gjata në vitet 1980 dhe 1990 do të jenë në gjendje të dhurojnë përsëri gjak – më parë ata nuk mund ta bënin këtë, pasi vendi i tyre u godit nga “sëmundja e lopës së çmendur” e cila mund të infektonte njerëzit që konsumonin mish viçi nga gjedhi i prekur.

Megjithatë, disa kufizime ende zbatohen: për shembull, për njerëzit që iu nënshtruan neurokirurgjisë, zbatohet një periudhë pritjeje njëvjeçare, me kusht që procedura të kryhej në Zvicër.

Gjithashtu, njerëzit që morën një implant dentar në Zvicër pas vitit 1993 të bërë nga inde ose qeliza me origjinë njerëzore ose shtazore ose derivate të tyre, mund të dhurojnë përsëri gjak. Në varësi të kompleksitetit të procedurës, zbatohet një periudhë pritjeje prej të paktën dy javësh.

Erëra të forta dhe me forcë stuhie priten në Alpe sot dhe nesër

Posted on by BR

Nga e hëna deri të martën në mbrëmje, parashikohen erëra të forta në luginat e ekspozuara në shpatet veriore të Alpeve, raporton shërbimi zyrtar meteorologjik i Zvicrës, MeteoSchweiz, transmeton albinfo.ch.

Prandaj, ka lëshuar paralajmërime për nivelet 3 dhe 2, varësisht nga rajoni.

Në luginat e prekura nga foehn të Alpeve veriore, priten erëra me shpejtësi midis 90 dhe 120 km/orë. Lokalisht, në zonat më të ekspozuara ndaj erës foehn, janë të mundshme erëra deri në 140 km/orë.

Faza më intensive pritet midis mesnatës të së hënës dhe mesditës të së martës.

Fehn do të përhapet më tej në veri në Luginën e poshtme të St. Gallen Rhine, deri në Liqenin e Cyrihut (Obersee) dhe rajonin e Liqenit Sihl në Schwyz.

Atje priten erëra me shpejtësi midis 60 dhe 90 km/orë. Në Valais, foehn në përgjithësi do të jetë disi më pak i theksuar, me erëra maksimale midis 70 dhe 90 km/orë.

Pse të mësuarit e një gjuhe zvicerane në mënyrë strikte mund të mos ju ndihmojë në karrierën tuaj

Posted on by BR

Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) kërkon një nivel të caktuar të aftësisë në njërën nga gjuhët kombëtare për të marrë një leje pune, status të përhershëm qëndrimi dhe shtetësi.

Shumë shtetas të huaj raportojnë se, edhe pse kanë kaluar provimet e gjuhës së çertifikuar nga SEM, ata ende kanë vështirësi në përcjelljen e qartë të mendimeve të tyre gjatë një takimi biznesi apo edhe në biseda joformale me folës amtarë, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Pse ndodh kjo?

Akademik kundrejt performativ

Shumica prej nesh kanë dëgjuar njerëz të thonë (ose ndoshta e keni thënë vetë) se kanë pasur X vjet gjuhë X në shkollë, por prapë nuk mund të lidhin një fjali koherente.

Arsyeja kryesore për këtë fenomen është se mësimdhënia e gjuhës në shumë shkolla në shumë vende është e orientuar shumë drejt të mësuarit të gramatikës, kohëve dhe strukturës së fjalive, duke injoruar aftësitë e të folurit aktiv.

Dhe e njëjta qasje është gjithashtu e zakonshme në shkollat ​​e gjuhëve – duke përfshirë ato në Zvicër.

Kjo metodë funksionon për kalimin e testeve, por jo për situata të jetës reale.

Qoftë në biznes apo në jetën shoqërore, “gjuha nuk është akademike, është performative”, i thotë The Local Eveline Rosa, themeluese e XLINGUA, një startup mësimi gjuhësh me bazë në Cyrih.

Dhe megjithëse puristët mund të mos pajtohen, në realitet trajnimi gjuhësor për qëllime karriere nuk duhet të bazohet në gramatikë të përsosur, tha ajo.

“Pas vitesh brenda shkollave tradicionale të gjuhëve, kuptova se shumë emigrantë shumë të kualifikuar kalojnë provimet e gjermanishtes, por prapë humbasin promovime, mundësi lidershipi dhe integrim shoqëror sepse ngrijnë kur flasin nën presion.”

Të paktën një pjesë e fajit i takon strukturës së mësimeve tipike të gjuhës – si ato fizike ashtu edhe ato online, vuri në dukje Rosa: “Ora të mëdha mësimi, kurrikula të rënda në gramatikë dhe të mësuarit pasiv. Kjo funksionon për kalimin e testeve, por jo për momentet e të folurit me rrezik të lartë si takimet, negociatat ose rrjetëzimi.”

Prandaj, arritja e një niveli gjuhësor të mandatuar nga SEM dhe që mësohet në shkolla “krijon një ndjenjë të rreme gatishmërie”, thotë Rosa. “Njerëzit e kuptojnë shumë vonë se certifikatat nuk janë të barabarta me performancën.”

Për shembull, ajo thekson se niveli i aftësisë B2 është “gënjeshtra më e shtrenjtë”.

Kjo sepse “njerëzve u thuhet se kur të arrijnë atë nivel, do të jenë të rrjedhshëm”.

Në realitet, megjithatë, “shumë profesionistë arrijnë nivelin B2, ngrihen në detyrë, transferohen në Zvicër dhe më pas zbulojnë se ende ngrijnë në takime dhe ndërveprime të përditshme”.

Por ekziston një “kosto e fshehur karriere” për profesionistët e huaj në Zvicër dhe për mundësitë e punës që mund të mos u vijnë, thotë ajo.

“Shumë emigrantë me kualifikim të lartë kalojnë provimet e gjermanishtes, por prapë humbasin ngritje në detyrë, mundësi lidershipi dhe integrim shoqëror sepse ngrijnë kur flasin nën presion”, thotë Rose.

“Njerëzit e kuptojnë shumë vonë se certifikatat nuk janë të barabarta me performancën. Karrierat ngecin, integrimi ngadalësohet dhe besimi bie”, thotë ajo.

Nuk janë më të lidhur me gjuhën

Për shtetasit e huaj që duan të ndërtojnë një karrierë të suksesshme në Zvicër (gjuhët amtare të të cilëve nuk janë gjermanishtja, frëngjishtja ose italishtja), këto tre këshilla janë “kritike për të kapërcyer hendekun gjuhësor”, thotë Rose.

Mos prisni të flisni në mënyrë të përsosur

Harrojeni gramatikën e librave shkollorë në fillim dhe përqendrohuni te komunikimi. “Qëllimi është të thyhet barriera psikologjike, jo të kalohet me sukses një test gramatikor. Zgjidhni një mjedis mësimor ku të folurit që nga dita e parë, në gjuhën e synuar, është përparësia.”

Trajnohuni për situata reale, jo për gjuhën e librave shkollorë

Praktikohuni për atë që do të përballeni në të vërtetë: takime, seanca reagimi, prezantime dhe biseda të shkurtra. “Mësimi i bazuar në kontekst ndërton përgjigje automatike – pikërisht ajo që ju nevojitet nën presion. Po e mësoni gjuhën për jetën, jo për një klasë mësimi”, thotë ajo.

Mësoni shtresën kulturore

Në Zvicër, ju lundroni në gjermanishten e lartë (ose frëngjishten ose italishten) në punë, një dialekt shoqëror dhe norma komunikimi të nuancuara kudo.

“Zotërimi i këtyre shtresave ndërton besim dhe krijon prani të vërtetë udhëheqëse.”

Çfarë vetura vozitin shqiptarët

Posted on by BR

Shqipëria ka shënuar një moment historik në transportin rrugor, duke kaluar zyrtarisht pragun e 1 milion automjeteve në qarkullim.

Sipas RTSH, të dhënat e INSTAT për tremujorin e katërt të 2025, tregojnë se numri total i mjeteve arriti në 1.048.092 njësi, transmeton albinfo.ch.

Shifra përfaqëson një rritje vjetore prej 9,3% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024, duke dëshmuar një zgjerim të pandalshëm të flotës.

Analiza e strukturës së mjeteve tregon një dominim absolut të autoveturave, të cilat përbëjnë 80,8% të totalit.

Tregu i regjistrimeve të reja, tregon se markat gjermane si Volkswagen me 18,6%, dhe Mercedes Benz me 17,5% vazhdojnë të kryesojnë preferencat, por prania e markave kineze si BYD me 6,2% në top-listën e regjistrimeve sugjeron një diversifikim të tregut dhe një rritje të interesit për mjetet elektrike.

Gjeografikisht, Tirana mbetet lokomotiva e qarkullimit me 34,7% të mjeteve, ndërkohë që Gjirokastra dhe Kukësi mbeten në fund të listës. Shtim masiv i mjeteve, megjithëse tregon rritje të fuqisë blerëse, shtron sfida të reja për infrastrukturën urbane dhe mjedisin, duke kërkuar politika më të forta për menaxhimin e trafikut.

Udhëzues për rezervime të pushimeve

Posted on by BR

Në udhëtime, ai që vepron herët fiton gjithmonë. Edhe pse ofertat e minutës së fundit ekzistojnë, ato zakonisht vijnë me kosto: keni më pak zgjedhje fluturimesh, më pak akomodime dhe paguani më shtrenjtë për ato që kanë mbetur.

Sot, rezervimi shumë herët nuk është më thjesht i zgjuar, është i domosdoshëm. Shumë udhëtime rezervohen 9 muaj deri në një vit përpara, sidomos destinacionet ndërkombëtare, vendet e famshme në rrjetet sociale dhe udhëtimet e lidhura me evente të mëdha, shkruan shqip.al, transmeton albinfo.ch.

Në të njëjtën kohë, jo gjithçka mund ta rezervoni kaq herët. Oraret e trenave dhe trageteve zakonisht hapen vetëm 3 deri në 6 muaj para nisjes, prandaj të dini kur të prisni është po aq e rëndësishme sa të dini kur të rezervoni.

Ky udhëzues nga Lonely Planet ju ndihmon të kuptoni, muaj pas muaji, kur është momenti më i mirë për të planifikuar dhe për të blerë fluturime, hotele, ture dhe transport, në mënyrë që të udhëtoni më zgjuar, me më shumë zgjedhje dhe më pak kompromise.

Duhet të mbani parasysh disa rregulla bazë. Pasaportat mund të vonohen më shumë se sa mendoni: procedura standarde zgjat 4–6 javë dhe edhe më shumë nëse është sezon i ngarkuar.

Rezervoni herët, por sa herë të keni mundësi, zgjidhni bileta dhe hotele të rimbursueshme dhe mos anashkaloni sigurimin e udhëtimit.

Nëse po planifikoni një udhëtim në parqe tematike, duhet të veproni 6–12 muaj përpara. Pushimet e pranverës janë zakonisht në mes të marsit dhe duhen marrë në konsideratë që në fillim të vitit.

Nga janari deri në mars është periudha ku duhet të siguroni pjesën më të madhe të udhëtimeve verore.

Janari ju jep fleksibilitet dhe oferta, shkurti është muaji ideal për Evropën dhe destinacionet e njohura, ndërsa marsi është afati i fundit për të mbyllur fluturime dhe hotele përpara se të fillojë shtrëngimi i zgjedhjeve. Në këtë fazë, nëse nuk keni bërë rezervime, rrezikoni çmime më të larta dhe më pak alternativa.

Nga prilli deri në maj fillon planifikimi për udhëtime më specifike dhe sezonale.

Kjo është koha për safari në Afrikë, për lulëzimin e qershive në Japoni dhe SHBA, për rajonet e verës në Evropë dhe për tregjet e Krishtlindjeve.

Në këto raste, akomodimi është shpesh më i rëndësishëm se fluturimi, sepse vendndodhja përcakton gjithë përvojën.

Qershori dhe korriku, edhe pse janë muajt e pushimeve, janë shumë të rëndësishëm për të menduar përpara.

Duhet të planifikoni shtatorin, tetorin dhe udhëtimet e fundvitit. Nëse ju pëlqen vjeshta, natyra dhe udhëtimet më të qeta, kjo është periudha për të rezervuar, përpara se çmimet të rriten ndjeshëm.

Nga gushti deri në tetor duhet të mendoni për festat e mëdha dhe udhëtimet sezonale: Halloween, Viti i Ri, ski, apo pushime dimërore në destinacione të ngrohta.

Në këtë fazë, pritja zakonisht nënkupton më pak zgjedhje dhe më shumë shpenzime.

Nëntori dhe dhjetori janë muaj strategjikë për gjithë vitin që vjen. Nëntori sjell ofertat e Black Friday dhe Cyber Monday, ndërsa dhjetori është momenti ideal për të siguruar udhëtime të pranverës, kroçera, Alaska dhe kampe verore në parqe kombëtare.

Nëse veproni në këtë periudhë, hyni në vitin e ri me plane të qarta, çmime më të mira dhe shumë më pak stres.

Në fund, nëse planifikoni me kalendar dhe jo vetëm me impulse, udhëtoni më lirë, më rehat dhe me shumë më pak kompromise.

Sa më herët të mendoni për vitin si një tërësi, aq më shumë kontroll keni mbi buxhetin, kohën dhe përvojën tuaj.

 

Mangrove GS: Algoritmi i IA-së që parashikon rrezikun e përhapjes së kancerit

Posted on by Alb

Një algoritëm i bazuar në inteligjencë artificiale, i quajtur Mangrove GS, mund të përmirësojë ndjeshëm luftën kundër metastazave. I zhvilluar nga shkencëtarë të Universitetit të Gjenevës, ky mjet synon të përdorë të dhëna gjenetike për të parashikuar me sa më shumë saktësi rrezikun e përhapjes së kancerit.

Metastazat janë përgjegjëse për shumicën e vdekjeve të lidhura me kancerin. Për këtë arsye, kuptimi dhe parashikimi i zhvillimit të tyre mbetet një prioritet kyç për kërkimin mjekësor. “Trajtimi i metastazave vazhdon të jetë problematik,” shpjegon Ariel Ruiz i Altaba, profesoreshë në Departamentin e Mjekësisë Gjenetike në Universitetin e Gjenevës, në emisionin CQFD, transmeton albinfo.ch.

Duke u mbështetur në më shumë se 20 vite kërkimesh themelore, ekipi i saj ka zbardhur mekanizmat gjenetikë dhe epigjenetikë që qëndrojnë në bazë të këtij procesi. Studiuesit zbuluan se metastazat ndjekin një program gjenetik të ngjashëm me atë të qelizave embrionale — një program që zakonisht çaktivizohet pas lindjes, por që në disa raste riaktivizohet dhe çon në formimin e tumoreve të reja.

Rezultate inkurajuese

Algoritmi Mangrove GS bazohet në analizën e nënshkrimeve gjenetike, pra grupeve të gjeneve, shprehja e të cilave lidhet me potencialin metastatik të qelizave tumorale. “Çdo rrënjë, ashtu si te një mangrovë, përfaqëson një nënshkrim gjenetik,” shpjegon Ariel Ruiz i Altaba. Kjo qasje i jep algoritmit qëndrueshmëri dhe aftësi përgjithësimi, duke e bërë të përshtatshëm për popullata të ndryshme pacientësh dhe për lloje të ndryshme kanceri.

Fillimisht i testuar në kancerin e zorrës së trashë, duke përdorur të dhëna retrospektive, Mangrove GS tregoi rezultate “të jashtëzakonshme”. Edhe më befasuese është se gjenet e identifikuara gjenden edhe në lloje të tjera kanceri, përfshirë atë të gjirit, pankreasit dhe mushkërive. Kjo hap rrugën për përdorimin më të gjerë të algoritmit në parashikimin e metastazave në forma të ndryshme të kancerit.

Drejt mjekësisë së personalizuar dhe më ekonomike

Qëllimi i Mangrove GS është optimizimi i trajtimeve. “Sfida është të trajtohen në mënyrë efektive pacientët me rrezik të lartë, duke shmangur mbitrajtimin e atyre me rrezik të ulët,” thekson studiuesja. Kjo qasje mund të ulë efektet anësore të panevojshme për pacientët dhe njëkohësisht të reduktojë barrën ekonomike mbi sistemet shëndetësore.

Megjithëse mjeti ndodhet ende në fazën kërkimore, tashmë janë në zhvillim bashkëpunime me spitale zvicerane, përfshirë Spitalet Universitare të Gjenevës. Në perspektivë, Mangrove GS mund të bëhet i aksesueshëm përmes një platforme “cloud”, duke i lejuar spitalet në mbarë botën ta përdorin për të përmirësuar vendimmarrjen terapeutike dhe për të rritur normat e mbijetesës së pacientëve.

RAI Calabria i jep zë identitetit arbëresh përmes dokumentarëve

Posted on by Alb

RAI Calabria po vazhdon angazhimin e saj në dokumentimin dhe promovimin e trashëgimisë arbëreshe në Itali. Transmetuesi publik italian, i cili që nga shtatori i vitit të kaluar ka nisur programet në gjuhën arbëreshe, ka krijuar një arkiv të pasur dokumentarësh që pasqyrojnë kulturën dhe jetën e këtij komuniteti, raporton Metro, transmeton albinfo.ch.

Dokumentarët, që transmetohen çdo javë në RAI 3, vizitojnë vendbanime të ndryshme arbëreshe, duke sjellë në ekran përditshmërinë, traditat dhe identitetin e arbëreshëve në Itali.

RAI Calabria ishte televizioni i parë që nisi transmetime në gjuhën arbëreshe, pas ndarjes së fondeve në buxhetin italian për vitin 2024, të dedikuara për transmetuesin publik.

Seria e dokumentarëve në arbërisht është e qasshme edhe në platformën digjitale RAI Play, ku tashmë janë publikuar disa episode që hulumtojnë historinë, kulturën dhe mënyrën e jetesës së komunitetit arbëresh.

Rënia e çmimeve të qumështit vë nën presion fermerët zviceranë: Po punojmë kot

Posted on by Alb

Mbiprodhimi po ul ndjeshëm çmimet e qumështit dhe po e shtyn sektorin e qumështit në Zvicër drejt një krize të thellë. Duke nisur nga 1 shkurti, disa fermerë do të përballen me një ulje të të ardhurave prej rreth katër centimesh për kilogram qumësht, një reduktim që rrezikon seriozisht mbijetesën e shumë fermave.

Sipas Federatës së Prodhuesve të Qumështit të Zvicrës, shkaku kryesor është mbiprodhimi, i cili arrin rreth 10% më shumë krahasuar me vitin e kaluar. Prodhimi është rritur nga 3.2 miliardë kilogramë në vitin 2023 në 3.4 miliardë kilogramë në vitin 2025, duke ushtruar presion të fortë mbi tregun, transmeton albinfo.ch.

“Ulja e çmimeve nuk është kurrë një vendim i lehtë. Ne preferuam të vendosnim një çmim të qëndrueshëm, edhe pse më të ulët se ai aktual, për të ofruar një perspektivë për prodhuesit dhe blerësit gjatë gjithë vitit,” shpjegoi Boris Beuret, president i Federatës së Prodhuesve të Qumështit, në edicionin informativ të orës 19:30 të së premtes.

Kapacitetet e përpunimit të mbingarkuara

Sipas një deklarate të Shoqatës Ndërprofesionale të Qumështit, edhe kapacitetet e përpunimit po arrijnë kufijtë maksimalë, gjë që kontribuon në rritjen e tepricave të qumështit në treg.

Në Lugnez, në rajonin Ajoie (JU), fermeri i qumështit Daniel Studer, anëtar i bordit drejtues të shoqatës Mooh që përfaqëson rreth 3,600 prodhues, thekson se duhet gjetur urgjentisht një zgjidhje. Sipas tij, “teprica e qumështit duhet të largohet nga vendi” dhe të gjenden mënyra për eksport, “fatkeqësisht me çmime të ulëta”.

Kërkim zgjidhjesh për të mbijetuar

Në Montagne-de-Moutier (JU), rënia e çmimeve ka sjellë pasoja të rënda. Në fermën e Jenna Kohler, fermere e qumështit, situata është alarmante: nga 1 shkurti ajo do të marrë vetëm 50 centë për litër, një nivel që ajo e konsideron katastrofik.

“Aktualisht po prodhojmë me humbje. Nëse çmimi i qumështit bie edhe më tej, nuk do të jetë më e mundur; do të duhet të fusim para nga xhepi. Tani po punojmë pa fitim – është më mirë të ndalosh sesa të humbasësh para,” shprehet ajo.

Si alternativë, Kohler po kërkon kanale të tjera shitjeje. Së fundmi, ajo ka nisur të shesë qumështin drejtpërdrejt në një dyqan pranë një stacioni karburanti, ku një shishe 1 litër shitet për 1 frang. “Po shkon mirë! Kemi pasur një mbështetje të madhe. Njerëzit e dinë ku ndodhet dyqani në Moutier dhe vijnë drejtpërdrejt këtu,” thotë ajo, duke e parë këtë si një rreze të vogël shprese.

Megjithatë, në shkallë kombëtare, muajt e ardhshëm pritet të jenë shumë të vështirë për industrinë e qumështit në Zvicër.