Ticino: Mbi 400 azilkërkues të strehuar në hotele, mungese e madhe e vendeve 

Mbi 400 azilkërkues janë aktualisht të sistemuar në 14 hotele në kantonin Ticino, ndërsa rreth 150 të tjerë jetojnë në apartamente të marra me qira nga Kryqi i Kuq për llogari të autoriteteve kantonale. Lëvizjet e tyre të shpeshta mes strukturave të ndryshme – nga Biasca në Bombinasco, nga Paradiso në Cadro apo Rovio – po shkaktojnë konfuzion dhe tension në komunitetet lokale.

Kjo situatë vjen pas mbylljes së disa qendrave pritjeje dhe rritjes së ndjeshme të numrit të të miturve të pashoqëruar dhe migrantëve në përgjithësi. Vetëm të miturit e pashoqëruar në Ticino kanë arritur në rreth 250, me tendencë rritjeje, transmeton albinfo.ch.

Zyra kantonale për Azilkërkuesit dhe Refugjatët thekson se përdorimi i hoteleve është një zgjidhje e përkohshme, por e domosdoshme. “Për ne, pritja në hotele është opsioni më fleksibël në një kontekst që ndryshon vazhdimisht,” u shpreh Renzo Zanini, përgjegjës i sektorit. Ai shton se kantoni paguan për netët e qëndrimit, pa lidhje afatgjata me hotelierët – një metodë që minimizon rrezikun financiar për shtetin, por krijon pasiguri për pronarët e strukturave pritëse.

Ndërkohë, reagimet nga popullsia vendase nuk kanë munguar. Në Val Mara, një peticion me 640 nënshkrime u dorëzua kundër planit për të strehuar azilkërkues në një hotel lokal. Raste të ngjashme janë regjistruar edhe në Rovio e Biasca, ku banorët kanë shprehur shqetësime për pasojat e mundshme sociale dhe ekonomike.

Autoritetet kantonale po përgatiten të hapin, në tetor 2025, një qendër të re pritjeje në Camorino, me kapacitet 170 shtretër, në përpjekje për të stabilizuar situatën. “Po lëvizim drejt një modeli më të qëndrueshëm, me tre qendra të mëdha pritjeje publike dhe përdorim më të matur të strukturave të përkohshme,” sqaroi Zanini.

Kërkesa për prona të reja vazhdon të jetë e hapur, teksa kantoni u bën thirrje pronarëve të objekteve të ofrojnë hotele apo apartamente për të lehtësuar presionin mbi sistemin e strehimit.

Zvicër: A do të kemi thatësirë këtë verë?

A do të kemi një thatësirë këtë verë? Disa ekspertë tashmë janë të shqetësuar.

Deri më tani këtë vit ka qenë veçanërisht i thatë – pavarësisht shirave të fundit. Lumenjtë dhe liqenet janë nën nivelin që duhet të jenë në këtë periudhë të vitit, e po shkojmë drejt një fundjave shumë të nxehtë, me temperatura që priten të shkojnë mbi 28 °C.

Prilli ishte 2 °C më i ngrohtë se mesatarja midis 1991 dhe 2020 – dhe i gjashti më i ngrohtë në rekord, i cili filloi në 1864, sipas MétéoSuisse, transmeton albinfo.ch.

Por sinoptikanët thonë se ka ende një shans për më shumë shi.

Java e ardhshme do të jetë më e freskët – me më shumë reshje shiu, veçanërisht në zonat gjermanishtfolëse.

Po hyjmë gjithashtu në sezonin e stuhive, që mund të sjellë reshje të dendura shiu.

Studiuesit e Bernës dalin me konstatim se fëmijët marrin doza të tepruara vitaminash

Një studim i Agjencisë për Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe Universitetit të Shkencave të Aplikuara në Bern ka zbuluar se suplementet ushqimore për fëmijët, të cilat shpesh duken si karamele, shpesh përmbajnë doza të tepruara vitaminash. Kjo paraqet një rrezik të vërtetë për shëndetin.

Rreth 30% e popullsisë zvicerane konsumon suplemente ushqimore, vitamina ose minerale, sipas një studimi të Botës Federale të Sigurisë Ushqimore, botuar në vitin 2022. Po fëmijët? Universiteti i Shkencave të Aplikuara në Bern dhe Agjencia për Mbrojtjen e Konsumatorëve kanë shqyrtuar këtë çështje.

Gjatë periudhave të provimeve ose me ardhjen e viruseve sezonalë, prindërit shpesh drejtohen te suplementet vitaminike. Problemi është se këto produkte ngjajnë shumë me ëmbëlsira. Duken si karamele, goma ose sherbet me sheqer, duke e bërë të vështirë të besosh se janë në të vërtetë suplemente ushqimore. Një tjetër problem është se shumica e këtyre suplementeve, të disponueshme në dyqanet dhe farmacitë pa recetë, janë të mbingarkuara me vitamina, transmeton albinfo.ch.

Disa bitamina kanë rrezik të tejkalohen

“Disa vitamina, si vitamina B dhe C, kanë pak rrezik për mbidozë sepse shpesh eliminohen përmes urinës. Vitamina të tjera ruhen në trup, si vitamina A, D, E dhe K. Është më mirë të kërkoni këshilla nga një dietolog ose mjek pediatër përpara se të konsumoni shumë,” shpjegon Angeline Chatelan, kërkuese në fushën e ushqimit dhe asistente profesoreshë në Universitetin e Shëndetësisë në Gjenevë, në programin On en parle më 29 prill 2025.

Pse është problem të ruash shumë vitaminë A, D, E ose K në trup? “Ka rrezik të provuar përmes periudhës afatmesme të të vjellave, diarreve, dhimbjeve të kokës dhe dhimbjeve të muskujve dhe nyjave. Në rastin e mbidozës afatgjatë, mund të ketë rreziqe për mëlçinë, zemrën, mushkëritë dhe veshkat,” përgjigjet Angeline Chatelan.

“Çdo shtet vendos rekomandime të bazuara në moshë, nga lindja deri në pleqëri. Për shembull, fëmijët duhet të marrin rreth 500 miligramë vitaminë C për ditë. Suplementet nuk duhet të kalojnë këto vlera.” Dozat në paketimin e suplementeve ushqimore shpesh janë të pasakta. Për shkak të rreziqeve të vetëpërshkrimit, specialistja këshillon që ato të blihen në farmaci dhe të konsultoheni me një mjek pediatër ose dietolog.

Gjatë periudhës së provimeve, disa prindër mbështeten në suplemente ushqimore për përqëndrim ose kujtesë. A funksionojnë vërtet ato? “Studimet nuk janë të qarta. Përgjithësisht, suplementet janë efektive nëse ka një mangësi të provuar. Nëse nuk ka mangësi, ato priren të tregojnë se marrja e vitaminave nuk ka ndihmë të vërtetë për shëndetin.”

Vitamina D në Dimër, Një Përjashtim

Në Zvicër, edhe nëse konsumoni një dietë të balancuar, ka rrezik për mangësi të vitaminës D, veçanërisht për shkak të dimrave të ftohtë dhe të mbuluar me re. “Dy burimet kryesore janë ekspozimi në diell dhe dieta. Megjithatë, në Zvicër kemi pak diell në dimër dhe trupat tanë janë kryesisht të mbuluar. Burimi tjetër i vitaminës D është dieta, kryesisht peshku i yndyrshëm. Në Zvicër, ne nuk jemi të zakonshëm të konsumojmë peshk të yndyrshëm çdo ditë. Prandaj, ka rrezik për mangësi. FSVO rekomandon që fëmijët deri në moshën 3 vjeçare të marrin suplemente me vitaminë D.”

 

Kryediplomati i Zvicrës kundërshton referendumin e detyrueshëm për marrëveshjet me BE-në

Ministri i Jashtëm i Zvicrës, Ignazio Cassis, mbrojti vendimin e qeverisë për ta bërë referendumin për marrëveshjet me Bashkimin Evropian opsional dhe jo të detyrueshëm.

Cassis pranoi se një shumicë e dyfishtë – e popullit dhe e kantoneve – do të ishte një “vendim më i sigurt”. Megjithatë, ai paralajmëroi për një efekt domino: “Nëse e marrim këtë vendim kaq lehtë, atëherë do të ketë edhe çështje të tjera që prekin emocionet e njerëzve”, deklaroi ai për televizionin publik zviceran SRF të shtunën, transmeton albinfo.ch.

Sipas Cassisit, një precedent i tillë mund të nxisë kërkesa për shumicë të dyfishtë edhe për marrëveshje të tregtisë së lirë me Kinën apo vendet e Amerikës Latine. “Nëse balancimi politik bëhet kaq i thjeshtë, kushdo mund të vijë e të kërkojë çfarë të dojë.” Ai theksoi se qeveria federale është garantuesja e parë për zbatimin korrekt të Kushtetutës.

Cassis gjithashtu hodhi poshtë akuzat se partia e tij, Partia Radikale Liberale, ishte e përçarë në këtë çështje. “Ajo që disa e quajnë përçarje, unë e quaj diversitet mendimesh. Kjo është thelbi i demokracisë”, u përgjigj ai ndaj raporteve se presidentja e Zvicrës, Karin Keller-Sutter, mbështeste një referendum të detyrueshëm.

Në Gjenevë do të krijohet një fond ushqimi dhe solidariteti

Po sikur të merrnim 150 franga çdo muaj për të blerë ushqim të shëndetshëm dhe lokal? Kjo është ideja e Fondit Ushqimor të Gjenevës, i cili propozon një sistem unik dhe shpërndarës kontributesh mbi bazë vullnetare.

Gjatë valës së parë të koronavirusit, radhet e gjata jashtë qendrave të shpërndarjes së ndihmave ushqimore lanë një mbresë të thellë. Tre vite më vonë, populli i Gjenevës votoi për të përfshirë të drejtën për ushqim në Kushtetutën e kantonit, duke garantuar akses për të gjithë në “ushqim të përshtatshëm” dhe “liri nga uria”, duke frymëzuar kështu pjesën tjetër të Zvicrës dhe Evropës.

Ndërkohë që një ligj për zbatimin e kësaj të drejtëje është në proces hartimi, një projekt konkret është tashmë në zhvillim në këtë kanton. Gjashtë organizata, përfshirë Lëvizjen për Bujqësi Fshatare dhe Qytetare, Rrjetin Ushqimor të Vergers dhe shoqatën FIAN Suisse, prezantuan më 27 prill në tregun Grottes nismën e tyre të re e të paprecedentë: Fondin Ushqimor të Gjenevës (CALIM), transmeton albinfo.ch.

Ky fond synon të promovojë konsumimin e produkteve të freskëta, lokale dhe të qëndrueshme përmes një mekanizmi që ndihmon edhe ata që nuk kanë mundësi financiare të aksesojnë ushqim cilësor.

Ekspertët në Zvicër kërkojnë një plan të ri energjetik për të shmangur rrezikun nga një ‘blackout’

Një ndërprerje e madhe e energjisë elektrike paralizoi pjesë të mëdha të Spanjës dhe Portugalisë. Ngjarja ka ngritur pyetje të rëndësishme për të ardhmen e energjisë – edhe në Zvicër. Ekspertët dhe politikanët, nga e majta në të djathtë, po kërkojnë rishikim të strategjive aktuale.

Ndërprerja në Barcelonë
Më 28 prill 2025, një ndërprerje e madhe energjie në Barcelonë la tre persona të vdekur dhe dhjetëra mijëra të bllokuar në ashensorë, trena apo parkingje nëntokësore. Brenda vetëm tetë minutash, 15 gigavat energji u zhdukën nga rrjeti elektrik.

Autoritetet spanjolle, me mbështetjen e BE-së, po hetojnë. Rreth 75% e prodhimit të energjisë para ndërprerjes vinte nga burime të rinovueshme, kryesisht diellore dhe erë. Pjesa tjetër mbulohej nga centralet bërthamore.

Ekspertët: mungesa e energjisë hidrike përkeqësoi situatën
Thomas Nordmann nga platforma Swiss Energy Charts vëren se, në momentin e krizës, vetëm 0.23 GW nga 15.8 GW të kapaciteteve hidrike ishin aktive. Ai dyshon për një defekt të papritur në një central bërthamor, që uli ndjeshëm stabilitetin e rrjetit, duke shkaktuar prishje të tjera zinxhirore.

Profesor Rolf Wüstenhagen nga Universiteti i St. Gallen, i cili ndodhej në tren në kufirin Spanjë–Francë, thekson se mungesa e baterive dhe e kontrollit të zgjuar e ka përkeqësuar situatën. Ai kërkon më shumë “buffer”-a dhe shfrytëzim të mjeteve si karikimi ditor i makinave elektrike, transmeton albinfo.ch.

Zvicra në vëmendje: Debati për centralet bërthamore rindez diskutimin politik
Ngjarja në Spanjë ka nxitur reagime edhe në Zvicër. Deputeti i SVP-së, Fredy Heer, kritikoi ashpër energjinë e erës dhe diellit. Deputeti liberal Christian Wasserfallen theksoi se rrjetet nuk mund të përballojnë shtime të papritura, duke kërkuar rindërtim të rrjeteve, më shumë ruajtje energjie dhe rifillim të debates për centralet bërthamore.

Nga ana tjetër, deputeti i GLP-së dhe sipërmarrësi në fushën e energjisë diellore, Jürg Grossen, thekson se Zvicra është më mirë e mbrojtur ndaj ndërprerjeve falë fuqisë hidrike. Por ai gjithashtu kërkon modernizim të rrjetit, përdorim më të zgjuar të baterive dhe tarifa të përshtatura me realitetin e decentralizuar.

Autoritetet federale: Më pak të rrezikuar, por jo imunë
Zyra Federale për Energjinë në Zvicër thekson se, falë përqindjes së lartë të prodhimit nga hidrocentralet me masa rrotulluese, rrjeti është më stabil ndaj luhatjeve. Megjithatë, Fabien Lüthi paralajmëron se rreziku nuk është kurrë zero.

Profesor Wüstenhagen e përmbyll: “Rreziku i një ‘blackout’-i nuk mund të shmanget kurrë plotësisht – por mënyra se si e menaxhojmë atë është vendimtare.”

 

Marrëveshja e pensioneve Shqipëri-Itali: Si do të përfitojnë mbi 500 mijë shqiptarë dhe italianë?

Marrëveshja e pensioneve mes Shqipërisë dhe Italisë, që pritet të hyjë në fuqi në muajin qershor, do të mundësojë njohjen e ndërsjellë të kontributeve për pensionet midis dy shteteve. Ky proces përfshin më shumë se 500 000 qytetarë shqiptarë dhe një numër të konsiderueshëm shtetasish italianë.

Përfaqësuesja e UIM Albania, Tresjana Elmazi, e shpjegoi se kjo marrëveshje përfshin individët që kanë paguar kontribute sigurimesh shoqërore si në Shqipëri, ashtu edhe në Itali. Sipas saj, ata që kanë vite të mjaftueshme për pension në vetëm një nga këto shtete, do të kenë mundësinë të bashkojnë periudhat e punës për të përfituar një pension proporcional nga të dy vendet. Kjo do të mundësojë që, për shembull, një person që ka 10 vite kontribute në Shqipëri dhe 10 vite në Itali, të mbledhë të dyja periudhat dhe të përfitojë një pension të kombinuar, transmeton albinfo.ch.

Procedura për këtë marrëveshje ka filluar dhe do të ndjekë disa hapa të qartë për aplikim. Për individët që janë të regjistruar në sistemin e sigurimeve italiane, kontributet mund të verifikohen përmes një lidhjeje direkte me Institutin e Sigurimeve Shoqërore të Italisë (IMS), ndërsa për ata që kanë punuar në Shqipëri do të nevojitet përdorimi i platformës e-Albania për verifikimin e dokumentacionit të duhur.

Marrëveshja do të nisë pas shkëmbimit të akteve të ratifikimit mes dy vendeve, dhe, sipas Elmazit, është e rëndësishme që qytetarët të fillojnë verifikimin e kontributeve që tani, për të shmangur vonesa në aplikimet për pension.

Zyrat e UIM Albania, të cilat ofrojnë konsulencë falas, janë të hapura për qytetarët që kërkojnë informacion dhe asistencë lidhur me procedurat e nevojshme për këtë marrëveshje, përfshirë ata që mund të kenë pasur vështirësi në dixhitalizimin e informacionit të tyre.

Shtetet që bëjnë histori në Eurovizion dhe ato që ende ëndërrojnë për fitore

Me tre tituj fituar, Zvicra qëndron mjaft mirë në historinë e Eurovizionit, ndonëse mbetet larg rekordit prej shtatë fitoreve të Suedisë dhe Irlandës.

Për shkak të fitores së artistit Nemo në vitin 2024, edicioni i 69-të i Eurovizionit po mbahet këtë vit në Bazel. Me tre fitore në total, Zvicra ka një performancë të respektueshme, edhe pse është larg liderëve historikë, Suedisë dhe Irlandës, me nga shtatë fitore secila.

Më 13 dhe 15 maj do të mbahen gjysmëfinalet, ndërsa finalja e madhe do të zhvillohet të shtunën më 17 maj. Kjo ngjarje e shumëpritur do të zhvillohet në Bazel, në ndjekje të fitores së artistit nga Biel, Nemo, në Malmö të Suedisë, në vitin 2024, transmeton albinfo.ch.

Retrospektiva historike

Fitorja e fundit e Zvicrës para Nemos ishte në vitin 1988, kur Céline Dion, përfaqësuese e Zvicrës, triumfoi me këngën “Ne partez pas sans moi”. Edicioni pasues u mbajt në Lozanë, në Palais de Beaulieu.

Kush ka fituar më shpesh?

Që nga themelimi i konkursit në vitin 1956 në Lugano, Suedia dhe Irlanda ndajnë vendin e parë me nga 7 fitore secila. Zvicra ndodhet në vendin e katërt me 3 fitore, bashkë me Danimarkën, Italinë, Norvegjinë dhe Ukrainën.

Në total, 27 shtete kanë marrë pjesë të paktën një herë, përfshirë edhe ish-Jugosllavinë. Rreth 20 shtete ende nuk kanë shijuar fitoren, si Malta, Hungaria, Kroacia, Polonia dhe Islanda.

Në vitin 1969, ndodhi një barazim katërpalësh mes Spanjës, Francës, Holandës dhe Mbretërisë së Bashkuar.

Performanca sipas efikasitetit

Një tjetër mënyrë për të vlerësuar suksesin është raporti fitore/pjesëmarrje. Ukraina kryeson këtë listë alternative me 3 fitore në vetëm 20 pjesëmarrje – një fitore çdo 7 edicione. Pas saj vjen Luksemburgu me 5 fitore në 39 pjesëmarrje dhe Irlanda me 7 fitore në 58 edicione.

Zvicra, pjesëmarrëse që nga viti 1956, renditet e 14-ta me 3 fitore në 65 pjesëmarrje – një fitore çdo 22 edicione.

Viti i pandemisë dhe sistemi i pikëve

Viti 2020 shënoi anulimin e parë në historinë e Eurovizionit për shkak të pandemisë COVID-19.

Që nga viti 2016, është vendosur një sistem i ri pikëzimi: çdo vend jep dy grupe pikësh – një nga juria profesionale dhe një tjetër nga publiku. Kjo ka sjellë më shumë tension dhe emocion në shpalljen e rezultateve, duke ndarë mendimin e ekspertëve nga ai i shikuesve.

Për më tepër, që nga viti 2023, edhe vendet jo-pjesëmarrëse mund të votojnë online – duke shtuar një kategori të re, “Pjesa tjetër e botës”.

Italia, lider në pikë pas 2016

Që nga vendosja e sistemit të ri të pikëve:

Italia kryeson me 2648 pikë

Suedia: 2517 pikë

Ukraina: 2391 pikë

Franca: 1735 pikë

Zvicra: 1557 pikë

Në vitin 2017, Portugalia theu rekordet duke grumbulluar 758 pikë me këngën “Amar pelos dois”.

Zelensky refuzon armëpushimin treditor të Rusisë, kërkon marrëveshje njëmujore

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka refuzuar një propozim të Rusisë për një armëpushim treditor gjatë datave 7–9 maj, duke kërkuar në vend të tij një armëpushim njëmujor, sipas një plani të propozuar nga Shtetet e Bashkuara.

Zelensky e cilësoi ofertën ruse si “teatër politik” dhe theksoi se një periudhë kaq e shkurtër nuk do të lejonte përparim real në negociata. “Po ndjekim modelin e propozuar nga amerikanët: një armëpushim pa kushte për 30 ditë. Vetëm një periudhë e tillë ka kuptim për të arritur rezultate konkrete”, deklaroi ai për mediat, përcjell albinfo.ch.

Ndërkohë, presidenti rus Vladimir Putin kishte propozuar armëpushimin në përputhje me paradën e Ditës së Fitores, që zhvillohet çdo vit në Moskë. Zelensky paralajmëroi se Ukraina nuk mund të garantojë sigurinë e delegacioneve të huaja që mund të marrin pjesë në këtë ngjarje, duke sugjeruar se Rusia mund të ndërmarrë veprime provokuese dhe t’ia atribuojë përgjegjësinë Ukrainës.

Zhvillimet vijnë pas një vale sulmesh ajrore në qytetin e Kharkivit, ku të paktën 47 persona u plagosën nga sulme me dronë, të cilët goditën ndërtesa banimi dhe infrastrukturë civile.

Pas sulmeve, presidenti ukrainas u bëri thirrje partnerëve perëndimorë për mbështetje më të fuqishme ushtarake, duke përfshirë sisteme më të avancuara të mbrojtjes ajrore. Ai theksoi se “çdo natë në Ukrainë është një makth për shkak të mungesës së veprimit të shpejtë nga partnerët ndërkombëtarë”.

Sipas Forcave Ajrore të Ukrainës, Rusia lëshoi 183 dronë gjatë natës, nga të cilët 77 u rrëzuan nga mbrojtja ajrore, ndërsa 73 besohet se u ndërprenë elektronikisht. Nga ana tjetër, Ministria ruse e Mbrojtjes raportoi rrëzimin e 170 dronëve ukrainas.

Zvicër: Tërmet me magnitudë 3.1 në Valais, 10 kilometra larg Mürrën

Shërbimi Sizmologjik i Zvicrës ka regjistruar një tërmet 10 kilometra në juglindje të Mürrën BE, në një thellësi prej 7.6 kilometrash. Tërmeti ka ndodhur në orën 13:30. Sipas Shërbimit Sizmologjik, magnituda e tërmetit ka qenë rreth 3.1 shkallë të Richterit, transmeton albinfo.ch.

Tërmeti në kantonin e Valais ishte ndjerë mjaft qartë afër epiqendrës, sipas raporteve. Raporti është verifikuar nga Shërbimi Sizmologjik i Zvicrës (SED) në ETH Zürich pas njoftimit automatizuar.

Tërmeti ka ndodhur 10 kilometra larg Mürrën në Valais.

Nga kjo magnitudë tërmetesh, nuk pritet të ketë dëme, shtoi SED. Shërbimi Sizmologjik regjistron mes 1,000 dhe 1,500 tërmete çdo vit në Zvicër dhe vendet fqinje. Popullsia zakonisht ndjen rreth 10 deri 20 tërmete çdo vit me magnituda të paktën 2.5 ose më të larta

Rrahmani-Asllani, vazhdon beteja për titullin e kampionit

Gara për Serie A po shkon drejt fundit. Deri në përfundim të kampionatit italian kanë mbetur edhe tri xhiro, shkruan albinfo.ch.

Pikët mbeten të njëjta, me Napolin që ka tri pikë më shumë se Interi, pas fitoreve të së shtunës.

Napolit, të Amir Rrahmanit, i nevojiten edhe dy fitore e një barazim për të fituar Serie A, ndërkohë që Interi duhet të fitojë tri ndeshjet e mbetura dhe të shpresojë se Napoli do të humbasë të paktën një ndeshje.

Nëse mbeten me pikë të barabarta, atëherë do të zhvillohet një finale që do të përcaktojë titullin e kampionit.

Rrahmani dhe Asllani kanë fituar nga një trofe të Serie A në karrierën e tyre.

Swiss pezullon fluturimet drejt Tel Avivit deri më 6 maj

Sulmi me raketë nga Houthi mbi Aeroportin Ben Gurion këtë mëngjes detyroi kompaninë ajrore Swiss të anulojë fluturimin e saj nga Zyrihu drejt Izraelit. Fluturimi drejt Tel Avivit ishte planifikuar të nisej në orën 11:50 dhe të ulej në qytetin izraelit në orën 17:00, sipas kohës lokale.

Për shkak të situatës aktuale, Swiss ka njoftuar pezullimin e të gjitha fluturimeve drejt dhe nga Tel Avivi deri më 6 maj. Transmeton albinfo.ch.

“Pasagjerët e prekur do të njoftohen dhe do të ri-rreshtohen në fluturime të tjera, në varësi të disponueshmërisë,” ka bërë të ditur kompania. “Përndryshe, ata do të kenë mundësinë të rizervojnë pa pagesë për një datë të mëvonshme ose të kërkojnë rimbursim të plotë.”

Swiss vijon të ndjekë nga afër zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe konfirmon se stafi i saj në Tel Aviv është mirë dhe në siguri.

Aeroporti Ben Gurion pezulloi përkohësisht ngritjet dhe uljet vetëm pak minuta përpara se projektili të hynte në hapësirën ajrore izraelite. Mbrojtja ajrore izraelite (IDF) nuk arriti ta ndalonte raketën. Aeroporti u rihap plotësisht një orë më vonë.

Trafik prej 10 kilometrash në pjesën jugore të Gotthard-it

Trafiku i kthimit nga pushimet ka shkaktuar një bllokim të madh të dielën në Portalin Jugor të tunelit Gotthard. Kolona e makinave midis Faido-s dhe Airolo-s (TI) arriti një gjatësi prej 10 kilometrash, me një kohë pritjeje prej 1 ore e 40 minutash.

Sipas Touring Club Switzerland (TCS), që në orën 10:00 të mëngjesit trafiku kishte arritur pesë kilometra në hyrjen jugore. Rrugëtarëve që udhëtonin drejt Cyrihut u rekomandohej të përdornin rrugën alternative përmes A13 dhe tunelit San Bernardino, përcjell albinfo.ch.

Ndërkohë, edhe në hyrjen veriore, midis Wassen dhe Göschenen (UR), ishte krijuar një trafik prej një kilometri.

Trafik i rënduar edhe të shtunën

Që të shtunën pasdite, bllokimi në hyrjen jugore kishte arritur gjithashtu 10 kilometra, ndërsa kolona automjetesh ishte formuar edhe në hyrjen veriore për ata që udhëtonin drejt jugut.

Aksident tragjik në autostradë në Kroaci, 2 të vdekur dhe dhjetëra të plagosur

Një aksident i rëndë trafiku ka ndodhur në orët e para të mëngjesit të sotëm në autostradën A3 Bregana–Zagreb–Lipovac, ku janë përfshirë një autobus dhe një automjet me targa të Bosnjë e Hercegovinës.

Sipas autoriteteve kroate, përplasja fatale ka shkaktuar vdekjen e dy personave dhe ka lënë të plagosur 31 të tjerë. Ministri kroat i Shëndetësisë konfirmoi se rreth një e treta e të lënduarve ndodhen në gjendje të rëndë. Të plagosurit janë dërguar për trajtim mjekësor në spitalet e Zagrebit, Sisakut dhe Pakracit.

Ekipet e shpëtimit dhe emergjencës ndërhynë menjëherë në vendin e ngjarjes. Për disa orë, autostrada u bllokua në të dy drejtimet, duke shkaktuar kolona të gjata dhe vonesa të mëdha për qarkullimin.

Të dhënat paraprake, të publikuara nga index.hr, tregojnë se aksidenti ka ndodhur pasi një automjet i markës Volkswagen ka goditur një kaproll që kishte dalë në rrugë. Shoferi i mjetit ndaloi për të sinjalizuar automjetet e tjera, por një autobus që po afrohej nuk arriti të frenonte në kohë. Si pasojë, autobusi u përplas me makinën, theu barrierat mbrojtëse dhe kaloi në korsinë e kundërt, përcjell albinfo.ch.

Autoritetet kanë nisur hetimet për të zbardhur plotësisht rrethanat e aksidentit.

Asllani më i mirë i ndeshjes, tani dëshiron finalen e Champions-it

utbollisti shqiptar i Interit, Kristjan Asllani, ishte protagonisti absolut në triumfin 1:0 që zikaltrit regjistruan në kampionat ndaj Veronës, duke shënuar golin e fitores me penallti në minutën e nëntë.

Në prononcimin e dhënë për mikrofonat e “DAZN”, shqiptari ndër të tjera shpreh:

“Nuk ka problem, pavarësisht se kush luan, të gjithë duhet të punojmë së bashku sepse jemi një ekip i fortë.

Kemi një ndeshje të rëndësishme të martën dhe duhet të përgatitemi mirë, sepse është më e rëndësishmja e vitit.

Qëllimi ynë ishte të arrinim në fund të të gjitha garave, për fat të keq nuk ia dolëm sepse u eliminuam nga Kupa e Italisë dhe humbëm pikë në ligë, por kurrë nuk i dihet se çfarë mund të ndodhë. Duam të arrijmë në finalen e Ligës së Kampionëve, sepse kemi qenë tashmë atje dhe e dimë se çfarë do të thotë”, përfundoi Asllani, transmeton albinfo.ch.

Ky ishte goli i parë në këtë edicion në Serie A, dhe u zgjodh futbollisti më i mirë i ndeshjes.

UBS drejt një tjetër vale shkurtimesh

Pas dy vjetësh kursimesh masive të kostove, banka gjigante UBS nuk e ka ende arritur objektivin e saj financiar dhe pritet të shkurtojë mijëra vende pune në muajt në vijim. Sipas të dhënave të publikuara në raportet tremujore të bankës, që nga blerja e Credit Suisse në vitin 2023 UBS ka reduktuar rreth 20 000 pozicione pune me kohë të plotë,shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Në fund të marsit 2025, UBS raportoi gjithsej 106 789 punonjës me kohë të plotë dhe 19 287 kontraktorë – duke arritur një total prej 126 076 vende pune. Në krahasim me verën e vitit 2023, kur banka kombinonte 119 100 pozicione të brendshme, rënia është e dukshme dhe sinjalizon një prirje që mund të vazhdojë.

Procesi i zvogëlimit nuk ka ende një fund të qartë. Ai pritet të zgjasë të paktën deri në mesin e vitit 2026, kur të përfundojë transferimi i plotë i klientëve dhe mbyllja e sistemeve të Credit Suisse. Vetëm atëherë pritet të përcaktohet saktë edhe numri përfundimtar i punonjësve të nevojshëm.

Drejtori ekzekutiv i UBS, Sergio Ermotti, ka deklaruar një objektiv për të kursyer 13 miliardë dollarë në total. Deri tani, banka ka arritur të realizojë rreth 8.5 miliardë dollarë – ose dy të tretat e synimit. Me 4.5 miliardë dollarë ende për t’u kursyer, vlerësohet se mund të zhduken deri në 10 000 vende pune të tjera.

Në Zvicër, numri prej 3 000 shkurtimesh ka qenë në diskutim që nga fillimi i procesit, por burime të brendshme pretendojnë se kjo shifër është nënvlerësuar. Thuhet se punonjësit po përballen me një “presion të butë” për t’u larguar vullnetarisht, me disa profile profesionale – sidomos ata me sfond në shkencat civile – që janë më të prekur.

Për të lehtësuar pasojat, UBS ka ofruar një plan social ndër më bujarët në Zvicër, përfshirë paga deri në 12 muaj dhe 12 000 CHF shtesë për trajnime profesionale. Banka po përpiqet gjithashtu të riemërojë punonjës në pozicione të tjera të brendshme – dy të tretat e emërimeve të reja janë bërë brenda institucionit, sipas një deklarate të fundit të Ermottit, transmeton albinfo.ch.

Sopranoja shqiptare Ana Naqe mahnit në Bruksel me rolin kryesor në operën “Bovary”

Sopranoja me origjinë shqiptare Ana Naqe ka realizuar një sukses të jashtëzakonshëm në skenën ndërkombëtare, duke interpretuar rolin kryesor në operën “Bovary” në Théâtre de la Monnaie në Bruksel – institucion që këtë vit është vlerësuar me çmimin për “Shtëpinë Operistike më të Mirë të Vitit 2025”, shkruan albinfo.ch.

albinfo.ch
albinfo.ch

Shfaqja u prit me entuziazëm si nga publiku, ashtu edhe nga kritika. Mediat prestigjioze të muzikës operistike në Evropë kanë vlerësuar performancën e Ana Naqe si një ndër interpretimet më të fuqishme dhe më emocionale të këtij sezoni.

Kritikat më të rëndësishme të operës e kanë cilësuar zërin dhe interpretimin e saj “magnetik”, duke nënvizuar mjeshtërinë artistike dhe thellësinë shpirtërore që sopranoja shqiptare i dha personazhit të saj. shkruan albinfo.ch.

Zvicër: Rreziku nga kimikatet kërcënon furnizimin me ujë të pijshëm në këtë zonë

Një alarm serioz shëndetësor ka shpërthyer në njëmbëdhjetë komuna të rajonit të Alsasit pranë kufirit me Zvicrën, ku rreth 60,000 banorë janë prekur nga ndotja me kimikatet PFAS në ujin e pijshëm. Gratë shtatzëna, fëmijët e vegjël dhe personat vulnerabël janë paralajmëruar të mos konsumojnë ujin e rubinetit. Kjo masë drastike është vendosur nga Prefektura e Haut-Rhin pas zbulimit të përqendrimeve katër herë mbi kufirin e lejuar të këtyre substancave në ujërat nëntokësore, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Burimi i ndotjes nuk është industria kimike, siç mund të pritej, por Aeroporti Basel-Mulhouse. Për dekada, ushtrimet e zjarrfikësve në aeroport kanë përdorur shkumë shuarëse që përmban PFAS — kimikate jashtëzakonisht të qëndrueshme që nuk shpërbëhen lehtësisht në natyrë dhe që njihen për rreziqet e tyre të mundshme ndaj shëndetit të njeriut, përfshirë çrregullime hormonale dhe kancer.

Ndryshe nga komunat franceze, qytetet zvicerane si Bazeli dhe Allschwil nuk janë prekur nga ndotja pasi uji i tyre i pijshëm merret nga lumi Rajna, jo nga ujërat nëntokësore. Kimisti i kantonit, Yves Parrat, megjithatë e konsideron situatën “shqetësuese”, duke konfirmuar se PFAS është tashmë i pranishëm edhe në ujërat nëntokësore të Bazelit, edhe pse aktualisht në nivele më të ulëta.

Teknologjitë aktuale për pastrimin e ujërave nuk mjaftojnë për të eliminuar këto kimikate në mënyrë efektive, dhe mungon edhe baza ligjore për të vepruar. Si pasojë, vendi po përgatitet për ndryshime të rëndësishme në nivel federal, transmeton albinfo.ch.

Dy mocione janë paraqitur në Këshillin e Shteteve të Zvicrës: Tiana Angelina Moser (GLP) kërkon një plan veprimi për PFAS-in, ndërsa Marianne Maret (Qendra) propozon vendosjen e vlerave kufitare për përshpejtimin e sanimit. Sipas Zyrës Federale për Mjedisin (FOEN), rreziku nuk kufizohet vetëm në aeroporte, por përfshin edhe qendrat e trajnimit të zjarrfikësve dhe mbrojtjes civile.

Ndërkohë, Prefektura franceze ka urdhëruar komunat e prekura të paraqesin deri në fund të vitit plane konkrete për uljen e niveleve të PFAS nën kufirin e lejuar. Në afat të shkurtër, do të instalohen impiante të lëvizshme për filtrimin e ujit, ndërsa në afat të mesëm planifikohen sisteme më të mëdha dhe më të qëndrueshme. Kostoja totale e investimit vlerësohet në rreth 20 milionë euro, me shpenzime vjetore shtesë prej rreth 600,000 eurosh — një barrë që ka të ngjarë të reflektohet në rritjen e çmimit të ujit të pijshëm duke filluar nga viti 2026.

Edhe pse aeroporti ndaloi përdorimin e agjentëve me PFAS që nga viti 2017, trashëgimia kimike është ende e gjallë në ujërat nëntokësore. Problemi është global, por masat mbeten të shpërndara dhe jo gjithmonë të detyrueshme. Në rast se ndotja vazhdon, prefektura paralajmëron masa më të rrepta dhe ndoshta edhe kufizime në përdorimin e ujit, transmeton albinfo.ch.

Futbollisti shqiptar fiton Ligën e Kampionëve të Azisë

Ezgjan Alioski ka hyrë në histori duke fituar trofeun më të rëndësishëm të klubeve në kontinentin aziatik: AFC Champions League.

Në finalen e madhe, Al Ahli i Arabisë Saudite mposhti me rezultat të pastër 2:0 ekipin japonez Kawasaki Frontale, duke ngritur për herë të parë këtë trofe në historinë e klubit.

Golat për kampionët u realizuan nga Galeno (35’) dhe Franck Kessié (42’).

Ezgjan Alioski ishte titullar edhe në finalen e sotme dhe zhvilloi një 90-minutësh shumë pozitiv, duke qenë një nga lojtarët më të spikatur në fushë.

Ky është një moment krenarie për sportin shqiptar, me Alioskin që u bë futbollisti i parë shqiptar që fiton këtë trofe. Ai luan për Maqedoninë e Veriut.

Zvicra drejt ndalimit të dhunës si ndëshkim ndaj fëmijëve

Më shumë se gjysma e fëmijëve në Zvicër përjetojnë dhunë psikologjike dhe një në katër ndëshkime fizike, sipas një studimi të Universitetit të Freiburgut të publikuar nga gazeta zvicerane SonntagsZeitung. Shifrat tronditëse tregojnë se një në dhjetë fëmijë merr shuplaka në fytyrë, ndërsa një në pesë goditet në fund, duke e vendosur çështjen e dhunës në prindërim në qendër të debatit publik dhe politik, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në përgjigje të kësaj situate, nesër (e hënë), Këshilli Kombëtar pritet të debatojë një amendament të propozuar nga Këshilli Federal, i cili synon të përfshijë ndalimin e dhunës ndaj fëmijëve në të drejtën civile. Sipas draftit të ligjit, prindërit do të jenë të detyruar të “rrisin fëmijët e tyre pa përdorimin e dhunës, në veçanti pa ndëshkim fizik dhe forma të tjera të trajtimit degradues”. Përveç ndalimit, ligji parashikon përmirësim të qasjes në shërbime mbështetëse dhe këshillimore për prindërit.

Zvicra do të ishte një ndër vendet e fundit në Evropë që do të sanksiononte me ligj ndalimin e dhunës ndaj fëmijëve. Megjithatë, ligji nuk përmban masa ndëshkuese, por synon të vendosë një standard të qartë për prindërimin pa dhunë, transmeton albinfo.ch.

Amendamenti gëzon mbështetje të gjerë politike. Në janar, 21 nga 25 anëtarët e Komitetit të Çështjeve Ligjore të Këshillit Kombëtar votuan në favor të tij. Kundër janë shprehur vetëm tre deputetë të Partisë Popullore Zvicerane (SVP), përfshirë këshilltarin kombëtar Manfred Bühler nga Berna, i cili tha: “Nuk mendoj se një shuplakë në fytyrë duhet të jetë e papranueshme, të paktën nëse është një incident i izoluar.” Ai shtoi se prindërit duhet të kenë njëfarë “lirie veprimi” dhe paralajmëroi se një ndalim i tillë mund të minojë autoritetin prindëror.

Edhe kolegia e tij e partisë, Barbara Steinemann, e cila votoi pro amendamentit, theksoi se boshllëku ligjor që synon të mbulojë ligji është i paqartë, pasi dhuna në prindërim është tashmë e ndaluar me ligjin penal. Sidoqoftë, ajo e mbështeti nismën si një mënyrë për të forcuar rolin e qendrave të këshillimit, veçanërisht për rastet që përfshijnë familje nga kultura me stile të ndryshme edukimi.

Nga ana tjetër, mbështetësit e ligjit e shohin atë si një hap të rëndësishëm drejt mbrojtjes më të mirë të fëmijëve. Regula Bernhard Hug, drejtoreshë e organizatës “Mbrojtja e Fëmijëve Zvicër”, thekson se shumë prindër nuk janë të vetëdijshëm për atë që konsiderohet dhunë: “Shumica e prindërve përdorin dhunë psikologjike ose fizike kur janë të mbingarkuar”, thotë ajo, duke nënvizuar nevojën për qartësi dhe standarde të qarta për prindërimin pa dhunë, transmeton albinfo.ch.

Sigurimi shëndetësor dixhital në Zvicër: Kursime të mundshme mes sfidave teknike dhe sociale

Rritja e vazhdueshme e kostove të kujdesit shëndetësor në Zvicër po nxit kompanitë e sigurimeve të ofrojnë zgjidhje inovative për të lehtësuar barrën mbi sistemin. Modelet dixhitale të sigurimit shëndetësor, të ofruara përmes aplikacioneve të posaçme, premtojnë eficiencë dhe kursime — por gjithashtu ngrenë pikëpyetje mbi qasjen, sigurinë dhe drejtësinë, shkruan SRF.

Sipas Thomas Gächter, ekspert për sigurimet shoqërore, modelet dixhitale ofrojnë “një potencial të konsiderueshëm kursimesh”, duke shmangur vizitat e panevojshme te mjekët dhe duke përdorur më mirë stafin ekzistues. Shoqata prio.swiss vlerëson se këto modele ndihmojnë në uljen e ngarkesës mbi sistemin e kujdesit shëndetësor, transmeton albinfo.ch.

Gjithçka përmes aplikacionit — por jo për të gjithë

Në teori, modelet dixhitale janë të thjeshta: përmes një aplikacioni, pacientët mund të rinovojnë receta, të konsultohen me mjekë përmes video-thirrjes, të vlerësojnë simptoma me ndihmën e inteligjencës artificiale dhe të dërgojnë foto për diagnostikim. Në këmbim, ata marrin zbritje në primet e sigurimit.

Por në praktikë, Fondacioni për Mbrojtjen e Konsumatorit paralajmëron për një hendek dixhital që përjashton njerëzit me aftësi të kufizuara teknologjike ose ata pa akses në pajisje të përshtatshme.

Teknologjia, mjeti që mund të dështojë

Rasti i Medgate, një nga ofruesit kryesorë të këtyre shërbimeve, tregon për dobësitë teknike të sistemit. Pas një përditësimi në vjeshtën e 2024, disa funksione nuk funksionuan për muaj. Edhe pse komunikimi me mjekun ishte ende i mundur me telefon, organizata SPO thekson se varësia nga teknologjia mbart rreziqe serioze për pacientët.

Një tjetër problem i rëndësishëm është mungesa e stafit mjekësor. Edhe ofruesit dixhitalë, që operojnë me ekipe në distancë, hasin në kufizime kur sistemi është i mbingarkuar. Në raste të tilla, aplikacionet ndalojnë funksione si biseda me mjekun — pikërisht atëherë kur pacienti ka më shumë nevojë, transmeton albinfo.ch.

Përgjegjësi e njëanshme?

Kritika shtesë vjen nga organizatat e pacientëve që nënvizojnë mungesën e simetrisë në përgjegjësi: pacientët penalizohen nëse ndjekin rrugë tradicionale pa përdorur aplikacionin, ndërsa kompanitë e sigurimeve nuk kompensojnë dështimet teknike. Gächter, nga ana e tij, i minimizon këto probleme duke theksuar se pacientët gjithsesi përfitojnë nga çmimet më të ulëta.

E ardhmja: modele më të qëndrueshme dhe transparente?

Pavarësisht dobësive aktuale, ekspertët mbeten optimistë. “Koha është e pjekur për modele që funksionojnë me besueshmëri,” thotë Gächter. Ai thekson rëndësinë që pacientët të jenë të informuar për alternativat në rast dështimi të teknologjisë. Avokati i Popullit rekomandon kontakt të drejtpërdrejtë me kompaninë e sigurimeve dhe marrjen e lejes me shkrim për të ndjekur trajtim tradicional në raste emergjente, transmeton albinfo.ch.

Mes reformës dhe rezistencës, kush do të jetë Papa i ardhshëm?

Konklava që pritet të fillojë javën e ardhshme në Romë është ndoshta më e paparashikueshmja në dekadat e fundit. Me 133 kardinalë të përshtatshëm për të votuar, trashëgimia e Papa Françeskut dhe përçarjet brenda Kishës Katolike po i japin kësaj zgjedhjeje një peshë të veçantë, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Pietro Parolin, Sekretari i Shtetit të Vatikanit dhe një figurë e njohur për aftësinë e tij diplomatike, përmendet nga shumë si një nga favoritët kryesorë. Ai shihet si kandidat i vazhdimësisë, që mund të ruajë frymën reformuese të Françeskut, por me një ton më institucional dhe më të balancuar. Megjithatë, mbivlerësimi i italianëve, siç vërejnë analistët Chirri dhe Politi, mund të jetë një iluzion mediatik më shumë sesa realitet brenda Sistinës.

Alternativa më dinamike mund të vijë nga kontinentet në rritje për Kishën Katolike—si Afrika apo Azia—ku numri i besimtarëve po rritet ndjeshëm. Kandidatë si kardinali nga Filipinet, Luis Antonio Tagle, shpesh përmenden si figura të hapura dhe me mbështetje të gjerë ndërkombëtare, por me pak fuqi në Evropën tradicionale të Kishës.

Nga ana tjetër, krahu ultrakonzervator, edhe pse i zhurmshëm në rrjetet sociale dhe në media, sipas Chirrit, nuk ka gjasë të jetë dominues brenda vetë konklavës. Fushata virtuale nuk përkthehet automatikisht në vota reale, dhe pjesa më e madhe e kardinalëve të emëruar nga Françesku kanë një qasje më të moderuar, transmeton albinfo.ch.

Politi thotë qartë: “Shumë kardinalë po kërkojnë një figurë bashkuese”, dikë që mund të zbusë përçarjet midis reformistëve dhe tradicionalistëve. Nuk ka papabile të përsosur për këtë rol, por shanset më të mira i ka një figurë me profil të lartë ndërkombëtar, me reputacion të paanshëm dhe që ruan lidhjet me të dyja palët.

Një tjetër pikë e rëndësishme në këtë konklavë është mungesa e grave në proces. Edhe pse Papa Françesku hapi disa dyer për gratë në sinodë dhe poste administrative, ato mbeten plotësisht të përjashtuara nga procesi i zgjedhjes së papës. Kjo është një temë e nxehtë sidomos në Evropë dhe Amerikën Veriore, por që nuk ka gjasa të ndikojë realisht në këtë votim. Siç thotë Chirri me sarkazëm të hidhur: “Nuk e di nëse do të ketë ndonjëherë një ‘mami’ në vend të një ‘babe’.”

Me një kolegj kardinalësh më të madh dhe më të larmishëm se kurrë, por me shumë anëtarë që nuk e njohin mirë njëri-tjetrin, ky është një votim që do të varet shumë nga takimet e këtyre ditëve të fundit—para-konklava, siç quhen, transmeton albinfo.ch.