Një aleancë që qëndron pas një iniciative për të mbrojtur ushqimin zviceran nga organizmat e modifikuar gjenetikisht (OMGJ) ka mbledhur më shumë se 133,000 nënshkrime, njoftoi të hënën.

Komiteti i iniciativës planifikon t’i dorëzojë nënshkrimet Kancelarisë Federale në Bernë deri në afatin e 27 shkurtit.

Sipas Shoqatës për Ushqime pa OMGJ, 133,000 nënshkrime u arritën falë mbështetjes nga më shumë se 50 organizata. Kancelaria Federale tani do të verifikojë nënshkrimet.

Propozimi synon të garantojë kontrollin mbi organizmat e modifikuar gjenetikisht (OMGJ) edhe pas skadimit të moratoriumit aktual për OMGJ-të në vitin 2030.

Iniciativa bën thirrje për liri zgjedhjeje për konsumatorët, mbrojtjen e bujqësisë pa OMGJ dhe sigurinë kundër rreziqeve që sjell bioteknologjia, veçanërisht për bujqësinë organike, thonë aktivistët, transmeton albinfo.ch.

Fushata drejtohet nga Shoqata për Ushqime Pa OMGJ, e mbështetur nga grupe bujqësore, mjedisore dhe të mbrojtjes së konsumatorit, duke përfshirë Bio Suisse, Greenpeace, Swissaid, Shoqatën Zvicerano-Gjermane të Fermerëve të Vegjël (Kleinbauern-Vereinigung) dhe Aleancën Zvicerane për Bujqësi Pa OMGJ (SAG).

Një kompani e kujdesit në shtëpi në Cyrih po kërkon një drejtues ekipi, por njoftimi i saj i punës përjashton qartë Gjeneratën Z. Ky veprim ka ngjallur kritika nga sipërmarrësja e re Yaël Meier, e cila e ka quajtur vendimin “të papranueshëm dhe të turpshëm”.

Meier, themeluese e agjencisë Zeam dhe zë i njohur i të rinjve, thekson se kompanitë duhet të gjejnë mënyra për t’i tërhequr dhe frymëzuar të rinjtë, në vend që t’i përjashtojnë ata bazuar në moshë, transmeton albinfo.ch.

Ligjërisht, kompanitë në Zvicër kanë të drejtë të zgjedhin kë të punësojnë, por debati mbi diskriminimin gjeneracional mbetet i hapur.

Dyqanet zvicerane po përballen me rritje të vjedhjeve në kasat vetë-shërbuese. Ata që përdorin këto linja shpesh nuk paguajnë për disa produkte, qoftë nga dëshira për të kursyer, qoftë për thrillin që u jep.

Sandra S.*, 23 vjeç, pranon se më parë përdorte kasat vetë-shërbuese për të marrë produkte pa paguar, dhe thuhet se rreth gjysma e miqve të saj kanë bërë të njëjtën gjë. Komediani Julia Steiner përjetoi një incident të ngjashëm, kur u ndalua nga dyqani për një kroasant që nuk kishte skanuar, ndërkohë që dyqani më vonë pranoi gabimin dhe e mirëpriti sërish.

Hanna B.*, detektive në DG Protection, thotë se vjedhjet në këto kasat po rriten, pjesërisht për shkak të kostove të larta të jetesës. Ajo sugjeron masa më të ashpra dhe teknologji më të avancuar kundër vjedhjes, duke theksuar se kontrolli aktual shpesh është i pamjaftueshëm, transmeton albinfo.ch.

Sondazhet tregojnë se 20% e klientëve kanë marrë diçka pa paguar në kasat vetë-shërbuese të dyqaneve të mëdha si Migros dhe Coop, ndërsa tek të rinjtë (18-25 vjeç) ky përqindje arrin në 35%. Të dy rrjetet theksojnë se shumica e klientëve janë të ndershëm dhe masat ekzistuese kanë funksionuar në përgjithësi.

Ekspertët paralajmërojnë se për të parandaluar vjedhjet, duhet një kombinim i kontrollit më të rreptë, teknologjisë më të sofistikuar dhe ndërgjegjësimit të klientëve.

Fushata në prag të 8 Marsit tani është shfaqur dhe, së shpejti, materialet e votimit do të mbërrijnë. Raundi tjetër i votimeve federale me siguri do të jetë intensiv: si për numrin e objekteve të paraqitura popullit, ashtu edhe për shumë implikimet që secila prej tyre nënkupton.

Çështja e parë për të cilën do të votohet ka të bëjë me të ardhmen e parave të gatshme. Në fakt, iniciativa “Po për një monedhë zvicerane të pavarur dhe të lirë me monedha ose kartëmonedha” shqyrtohet nga qytetarët. Ky amendament kushtetues i propozuar, i njohur më mirë si “Paraja është liri”, u paraqit në Kancelarinë Federale në fillim të vitit 2023 me pothuajse 137,000 nënshkrime të vlefshme në mbështetje, transmeton albinfo.ch.

Tetë vjet pas refuzimit të “No Billag”, një propozim i ri për një amendament kushtetues vë në pikëpyetje të ardhmen e shërbimit publik të radios dhe televizionit dhe, më saktë, burimin e tij mbizotërues të financimit: në fakt, iniciativa SSR, e njohur edhe si “200 franga janë të mjaftueshme” do të kalojë gjithashtu zgjedhjet në votimin e 8 marsit.

Objektivi i tretë i lidhur me votat federale të 8 marsit jepet nga iniciativa “Për një politikë të drejtë të energjisë dhe klimës: investimi për prosperitet, punë dhe mjedis”: teksti shkon në votime disa vjet pas suksesit të tij formal, i cili u sanksionua nga mbi 102,000 nënshkrime të vlefshme.

Imponimi individual, pas vitesh diskutimesh, kalon në shqyrtimin e organit zgjedhor për votimin e 8 marsit. Ligji në fjalë, i miratuar nga Dhomat vitin e kaluar, përfaqëson një kundërprojekt indirekt ndaj një iniciative të paraqitur në vitin 2021. Kalimi në votime vjen pas suksesit të dy referendumeve, njëri prej të cilëve u promovua nga një duzinë kantonesh.

Një kolektiv prej më shumë se 250 akademikësh nga Zvicra i dërgoi një letër të hapur Sekretariatit Shtetëror për Trajnim, Kërkim dhe Inovacion për të kërkuar ndërprerjen e një marrëveshjeje akademike me Izraelin. Ai denoncon një “bashkëpunim me krimet e kryera në Gaza”.

Mobilizimi u organizua nga Kolektivi për Liri Akademike, Demokraci dhe Solidaritet, i themeluar në vitin 2024 nga akademikë të Lozanës, përfshirë Profesor Julia Steinberger, shkruajnë të shtunën 24 orë dhe Tribune de Genève. Julia Steinberger u bë e njohur në veçanti për betejat e saj klimatike.

Nënshkruesit i kërkojnë Sekretariatit të Trajnimit të kryejë një “vlerësim të projekteve në vazhdim” në universitete në mënyrë që të përcaktojë lidhjet e tyre të mundshme me ushtrinë izraelite dhe “politikën gjenocidale” të qeverisë së kryeministrit izraelit Benyamin Netanyahu. Ata bëjnë thirrje për prishjen e marrëveshjes “Agjencia Kryesore” midis Fondit Kombëtar Zviceran dhe Fondacionit të Shkencës së Izraelit.

Nuk ka shkencë pa etikë

E pyetur nga RTS, Julia Steinberger thotë se lidhjet midis punës shkencore dhe ushtrisë izraelite janë të dukshme. “Shkon shumë larg, nga zhvillimi i teknologjive për armë, për dronë, deri te zhvillimi i bankave të synuara, duke përfshirë edhe objektivat civile”, shpjegon ajo, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Profesorja e Lozanës siguron se do të ndërtojë ura me kolegët e saj izraelitë, por këmbëngul në përgjegjësinë e shkencëtarëve. “Shkenca pa etikë çon në krime lufte që lehtësohen nga përparimet teknologjike të kolegëve tanë”, thotë Julia Steinberger.

E kontaktuar nga Keystone-ATS, Departamenti Federal i Ekonomisë, Trajnimit dhe Kërkimit tregon se nuk merr një qëndrim për momentin, në pritje të përgjigjes se Sekretariati po përgatit për trajnimin e kolektivit.

Hetimi për zjarrin tragjik të Vitit të Ri në barin “Le Constellation” në Crans-Montana, në të cilin ka 41 të vdekur dhe 115 të plagosur, mund të përfshijë jo vetëm zyrtarët komunalë, por edhe zyrtarët kantonalë. Kjo është ajo që tha Laurent Moreillon, profesor nderi i drejtësisë në Universitetin e Lozanës, i intervistuar nga RTS mbi çështjen e përgjegjësisë për atë që ndodhi. Kjo ndërsa autoritetet morën në pyetje, të premten, kreun e sigurisë publike të Bashkisë.

Duke kujtuar se për personat e hetuar zbatohet prezumimi i pafajësisë, në intervistë profesori ilustroi çështjet gjyqësore në këtë rast kompleks. Por ai e bëri këtë duke specifikuar se ai vetë nuk ka qasje në hetim dhe se shpjegimet e tij janë për këtë arsye kryesisht teorike.

Lidhur me rreziqet me të cilat përballen zyrtarët e Bashkisë së Crans-Montanës, Laurent Moreillon thekson se në të drejtën penale nuk ka parim të kompensimit për fajet: “Në kontekstin e një hetimi penal, duhet të përcaktohet se cilët janë të gjithë protagonistët që mund të merren në pyetje në lidhje me atë që ndodhi”.

Përgjegjësitë mund të jenë të shumëfishta

Sipas ekspertit ligjor, nëse nuk janë kryer kontrollet e nevojshme të sigurisë, zyrtarët komunalë “mund të ekspozohen”, jo vetëm si persona të informuar, por edhe “si të akuzuar së bashku me njerëz të tjerë”. Dhe në shpjegimin e tij ai shkon më tej: “Nëse hyni në këtë zonë, ndoshta do t’ju duhet të shkoni më lart. Ndoshta ka vërtet një zyrtar që ka lënë jashtë (…), por nëse po, a është kontrolluar ky zyrtar? Dhe nëse po, kush duhej ta kontrollonte atë?”. Moreillon thekson se në frontin e përgjegjësive mund të kthehemi te vetë Bashkia ose edhe te Kantoni. Dhe përmend Shërbimin Kantonal të Zjarrfikësve, i cili mund të ketë pasur detyrimin të kontrollojë ose verifikojë.

Në intervistën me RTS, profesori kujton se një bashki nuk mund të dënohet penalisht, por se personat fizikë përgjegjës mund të dënohen nëse ekziston “një marrëdhënie shkakësore midis asaj që nuk kanë bërë dhe asaj që ka ndodhur”.

Dëme dhe interesa potencialisht astronomike

Në nivelin civil, të gjithë protagonistët do të jenë të përfshirë, sipas Laurent Moreillon. Çdo krim kundër jetës dhe integritetit të personit “karakterizon një akt të paligjshëm në ligjin e përgjegjësisë civile”, shpjegon ai.

Menaxherët e barit “Le Constellation” dhe Bashkia janë të siguruar, por kontratat kanë mbulim me një kufi maksimal. Gjithashtu, kush do të paguajë? Sipas ekspertit, ekzistojnë disa mundësi: komuniteti, Kantoni, një fond i posaçëm që do të krijohet ose, madje, Konfederata.

Sa i përket shumave të cituara nga media, të cilat do të arrinin deri në një miliard franga, Moreillon nuk thotë se është i befasuar: “Trajtimi mjekësor për djegie të mëdha përfshin kosto të mëdha, transmeton albinfo.ch. Dhe këtu po flasim vetëm për këtë pjesë”.

Përjashtimi i prokurorëve: një procedurë e mundshme

Babai i një viktime, siç u njoftua të premten nga RTS, ka kërkuar përjashtimin e pesë prokurorëve që po hetojnë zjarrin e Vitit të Ri. Eksperti deklaron se një kërkesë e tillë mund të merret “kur ka gabime të përsëritura serioze” ose “gabime të përsëritura nga prokurori ose prokurorët”.

Por na fton të ruajmë “një farë qetësie në këtë çështje”, duke kujtuar se “nuk është shtypi dhe as publiku” që vendos se çfarë do të ndodhë, por drejtësia penale. “Ndoshta ka arsye për një përjashtim, por është një aspekt për të cilin nuk mund të jap një përgjigje të saktë”, përfundon ai.