Archives

Pritet një rritje e moderuar për sezonin e turizmit dimëror zviceran

Posted on by BR

Efektet e para të politikës tregtare të Shteteve të Bashkuara nën Donald Trump po bëhen të dukshme dhe ka të ngjarë të intensifikohen në muajt në vijim.

Për sezonin e dimrit nga nëntori në prill, ekonomistët presin një rritje prej 0.9% në 18.7 milionë qëndrime me netë – pas rritjes prej 2.3% në verë dhe 2.8% dimrin e kaluar, shkruan Swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Kërkesa vendase mbetet në një nivel të lartë pavarësisht ekonomisë së dobët dhe papunësisë pak në rritje. Stabiliteti i çmimeve dhe një ndjenjë pak më e mirë e konsumatorëve do të ofronin hapësirë ​​shtesë për manovrim në buxhetet e udhëtimit.

BAK Economics parashikon një rritje prej 0.5% dhe 9.4 milionë qëndrime me netë nga mysafirët zviceranë.

Azia nën nivelin para krizës

Pritet një rritje prej 1.3% në 9.3 milionë qëndrime me netë për mysafirët nga jashtë vendit. Kërkesa nga Evropa mbetet “çuditërisht e fortë” pavarësisht dobësisë ekonomike. Mbështetur nga kursi i qëndrueshëm i këmbimit të euros dhe normat e interesit, pritet një rritje prej 0.9% në 5.5 milionë qëndrime me netë.

BAK Economics pret që rritja nga SHBA-ja dhe Azia të ngadalësohet. Për herë të parë që nga viti 2021, qëndrimet me netë nga mysafirët amerikanë nuk ka më gjasa të shohin rritje dyshifrore në dimër – të rënduara nga dollari i dobët dhe politika tarifore e Trump. Megjithatë, pritet një rritje prej 1.5% në 1.2 milionë qëndrime me netë, pasi turistët amerikanë janë relativisht më pak të ndjeshëm ndaj çmimeve.

Edhe pse kërkesa nga Azia ka të ngjarë të rritet, ajo do të mbetet e ndrydhur. Kjo për shkak se Kina dhe vendet e Azisë Juglindore janë ende nën nivelin para koronavirusit. Pritet një rritje prej 4.2% në 297,000 qëndrime me netë për Kinën, 2% në 212,000 për Indinë dhe 0.4% në 693,000 për pjesën tjetër të Azisë.

Tarifat amerikane pengojnë perspektivat

Politika tregtare e SHBA-së ka të ngjarë të ketë një ndikim më të madh në verën e vitit 2026. Çmimet më të larta të importit dhe besimi më i ulët i konsumatorit mund të ulin aktivitetin e udhëtimit – përfshirë Evropën. BAK Economics pret një ngadalësim të mëtejshëm në verë, veçanërisht nga Amerika e Veriut dhe Evropa.

Në planin afatgjatë, instituti sheh një ndryshim strukturor në tregjet e distancave të gjata: Ndërsa SHBA-ja, Kina dhe India ishin kohët e fundit ndër nxitësit më të rëndësishëm të rritjes, Australia, Kanadaja, Brazili dhe Meksika tani po fitojnë rëndësi.

Kjo do ta bëjë strukturën e mysafirëve më të larmishme, por në të njëjtën kohë më komplekse – me mundësi të reja për shkak të ndryshimeve në kohët e udhëtimit dhe një shpërndarjeje më të barabartë të kërkesës gjatë gjithë vitit.

Duke parë prapa në sezonin veror të vitit 2025, BAK arrin një bilanc pozitiv: me 25 milionë qëndrime netësh, u vendos një rekord tjetër, i nxitur nga ngjarje të mëdha si Kampionati Evropian i Futbollit për Femra dhe Konkursi i Këngës në Eurovision në Bazel.

Buxheti dhe Plani i Rritjes, 21 organizata i shkruajnë presidentes Osmani

Posted on by Drin Reçica

21 organizata të shoqërisë civile i janë drejtuar me një letër presidentes Vjosa Osmani për ndërmjetësim politik në çështjen e miratimit të buxhetit dhe marrëveshjen për Planin e Rritjes para se të shpërbëhet parlamenti, përcjell albinfo.ch.

Mes tjerash në letër theksohet se e ardhmja financiare e vendit dhe mirëqenia e qytetarëve nuk duhet të bëhen peng i bllokadave politike.

“Jemi të vetëdijshëm se ka shumë çështje që kërkojnë vëmendje urgjente nga Kuvendi i Kosovës në këtë periudhë të ndjeshme politike. Megjithatë, vlerësojmë se dy ndër to janë veçanërisht të domosdoshme dhe për të cilat mund të arrihet pajtim i gjerë ndërmjet të gjitha forcave politike. Miratimi i buxhetit për vitin e ardhshëm dhe miratimi i Marrëveshjeve ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Bashkimit Evropian për Planin e Rritjes para shpërbërjes së Kuvendit”.

“Po ashtu, si rrjedhojë e bllokadës institucionale shumë-mujore Kosova është vendi i vetëm në rajon që ende nuk i ka ratifikuar Marrëveshjet me Bashkimin Evropian për Planin e Rritjes. Kjo po e pamundëson arkëtimin e parapagesës dhe disbursimin e këstit të parë për masat e zbatuara sipas kësaj marrëveshjeje dhe humbjen e një mundësie të rëndësishme për të rikthyer besimin e Bashkimit Evropian dhe qytetarëve në përkushtimin e institucioneve të vendit ndaj procesit të integrimit evropian”, thuhet mes tjerash në letrën e këtyre organizatave.

“Duke pasur parasysh rolin tuaj kushtetues dhe konsensual, ju bëjmë thirrje që të ndërmerrni iniciativë për ndërmjetësim politik, duke ftuar partitë parlamentare që të gjejnë një zgjidhje të përkohshme e funksionale për çështjen e buxhetit dhe marrëveshjeve në fjalë, para se të shpërbëhet Kuvendi aktual dhe vendi të shkojë në zgjedhje”

Ato kanë propozuar disa rrugë të mundshme ligjore dhe të zbatueshme që i gjeni më poshtë:

Qeveria në detyrë të dorëzojë në Kuvend Projektligjin e buxhetit për vitin 2026, në përputhje me kompetencat që i jep Ligji për Qeverinë si dhe në pajtim me ligjet dhe Kushtetutën dhe aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese, në mënyrë që Kuvendi aktual ta miratojë një buxhet të rregullt për vitin e ardhshëm me procedurë të përshpejtuar. Ky është edhe opsioni më i mirë dhe më i sigurtë, marrë parasysh se themelimi i institucioneve të reja mund të zvarritet për muaj të tërë, siç ndodhi gjatë këtij viti. Theksojmë se Qeveria e re, pas konstituimit, mund ta plotësojë dhe ndryshojë buxhetin dhe përshtasë disa nga linjat sipas programit të saj.Nëse opsoni më lartë nuk realizohet, atëherë Kuvendi aktual të paktën të votojë një zgjatje të buxhetit aktual deri në fund të muajit mars 2026, duke u bazuar në dispozitat e nenit 24 të Ligjit për Menaxhimin e Financave Publike, në mënyrë që të garantohet funksionimi bazik i shtetit dhe stabiliteti financiar deri në formimin e institucioneve të reja.Një hap i tillë, përveçse do të shmangte rrezikun e një krize buxhetore të paprecedentë, do të sillte edhe qetësi e siguri më të madhe për qytetarët, sidomos për ata dhe ato që varen nga pagat dhe transferet publike, duke i shpëtuar nga ndjenja e ankthit dhe pasigurisë ekonomike gjatë periudhës zgjedhore. Një stabilitet i tillë financiar dhe institucional do të ishte thelbësor edhe për mbarëvajtjen e procesit demokratik, duke u mundësuar qytetarëve të ushtrojnë të drejtën e tyre të votës në mënyrë të lirë, dhe pa ndjenja presioni ekonomik apo pasigurie për të ardhmen.Të ratifikohet Marrëveshja e Facilitetit, tashmë e negociuar dhe nënshkruar nga Komisioni Evropian dhe Qeveria e Kosovës. Po ashtu, të nënshkruhet Marrëveshja e Huasë nga Zëvendësministri përgjegjës në detyrë në MFPT, duke qenë se nuk ka mandat deputeti. Duam të theksojmë se nënshkrimi i kësaj marrëveshjeje nuk e shkel Ligjin për Qeverinë meqenëse iniciimi i saj ka ndodhur më 4 dhjetor 2024, në kohën kur Qeveria kishte mandat të plotë. Vetëm kur të ratifikohen këto dy marrëveshje, Kosova mund të përfitojë nga Plani i Rritjes.Ne rekomandojmë që në shërbim të përshpejtimit të procedurave, të përdoret Neni 123 i Rregullores së Kuvendit për anashkalimin e afateve dhe veprimeve tjera procedurale në mënyrë miratimi i buxhetit dhe ratifikimi i marrëveshjeve të bëhet me shpejtësinë që e kërkon urgjenca e situatës.

 

Më poshtë i gjeni organizatat që i janë drejtuar presidentes.

Instituti GAP
Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF)
Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP)
Instituti i Kosovës për Politikat Evropiane (EPIK)
Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS)
Instituti Kosovar për Qeverisje Lokale (KLGI)
SHL-Kosova
Balkan Green Foundation (BGF)
Community Building Mitrovica (CBM)
Community Development Fund (CDF)
Qendra Kosovare për Studime Gjinore (QKSGJ)
Activism Roots
Forumi për Iniciativa Qytetare (FIQ)
Qendra per Zhvillimin e Grupeve Shoqerore (CSGD)
Kosova – Ëomen 4 Ëomen (K-Ë4Ë)
EC Ma Ndryshe
YMCA Kosova
TOKA
Organization for Partnership, Engagement and Development (OPED)
Advocacy Training and Resource Center (ATRC)
Prishtina Institute for Political Studies (PIPS)

Tre persona humbin jetën në Gjermani gjatë ndjekjes nga policia

Posted on by Drin Reçica

Raportohet se një ngjarje tragjike ka ndodhur në Gjermani, ku tre persona kanë humbur jetën pas një ndjekjeje policore që përfundoi me aksident fatal, përcjell albinfo.ch.

Sipas mediave gjermane, incidenti ndodhi në autostradën A2, kur shoferi i një BMW-je me targa të Mynihut nuk iu bind urdhrit të ndalimit nga policia. Ai u largua me shpejtësi të madhe, por ndjekja përfundoi tragjikisht kur makina ra në Kanalin Mittelland.

Nga aksidenti humbën jetën tre persona, dy shtetas kroatë dhe një serb, që sipas raportimeve të para, ishte edhe shoferi i automjetit.

Autoritetet gjermane po hetojnë shkaqet e ikjes nga policia, ndërsa ende nuk dihen rrethanat e plota të ngjarjes që ndodhi gjatë fundjavës.

Hetimet pritet të sqarojnë nëse pas incidentit qëndron ndonjë veprim i paligjshëm apo ndonjë arsye tjetër që i shtyu personat të mos ndalonin.

Shqipëri: Vala e re e virusit me 12 mijë raste në javë, autoritetet paralajmërojnë për “gripin australian” që po prek Evropën

Posted on by Alb

Autoritetet shëndetësore janë në gatishmëri për shkak të një vale të re infeksionesh respiratore që po përhapet me shpejtësi. Vetëm gjatë javës së fundit janë regjistruar rreth 12 mijë raste në të gjithë vendin, ndërsa në Europë po qarkullon një formë e re e “gripit australian”, që përfshin virusin AH3N2.

Sipas Institutit të Shëndetit Publik (ISHP), pavarësisht rritjes së ndjeshme të rasteve të infeksioneve respiratore, deri tani nuk janë izoluar raste të konfirmuara me grip.

“Kemi rreth 12 mijë raste në javë, por ende nuk kemi kapur gripin,” deklaroi specialisti i ISHP-së, Artan Simaku.

Në qendrat shëndetësore është vënë re një fluks pacientësh me simptoma të ngjashme me gripin temperaturë të lartë, kollë, bronkit dhe otit, shpesh të shkaktuara nga viruse respiratore. Mjekët theksojnë se shumë persona nuk paraqiten për vizitë ose testim, gjë që nënvlerëson shifrat e raportuara.

Specialistët këshillojnë që vaksinimi kundër gripit të kryhet sa më shpejt, për të shmangur komplikacionet në momentin kur virusi të fillojë qarkullimin aktiv në vend.

“Në Europë janë regjistruar raste me AH1N1 dhe AH3N2. Ne disponojmë vaksina që mbrojnë nga këto shtame virale,” shtoi Simaku.

Krahas gripit sezonal dhe COVID-19, autoritetet paralajmërojnë se virusi respirator sinsicial (RSV) mund të rëndojë më tej situatën, veçanërisht tek fëmijët nën 5 vjeç, të cilët mbeten më të rrezikuarit.

 

Gjermani: Ribashkimi familjar i refugjatëve lejohet vetëm në raste të jashtëzakonshme humanitare

Posted on by Alb

Që nga hyrja në fuqi e rregullit të ri gjatë verës, asnjë familjar i refugjatëve nuk ka mbërritur në Gjermani përmes përjashtimit humanitar të ribashkimit familjar, raportoi agjencia gjermane e lajmeve DPA.

Në fillim të këtij viti, qeveria gjermane pezulloi për dy vjet të drejtën e personave me status të mbrojtjes së kufizuar për të sjellë të afërmit e tyre në vend.

Megjithatë, u la në fuqi një klauzolë e veçantë humanitare për raste të vështira, që u jep mundësinë bashkëshortëve dhe fëmijëve të mitur të bashkohen me familjet e tyre vetëm në rrethana jashtëzakonisht emergjente.

Kjo kategori përfshin kryesisht persona me status të mbrojtjes plotësuese, të cilin e gëzojnë shpesh shtetas sirianë që nuk kualifikohen për azil të plotë. Më herët, ky grup kishte të drejtë për ribashkim të kufizuar deri në 1,000 persona në muaj.

Sipas të dhënave të qeverisë gjermane, që nga 24 korriku, janë paraqitur rreth 1,500 kërkesa për raste të tilla, të cilat shqyrtohen në bashkëpunim me Organizatën Ndërkombëtare për Migracionin (IOM) dhe më pas dërgohen në Ministrinë e Jashtme, që merr vendimin përfundimtar.

Derisa nuk është konfirmuar nëse janë lëshuar ndonjë vizë, asnjë familjar nuk ka mbërritur ende në Gjermani mbi këtë bazë.

Sipas Ministrisë së Jashtme gjermane, masa synon të ulë presionin mbi sistemet e pritjes dhe integrimit, duke respektuar njëkohësisht kornizën kushtetuese dhe atë evropiane.

Megjithatë, ky vendim ka ngjallur kritika politike. Deputetja e Partisë së Majtë, Clara Binger, e akuzoi qeverinë se “po ndan familjet e refugjatëve”, duke shtuar se rregullat e brendshme janë aq kufizuese, sa që “pothuajse askush nuk mund të përfitojë nga përjashtimi humanitar”.

Sipas saj, shumë familje të tjera potencialisht të kualifikuara heqin dorë nga aplikimi për shkak të kritereve tepër të rrepta dhe kapaciteteve të kufizuara të organizatave humanitare që ndihmojnë procesin.

 

Transformimi urban i Shqipërisë, Rama takoi studentë dhe pedagogë nga Zvicra

Posted on by Alb

Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama priti sot në Qendrën për Hapje dhe Dialog (COD) një grup studentësh dhe pedagogësh nga Katedra Newrope e ETH Zurich, të cilët ndodheshin në Shqipëri për një udhëtim studimor pesëditor.

Pas vizitave në qytetet bregdetare, kantieret e ndërtimit dhe zonat në zhvillim, grupi zviceran pati një bisedë të hapur me Kryeministrin mbi procesin e transformimit urban të vendit, balancën mes lirisë dhe rregullit, si dhe vizionin që udhëheq ndryshimet hapësinore e shoqërore në Shqipëri.

Takimi u shndërrua në një diskutim dinamik mbi arkitekturën, planifikimin urban dhe ndërlidhjen mes politikës vizionare dhe dizajnit hapësinor.

Ky aktivitet përmbylli udhëtimin studimor të titulluar “Liria në fund të historisë”, i cili kishte në fokus mënyrën se si zhvillimet e shpejta të Shqipërisë po krijojnë realitete të reja urbane dhe sociale, duke ngritur pyetje mbi rolin e arkitekturës në këto ndryshime.

Katedra Newrope e ETH Zurich është një qendër kërkimore e specializuar në arkitekturë dhe transformim urban, që promovon konceptin e “Projektimit në Dialog” (Design in Dialogue). Qëllimi i saj është të eksplorojë Evropën si një hapësirë të shumëfishtë dhe të bashkojë disiplina të ndryshme për të adresuar sfidat komplekse të kohës moderne.

 

ADN-ja çon në arrestimin e autorëve të grabitjes në Muzeun e Luvrit

Posted on by Alb

Një gjurmë ADN-je ka qenë çelësi që ndihmoi autoritetet franceze të zbardhin grabitjen e bujshme në Muzeun e Luvrit, duke çuar në arrestimin e dy personave të shtunën në mbrëmje.

Sipas BFMTV, një nga të dyshuarit u identifikua falë një gjurme vendimtare ADN-je të gjetur në vendngjarje. Hetimi, i cili kishte përfshirë analizimin e mbi 150 mostrave të ndryshme, përfshinte gjurmë gishtash, ADN-je dhe elementë të tjerë provues.

Prokurorja e Parisit, Laure Beccuau, konfirmoi se hetuesit kishin mbledhur një sërë provash biologjike, ndërsa shefja e policisë mjeko-ligjore, Perrine Rogiez-Thubert, sqaroi se janë përdorur si gjurmë “të pasura” (gjak, pështymë, spermë), ashtu edhe “të dobëta” – të mbetura në objekte të prekura nga autorët.

Në vendngjarje janë gjetur disa sende me potencial provues, përfshirë një helmetë, një radio dore, një jelek të verdhë dhe dy rrota prerëse metalesh, të cilat ndihmuan në ndërtimin e profilit gjenetik të të dyshuarve.

Hetimi mori kthesë vendimtare kur një prej të dyshuarve tentoi të largohej nga Franca. Ai u identifikua përmes testimit të ADN-së dhe u arrestua në aeroportin Roissy–Charles de Gaulle, teksa përgatitej të udhëtonte drejt Algjerisë.

Të arrestuarit janë dy burra rreth të tridhjetave, banues në Aubervilliers, një periferi veriore e Parisit. Njëri ka shtetësi franceze dhe algjeriane, ndërsa tjetri është shtetas francez. Ende nuk dihet roli i tyre i saktë në grabitje, por ata konsiderohen të dyshuarit kryesorë.

Autoritetet franceze po vazhdojnë hetimet për të zbuluar bashkëpunëtorët e mundshëm dhe për të gjetur plaçkën e grabitur, e cila mbetet ende e humbur.

 

Shërbimi i burgjeve në Neuchâtel përballet me një krizë të thellë, paralajmëron sindikata e shërbimeve publike

Posted on by Alb

Shërbimi i Burgjeve në Neuchâtel po përjeton një periudhë të vështirë, paralajmëron Sindikata e Shërbimeve Publike (SSP). Kjo situatë vjen pas largimit të disa drejtuesve dhe problemeve të vazhdueshme në menaxhim, duke krijuar shqetësim për sigurinë dhe efikasitetin e rikthimit të të dënuarve në shoqëri.

Sipas deputetes së POP, Céline Dupraz, e cila kohët e fundit u bëri thirrje autoriteteve, një seri dorëheqjesh dhe mungesa e stafit të menaxhmentit kanë lënë vetëm një nga pesë drejtues të mbeten në Zyrën për Ekzekutimin e Dënimeve dhe Probacionit (OESP). “Ajo që na shqetëson më së shumti është fakti se ky shërbim është përgjegjës për reintegrimin e të dënuarve pas lirimit të tyre,” tha ajo për RTS, duke shtuar se ka “disa shqetësime për sigurinë” në mungesë të efikasitetit në këtë shërbim.

Dysfunksionet e pranuara

Këshilli i Shtetit konfirmon se po ndjek nga afër situatën dhe pranon se ka një shkallë të lartë rotacioni mes drejtuesve dhe probleme organizative në Zyrë. Një auditim i jashtëm pritet të analizojë organizimin, me premtimin për shtim të stafit. Disa pozicione janë mbushur, qoftë përkohësisht ose me emërime të reja në muajt në vijim. Për shembull, pozicioni i zëvendësdrejtuesit të zyrës do të mbushet nga një specialist i njësisë me rrezik të lartë, duke filluar nga 1 janari 2026.

Mungesa e burimeve, problem i thellë

Sindikata e Shërbimeve Publike (SSP) konsideron se kriza është më e thellë. “Do të bëhet një diagnozë e plotë strukturore, por vetëm për Zyrën e Ekzekutimit të Dënimeve dhe Probacionit. Ne do të dëshironim që ajo të përfshinte gjithë shërbimin,” shprehet sekretari i SSP, Claude Grimm.

Sipas sindikatës, misionet e shërbimit mund të realizohen aktualisht vetëm me burimet ekzistuese, të cilat janë të pamjaftueshme. Kjo rrit rreziqet për sigurinë dhe mbrojtjen e publikut, duke përfshirë mungesën e personelit të trajnuar brenda burgjeve. Sindikata pret masa konkrete nga Departamenti i Sigurisë, pasi stafi i shërbimit paralajmëron se nuk mund të presë më.

 

Autostrada A9 tashmë e përdorshme pa ndërprerje nga Gampel/Steg deri në Brig

Posted on by Alb

Në Valaisin e Epërm është inauguruar zyrtarisht segmenti i ri i autostradës A9 midis Gampel/Steg dhe Brig. Seksioni 7.6 kilometra midis Raron dhe Visp West i shtohet rrjetit ekzistues, duke përfaqësuar një “moment historik të rëndësishëm” në projektin e ndërtimit të A9, i cili ka filluar para disa dekadash.

Ceremonia e hapjes u zhvillua në Raron në prani të autoriteteve kantonale, disa orë përpara hapjes zyrtare për qarkullim në orën 19:00.

“Çdo segment që hapet në Valaisin e Epërm është një hap më afër Valaisit frankofon dhe anasjelltas,” theksoi këshilltari shtetëror Franz Ruppen, transmeton albinfo.ch.

Tuneli “cut-and-cover” i Raronit do të bëhet plotësisht funksional nga e hëna mbrëma, pas rreth dhjetë vitesh punime dhe një investimi prej 163 milionë frangash. Me një gjatësi prej 1.46 kilometrash, ky tunel kalon nën lagjen Turtig dhe do të lehtësojë ndjeshëm trafikun në zonë.

Në perëndim, tuneli lidhet me seksionin 2.5 km drejt Gampel-Steg (në funksion që nga gushti 2023), ndërsa në lindje lidhet me segmentin 3.2 km që shkon nga St-German deri në Visp West.

Qarkullim më i rrjedhshëm dhe cilësi më e mirë jete

Sipas Departamentit të Lëvizshmërisë, Territorit dhe Mjedisit, banorët e Raronit dhe Vispit do të përfitojnë nga një përmirësim i ndjeshëm i cilësisë së jetës, pasi të dy qytetet kanë tani një bypass autostradal të plotë.

Në zonën e Visp West, lidhjet përfshijnë gjithsej tetë nënkalime, shtatë ura, katër rrethrrotullime dhe dy rrugë anashkalimi.

Hapja e këtij segmenti është gjithashtu “shumë e rëndësishme për luginat turistike si Saas dhe Zermatt,” shtoi Ruppen, duke theksuar rëndësinë e aksesit të shpejtë dhe të sigurt. Kostoja totale e punimeve midis Gampel/Steg dhe Visp West arrin në 420 milionë franga.

Dy inaugurime gjatë vitit 2025

Në qershor, Kantoni i Valais shënoi një tjetër arritje: hapjen e tubit jugor të tunelit të Vispit, hallka e fundit e bypass-it të qytetit, ndërsa tubi verior ishte hapur që në vitin 2022.

Tashmë, vëmendja është përqendruar në tunelin Riedberg në Gampel-Steg. Ndërtimi i tij filloi në vitin 2004, por u vonua vitin e kaluar për arsye sigurie. Fillimisht ishte parashikuar të hapej në vitin 2026, por tani është shtyrë për në 2027.

Një kantier që zgjat gati 50 vjet

Përfundimi i plotë i A9 në Valaisin e Epërm parashikohet për të njëjtin vit, me përjashtim të segmentit që kalon nëpër Bois de Finges. Ky seksion i fundit, midis Sierre dhe Leuk, me gjatësi rreth 8.2 kilometra (75% në tunel), do të duhet të presë edhe disa vite.

Autoritetet kantonale shpresojnë që makinat e para të qarkullojnë aty gjatë “viteve 2030”, në varësi të procedurave dhe kundërshtimeve ligjore. Punimet përgatitore kanë nisur që në janar.

Në total, autostrada e Valaisit të Epërm do të shtrihet në 31.8 kilometra midis Sierre dhe Brig, duke kaluar përgjatë gjithë luginës së Rhonit me një kosto të vlerësuar prej 4.4 miliardë frangash.

 

Studimi zbulon një rënie të lehtë të numrit të fëmijëve mbipeshë në Zvicër

Posted on by erezzaademi

Numri i fëmijëve mbipeshë në shkollën fillore në Zvicër ka rënë pak gjatë 15 viteve të fundit, sipas shifrave të publikuara të hënën.

Rreth 11.1% e fëmijëve të shkollës fillore ishin mbipeshë në vitin 2025, krahasuar me 15.8% në vitin 2010. Në sistemin e shkollave të mesme të larta zvicerane, përqindja ra midis viteve 2010 (19.1%) dhe 2017 (16.5%), përpara se të rritej në 18.6% në vitin 2025. Përqindja e adoleshentëve mbipeshë ka mbetur në vend në nivelin e mesëm (20.9% në vitin 2025 krahasuar me 20.5% në vitin 2010), sipas Health Promotion Switzerland, transmeton albinfo.ch.

Dallimet midis kantoneve

Krahasuar me matjen e parë në vitin 2010, prevalenca e përgjithshme e fëmijëve dhe adoleshentëve mbipeshë ka rënë me 1.3%. Duke pasur parasysh mungesën e burimeve të disponueshme për parandalimin e mbipeshës dhe obezitetit në këtë pjesë të popullsisë, si dhe trendin në rritje globalisht, ky rezultat, megjithëse “modest”, shihet si një “sukses” nga Promovimi i Shëndetit në Zvicër.

Të dhënat zbulojnë dallime të mëdha midis rajoneve zvicerane. Në nivelin e shkollës fillore, përqindja e fëmijëve mbipeshë ndryshon me gjashtë pikë përqindjeje midis kantoneve. Kjo është edhe më shumë se tetë pikë përqindjeje në nivelin e mesëm të lartë. Ndërsa vlerësimet e mëparshme tregonin dallime të qarta midis zonave urbane dhe rurale, këto tani mezi perceptohen.

Origjina dhe sfondi social si faktorë rreziku

Rreziku i obezitetit është i lidhur ngushtë me kushtet e jetesës së fëmijëve dhe familjeve. Fëmijët e prindërve pa arsim pas detyrueshëm kanë deri në tre herë më shumë gjasa të jenë mbipeshë sesa fëmijët e prindërve që kanë vazhduar arsimin e lartë. Shifrat e mbipeshës janë gjithashtu shumë më të larta midis nxënësve pa pasaportë zvicerane (24%) sesa midis bashkëmoshatarëve të tyre zviceranë (14.2%).

Prandaj, masa të synuara janë ende të nevojshme, veçanërisht për fëmijët nga prejardhje sociale të pafavorizuara. Problemi nuk është mungesa e masave të tilla, por shtrirja e tyre e kufizuar, sipas Promovimit të Shëndetit në Zvicër.

Anketa u bazua në të dhënat e mbi 30,000 nxënësve të shkollës në njëmbëdhjetë kantone dhe katër qytete.

Zvicra është vendi më konkurrues në botë

Posted on by erezzaademi

Zvicra është vendi më konkurrues në botë, sipas “Raportit të Konkurrueshmërisë 2025”. Raporti i organizatës kërkimore “Eight Competitiveness Lab” krahasoi 58 shtete në sektorët e ekonomisë, arsimit, shoqërisë dhe qëndrueshmërisë.

Zvicra është në vendin e parë në ekonomi dhe arsim, duke marrë pozicione të mira për qëndrueshmërinë (vendi i katërt) dhe shoqërinë (e teta). Këto rezultate e vendosin atë në krye të renditjes jo vetëm në Evropë, por edhe në nivel global, shkruan RSI, transmeton albinfo.ch.

Sipas deklaratës së sotme nga kompania konsulente “EightAdvisory”, Konfederata do të ishte më rezistente ndaj krizave sesa fqinjët e saj falë faktorëve të rrënjosur thellë kulturorë si pragmatizmi, forca inovative dhe kushtet e qëndrueshme të kornizës. Vëmendja ndaj teknologjive të së ardhmes, shkëmbimet e dendura ndërkombëtare dhe kujdesi për vlerat tradicionale zvicerane vlerësohen gjithashtu.

Deklarata përfundon duke vlerësuar bazën e fortë ekonomike, infrastrukturën e fuqishme, kapacitetin e fortë inovativ dhe kushtet e favorshme fiskale.

Kosovë: Gjykatës Supreme i kërkohet shfuqizimi i Udhëzimit administrativ për lajmërimin e pensionistëve

Posted on by erezzaademi

Qendra për Raste Gjyqësore Strategjike ka njoftuar se ka dorëzuar në Gjykatën Supreme padi për shfuqizimin e Udhëzimit Administrativ (MPMS) për procedurat e lajmërimit, suspendimin nga pagesa dhe kthimin e mjeteve në rastet e keqpërdorimit të pensioneve.

Sipas njoftimit, Gjykatës i është kërkuar që në tërësi të shfuqizojë paragrafët 2, 3 dhe 4 të nenit 5 të Udhëzimit Administrativ. Përmes këtyre dispozitave, thuhet se Udhëzimi Administrativ ka cenuar dhe vazhdon të cenojë potencialisht të drejtat e rreth 180 mijë pensionistëve në Republikën e Kosovës, transmeton albinfo.ch.

“Ky cenim i të drejtave ka të bëj me aplikimin e ndërprerjes së pagesës për pensionistët që nuk janë lajmëruar me kohë në Zyrat Rajonale të Pensioneve e rrjedhimisht duke ua mohuar edhe të drejtën për kompensim retroaktiv të pagesave për periudhën kohore sa nuk është kryer procedura e lajmërimit”, thuhet në njoftim.

Një rregullim (kufizim) i tillë me akt nënligjor thuhet se cenon të drejtat dhe interesat e ligjshme të pensionisteve sepse siç theksohet, kjo nuk është parashikuar me ligj.

“Po ashtu, CSL përmes Padisë ka kontestuar ligjshmërinë edhe të 10 dispozitave të tjera të Udhëzimit Administrativ të lartcekur, duke vlerësuar se të njëjtat tejkalojnë autorizimet e Nenit 24 të Ligjit Nr. 04/L-131 për Skemat Pensionale të Financuara nga Shteti”, thuhet në njoftim.

Udhëzimi administrativ i 2015-ës për procedurat e lajmërimit dhe suspendimin nga pagesa, obligonë shfrytëzuesit e pensioneve të lajmërohen çdo gjashtë muaj në departamentin e pensioneve.

Nëse nuk lajmërohen brenda kësaj periudhe, ata suspendohen përkohësisht nga pagesa dhe kanë afat edhe tre muaj të tjerë për t’u lajmëruar në mënyrë që t’u kthehen mjetet. Por në rast se pensionisti, nuk lajmërohet në afat prej 3 muajsh, nga data e suspendimit, kërkesa e tij konsiderohet si riaplikim e pagesa nis të bëhet veç nga data e aplikimit.

Vdekshmëria nga goditja në tru në Zvicër është përgjysmuar në 20 vjet

Posted on by erezzaademi

Numri i vdekjeve të lidhura me goditjen në tru në Zvicër është përgjysmuar gjatë 20 viteve të fundit, sipas një studimi kombëtar të publikuar për të shënuar Ditën Botërore të Goditjes në Tru, e cila zhvillohet muajin e ardhshëm. Parandalimi dhe kujdesi urgjent po japin fryte.

Midis viteve 2004 dhe 2017, shkalla e vdekshmërisë për shkak të goditjeve në tru ra nga 77.5 në 38.5 për 100,000 banorë tek gratë dhe nga 56.1 në 27.2 tek burrat, zbuloi të hënën Fondacioni Zviceran i Zemrës. Shifrat nga Zyra Federale e Statistikave (SFSO) lidhen me 1.4 milion pranime në spital.

Shkalla e vdekshmërisë, përqindja e pacientëve që vdesin si pasojë e një goditjeje në tru, është përgjysmuar gjithashtu, nga 22.7% në 10.5%. Studimi u botua në Revistën Ndërkombëtare të Epidemiologjisë, transmeton albinfo.ch.

Në të njëjtën kohë, numri i diagnozave pothuajse u dyfishua, nga rreth 14,000 në më shumë se 26,000 raste në vit, një rritje që i atribuohet përparimeve në shqyrtim dhe mbledhjen e të dhënave, shkruan swissinfo. Pavarësisht kësaj rritjeje, vdekjet që lidhen me goditjen në tru kanë rënë. Fondacioni Zviceran i Zemrës ka kënaqësinë të raportojë se kjo është për shkak të njohjes më të mirë të simptomave nga publiku i gjerë dhe trajtimit të shpejtë në qendrat e specializuara.

Përpjekjet do të vazhdojnë

“Falë progresit të jashtëzakonshëm të bërë në trajtimin akut, ne po kemi gjithnjë e më shumë sukses në parandalimin e paaftësisë serioze ose vdekjes”, tha profesoresha Susanne Wegener e Spitalit Universitar të Cyrihut, autore kryesore e studimit, në një njoftim për shtyp.

Fondacioni vlerëson se mbi gjysma e të gjitha goditjeve në tru mund të shmangen ende nga parandalimi i duhur dhe një stil jetese i shëndetshëm.

“Njohja e faktorëve tuaj të rrezikut dhe reagimi ndaj shenjave paralajmëruese si paraliza e papritur ose problemet e të folurit mund të shpëtojnë jetë”, tha profesori Marcel Arnold, nënkryetar i fondacionit dhe drejtor i Qendrës së Goditjes në Tru në Inselspital në Bernë.

Fondacioni po bën thirrje për përpjekje të vazhdueshme në parandalim dhe informacion. Aktiv në kërkim dhe ndërgjegjësim, ai drejton fushata kombëtare dhe projekte edukative për të promovuar shëndetin kardiovaskular.

“Shifrat aktuale tregojnë se angazhimi ynë po jep fryte, por edhe se ka ende shumë për të bërë. Çdo goditje në tru e parandaluar përfaqëson vuajtje të kursyera”, tha Arnold.

Dita Botërore e Goditjes në Tru mbahet më 29 nëntor të këtij viti.

Nëntë në dhjetë familje austriake përballen me vështirësi në kostot e energjisë

Posted on by erezzaademi

Kostot e energjisë mbeten një shqetësim i madh për familjet austriake këtë vit. Pothuajse nëntë nga dhjetë familje po përpiqen të kursejnë energji, sipas Monitorit të Çmimeve të Energjisë nga firma konsulente EY. Pothuajse gjysma e të gjitha familjeve tashmë duhet të ulin shpenzimet për shkak të kostove më të larta të energjisë, dhe 17 përqind e të anketuarve thanë se aktualisht nuk mund t’i paguajnë faturat e tyre në kohë.

Siç tregojnë shifrat e vitit të kaluar, austriakët mbeten të ngurruar për të ndërruar ofruesin e energjisë elektrike pavarësisht barrës financiare, shkruan theinternational. Edhe pse çmimet kanë rënë krahasuar me vitin 2023, katër nga dhjetë të anketuar thanë se po merrnin në konsideratë një ndryshim, por në realitet, vetëm 17 përqind kanë ndërruar ofruesin, transmeton albinfo.at.

Kosto më të larta të energjisë elektrike

Rreth 46 përqind e të anketuarve thanë se faturat e tyre të energjisë elektrike ishin më të larta këtë vit sesa vitin e kaluar. Katërmbëdhjetë përqind raportuan rritje çmimesh prej të paktën 31 përqind, ndërsa 3 përqind thanë se kostot e tyre u rritën me më shumë se 61 përqind. Rreth një e katërta raportuan çmime të pandryshuara, dhe 20 përqind thanë se faturat e tyre ishin më të ulëta, megjithëse pak panë një ulje të konsiderueshme. Vitin e kaluar, 35 përqind raportuan fatura më të ulëta të energjisë elektrike krahasuar me vitin e kaluar, ndërsa 31 përqind raportuan fatura më të larta.

Lidhur me tarifat e rrjetit, 57 përqind e të anketuarve thanë se tarifat e rrjetit të tyre të energjisë elektrike ishin rritur, ndërsa 49 përqind vunë re tarifa më të larta të rrjetit të gazit në faturat e tyre.

Ndër burimet e energjisë, të anketuarit përmendën më së shpeshti energjinë elektrike, e ndjekur nga ngrohja qendrore dhe gazi. Rreth një e pesta (21 përqind) e familjeve përdorin energji elektrike të gjeneruar vetë, me gjysmën e atyre që kanë depozitë në shtëpi dhe një e treta planifikojnë të blejnë një të tillë.

Një në pesë familje ngrohet me peleta, ashkla druri ose dru zjarri – kryesisht në zonat rurale. Tetë përqind ende ngrohen me naftë, nga 11 përqind vitin e kaluar, me më shumë se një të tretën e këtij grupi që planifikojnë të kalojnë në një sistem tjetër ngrohjeje. Metodat alternative si pompat e nxehtësisë ajër/ujë (rreth 10 përqind), sistemet termike diellore (7 përqind) ose biomasa (1 përqind) ende nuk kanë fituar një përdorim të gjerë. Nevojiten më shumë stimuj për të promovuar këto opsione, tha Christina Khinast-Sittenthaler, drejtuese e sektorit të energjisë në EY Austria.

Në të dy rastet ndaj Thaçit rrëzohet kërkesa e tij për ndryshimin e protokollit të kontaktit për disa dëshmitarë

Posted on by erezzaademi

Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë kanë marrë vendim për të refuzuar kërkesën e mbrojtjes së ish-presidentit Hashim Thaçi, për ndryshime të protokollit të kontaktit, në mënyrë që ai të mos zbatohet më për disa dëshmitarë të Prokurorisë, të cilët janë dëshmitarë në rastin për krime lufte e po ashtu edhe në atë kundër administrimit të drejtësisë.

Mbrojtja e Thaçit ka pretenduar se protokolli i kontaktit në rastin për krime lufte është shumë më i rreptë se ai në rastin kundër administrimit të drejtësisë, pasi kërkon njoftim paraprak 10-ditor për çdo dëshmitar, pëlqim të informuar nga dëshmitari, video-incizim të kontakteve dhe ndarjen e regjistrimeve me palët e tjera dhe trupin gjykues, raporton BetimipërDrejtësi, transmeton albinfo.ch.

Veç kësaj, mbrojtja pretendon se ekipe tjera mbrojtëse në rastin 12, e po ashtu edhe Prokuroria- kanë një kornizë kontakti më të butë, ndërsa ekipi i Thaçit ka një kornizë më të rreptë për shkak të rastit për krime lufte në lidhje me dëshmitarët e përbashkët.

Në këtë linjë, mbrojtja argumenton se kjo krijon pabarazi të armëve midis ekipit të Thaçit në rastin kundër administrimit të drejtësisë dhe palëve të tjera.

Si rrjedhojë, ata kanë kërkuar nga trupi gjykues që të ndryshojë protokollin e kontaktit në rastin për krime lufte, në mënyrë që kontaktet me dëshmitarët e përbashkët në rastin kundër administrimit të drejtësisë të zbatohen sipas kornizës për rastin e fundit.

Kurse, trupi gjykues thotë se nuk është vërtetuar asnjë shkelje e parimit të barazisë së armëve.

“Trupi gjykues përfundon se nuk është vërtetuar asnjë shkelje e parimit të barazisë së armëve dhe çdo ndikim i mundshëm i ardhshëm negativ mbi aftësinë e Mbrojtjes Thaçi për të zhvilluar hetimet e saj është hipotetik dhe spekulativ në këtë fazë”, thuhet në vendim.

Prokuroria e kishte kundërshtuar këtë kërkesë, pasi sipas tyre, edhe Apeli ka konstatuar se kjo kornizë nuk e ngarkon në mënyrë të tepruar mbrojtjen e Thaçit. Ngjashëm ka konstatuar edhe trupi gjykues në vendimin e tij.

“Trupi gjykues konsideron se fakti që ZPS-ja mund të jetë në gjendje të kontaktojë dëshmitarët që do të thirren nga ekipi i mbrojtjes së Thaçit në Rastin 12 jashtë parametrave të Protokollit të Kontaktit në Rastin 06, nuk ndikon në ato konstatime. Ajo që ka rëndësi është që të dyja Palët, në parim, i nënshtrohen të njëjtave kufizime dhe kushte lidhur me kontaktet e tyre me dëshmitarët e Rastit 06 nën Protokollin përkatës, në mënyrë që të ruhet barazia e armëve për aq sa ka të bëjë me këtë rast”, thuhet në vendim.

Sipas Prokurorisë, mbrojtja e Thaçit ankohet për pabarazi të armëve, por ankesa e saj fokusohet kryesisht në pozitën e Thaçit krahasuar me bashkë të akuzuarit në Rastin 12.

Prokuroria thotë se trupi gjykues ka sqaruar se protokolli i kontaktit në Rastin 06 zbatohet për të gjithë dëshmitarët e atij rasti, ndërsa në Rastin 12 provat e ZPS-së janë kryesisht dokumentare, jo të bazuara në dëshmitë e dëshmitarëve të përbashkët.

“ZPS-ja pohon se: (i) ekipi i Mbrojtjes Thaçi në Rastin 12 nuk është i penguar të zhvillojë hetimet e tij brenda parametrave të Protokollit të Kontaktit në Rastin 06; (ii) e drejta e Mbrojtjes së Thaçit për të intervistuar dëshmitarët e palës kundërshtare nuk është e pakufizuar; dhe (iii) në rrethanat e rastit, Ndryshimet e Kërkuara nuk janë as të përshtatshme dhe as të nevojshme”, thuhet në vendim.

“Xhaka, kapiteni më i mirë ndonjëherë”

Posted on by BR

Mesfushori shqiptar Granit Xhaka po vazhdon të lë gjurmë në aventurën e tij te Sunderland, me francezin Enzo Le Fee që e ka cilësuar ish-lojtarin e Arsenalit si “kapitenin më të mirë që kam pasur ndonjëherë në jetën time”.

Le Fee, një nga 15 afrimet e verës te Sunderland pas inkuadrimit në Ligën Premier, ka zbuluar se prezenca e Xhakës ka ndryshuar ndjeshëm atmosferën dhe mentalitetin brenda skuadrës.

Në një intervistë për “Stadium Astro”, mesfushori u shpreh pa hezitim, transmeton albinfo.ch.

“Do të thosha Granit Xhaka. Për mua, është kapiteni më i mirë që kam pasur ndonjëherë në karrierë. Është një lojtar fantastik, por edhe një njeri i madh. Ai kujdeset për të gjithë, përpiqet të krijojë ambientin më të mirë të mundshëm dhe ka ndryshuar shumë gjëra këtu në Sunderland”, deklaroi ai.

Sot priten reshje të dendura dëbore në disa pjesë të Zvicrës

Posted on by BR

Instituti federal i meteorologjisë, MeteoSwiss, lëshoi ​​një alarm të nivelit 3 për reshje të dendura dëbore dhe erëra të forta që priten sot në lartësi mbi 1,000 metra.

Alarmi i nivelit 3 (nga 5), ​​i cili tregon “rrezik të konsiderueshëm”, prek kryesisht Zvicrën gjermanishtfolëse, me një brez të gjerë që shtrihet afërsisht nga Valais verior dhe zgjerohet në lindje deri në kufirin austriak, transmeton albinfo.ch.

Intensiteti më i lartë pritet midis mesditës dhe orës 6 pasdite, me dëborën që potencialisht mund të prishë trafikun si në rrugë ashtu edhe në hekurudhë.

Ligji i ri i BE-së do të kërkojë teste mjekësore dhe do t’i japë fund ‘patentave të drejtimit të automjeteve për jetë

Posted on by BR

Shtimi i një ekzaminimi të detyrueshëm mjekësor për shoferët ka qenë një debat i vazhdueshëm në BE për disa vite – me avokatët që thonë se kjo do të ndihmojë në sigurimin që shoferët e moshuar të jenë ende të aftë për të drejtuar në mënyrë të sigurt.

Më 21 tetor, eurodeputetët në Parlamentin Evropian votuan për të miratuar një paketë rregulloresh të reja që synojnë përmirësimin e sigurisë rrugore dhe uljen e numrit të aksidenteve. Aktualisht, rreth 20,000 njerëz humbasin jetën në rrugët e BE-së çdo vit. BE-ja synon të arrijë zero vdekje në rrugë deri në vitin 2050.

Këto përfshijnë vendosjen e ndalimeve në të gjithë BE-në për shoferët që humbasin patentën e tyre – por gjithashtu i jep fund praktikës së vendeve që lëshojnë ‘patente për jetë’, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Në vend të kësaj, një patentë drejtimi e lëshuar në një vend të BE-së do të jetë e vlefshme për 15 vjet – dhe më pas shoferët do të duhet ta rinovojnë atë.

Megjithatë, ndërsa BE sugjeron që vendet të shtojnë një ekzaminim mjekësor si kërkesë për të rinovuar një patentë, vendimi përfundimtar për procesin e saktë të rinovimit varet nga secili vend.

Për shembull, ata mund të zgjedhin të zëvendësojnë ekzaminimin mjekësor me formularë vetëvlerësimi ose sisteme të tjera vlerësimi të hartuara në nivel kombëtar.

Periudha e vlefshmërisë mund të reduktohet edhe për shoferët mbi moshën 65 vjeç, në mënyrë që ata të detyrohen t’i nënshtrohen ekzaminimeve mjekësore dhe kurseve rifreskimi më të shpeshta – përsëri, kjo do të varet nga secili vend.

Çdo shtet anëtar i BE-së tani ka tre vjet për të vendosur për procesin që dëshiron të përdorë dhe për të futur sistemin.

Disa vende të BE-së tashmë kërkojnë teste mjekësore për shoferët e moshuar, ndërsa vende të tjera në Evropë – si Mbretëria e Bashkuar – kërkojnë që shoferët e moshuar të rinovojnë patentën e tyre, por nuk e imponojnë një test mjekësor.

Holanda, Danimarka, Spanja, Italia, Finlanda, Greqia dhe Republika Çeke kërkojnë që shoferët e moshuar të kryejnë një kontroll mjekësor për të mbajtur patentën e tyre – mosha e testit varion nga 50 në 70 vjeç – ndërsa Belgjika kërkon teste të rregullta për shoferët e të gjitha moshave.

Rriten raportet për raste të dyshuara të pastrimit të parave

Posted on by BR

Rritje eksponenciale: rritje prej 40 përqind – kjo është rritja e lartë e raporteve që kreu i Zyrës Zvicerane të Raportimit të Pastrimit të Parave (MROS), Anton Brönnimann, pret për të gjithë vitin. Në terma absolutë, kjo përfaqëson një rritje nga 15,000 raporte vitin e kaluar në 21,000 këtë vit. “Kemi përjetuar një rritje eksponenciale për 10 vjet,” tha Brönnimann për SRF, transmeton albinfo.ch.

Ndërgjegjësim i shtuar dhe teknologji të reja: “Çështja ka qenë e pranishme kudo për 15 vjet, dhe presioni nga autoritetet rregullatore dhe të zbatimit të ligjit është rritur, së bashku me ndërgjegjësimin në industri,” thotë Brönnimann. Kjo pjesërisht sepse Zvicra ka përjetuar disa skandale pastrimi parash që kanë çuar edhe në dënime. Organet raportuese, veçanërisht bankat, po përpiqen të shmangin çdo rrezik.

Raportimi me shtypjen e një butoni: Përparimet teknologjike gjithashtu luajnë një rol. “Bankat sot përdorin robotë dhe elementë të tjerë të automatizuar për zbulim dhe mund të shkaktojnë raportime me shtypjen e një butoni,” thotë kreu i zyrës së raportimit. Është më mirë të raportosh një incident më shumë sesa një më pak.

Rreziku në rritje i rasteve të humbura: Numri i raportimeve është rritur aq ndjeshëm sa afërsisht 55 punonjës të MROS nuk mund ta përballojnë më. “Ne nuk mund ta përballojmë thjesht rritjen e madhe; burimet tona njerëzore janë të shtrira në kufijtë e tyre. Prandaj, ne përdorim një qasje të bazuar në rrezik”, thotë Brönnimann. Në mënyrë specifike, MROS nuk i përpunon më të gjitha rastet, dhe disa raporte të aktivitetit të dyshimtë nuk përpunohen më me të njëjtin nivel detajesh. “Ne përqendrohemi në krime të rënda si financimi i terrorizmit, krimi i organizuar dhe krimi i rëndë ekonomik.” Këto zakonisht janë raste që përfshijnë rrjete të tëra kriminelësh.

Nevojitet dyfish më shumë staf: Rezultati është raste që rrëshqasin. “Rreziku rritet natyrshëm që të humbasim raste të caktuara të pastrimit të parave. Kjo përfshin edhe raste që do të duhej t’u referoheshin autoriteteve të zbatimit të ligjit.” Megjithatë, situata e kufizuar e personelit nuk lë asgjë për të dëshiruar. Për ta bërë punën siç duhet, thotë Brönnimann, nevojitet dyfish më shumë staf sesa sot. Kjo do të ishte rreth 110 punonjës.

Inteligjenca artificiale (IA) synon të ofrojë një zgjidhje: Brönnimann synon ta kundërshtojë këtë me automatizim dhe mjete dixhitale. “Po përpiqemi të automatizojmë sa më shumë të jetë e mundur me dixhitalizimin dhe shpresojmë të bëjmë përparim të mëtejshëm në të ardhmen falë inteligjencës artificiale.” Megjithatë, numri i rasteve të raportuara po rritet aq shpejt sa përparimet dixhitale nuk po japin fryte.

Thellohet më tej deficiti tregtar në Kosovë

Posted on by BR

Të dhënat nga Tregtia e Jashtme e Mallrave në Kosovë tregojnë se në muajin shtator 2025 është shënuar një deficit tregtar prej 21,2% në raport me të njëjtën periudhë të vitit 2024.

Deficiti arriti vlerën e 520,5 milionë eurove, krahasuar me 429,4 milionë euro vitin e kaluar.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK) eksporti mbulon importin me vetëm 14.1%. Eksportet e mallrave në muajin shtator 2025 ishin 85,8 milionë euro, ndërsa importet 606,2 milionë euro. Kjo reflekton një rritje prej 10.7% për dërgesat dhe një zgjerim prej 19.6% për importet, duke e krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024, transmeton albinfo.ch.

Grupet kryesore të shitjeve jashtë vendit përbëhen nga metalet bazë (19.1%), plastika dhe goma (12.5%), si dhe produktet minerale me 12.4%. Ndërsa mallrat më të importuara ishin produktet minerale (14.6%), makineritë, pajisjet mekanike dhe elektrike (11.3%), etj.

Eksportet e Kosovës në vendet e BE-së arritën në 28,0 milionë euro, ose rreth 32.7% e totalit, me një rritje prej 2.6%. Partnerët kryesorë për eksportin e mallrave në BE janë: Gjermania me 11.5%, Italia me 2.9% dhe Holanda (2.6%). Importet e Kosovës nga vendet e bllokut arritën rreth 249 milion euro, ose 41.1% e totalit të përgjithshëm, duke u zgjeruar me 17.3%. Gjermania renditej në krye me 12.7%, ndërsa Italia e dyta me 6.1%.

Ndërkaq në muajin shtator, dërgesat e Kosovës në vendet e CEFTA-s arritën në 40,6 milionë euro, ose 47.4% të vlerës së përgjithshme, me një rritje prej 21.4%. Partnerët kryesorë për eksporte nga vendet e CEFTA-s janë: Shqipëria (21,4%), Maqedonia e Veriut (11,0%), Serbia (8,4%). Ndërsa, importet nga vendet e CEFTA-s në muajin shtator 2025, arritën në 87,8 milionë euro, ose 14,5% të totalit.

“Forbes”: Shqipëria ka bërë revolucion me Diellën

Posted on by BR

Revista prestigjioze “Forbes” i ka kushtuar një artikull të gjatë Diellës, ministres virtuale të Shqipërisë, duke e cilësuar si një revolucion global në qeverisje dhe në luftën kundër korrupsionit.

Sipas “Forbes”, Diella nuk është thjesht një projekt teknologjik, por një sistem real që tashmë funksionon në praktikë, duke shënuar një moment historik për administratën publike shqiptare.

Roli i saj është i qartë, theksohet në ketë artikull, të pastrojë tenderët nga ndikimi njerëzor dhe të garantojë transparencë të plotë në prokurimet publike, një fushë ku prej vitesh është kërkuar reformë e thellë.

Artikulli vlerëson se kjo nismë mund të kthehet në model për vendet që duan të forcojnë ekonominë dhe besimin e investitorëve, duke sjellë rezultate të dukshme në qeverisje, shkruan Scan, transmeton albinfo.ch.

“Forbes” thekson se Shqipëria ka hyrë në epokën e re të inteligjencës artificiale në një moment vendimtar, pikërisht kur hyn në fuqi Akti i Inteligjencës Artificiale i Bashkimit Evropian, që vendos standarde të reja për përdorimin e AI-së në administratë.

Përdorimi i inteligjencës artificiale nga studentët, një fenomen gjithnjë e më i shpeshtë

Posted on by Alb

Gjithnjë e më shumë studentë në universitetet zvicerane po përdorin inteligjencën artificiale (IA) për të shkruar punimet e tyre. Në Universitetin e Gjenevës, bibliotekarët kanë zbuluar gabime serioze në bibliografi, për shkak të përdorimit të pakontrolluar të këtyre mjeteve. Disa referenca ishin të pasakta, të paarritshme apo edhe plotësisht të trilluara.

Sipas Igor Milhit, bibliotekar në Fakultetin e Mjekësisë, “është shqetësuese që studentët dorëzojnë punime me burime që nuk ekzistojnë. Kjo ngre pikëpyetje për cilësinë e prodhimit shkencor të ardhshëm.” Në një nga rastet, IA kishte krijuar një libër “të botuar mes shekujve XV dhe XVI”, i cili nuk mund të gjendej askund.

Një studim i vitit 2024 tregon se 56% e studentëve të Universitetit të Gjenevës kanë përdorur tashmë mjete gjenerative të IA-së në studimet e tyre, dhe 16% i përdorin ato për më shumë se gjysmën e punimeve. Profesorët vërejnë se punimet janë bërë më të mirëstrukturuara dhe pa gabime drejtshkrimore, por shpesh me një stil tepër uniform.

Për të menaxhuar këtë fenomen, universitetet zvicerane kanë vendosur udhëzime dhe trajnime për përdorimin e përgjegjshëm të inteligjencës artificiale. Studentët duhet të deklarojnë nëse kanë përdorur IA në punimet e tyre; në të kundërt, kjo mund të konsiderohet si plagjiaturë, me pasoja disiplinore deri në përjashtim.

Fenomeni nuk kufizohet vetëm te studentët: edhe kërkuesit shkencorë po e përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale për të shkruar artikuj. Disa studime tregojnë se rreth 36% e përmbledhjeve të artikujve shkencorë janë përpunuar me ndihmën e IA-së. Ekspertët paralajmërojnë për rrezikun e “infeksionit” të të dhënave të rreme, që mund të përhapen në botën akademike përmes referencave të pasakta.

Për momentin, verifikimi manual nga njerëzit mbetet mënyra e vetme e sigurt për të kontrolluar saktësinë e burimeve, ndërsa disa revista shkencore kanë filluar të kërkojnë transparencë të plotë për përdorimin e IA-së nga autorët.