Disa përkufizime mbi llojet e dhunës në Kosovë

Ekzistojnë tri lloje dhune. E para, nëna e të gjitha të tjerave, është dhuna institucionale, ajo që e legalizon dhe e përjetëson dominimin, shtypjen dhe shfrytëzimin, ajo që i shtyp dhe i bluan miliona njerëz përbrenda mekanizmave të saj të heshtur e të lubrifikuar. E dyta është dhuna revolucionare, që lind nga vullneti për ta shuar të parën. E treta është dhuna represive, që ka për qëllim ta shuaj të dytën, duke u bërë ndihmëse dhe bashkëpunëtore e dhunës së parë, asaj që lind të gjitha të tjerat.

Nuk ka hipokrizi më të madhe sesa me e quajt dhunë vetëm të dytën, duke bërë sikur harrojmë të parën që e lind, dhe të tretën që e vret.

Përkufizime

Në këtë tekst, termat “respekt” dhe “dhunë” përdoren shpesh, prandaj dua të i përkufizoj sipas mënyrës qysh unë i kuptoj. Respekt do të thotë me marrë parasysh integritetin moral dhe fizik të një personi tjetër. Ndërsa dhuna është çfarëdo pengese ndaj këtij integriteti.

Dhuna në shkollë

Kur isha fëmijë, shpesh zihesha me shokët e klasës. Sa herë që më ofendonin, u sulja me grushta. Shkolla më mësoi që nuk guxohet me përdor dhunë për të mbrojtur, por kurrë s’u lodh me ua mësuar shokëve të mi që nuk guxojnë me ushtru dhunë ndaj meje. Kështu, m’u desh kohë me i mësu rregullat e lojës. Fillova të sillesha si shokët e mi: të poshtëroja të tjerët për të fituar “respekt”. Dhe funksiononte.

Dhuna e babës

Kur e kundërshtoja babën para mysafirëve, ai më thoshte: “Nëse më kundërshton, ata mendojnë se nuk më do”. Atëherë fillova të hesht. Me kohë, kuptova që ishte një formë dhune që kishte për qëllim ruajtjen e autoritetit të tij. Nuk ishte urrejtje ndaj tij, por refuzim i pushtetit të vendosur nga sistemi patriarkal shqiptar.

Dhuna e mësuesit

Një mësues përcaktonte orarin e mësimit sipas angazhimeve të tij personale dhe u njoftonte prindërve me SMS në mbrëmje. Ky ishte privilegj i pabarabartë, i normalizuar nga shoqëria patriarkale që nuk ia vë në dyshim autoritetin mësuesit, madje edhe kur shkel të drejtat e fëmijëve.

Dhuna politike

Gjatë viteve 2015-2016, aktivizmi në Kosovë kundër demarkacionit dhe Zajednicës u shoqërua me akuza se Vetëvendosje ishte e dhunshme. Por a nuk ishte vetë shteti i dhunshëm në thelb? Një kushëri i imi më akuzoi se mbështesja dhunën, dhe në të njëjtën bisedë, i ra fëmijës së tij një shpullë. A nuk është kjo hipokrizia e dhunës e “pranuar”?

Zoti i shtëpisë, shkolla dhe shteti

Babai, mësuesi dhe qeveria ushtronin dhunë nga lart-poshtë. Vetëvendosje, si forca që vinte nga poshtë-lart, u akuzua. Por problemi nuk është dhuna si akt, por kahja e saj. Shoqëria shqiptare në Kosovë është ende thellësisht patriarkale, ku pushteti legjitimohet sipas hierarkive klanore.

Për të sfiduar pushtetin politik, duhet së pari ta sfidosh pushtetin brenda familjes. Çdo shoqëri që ndalon dhunën, e pranon vetëm nëse ajo nuk cenon pushtetin e saj. Prandaj, nuk është dhuna problemi, por drejtimi i saj.

“Ka plot militantë të shqetësuar. Sot nuk mundesh më me i marrë peng qetësisht drejtorët. E kjo është një problem.”

Philippe Poutou

Tekstin e plotë mund ta lexoni këtu: https://edoniste.com/mbi-dhunen-ne-kosove/

 

* Ky tekst është opinion i autorit dhe nuk pasqyron detyrimisht qëndrimin e redaksisë

Gjermanët punojnë më pak se shumica e vendeve

Një studim i fundit i publikuar nga Instituti Ekonomik Gjerman (IW) zbulon se punonjësit në Gjermani punojnë dukshëm më pak orë në vit krahasuar me shumicën e vendeve të tjera anëtare të OECD-së. Në një renditje të 38 vendeve, Gjermania u pozicionua e treta nga fundi, me vetëm pak më shumë orë pune se Franca dhe Belgjika, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas studimit, mesatarja e orëve të punuara në Gjermani është shumë më e ulët krahasuar me vendet që kryesojnë listën, si Zelanda e Re (rreth 1,402 orë në vit), Republika Çeke dhe Izraeli.

Kjo temë ka fituar rëndësi të veçantë në diskutimet publike, sidomos pas thirrjeve të kancelarit të ri Friedrich Merz (CDU) për rritjen e orëve të punës. Ministrja e Punës, Bärbel Bas (SPD), theksoi nevojën për kushte më të mira pune, veçanërisht për gratë, për të rritur pjesëmarrjen e tyre në fuqinë punëtore dhe për të rritur numrin total të orëve të punës në Gjermani, transmeton albinfo.ch.

“Punëdhënësit duhet të krijojnë mundësi që më shumë nëna të punojnë me kohë të plotë,” tha Bas, duke vënë në dukje pengesat si mungesa e kujdesit për fëmijët dhe modelet e punës që nuk janë miqësore me familjen.

Studimi i IW gjithashtu rekomandon që punonjësit me kohë të pjesshme të rrisin orët e punës. Aktualisht, rreth 30% e fuqisë punëtore në Gjermani punon me kohë të pjesshme.

Një tjetër faktor që ndikon është norma e lartë e taksave mbi të ardhurat, që e bën të pakëndshme shtimin e orëve shtesë. Po ashtu, shumë gjermanë dalin në pension para moshës standarde, një praktikë që sipas IW-së duhet të rishikohet për të përmirësuar punësimin dhe produktivitetin.

“Politikanët duhet të heqin stimujt e gabuar, siç është pensionimi në moshën 63 vjeç, nëse dëshirojnë që njerëzit të punojnë më shumë,” përfundon studimi, transmeton albinfo.ch.

OECD: Tregtia e falsifikimeve arrin 400 miliardë franga

Vlera e rrjeteve ndërkombëtare të falsifikimit është vlerësuar nga Organizata për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD) në 400 miliardë franga, por kjo mund të jetë vetëm maja e ajsbergut. Në një raport të fundit, OECD paralajmëron se, për shkak të metodave gjithnjë e më të sofistikuara të mashtruesve, shifrat reale mund të jenë dukshëm më të larta, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Sektori i prekur? Pothuajse çdo gjë. Nga veshjet dhe këpucët, tek çantat, lodrat, kozmetika dhe deri te ilaçet  pak produkte i shpëtojnë këtij fenomeni. Falsifikimi nuk përbën vetëm një kërcënim ekonomik, por është gjithashtu një rrezik serioz për sigurinë dhe shëndetin publik. Produktet e falsifikuara nuk i përmbushin standardet zyrtare të cilësisë dhe prodhimit dhe shpesh përmbajnë përbërës të dëmshëm.

“Falsifikuesit po i zhvendosin bazat e prodhimit më afër konsumatorëve për të shmangur doganat dhe kontrollet,” shpjegon Morgane Gaudiau, ekonomiste në grupin e punës të OECD-së për luftën kundër falsifikimit, në një intervistë për RTS. Për më tepër, ata janë gjithnjë e më të shpejtë në prodhimin e kopjeve të reja të produkteve të njohura, duke krijuar madje faqe të personalizuara interneti dhe duke shfrytëzuar platforma të mëdha të tregtisë elektronike për shpërndarje, transmeton albinfo.ch.

Përballë kësaj dinamike, kontrolli bëhet gjithnjë e më sfidues. “Doganat janë të mbingarkuara dhe shpesh kanë mungesë burimesh,” thekson raporti. Kjo u mundëson falsifikuesve të futin produkte të rrezikshme në treg pa hasur pengesa të mëdha.

OECD u bën thirrje vendeve anëtare të rrisin bashkëpunimin ndërkombëtar, të investojnë më shumë në kapacitetet e doganave dhe të ndërmarrin fushata të ndërgjegjësimit për konsumatorët. Lufta kundër falsifikimit kërkon angazhim të përbashkët dhe zgjidhje teknologjike për të mbrojtur jo vetëm industrinë, por edhe jetën e përditshme të qytetarëve, transmeton albinfo.ch.

 

26 vjet nga masakra në Burgun e Dubravës

Sot, më 19 maj, shënohet përvjetori i Masakrës së Dubravës, një prej krimeve më të rënda të kryera kundër shqiptarëve gjatë luftës në Kosovë. Më 19 maj të vitit 1999, regjimi serb kreu një masakër të përgjakshme brenda burgut të Dubravës, ku u vranë 160 të burgosur shqiptarë dhe u plagosën mbi 300 të tjerë.

Kjo masakër u zhvillua për pesë ditë me radhë, nga 19 deri më 24 maj, duke u shndërruar në një simbol të dhunës sistematike që Serbia ushtronte ndaj popullsisë shqiptare. Viktimat ishin kryesisht të burgosur politikë, të cilët, në vend se të gjenin mbrojtje brenda mureve të burgut, u përballën me një ekzekutim masiv, transmeton albinfo.ch.

Përkundër dëshmive të shumta nga të mbijetuarit, që rrëfyen për tmerrin dhe egërsinë e sulmit, ende nuk ka pasur drejtësi për këtë krim. Deri më sot, asnjë person nuk është dënuar për këtë masakër. Aktualisht, është duke u zhvilluar një proces gjyqësor ndaj Gavrilo Milosavleviqit, një ish-gardian i burgut, i cili dyshohet për përfshirje në vrasjet masive gjatë asaj kohe.

Masakra e Dubravës mbetet një plagë e hapur në kujtesën kolektive të Kosovës dhe një dëshmi e qartë e nevojës për drejtësi dhe përgjegjësi ndërkombëtare për krimet e luftës, transmeton albinfo.ch.

Vazhdon kriza politike, dështon përpjekja e 18-të për konstituimin e Kuvendit të Kosovës

Ka dështuar për të 18-tën herë konstituimi i Kuvendit të Kosovës.
As këtë të hënë nuk ka pasur kuorum për votimin e Komisionit Zgjedhor për votimin e fshehtë.
Kësisoj, u ndërpre seanca për të vazhduar të mërkurën në orën 11:00.
Lëvizja Vetëvendosje edhe një herë ka kërkuar shmangie nga Rregullorja e Punës së Kuvendit për të mbajtur seancat një herë në javë e jo çdo 48 orë.

Rritja e Kostos së sigurimeve shëndetësore: Mjekët, Spitex dhe farmacitë mohojnë akuzat

Kostot e kujdesit shëndetësor në Zvicër po vazhdojnë të rriten në mënyrë të pandalshme. Të dhënat më të fundit nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH) tregojnë një rritje prej 4.9% vetëm në tremujorin e parë të këtij viti. Kjo prirje rritëse parashikohet të ndikojë drejtpërdrejt në primet e sigurimit shëndetësor për vitin 2026, të cilat mund të shënojnë përsëri nivele rekord, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në krye të listës së shpenzimeve shtesë janë trajtimet mjekësore, që kushtojnë 49 franga më shumë për person se një vit më parë. Spitalet shtuan 38 franga, ndërsa shërbimet si psikoterapia, terapia profesionale dhe podiatria panë një rritje prej 25 frangash.

Por rritjen më të fortë në përqindje e shënuan organizatat e kujdesit në shtëpi, me një rritje alarmuese prej 11.2%. Sipas Shoqatës Spitex Zvicër, kjo është pasojë e plakjes së popullsisë dhe rritjes së kërkesës për trajtim të pavarur në shtëpi. Rreth 30% e pacientëve të kujdesit në shtëpi tani janë nën 64 vjeç, dhe shumë raste janë kompleksë dhe të lodhshëm për sistemin.

Shoqata Mjekësore FMH e lidh rritjen e kostove me plakjen e popullsisë dhe pasojat e vazhdueshme të pandemisë COVID-19. Gjithashtu, ka një zhvendosje nga kujdesi spitalor drejt kujdesit ambulator, që paguhet 100% nga sigurimi i detyrueshëm shëndetësor, duke shtuar barrën mbi prime, transmeton albinfo.ch.

Shoqata e spitaleve H+ përmend gjithashtu kërkesën në rritje për trajtime dhe ndikimin e teknologjive të reja. Megjithatë, ajo thekson se shpenzimet spitalore, në raport me PBB-në, mbeten të qëndrueshme. “Normat ambulatore janë tepër të ulëta për të përkrahur ndryshimin drejt efikasitetit,” theksoi zëdhënësja Dorit Djelid.

Farmacitë raportuan një rritje prej 21 frangash, të ndikuar nga sëmundjet kronike, përdorimi i barnave me recetë dhe sezoni i vonuar i gripit. Megjithatë, modeli i ri i çmimeve nga qeveria federale synon të nxisë përdorimin e barnave më të lira gjenerike.

Kostot laboratorike u rritën me 8.8%, megjithëse Shoqata Zvicerane e Laboratorëve Mjekësorë (FAMH) thekson se këto shpenzime kanë qenë të qëndrueshme për frymë për vite me radhë. “Zbulimi i hershëm dhe diagnoza e saktë shmangin ndërhyrje të shtrenjta dhe të panevojshme,” thuhet në deklaratën e tyre, transmeton albinfo.ch.

Në pritje të reformës EFAS, që do të hyjë në fuqi më 2028 dhe do të unifikojë financimin e trajtimit ambulator dhe atij spitalor, aktorët në sektor po kërkojnë lehtësim të barrës financiare. Spitex Zvicër bën thirrje për rregulla të qarta për pagesën e kujdestarëve familjarë, për të shmangur përfitimet e tepërta nga sigurimi.

Me këtë ritëm rritjeje, është e pashmangshme që primet e sigurimit shëndetësor të vazhdojnë të rëndojnë mbi qytetarët, veçanërisht në kantonet me kosto më të larta. Njoftimi zyrtar për primet e vitit 2026 pritet në shtator nga Ministrja e Shëndetësisë Elisabeth Baume-Schneider. Deri atëherë, qytetarët mund të paraqesin sugjerime për uljen e kostove përmes platformës dixhitale të FOPH deri më 20 qershor, transmeton albinfo.ch.

 

Shoqata e Mjekëve Shqiptarë në Austri mban simpoziumin e dytë dhe zgjedh kryesinë e re

Më 17 maj 2025 u zhvillua me sukses Simpoziumi i Dytë i Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë në Austri (SHMSHA), duke shënuar një tjetër ngjarje të rëndësishme për komunitetin e mjekëve shqiptarë në këtë shtet, shkruan albinfo.ch.

Ngjarja, e cila u karakterizua nga një atmosferë profesionale dhe shoqërore, mblodhi së bashku profesionistë të shëndetësisë nga mbarë Austria dhe më gjerë, për të ndarë përvoja, zhvillime të reja shkencore dhe për të forcuar rrjetëzimin mes anëtarëve të komunitetit mjekësor shqiptar.

Në emër të SHMSHA-së, organizatorët shprehën falënderim të veçantë për të gjithë pjesëmarrësit dhe kontribuesit në këtë simpozium. Një mirënjohje e veçantë iu dedikua Univ. Priv. Doz. Dr. med. univ. Emir Haxhijës për angazhimin e tij të palodhshëm dhe përkushtimin e vazhdueshëm, jo vetëm në organizimin e të dy simpoziumeve, por edhe për rolin e tij të pazëvendësueshëm që nga themelimi i shoqatës. Kontributi i Dr. Haxhijës u vlerësua si vendimtar për ngritjen e shoqatës në këtë nivel profesional dhe institucional, shkruan albinfo.ch.

Në kuadër të simpoziumit u mbajt gjithashtu Kuvendi i Shoqatës, gjatë të cilit u zgjodh edhe kryesia e re, që do të udhëheqë SHMSHA-në në mandatin e ardhshëm:

Kryesia e re e SHMSHA-së përbëhet nga:

  • Univ. Priv. Doz. Dr. med. dent. Lumnije Kqiku-Biblekaj – Kryetare
  • Dr. med. univ. Bujar Neziri – Nënkryetar
  • Dr. med. univ. Arben Susuri – Sekretar
  • OA Dr. med. univ. Mimoza Shema-Kastrati – Zëvendëssekretare
  • Dr. med. univ. Rina Demjaha – Arkëtare
  • Prim. Dr. med. univ. Faton Gorani – Anëtar
  • OA Dr. med. univ. Pranvera Bimbashi – Anëtare
  • Mag. pharm. Bajram Tershani – Anëtar
  • Dr. med. univ. Olgers Avllazagaj – Anëtar
  • Dr. med. univ. Sara Kuleta-Plakolli – Anëtare

Organizatorët theksuan se me këtë strukturë të re udhëheqëse, SHMSHA synon të vazhdojë rrugëtimin drejt avancimit profesional, bashkëpunimit ndërinstitucional dhe promovimit të vlerave të komunitetit mjekësor shqiptar në Austri, shkruan albinfo.ch.

Grupi legjendar “Elita 5” me tre koncerte në Austri

Një nga grupet më të famshme shqiptare të muzikës rok, “Elita 5”, do të mbajë një turne muzikor në Austri. Pionierët e rokut shqiptar do të organizojnë tre koncerte në tre qytete të ndryshme të Austrisë, aty ku pritet të mblidhen mijëra simpatizantë të muzikës së tyre.

Nën organizimin e Albanian Sundowner dhe Vilveta Bar, koncertet do të mbahen fillimisht më 29 maj në Graz, pastaj më 30 maj në Wels dhe më 31 maj në Vjenë, në njërën nga sallat më të njohura koncertale të Vjenës, siç është Wiener Stadthalle, Halle E.

Organizatorët kanë bërë të ditur për albinfo.at se përgatitjet janë duke shkuar sipas planifikimit dhe interesimi i publikut shqiptar në Austri është jashtëzakonisht i madh.

Ndërkohë, edhe faqja zyrtare e Wiener Stadthalle në Vjenë tashmë e ka paralajmëruar këtë koncert, teksa bashkëngjitur me fotografinë e Elita 5 shkruan:

“Më 31 maj 2025, në orën 20:30, një nga grupet më legjendare të rokut në Ballkan do të ngjitet në skenën e Stadthalle të Vjenës, ‘Elita 5’. Grupi, i cili ka formësuar skenën muzikore shqiptare për më shumë se tre dekada, sjell hitet e tij më të mëdha dhe tingujt e tij dallues në Austri”, përcjell albinfo.at.

Grupi legjendar nga Tetova “Elita 5“ janë në përgatitje për të sjell tri net magjike për shqiptarët në Austri, ndërsa këngët e tyre hite si: “Al Capone”, “Sajzeze”, “E urrej shiun”, “Faleminderit”, “Nuk jam diktator”, “Tornado”, etj., s’do mend që do të këndohen nga i tërë publiku.

 

Për të siguruar biletat,  klikoni në linkun në vijim dhe aty gjeni mundësinë për të blerë biletat në cilindo koncert të “Elita 5” në Austri;

https://www.albanian-sundowner.com/?fbclid=IwY2xjawKXHRpleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBNd2pRMEpiS3RIUjNxOUV4AR5Gtm2opJGgwTi_2bu3oVbt0CIr0H5xzZp3oSpICPpuBQB9f2tvNFyWs6hi0Q_aem_bZNxfJmojMAFE9nPLzzAsg

Elita5

 

Gjermania ndër vendet me përqindjen më të lartë të punës nga shtëpia në botë

Gjermania renditet ndër vendet ku puna nga shtëpia është më e përhapur, veçanërisht në mesin e të diplomuarve universitarë. Sipas një analize të re të Institutit të Ekonomisë ifo, gjermanët punojnë mesatarisht 1.6 ditë në javë nga shtëpia, një shifër që tejkalon dukshëm mesataren globale prej 1.2 ditësh, shkruan DW, transmeton albinfo.ch.

Studimi përfshiu të dhëna nga 40 vende dhe fokusohet tek punonjësit me arsim të lartë, që punojnë me kohë të plotë të paktën gjashtë orë në ditë. “Pavarësisht shembujve të kompanive që kërkojnë rikthimin e punonjësve në zyrë, rezultatet tona tregojnë se puna nga shtëpia ka mbetur e qëndrueshme që nga viti 2023,” tha studiuesi i ifo, Mathias Dolls.

Në Evropë, vetëm Finlanda tejkalon Gjermaninë me një mesatare prej 1.7 ditësh pune nga shtëpia në javë. Në shkallë globale, rekordin e mban Kanadaja me 1.9 ditë, pasuar nga Mbretëria e Bashkuar me 1.8 ditë. SHBA dhe India qëndrojnë në të njëjtin nivel me Gjermaninë, ndërsa vende si Koreja e Jugut (0.5 ditë), Kina dhe Greqia (0.6 ditë secila) kanë normat më të ulëta, transmeton albinfo.ch.

Sipas raportit, prindërit e fëmijëve të vegjël janë ata që më shpesh ndajnë javën e tyre të punës mes shtëpisë dhe vendit të punës. Ndërkohë, ata pa fëmijë priren të punojnë plotësisht ose në distancë, ose në zyrë. Diferenca gjinore është minimale, por dëshira për të punuar nga shtëpia është më e theksuar tek gratë me fëmijë sesa tek gratë pa fëmijë.

Rezultatet nënvizojnë një ndryshim të qëndrueshëm në kulturën globale të punës, me Gjermaninë si një nga shembujt më të dukshëm të përqafimit të fleksibilitetit në punë pas pandemisë, transmeton albinfo.ch.

Ambasada e Kosovës në Zvicër përkrah ngjarjen e bamirësisë “Cycle Kosovo for Children”

Përfaqësuesi i ngjarjes bamirëse “Cycle Kosovo for Children” (CKC), Suat Iseni, është pritur të dielën në një takim zyrtar nga Ambasadori i Republikës së Kosovës në Zvicër, Mentor Latifi. Takimi kishte për qëllim prezantimin e misionit dhe objektivave të kësaj nisme, e cila prej më shumë se një dekade kontribuon në përmirësimin e shëndetit të fëmijëve në Kosovë, shkruan albinfo.ch.

Ky takim u vlerësua si një hap i rëndësishëm në forcimin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve diplomatike dhe komunitetit të diasporës, në mbështetje të kauzave humanitare me ndikim afatgjatë.

Iseni prezantoi “Cycle Kosovo for Children” si një iniciativë që ndërthur sportin, bamirësinë dhe promovimin e vendit, duke pasur për qëllim mbështetjen e institucioneve shëndetësore dhe përmirësimin e shërbimeve për foshnjat dhe fëmijët në Kosovë.

Nga ana e tij, ambasadori Latifi shprehu mbështetje për këtë nismë dhe vlerësoi ndikimin pozitiv që CKC sjell në aspektin social, shëndetësor dhe në forcimin e imazhit të Kosovës brenda dhe jashtë vendit.

Ngjarja organizohet për të njëmbëdhjetin vit me radhë nga një grup prej rreth 50 çiklistësh vullnetarë, në bashkëpunim me organizatën “Action for Mothers and Children” (AMC). Gjatë viteve, kjo iniciativë ka kontribuar në sigurimin e pajisjeve të nevojshme për repartet e neonatologjisë dhe pediatrisë në QKUK, si dhe në spitalet rajonale në Pejë, Gjakovë, Mitrovicë, Gjilan, Prizren, Ferizaj dhe Istog, transmeton albinfo.ch.

Përveç aspektit humanitar, CKC luan një rol të rëndësishëm në promovimin e çiklizmit dhe turizmit në Kosovë, duke nxjerrë në pah bukuritë natyrore dhe destinacionet shpesh të panjohura të vendit, përmes itinerarit të çiklistëve.

Ngjarja ka karakter ndërkombëtar dhe çdo vit mbledh pjesëmarrës nga Kosova, diaspora dhe vende të ndryshme të Evropës. Një pjesë e veçantë e saj janë çiklistët shqiptarë nga Zvicra, të cilët me përkushtim dhe dashuri për vendlindjen dëshmojnë lidhjen e fortë të diasporës me Kosovën, transmeton albinfo.ch.

Edicioni i sivjetshëm i CKC-së do të mbahet nga 12 deri më 15 qershor 2025, duke përfshirë një itinerar prej mbi 500 kilometrash dhe 7,000 metrash ngjitje nëpër qytete dhe fshatra të ndryshme të Kosovës.

Fondet e mbledhura nga kjo ngjarje do të shfrytëzohen për përmirësimin e kushteve në maternitetin e Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare (QKMF) në Drenas, nga i cili përfitojnë mbi 60 000 banorë. Mbështetja do të përqendrohet në sigurimin e pajisjeve të nevojshme për ofrimin e një kujdesi më cilësor për nënat dhe foshnjat në këtë komunë.

Organizatorët ftojnë qytetarët, institucionet dhe komunitetin e biznesit të bëhen pjesë e kësaj nisme jetësore. Kontributet mund të bëhen përmes platformës zyrtare:
🔗 https://www.globalgiving.org/projects/cycle-kosovo-for-children-11th-edition

Bashkë mund të shpëtojmë jetë dhe të ndërtojmë një të ardhme më të shëndetshme për fëmijët e Kosovës, shkruan albinfo.ch.

 

Zvicër: Rriten kostot e kujdesit shëndetësor, në këto kantone më shumë

Kostot e sigurimit shëndetësor po vazhdojnë të rriten ndjeshëm në Zvicër, duke krijuar gjithnjë e më shumë presion mbi buxhetet familjare. Sipas të dhënave më të fundit nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH), në tremujorin e parë të vitit 2025, shpenzimet për shërbimet shëndetësore janë rritur me 4.9 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, një tregues i qartë se edhe primet për sigurimin shëndetësor për vitin 2026 do të shënojnë rritje, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Në mënyrë mesatare, një person në Zvicër ka shpenzuar 4 754 CHF për shërbime të mbuluara nga sigurimi i detyrueshëm, që është 223 CHF më shumë se vitin e kaluar. Megjithatë, ndryshimet në kosto janë të mëdha mes kantoneve.

Kantonet më të prekura:

  • Zug: +7.5%

  • Lucern: +7%

  • Ticino: +5.8%

  • St. Gallen: +6.4%

  • Aargau: +5.6%

Kantonet si Bern (+4.1%) dhe Cyrih (+4.7%) janë pak nën mesataren kombëtare, ndërsa Glarus (+3.7%) dhe Schaffhausen (+1.9%) kanë pasur rritje më të moderuara.

Dallimet në shpenzime janë të theksuara edhe për frymë. Në Ticino, shpenzimet për një person arrijnë mesatarisht në 5 915 CHF, ndërsa në Appenzell Innerrhoden vetëm 3 439 CHF, gjë që reflektohet në nivelet e ndryshme të primeve mes rajoneve, transmeton albinfo.ch.

Sipas FOPH, rritjen më të madhe të shpenzimeve e kanë shkaktuar:

  • Organizatat e kujdesit në shtëpi: +11.2%

  • Laboratorët dhe trajtimet mjekësore

Përballë kësaj situate shqetësuese, Këshilli Federal po përpiqet të përfshijë publikun në gjetjen e zgjidhjeve. Zyra Federale e Shëndetit Publik ka hapur një kuti postare digjitale, ku qytetarët mund të paraqesin propozimet e tyre në mënyrë anonime deri më 20 qershor. Këto sugjerime do të shqyrtohen nga një panel ekspertësh në kuadër të Tryezës së Rrumbullakët për Kontrollin e Kostos, të iniciuar nga ministrja e Shëndetësisë, Elisabeth Baume-Schneider, transmeton albinfo.ch.

Në shtator, ministrja pritet të publikojë zhvillimet për primet e vitit 2026 në secilin kanton.

Ndërkohë, autoritetet u bëjnë thirrje qytetarëve të marrin pjesë aktive me ide konkrete që mund të ndihmojnë në frenimin e kostove në sistemin e sigurimit shëndetësor, një sfidë me rëndësi të madhe për të ardhmen financiare dhe shëndetësore të vendit, transmeton albinfo.ch.

 

FBI: Shpërthimi në klinikën e fertilitetit në Palm Springs ishte akt terrorist

Autoritetet amerikane kanë identifikuar një 25-vjeçar si të dyshuarin dhe viktimën e vetme të një shpërthimi me bombë në një klinikë fertiliteti në Palm Springs, ngjarje që FBI e ka cilësuar si akt të qëllimshëm terrorizmi.

Shpërthimi ndodhi të shtunën dhe la të plagosur katër persona të tjerë. Në një konferencë për media të dielën, përfaqësues të FBI-së konfirmuan se viktima ishte gjithashtu autori i dyshuar, një banor i qytetit Twentynine Palms, rreth 57 kilometra nga vendngjarja, shkruan DW, transmeton albinfo.ch.

Sipas ndihmësdrejtorit të FBI-së në Los Angeles, Akil Davis, sulmi ishte i synuar kundër objektit që ofron trajtime të fekondimit in vitro (IVF). Ai theksoi se i dyshuari kishte pikëpamje nihiliste dhe kishte përgatitur një manifest të cilin e postoi në internet, si dhe tentoi të regjistronte shpërthimin, por videoja nuk u ngarkua.

“Ky ishte një akt i qëllimshëm terrorizmi”, deklaroi Davis. “Djemtë e mirë një, të këqijtë zero.”

Policia kontrolloi banesën e të dyshuarit dhe ndërmori masa evakuimi për banorët përreth për arsye sigurie. Megjithatë, autoritetet theksuan se nuk besojnë në një kërcënim të vazhdueshëm për komunitetin lokal.

Shefi i policisë së Palm Springs-it, Andy Mills, u shpreh se qyteti do të dalë më i fortë pas këtij sulmi. “Vendosmëria jonë për të vazhduar jetën siç e njohim këtu në Palm Springs mbetet e pandërprerë”, tha ai.

Drejtori i klinikës, Dr. Maher Abdallah, konfirmoi se shpërthimi kishte dëmtuar zyrën e konsultimeve, por laboratori i IVF dhe të gjitha embrionet e ruajtura shpëtuan të padëmtuara. Në një prononcim për Associated Press, ai tha: “Falë Zotit që sot nuk kishim pacientë në klinikë”, transmeton albinfo.ch.

Ndërprerje e trenave në Zvicrën Lindore

Shërbimi hekurudhor në stacionin St. Fiden, në veri të qytetit të St. Gallen, është pezulluar dhe pritet të mbetet i ndërprerë deri në orët e para të së martës. Sipas portalit të ndërprerjeve të SBB-së (Hekurudhat Federale Zvicerane), kjo ndalesë e papritur vjen si pasojë e një “ngjarjeje të jashtme”, pa dhënë më shumë detaje mbi natyrën e incidentit, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Si rrjedhojë, udhëtarët janë të detyruar të përdorin autobusë zëvendësues, ndërsa linjat hekurudhore midis St. Gallen dhe Goldach/Rorschach, si dhe St. Gallen dhe Wittenbach/Romanshorn, janë ndërprerë. Ndikimi është i gjerë, duke përfshirë linjat EC, IC5, IR13, RE1, S1, S2, S4, S5 dhe S82.

Aktualisht, autobusët zëvendësues po operojnë në këto itinerare:

  • St. Gallen – Rorschach (pa ndalesa)

  • St. Gallen – St. Gallen Fiden – Wittenbach

  • St. Gallen – St. Gallen Fiden – Mörschwil – Goldach

Megjithatë, SBB paralajmëron se sigurimi i mjeteve zëvendësuese po has vështirësi për shkak të kërkesës së lartë, çka ka çuar në mbingarkesë të atyre që janë në përdorim, transmeton albinfo.ch.

Qytetetarët thanë se treni S1 nga Romanshorn ishte anuluar në Wittenbach. “Na u desh të merrnim autobusin dhe tani do të humbas trenin tim Eurocity në Cyrih,” tha ai, duke shtuar se tani duhet të kërkojë një lidhje alternative për të arritur në Milano.

SBB u rekomandon udhëtarëve që, nëse është e mundur, të shtyjnë udhëtimin e tyre për një kohë tjetër për të shmangur pritjet dhe vonesat.

Udhëtarët këshillohen të kontrollojnë aplikacionin zyrtar të SBB-së ose faqen e internetit për përditësime në kohë reale lidhur me zhvillimet dhe ndryshimet në oraret, transmeton albinfo.ch.

Seanca e Kuvendit të Kosovës vazhdon sot

Sot në orën 10:30 pritet të vazhdojë për herë të 18-të seanca për konstituimin e Kuvendit të Kosovës, pa ndonjë shenjë të qartë për zgjidhjen e bllokadës politike që po zgjat tashmë prej një muaji, shkruan albinfo.ch.

Që nga betimi i deputetëve më 19 prill, procesi ka ngecur në zgjedhjen e kryetarit të ri të Kuvendit. Kandidatja e Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), Albulena Haxhiu, deri në seancën e fundit të mbajtur të shtunën, nuk ka arritur të sigurojë shumicën e nevojshme për t’u zgjedhur. Pas disa dështimeve radhazi për votim të hapur, kryesuesi i seancës, Avni Dehari, ka propozuar kalimin në votim të fshehtë, por as kjo nuk ka çuar në ndonjë përparim konkret.

Përfaqësuesja e LVV-së, Mimoza Kusari-Lila, ka shprehur pakënaqësinë me ritmin aktual të zhvillimeve në Kuvend, duke thënë se “48-orëshi nuk po sjell rezultat”, dhe ka propozuar që mbledhjet të mbahen më rrallë, duke sinjalizuar lodhjen politike nga ky ngërç i vazhdueshëm.

Vazhdimi i sotëm i seancës shihet më tepër si një formalitet, sesa si një hap konkret drejt zhbllokimit institucional, transmeton albinfo.ch.

Lajmet kryesore nga Zvicra për këtë javë

Rregullat e reja zvicerane mund të kufizojnë imigracionin nga BE-ja, dhe një çift holandez pa miq, të cilit i është mohuar shtetësia zvicerane, janë ndër ngjarjet që kanë marrë më shumë vëmendje këtë javë.

Qeveria zvicerane rishikon klauzolën e saj mbrojtëse për të kënaqur BE-në

Si pjesë e raundit të fundit të negociatave midis Bernës dhe Brukselit, Zvicra duhet të ndryshojë kushtet sipas të cilave mund të kufizojë imigracionin nga BE-ja, e ashtuquajtura “klauzolë mbrojtëse”.

Sipas ndryshimeve të propozuara, qeveria zvicerane mund të vendosë të kufizojë përkohësisht imigracionin nga vende të caktuara për shkak të “problemeve serioze ekonomike ose sociale”.

Këshilli Federal mund të shqyrtojë aktivizimin e klauzolës nëse përcakton se këto vështirësi ekzistojnë në të gjithë Zvicrën ose në rajone ose sektorë të caktuar.

Të qenit pa miq në Zvicër nuk është shenjë e mirë për natyralizimin

Një çift nga Holanda, të cilët kanë jetuar në Zvicër për 20 vjet, panë kërkesën e tyre për natyralizim të refuzuar.

Një nga arsyet e përmendura për refuzimin: ata kanë vetëm disa miq në komunitetin e tyre lokal.

Mungesa e miqve dhe të njohurve në komunitetin e tyre lokal, Unteriberg në kantonin Schwyz, do të thotë që çifti nuk është “i integruar mjaftueshëm” dhe për këtë arsye nuk mund të marrë shtetësinë zvicerane, tha kryetari i bashkisë së qytetit, Ruedi Keller, i cili është gjithashtu anëtar i komitetit të natyralizimit.

Arsyet pse banorët e huaj largohen nga Zvicra

Numri i banorëve të huaj që largohen nga Zvicra për t’u kthyer në shtëpi, me dëshirë apo pa dëshirë, është shumë mbi mesataren e BE-së.

Ka shumë arsye për këtë, duke përfshirë edhe mungesën e lejes së punës.

Leja që morën shtetasit nga vendet jo-BE/EFTA mund të jetë e lidhur me punët e tyre, dhe sapo të mbarojë kontrata e tyre e punës, ata duhet të largohen nga vendi, transmeton albinfo.ch.

Arsyet e tjera për largimet jashtë vendit përfshijnë daljen në pension nga puna në Zvicër, familjen, si dhe arsye profesionale të paspecifikuara.

Zvicra përgatitet të “mirëpresë” kompanitë e huaja hekurudhore

Sipas kushteve të marrëveshjeve dypalëshe që Zvicra përfundoi me Bashkimin Evropian në dhjetor 2024, kompanitë e huaja të transportit do të jenë në gjendje të ofrojnë shërbime treni në Zvicër dhe anasjelltas, shkruan The Local. Ende nuk dihet se cilët operatorë të huaj, përveç atyre që janë tashmë aktivë në territorin zviceran si Trenitalia, TGV Lyria dhe Deutsche Bahn, do të përfitojnë nga kjo hapje.

Megjithatë, Këshilli Federal po vendos direktiva se si do të zbatohet sistemi i ri në Zvicër.

Pensionistët nxiten të vazhdojnë të punojnë

Mosha e daljes në pension sipas statutit në Zvicër është 65 vjeç, por Këshilli Federal do të donte që popullsia të punonte më gjatë.

Arsyeja është se numri i pensionistëve që marrin pensionin shtetëror të shtyllës së parë po rritet, ndërsa numri i njerëzve aktivë në tregun e punës, ata që paguajnë në skemën e kompensimit social, po zvogëlohet.

Qeveria thotë se për ta mbajtur sistemin në një gjendje të mirë financiare, njerëzit duhet ta shtyjnë daljen në pension.

Joe Biden diagnostikohet me kancer

Ish-presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Joe Biden është diagnostikuar me një “formë agresive” të kancerit të prostatës, ndërsa bëhet e ditur se tashmë kanceri i është përhapur edhe në kocka, sipas një deklarate nga zyra e tij, transmeton albinfo.ch.

“Javën e kaluar, presidenti Joe Biden u vizitua për një zbulim të ri në prostatës, pasi përjetoi simptoma në rritje të urinës. Të premten, ai u diagnostikua me kancer të prostatës, i karakterizuar nga një rezultat Gleason prej 9 (Grupi i shkallës 5) me metastazë në kockë. Ndërsa kjo përfaqëson një formë më agresive të sëmundjes, kanceri duket se është i ndjeshëm ndaj hormoneve, gjë që lejon një menaxhim efektiv”, thuhet në deklaratë, raporton CNN.

Alain Berset flet për kriteret që duhet të përmbushë Kosova për anëtarësim në KiE

Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Alain Berset, ka folur për kushtet që duhet të përmbushë Kosova për anëtarësim në këtë këshill.

Berset ka deklaruar se njëra nga këto kushte është që vendi ta njeh Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

“Për t’u bërë pjesë e Këshillit të Evropës duhet të përmbushen disa kritere. Njëri prej kushteve është të bëheni anëtare e Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ta njihni Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, trupën më të rëndësishme të Këshillit të Evropës dhe poashtu të zbatoni të gjitha vendimet e GjEDNj-së”, ka thënë ai për KlanKosova, transmeton albinfo.ch.

“Mendoj se kjo është në interes të të gjithë qytetarëve, pra shteteve, vendeve anëtare, që ta kenë mundësinë të kenë qasje në Gjykatë dhe të njihen me të gjitha shkeljet e të drejtave të njeriut dhe poashtu t’i adresojnë ato dhe të merren vendime për to. Kjo është njëra, ndërkaq një pikë tjetër është siç e dini përfshirja dhe diskutimet me të gjithë qytetarët që jetojnë në territorin e Kosovës, poashtu në pjesën veriore. E dini saktësisht disa pika të kushteve të vendosura në tavolinë nga ana e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës që do të jetë një element kyç dhe shumë i rëndësishëm i të gjitha diskutimeve”, ka thënë Berset.

Merz do të shqyrtojë modelin italian të azilit me Shqipërinë

Kancelari gjerman  Friedrich Merz e sheh të mundshme të zhvillohen procedura azili në vendet jashtë BE-së për të frenuar migrimin e parregullt në Evropë. Gjatë vizitës së tij të parë si kancelar në Romë, Friedrich Merz (CDU) bëri thirrje për bashkëpunim me vendet e treta për të frenuar migrimin e parregullt në Evropë.

“Ne ramë dakord të angazhohemi kundër migrimit të parregullt në Bashkimin Evropian në mënyrë më të vendosur se më parë,” tha Merz të shtunën (17.05.) në një konferencë të përbashkët shtypi me kryeministren italiane Giorgia Meloni.

“Iniciativat e ndërmarra nga Italia muajt e fundit, veçanërisht me disa vende mesdhetare, kanë qenë jashtëzakonisht të suksesshme. Këto janë nisma të mira që ne i mbështesim edhe në Gjermani”, tha Merz. Merz dëshiron të verifikojë edhe modelin italian me Shqipërinë. Në lidhje me ndalimin e përkohshëm të këtyre planeve në Itali nga gjyqësori, kreu i CDU tha gjatë vizitës së tij të parë si kancelar në Romë se ishte në dijeni të vendimeve të gjykatave. “Por sigurisht kjo mund të jetë ende një opsion,” shtoi ai.

Qendra bosh në Shqipëri

Koalicioni në Romë, i përbërë nga tri parti të djathta dhe konservatore,  kërkon të zhvendosë në Shqipëri procedurat e azilit për emigrantët e kapur në Mesdhe, por kjo është penguar disa herë nga drejtësia. Gjykata Evropiane e Drejtësisë aktualisht po shqyrton nëse një trajtim i tillë i migrantëve është në përputhje me ligjin evropian. Kampet e ndërtuara posaçërisht në Shqipëri, kanë qenë kryesisht bosh prej muajsh. Deri më tani, modeli nuk ka funksionuar.

Merz tha se zhvendosja e procedurave të azilit do të shqyrtohet pavarësisht përvojës në Itali. Kjo “sigurisht nuk është zgjidhja e problemit”. “Është një kontribut për ta bërë problemin më të vogël”. Merz këmbënguli gjithashtu në zbatimin e shpejtë të reformës evropiane të azilit dhe zgjerimin e bashkëpunimit brenda BE-së në luftën kundër migracionit të parregullt.

“Nuk do të shkelim më frenat kur bëhet fjalë për zgjidhjen e problemeve në Bashkimin Evropian.”/DW

Komuna malore zvicerane evakuohet pjesërisht për shkak të kërcënimit nga rrëshqitjet e dheut

Një pjesë e komunës së Blatten në kantonin Valais u detyrua të evakuohej të shtunën në mbrëmje për arsye sigurie pas një rrëshqitjeje dheu në fillim të kësaj jave.

Një rrëshqitje dheu në rajonin “Petit Nesthorn”, e cila gjithashtu rrëmbeu një pjesë të akullnajës Birch, shkaktoi një rrjedhë të rrëmbyeshme disa ditë më parë në luginën Lötschental në kantonin Valais. Ajo u ndal rreth 500 metra sipër lumit Lonza, jashtë fshatit Blatten.

Për shkak të paqëndrueshmërisë së vazhdueshme, ekziston një rrezik real i një rrëshqitjeje dheu, thanë autoritetet në Blatten të shtunën në mbrëmje. Për të mbrojtur popullsinë, një pjesë e komunës në jug të Lonzës u evakuua.

Situata më pas mbeti e qetë gjatë gjithë natës, tha një zyrtar lokal për agjencinë e lajmeve Keystone-SDA të dielën. Pa u vërejtur ndryshime të mëdha, janë ngritur poste vëzhgimi për të vazhduar monitorimin e zonës së kërcënuar, transmeton albinfo.ch.

Rruga midis Ried dhe Blatten u mbyll të shtunën në mbrëmje. Ajo u rihap në mëngjes, por mbetet nën mbikëqyrje. Dy shtigje ecjeje janë mbyllur gjithashtu nga autoritetet deri në njoftim të mëtejshëm.

Akullnaja Birch ka qenë nën mbikëqyrje që nga vitet 1990. Sipas autoriteteve lokale, arsyeja për rrezikun aktual mund të jetë shkrirja e afërt e borës në lartësi prej 2,500 metrash e lart.

Autoritetet duhej të jepnin informacione të mëtejshme mbi situatën herët pasditen e së dielës.

Kur ka të drejtë qiradhënësi juaj zviceran t’ju nxjerrë nga shtëpia?

Të urdhërohesh të largohesh nga apartamenti yt është makthi më i keq i çdo qiramarrësi. Çfarë mund ta shtyjë një pronar të ndërmarrë këtë hap drastik dhe çfarë mund të bësh në lidhje me të në Zvicër?

Në mendjet e shumë njerëzve, dëbimet ndodhin vetëm në situata ekstreme, si mospagimi i qirasë ose të qenit një qiramarrës nga ferri.

Por ngjarjet e fundit kanë treguar se kjo nuk është gjithmonë rasti.

Vitin e kaluar, mediat zvicerane raportuan gjerësisht dëbimin e fundit të 49 qiramarrësve në qytetin Windish në Aargau, të cilëve u është urdhëruar të largohen nga banesat e tyre për t’u bërë vend azilkërkuesve.

Në një rast të veçantë, të premten, një qiramarrës në Seegräben, kantoni i Cyrihut, iu dha gjithashtu urdhri i tij i marshimit në mënyrë që apartamenti i tij me pesë dhoma të mund të përdoret për të strehuar refugjatët.

Kjo mund të duket si një masë radikale në një vend që zbaton ligjin si Zvicra – dhe është.

Megjithatë, sipas platformës së lajmeve 20 Minutes, në të dyja rastet kishte “kufizime të veçanta” që çuan në dëbime.

Meqenëse objektet federale për refugjatët janë plot, “qeveria kërkon që çdo kanton të pranojë një numër të caktuar refugjatësh. Pastaj, secili organizohet sipas dëshirës.”

Në rastin e Windish, pronari i apartamenteve arriti një marrëveshje me komunën. Në Seegräben, apartamenti i takon qytetit, i cili është i detyruar të gjejë strehim për azilkërkuesit kudo që të jetë e mundur.

Secili prej këtyre qiramarrësve tani duhet të gjejë një strehim tjetër, megjithëse afati kohor që ata morën për t’u larguar nuk është bërë publik.

A duhet të keni frikë se mos dëboheni për të bërë vend për dikë tjetër?

Kjo është shumë e pamundur, megjithëse jo krejtësisht e pamundur, siç tregojnë shembujt e mësipërm.

Ka shumë më tepër gjasa të dëboheni për arsye të tjera, më e zakonshmja është mospagimi i qirasë.

Natyrisht, qiradhënësi nuk dëshiron të mbajë një qiramarrës që nuk paguan, veçanërisht pasi tregu i banesave është i ngushtë në shumë pjesë të Zvicrës, dhe ata mund të gjejnë lehtësisht dikë që është i gatshëm dhe i gatshëm të paguajë qira, transmeton albinfo.ch.

Në një rast të tillë, qiradhënësi mund të marrë disa masa drastike, të cilat përcaktohen në kontratën tuaj të qirasë.

Ja çfarë mund të ndodhë

Nëse nuk arrini një marrëveshje miqësore me qiradhënësin tuaj para kohës së muajit kur duhet të paguani qiranë, prisni të merrni një letër të regjistruar që ju kujton të paguani qiranë brenda një periudhe të caktuar.

Nëse nuk e bëni këtë, do të dërgohet njoftimi i dytë, me një njoftim se, përveç qirasë fillestare të humbur, do të duhet të paguani pagesa tremujore paraprake të qirasë dhe tarifave shtesë.

Në rast se qiraja ende nuk paguhet, letra e tretë që merrni do të përfshijë një kërcënim për ndërprerjen e kontratës së qirasë nëse të gjitha pagesat e prapambetura (dhe ndoshta edhe interesat) nuk paguhen brenda 10 ditëve.

Nëse kjo ndodh, qiradhënësi ka të ngjarë të fillojë procedurat e dëbimit përmes gjykatës së strehimit në juridiksionin tuaj (Mietgericht në gjermanisht, Tribunal des baux et loyers në frëngjisht dhe tribunale degli affitti në italisht).

Kjo është një procedurë e përgjithshme, megjithëse mund të ndryshojë nga një kanton në tjetrin.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë që duhet të largoheni menjëherë nga banesat tuaja.

Sipas Shoqatës së Qiramarrësve Zviceranë (ASLOCA), “nëse dëbimi është i vlefshëm, qiramarrësi ka të drejtë për një zgjatje,  domethënë një periudhë shtesë në mënyrë që të jetë në gjendje të gjejë një strehim të ri.”

Periudha e zgjatjes përcaktohet bazuar në rrethana të ndryshme, të tilla si situata në tregun e banesave, si dhe situata personale, familjare dhe financiare e qiramarrësit.

Si mund ta shmangni dëbimin për mospagesë të qirasë?

Këto ditë më shumë njerëz se zakonisht përpiqen të sigurojnë jetesën, veçanërisht duke pasur parasysh çmimet më të larta të shumë mallrave të konsumit, të nxitura nga inflacioni, si dhe kostot në rritje të energjisë dhe sigurimeve shëndetësore.

Kjo nuk është asgjë për t’u turpëruar, dhe ndihma është në dispozicion.

Kudo që të jetoni në Zvicër, ka shërbime këshillimi për njerëzit që kanë kaluar kohë të vështira. Këta janë numra për të telefonuar në kantonet gjermanishtfolëse dhe ato franceze.

Është e rëndësishme të zgjidhni këto çështje sepse të kesh një vendim gjyqësor kundër jush, ose një histori problemesh, do të lërë një njollë në të dhënat tuaja, gjë që do t’ju pengojë të merrni me qira një apartament tjetër, të merrni një kartë krediti, hipotekë ose një lloj tjetër kredie.

Dhe nëse jeni i huaj, problemet ligjore dhe borxhet mund t’ju pengojnë të merrni shtetësinë zvicerane.

Plani i madh i kursimeve në Austri: Çfarë po shkurtohet dhe si mund t’ju ndikojë?

Qeveria e Austrisë ka zbuluar shkurtime të mëdha shpenzimesh dhe rritje taksash për të trajtuar deficitin e saj në rritje. Ja se si paketa e kursimeve mund të ndikojë në jetën e përditshme në të gjithë vendin.

Austria po shtrëngon buxhetin e saj kombëtar. Ministri i Financave Markus Marterbauer ka zbuluar një paketë kursimesh dyvjeçare të hartuar për të vënë nën kontroll deficitin e vendit, duke mbledhur 15 miliardë euro përmes një kombinimi shkurtimesh shpenzimesh dhe rritjesh taksash.

Shkurtimet janë të përhapura  nga programet klimatike deri te skemat e pensionit të parakohshëm  ndërsa disa fusha, duke përfshirë mbrojtjen dhe arsimin, janë kryesisht të mbrojtura. Ndikimi i plotë i paketës do të shpaloset gjatë dy viteve të ardhshme, por disa ndryshime do të ndihen që këtë verë.

Pse Austria po bën shkurtime tani?

Deficiti i Austrisë parashikohet të arrijë 4.5 përqind në vitin 2025 dhe 4.2 përqind në vitin 2026, shumë mbi limitin prej 3 përqind të BE-së. Paketa e kursimeve është pjesë e një përpjekjeje për ta ulur këtë shifër dhe përfundimisht për të dalë nga procedura e deficitit të tepërt të BE-së, nën të cilën Austria pritet të mbetet deri në vitin 2028, sipas ORF. Edhe me këto korrigjime, buxheti mbetet i sforcuar dhe qeveria i ka përshkruar vitet e ardhshme si financiarisht “të vështira”.

Tatimet dhe tarifat po rriten

Të ardhurat do të rriten përmes një sërë rritjesh të taksave dhe tarifave. Bonusi i klimës (Klimabonus) po hiqet tërësisht, duke kursyer 2 miliardë euro çdo vit. Taksat e duhanit, taksat e lojërave të fatit dhe tarifat administrative po rriten, duke përfshirë koston e pasaportave austriake, të cilat mund të rriten nga 75.90 euro në rreth 109 euro.

Dividendët më të lartë nga kompani të tilla si OMV, ÖBB dhe Asfinag do të futen gjithashtu në buxhet, raportoi Der Standard, transmeton albinfo.at.

Qeveria po anulon gjithashtu pjesën e tretë të uljes së taksës së progresionit të ftohtë, me vlerë 440 milionë euro nga viti 2026.

Financimi për klimën dhe lëvizshmërinë po shkurtohet

Programet mjedisore dhe të lidhura me transportin janë ndër më të goditurat. Më shumë se 550 milionë euro do të shkurtohen nga shpenzimet për klimën në vitin 2025, duke u rritur në 820 milionë euro në vitin 2026. Fondi i Klimës dhe Energjisë, i cili mbështet lëvizshmërinë elektrike, kërkimin e energjisë dhe infrastrukturën, do të humbasë mbi gjysmën e buxhetit të tij.

Subvencioni popullor për zëvendësimin e ngrohjes “Raus aus Öl & Gas” nuk do të pranojë më aplikime të reja nga viti 2025. Ndërsa subvencionet për makinat elektrike do të eliminohen, mbështetja e kufizuar do të mbetet për infrastrukturën publike të karikimit.

Klimaticket do të jetë ende i disponueshëm, por versioni falas për 18-vjeçarët po hiqet. Klimaticket standard do të rritet në çmim me rreth 200 euro në dy faza duke filluar nga gushti.

Disa projekte infrastrukturore të ÖBB do të vonohen dhe Ministria e Infrastrukturës është e ngarkuar të kontribuojë me gati 400 milionë euro në kursime gjatë dy viteve.

Pensionistët dhe punëtorët përballen me ndryshime

Dalja në pension e parakohshme me zbritje do të kufizohet, duke prekur veçanërisht njerëzit që filluan të punonin menjëherë pas shkollës.

Pensionistët do të paguajnë më shumë për sigurimin shëndetësor, me normën e kontributit që rritet nga 5.1 në 6 përqind. Kjo i shton rreth 11 euro në muaj një pensioni bruto prej 2,000 eurosh.

Tarifa vjetore e Kartës Elektronike do të rritet gjithashtu nga 13.80 euro në 25 euro. Qeveria tashmë ka hequr lejen arsimore dhe një iniciativë e re synon të mbajë më shumë punëtorë të moshuar në punësim. Së bashku, këto masa pritet të kursejnë 1.4 miliardë euro në vitin 2026.

Ndihmat familjare dhe ndihma e huaj gjithashtu ndikuan.

Ministria për Çështjet e Familjes do të kursejë 45 milionë euro në vitin 2025 dhe 53 milionë euro në vitin 2026 duke i dhënë fund indeksimit të përfitimeve familjare nga viti 2026 dhe duke zvogëluar mbështetjen për ukrainasit që jetojnë në Austri.

Duke filluar nga nëntori i vitit 2025, pagesat e përfitimeve familjare për përfituesit ukrainas do të ulen, të kompensuara nga një subvencion mujor prej 3 milionë eurosh.

Ministria e Jashtme po kontribuon gjithashtu në shkurtime, duke zvogëluar buxhetet e bashkëpunimit për zhvillim dhe ndihmës për fatkeqësitë. Financimi për Agjencinë Austriake të Zhvillimit dhe Fondin e Fatkeqësive të Huaja do të bjerë nga 219 milionë euro në 149 milionë euro deri në vitin 2026.

Shpenzimet për arsimin po rriten – por jo pa shkurtime

Pavarësisht masave shtrënguese, buxheti i arsimit do të rritet me 407 milionë euro në vitin 2025 dhe 551 milionë euro në vitin 2026.

Pjesa më e madhe e kësaj rritjeje është për shkak të kostove të pagave dhe numrit në rritje të studentëve.

Janë planifikuar gati 900 pozicione të reja mësimdhënieje, duke përfshirë role të përqendruara në mbështetjen e gjuhës gjermane. Megjithatë, ministria duhet të kursejë rreth 80 milionë euro përmes reduktimeve në administratë dhe programeve të tilla si mësimdhënia në grup.

Ushtria dhe universitetet janë të mbrojtura

Forcat e Armatosura Austriake do të marrin një rritje financimi si pjesë e “Planit të Rindërtimit 2032+” të qeverisë. Buxheti i mbrojtjes i vitit 2025 do të rritet me 349 milionë euro, i ndjekur nga një rritje e mëtejshme prej 370 milionë eurosh në vitin 2026. Megjithatë, shpenzimet administrative do të shkurtohen.

Universitetet dhe universitetet e shkencave të aplikuara do të vazhdojnë të marrin 16 miliardë eurot e plota të dakordësuara në kontratat e tyre të performancës deri në vitin 2027.

Çfarë vjen më pas?

Buxheti do të debatohet në Këshillin Kombëtar midis 16 dhe 18 qershorit dhe pritet të hyjë në fuqi më 1 korrik.

Ajo që mbetet e paqartë është se si do të kontribuojnë shtetet federale të Austrisë. Qeveria dëshiron që shtetet ta përgjysmojnë borxhin e tyre të ri deri në vitin 2027, por planet e kursimit në nivel shtetëror nuk janë zbuluar ende.

Çfarë është “certifikata familjare” e Zvicrës dhe kush duhet ta ketë atë?

Ndoshta e dini tashmë që zviceranët thjesht i duan dokumentet dhe kanë një dokument zyrtar për pothuajse gjithçka, nga regjistrimi në një komunë banimi deri te një certifikatë familjare.

Zviceranët janë shumë efikasë dhe të organizuar mirë në mënyrën se si mbajnë gjurmët e të gjithëve në vend  ku jetojnë, çfarë bëjnë dhe të gjitha llojet e informacioneve të tjera personale.

Të gjithë janë pothuajse të “njohur” për autoritetet lokale, kështu që të qëndrosh nën radar në Zvicër nuk është një mundësi.

Kjo është arsyeja pse çdo herë që zhvendoseni, duhet të informoni jo vetëm postën, por edhe komunën tuaj të banimit,  çregjistrohuni nga adresa e vjetër dhe regjistrohuni në atë të renë, raporton thelocal. Autoritetet zvicerane duan të dinë se kush jeton në vendin e tyre dhe ku.

Një nga burimet e informacionit zyrtar janë të dhënat e gjendjes civile, ku të gjithë janë të regjistruar, nga lindja deri në vdekje dhe kudo midis tyre.

Një shembull i tillë është certifikata familjare.

Çfarë është ky dokument?

Për shumë dekada, në fakt shekuj, të gjitha familjet zvicerane kishin një libër zyrtar të të dhënave familjare, i cili u lëshohej atyre nga zyra e gjendjes civile pas martesës.

Ai përditësohej, shpesh me dorë, pas çdo ngjarjeje në jetë, siç janë lindjet, divorcet dhe vdekjet.

Këto libra ishin në përdorim deri në vitin 2004. Pas kësaj date ato nuk lëshoheshin më, por mbeten të vlefshme deri më sot për ata që ende i kanë dhe mund të përditësohen ende.

Por, megjithatë, gjatë 20 viteve të fundit, një “certifikatë familjare” e ka zëvendësuar librin.

Ndërsa nuk është më aq e rëndë, ajo ende u lëshohet çifteve pas martesës dhe përditësohet me çdo ndryshim të statusit civil.

A e kanë të gjithë në Zvicër një të tillë?

Ndërsa fillimisht ishte menduar vetëm për qytetarët zviceranë, sot të gjithë ata që martohen në Zvicër e marrin këtë dokument, pavarësisht kombësisë.

Njerëzit që janë martuar jashtë vendit para se të vinin në Zvicër nuk kanë nevojë për një të tillë, megjithëse lindjet, divorcet dhe vdekjet që kanë ndodhur gjatë qëndrimit në vend do të regjistrohen në një zyrë zvicerane të gjendjes civile, shkruan albinfo.ch.

Si mund të porosisni një kopje të certifikatës familjare ose një dokumenti tjetër zyrtar nga një zyrë e gjendjes civile?

Në varësi të kombësisë suaj dhe kohës kur keni ardhur në Zvicër, disa dokumente, si për shembull certifikata e lindjes, mund të jenë të disponueshme vetëm nga vendi juaj i origjinës.

Por nëse një ngjarje, si martesa ose lindja e fëmijës suaj, ka ndodhur në Zvicër, mund ta porosisni këtë certifikatë nga zyra juaj lokale e gjendjes civile.