Industria turistike e Zvicrës pritet të regjistrojë rënie të numrit të netqëndrimeve gjatë verës së vitit 2026, për herë të parë që nga fundi i pandemisë së koronavirusit. Arsyeja kryesore është ulja e kërkesës nga tregjet e largëta si pasojë e ndikimeve të luftës në Iran.

Sipas institutit kërkimor BAK Economics, i cili ka përgatitur parashikimin në emër të Sekretariatit Shtetëror për Çështje Ekonomike (SECO), pritet rreth 24.9 milionë netqëndrime gjatë sezonit veror, që është rreth 255,000 më pak ose 1% më pak se një vit më parë.

Instituti thekson se ndikimin më të madh e ka rënia e kërkesës nga tregjet e largëta. Lufta në Iran ka ndikuar ndjeshëm në udhëtimet ndërkombëtare, fillimisht për shkak të mbylljes së hapësirave ajrore, ndërsa më vonë edhe për shkak të rritjes së çmimeve të naftës dhe karburantit për avionë, gjë që ka bërë udhëtimet më të shtrenjta.

Si rezultat, pritet që netqëndrimet nga tregjet e largëta të bien me 3.7%, përkatësisht rreth 246,000 më pak.

Azia më e goditura nga kufizimet e fluturimeve

Rajoni i Azisë pritet të preket më së shumti, veçanërisht India dhe Azia Juglindore, për shkak të kufizimeve të trafikut ajror përmes qendrave kryesore në Lindjen e Mesme. Gjithashtu, shumë vende të rajonit varen nga importet e energjisë nga Gjiri Persik.

Disa kompani zvicerane të turizmit, përfshirë Jungfraubahn dhe Titlis-Bahnen, kanë paralajmëruar tashmë ulje fitimesh për këtë vit, duke përmendur rënien e vizitorëve nga Azia si arsye kryesore.

Ndërkohë, Kina mbetet relativisht stabile falë lidhjeve direkte ajrore dhe varësisë më të vogël nga rrugët ajrore përmes Lindjes së Mesme. Nga SHBA pritet ende rritje e lehtë e vizitorëve, por me ritëm më të ngadalshëm.

Turizmi vendor mbetet mbështetës

Kërkesa e brendshme në Zvicër dhe ajo evropiane pritet të ndihmojnë në zbutjen e rënies. Sipas BAK Economics, rritja e çmimeve të fluturimeve dhe pasiguria në udhëtimet ndërkombëtare mund të nxisin më shumë udhëtime drejt destinacioneve më të afërta.

Numri i turistëve vendas pritet të rritet me 0.5%, ndërsa nga Evropa parashikohet një rënie e lehtë prej 1%, kryesisht për shkak të një vere shumë të fortë në vitin 2025, e ndikuar nga ngjarje të mëdha sportive dhe turistike.

Zvicra kryeson në Alpet evropiane

Në të njëjtën kohë, BAK Economics ka prezantuar një mjet të ri analitik për destinacionet turistike, që krahason 240 destinacione në rajonin alpin. Sipas këtij indeksi, Zvicra renditet e para në rajon, duke zënë tre vendet e para dhe nëntë nga dhjetë destinacionet më të mira.

Megjithatë, raporti thekson edhe sfida strukturore, si mungesa e shfrytëzimit të plotë të potencialit të të ardhurave dhe kohëzgjatja relativisht e shkurtër e qëndrimit të turistëve në disa destinacione.

Çmimet e karburanteve në Zvicër kanë shënuar sërish rritje, pikërisht në prag të fundjavës së ngarkuar të Rrëshajave (Pentekostit), edhe pse në tregjet ndërkombëtare të naftës është vërejtur një lehtësim.

Sipas të dhënave të publikuara nga Touring Club Switzerland (TCS), një litër benzinë pa plumb 95 aktualisht kushton mesatarisht 1.93 franga zvicerane. Kjo është rreth 4 cent më shumë se një javë më parë. Ndërkohë, benzina pa plumb 98 kushton 2.04 franga për litër. E vetmja që ka mbetur e pandryshuar është nafta (diesel), me 2.14 franga për litër.

Rritja e çmimeve vjen në një periudhë kur pritet rritje e udhëtimeve për shkak të fundjavës së Rrëshajave, duke i detyruar shoferët të shpenzojnë më shumë për furnizim me karburant.

Në fund të shkurtit, para përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimet ishin dukshëm më të ulëta: 1.67 franga për benzinë 95, 1.78 për benzinë 98 dhe 1.79 për naftën. Kjo do të thotë se benzina është shtrenjtuar rreth 15%, ndërsa nafta rreth 20% që nga ajo periudhë.

Në tregjet ndërkombëtare, çmimi i naftës Brent ka rënë së fundmi në rreth 106 dollarë për fuçi, rreth 6 dollarë më pak se në fillim të javës. Më herët, për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme dhe bllokimit të përkohshëm të Ngushticës së Hormuzit, çmimi kishte arritur deri në 126 dollarë për fuçi.

Ekspertët e tregut të energjisë përmendin efektin e njohur si “raketa dhe pupla”: çmimet rriten shpejt gjatë krizave, por ulen shumë më ngadalë për konsumatorët.

TCS thekson se çmimet e publikuara janë mesatare dhe mund të ndryshojnë sipas rajonit dhe pikave të karburantit.

Në kantonin e Gjenevës, qytetarët do të votojnë më 14 qershor për dy çështje të veçanta: lehtësimin e orarit të hapjes së dyqaneve dhe ndalimin e simboleve fetare në institucionet politike.

Zgjatja e orarit të hapjes së dyqaneve

Propozimi i parë ka të bëjë me mundësinë që dyqanet të hapen edhe në dy të diela shtesë në vit, përveç 31 dhjetorit, dhe pa kushtin e mëparshëm të një marrëveshjeje kolektive të punës.
Partitë e qendrës së djathtë kërkojnë heqjen e këtij kushti, me qëllim forcimin e sektorit të shitjes me pakicë. Ndërkohë, sindikatat paralajmërojnë për përkeqësim të kushteve të punës dhe ulje të mbrojtjes së punëtorëve.
Rregullat aktuale në përgjithësi lejojnë hapjen e dyqaneve të dielave, por vetëm nëse ekziston një marrëveshje kolektive pune. Meqë që nga viti 2017 nuk është arritur një marrëveshje e re, zbatimi i këtij rregulli ka mbetur i bllokuar.

Mbështetësit e ndryshimit thonë se zgjerimi i orarit të së dielës do ta ndihmonte tregtinë lokale të konkurrojë me tregtinë online dhe blerjet jashtë vendit.

Debati për simbolet fetare

Çështja e dytë ka të bëjë me ndalimin e simboleve fetare të dukshme në parlament dhe institucione politike. Një rregull i tillë ishte futur në vitin 2019, por më pas ishte rrëzuar nga gjykatat. Tani, Këshilli i Madh i Gjenevës ka vendosur ta rikthejë, duke e çuar automatikisht në referendum.
Mbështetësit e ndalimit (SVP, FDP, Qendra dhe MCG) argumentojnë se masa garanton neutralitet institucional. Kundërshtarët e shohin si shkelje disproporcionale të të drejtave themelore të njeriut.

Pas një periudhe ngadalësimi të rritjes, qiratë do të rriten përsëri me një ritëm më të shpejtë në Zvicër, parashikon banka Raiffeisen në një studim të publikuar të enjten.

Ndërsa efektet dobësuese mbi qiratë nga rënia e normës bazë të interesit janë gati të zhduken dhe rritja e çmimeve të energjisë për shkak të luftës në Iran rrit çmimet e ndërtimit, stabilizimi i çmimeve në tregun e banesave me qira pritet të marrë fund së shpejti, argumentojnë ekspertët e bankës.

“Shkalla shumë e ulët e vendeve të lira dhe numri në rritje i abonimeve të kërkimit vazhdojnë të tregojnë një kërkesë të fortë të tepërt në treg,” citohet të ketë thënë Fredy Hasenmaile, kryeekonomisti i institutit, në një deklaratë. “Historikisht, një nivel kaq i ulët i vendeve të lira shkoi krah për krah me rritje të qirave dukshëm më të larta se sa përjetohen aktualisht.”

Pavarësisht shumë shenjave të mungesës së banesave, ndërtimi i banesave në Zvicër mbetet në nivele historikisht të ulëta, tha studimi. Një pjesë e madhe e sfidave në tregun e banesave lidhet me planifikimin e ri hapësinor, i cili, megjithëse i synuar, nuk është zbatuar mjaftueshëm.

Përveç përpjekjeve për dendësim, të cilat po ecin ngadalë, një nga faktorët kryesorë që qëndron pas këtij trendi është kompleksiteti në rritje rregullator: në dekadat e fundit, kërkesat për ndërtime të reja në fusha të tilla si efikasiteti i energjisë, mbrojtja e klimës, ulja e ndotjes akustike, aksesueshmëria dhe mbrojtja e trashëgimisë historike janë shtrënguar ndjeshëm, raporton swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, rregullimi po rritet edhe jashtë ligjeve të zhvillimit hapësinor: standardet teknike të lëshuara nga shoqatat private profesionale po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme, pasi ato shpesh shpallen ligjërisht të detyrueshme. Pasojat janë një rritje e kërkesave teknike, një zgjatje e procedurave të autorizimit, një rritje e rreziqeve të planifikimit dhe një rritje e kostove të ndërtimit, të cilat në fund të fundit frenojnë aktivitetin e ndërtimit.

“Shumësia e pritjeve të reja sociale dhe teknike në lidhje me ndërtimin e banesave është kryesisht e dëshiruar politikisht dhe e mbështetur gjerësisht: të marra individualisht, rregullore të caktuara sigurisht që duken të përshtatshme”, komenton Hasenmaile. “Megjithatë, të marra së bashku, ato kontribuojnë në rritjen e kompleksitetit, rreziqeve dhe kostove të ndërtimit të banesave në një masë të tillë që progresi teknik dhe fitimet në efikasitet nuk mund t’i kompensojnë më këto efekte”.

Ndërkohë, nga ana e pronarëve të shtëpive rreth tetë muaj pas heqjes së vlerës së qirasë, ende ka pak reagim. “As nga aplikimet për rinovim dhe as nga xhiroja e bizneseve të vogla nuk ka shenja deri më tani të rritjes së aktivitetit të rinovimit, i cili ende përfiton nga lehtësimet tatimore në fazën e tranzicionit”, vëren eksperti.

Meqenëse vlera e qirasë do të hiqet vetëm që nga viti tatimor 2029, pronarët e shtëpive kanë hapësirë ​​për manovrim për të kryer rinovime të zbritshme nga taksat ose për të optimizuar strategjinë e tyre të ardhshme të financimit.

“Për të qenë në gjendje të shfrytëzojnë potencialin e kursimit të taksave në kohën e duhur dhe për të shmangur humbjet në vlerën e banesave të banuara nga pronarët që kanë nevojë për rinovim, puna duhet të planifikohet shpejt, pasi shumë masa kërkojnë kohë të gjata përgatitjeje. Përveç kësaj, pengesat e kapacitetit për zejtarët mund të priten sapo të fillojë bumi i pritur i rinovimit”, thotë Hasenmaile.

Avokati i një gruaje franceze të plagosur rëndë në zjarrin e Crans-Montana ka paraqitur një kërkesë për kompensim në total prej 8.2 milionë eurosh (7.5 milionë CHF). Kërkesa iu paraqit një gjykate në Paris.

“Ne duam 2 milionë euro si pagesë fillestare për shpenzimet urgjente dhe pjesën e mbetur për pjesën tjetër të jetës së klientes sime”, tha avokati i viktimës, Sébastien Fanti, në një intervistë me gazetën Neue Zürcher Zeitung të enjten. Ai e kishte publikuar tashmë veprimin e tij para një gjykate në Paris të hënën, por fillimisht nuk e përcaktoi shumën e kërkesës.

Avokati tha në intervistë se ishte një llogaritje paraprake e përgatitur nga një ekspert. Ndër të tjera, kërkesa është për kompensim për dëmtimin e integritetit fizik të gruas franceze dhe për humbjen e të ardhurave të saj. Klientja e tij do të duhet të kujdeset për pjesën tjetër të jetës së saj, transmeton albinfo.ch.

Fanti beson se ka shumë të ngjarë që Franca t’i paguajë 26-vjeçares paratë. “Franca do ta mbajë përgjegjëse bashkinë dhe kantonin e Valais, jam i sigurt për këtë”, i tha ai gjithashtu gazetës. Sipas avokatit, ai përfaqëson gjithsej 26 viktima dhe të afërmit e tyre.

Kërkesa iu dorëzua Komisionit të Kompensimit për Viktimat e Krimit (Civil) në Paris, siç njoftoi Fanti të hënën. Është në lidhje me një kallëzim penal të paraqitur në prokurorinë publike të Valais më 1 prill. Zyra e prokurorit publik të Valais konfirmoi marrjen e kallëzimit penal në agjencinë e lajmeve Keystone-SDA të martën.

Kjo përfshin veprat penale të zjarrvënies nga pakujdesia, dëmtimit të rëndë trupor nga pakujdesia dhe shkeljeve të rregullave të ndërtimit.

Një total prej 41 personash vdiqën në katastrofën e zjarrit që ndodhi ditën e Vitit të Ri dhe 115 u plagosën.

Gjykata Federale e Zvicrës ka marrë një vendim të dyfishtë lidhur me hapjen e dyqaneve pranë stacioneve të trenit të dielave, duke sjellë dy përfundime të ndryshme për raste të ngjashme në Cyrih dhe Winterthur.

Në Cyrih, Gjykata ka vendosur se një degë e Migros Daily pranë stacionit kryesor nuk lejohet të punësojë staf të dielave. Arsyeja kryesore është se dyqani, ndonëse afër stacionit, është i ndarë nga zona e tij dhe frekuentohet kryesisht nga banorë lokalë, jo nga udhëtarët. Kjo e përjashton nga rregullat që lejojnë punën të dielave në zonat e stacioneve.

Ndërsa në Winterthur, rasti i një dyqani Gooods pranë Bahnhofplatz është vlerësuar ndryshe. Gjykata ka konstatuar se prania e terminalit të autobusëve, i cili konsiderohet pjesë e sistemit të transportit publik, e bën këtë zonë një nyje transporti. Për këtë arsye, klientët e tij konsiderohen kryesisht udhëtarë, duke e bërë të lejueshme hapjen e dyqanit të dielave.

Megjithatë, për rastin e Winterthurit, gjykata ka kërkuar rishqyrtim të mëtejshëm nga instanca më e ulët për të përcaktuar nëse oferta e dyqanit është mjaftueshëm e orientuar drejt udhëtarëve.

Ky vendim thekson se afërsia me stacionin nuk mjafton vetvetiu për të lejuar punën të dielave vendimtare është mënyra se si dhe nga kush përdoret dyqani.