Kantoni Vaud rishikon buxhetin për vitin 2027 pas uljes së taksave

Qeveria kantonale e Vaudit ka rishikuar buxhetin për vitin 2027 pas miratimit të nismës së ashtuquajtur “12%”. Për të kompensuar uljen prej 272 milionë frangash në të ardhurat nga taksat, autoritetet propozojnë 100 milionë franga masa kursimi dhe 172 milionë franga të ardhura shtesë. Pagat e nëpunësve publikë nuk do të preken.

Këshilli i Shtetit i Vaudit ka paraqitur një paketë prej 57 ndryshimesh në buxhetin e vitit 2027, i cili ishte prezantuar fillimisht në mes të shtatorit. Ndryshimet iu dorëzuan të mërkurën Komisionit të Financave të Parlamentit të Vaudit.

Pavarësisht rishikimit, deficiti i parashikuar mbetet 356 milionë franga. Në versionin fillestar të buxhetit ishin parashikuar përdorimi i 440 milionë frangave nga rezervat dhe masa kursimi në vlerën 65 milionë franga. Me ndryshimet e reja, masat e kursimit arrijnë në gjithsej 165 milionë franga.

Sipas qeverisë kantonale, masat e reja përfshijnë ndërhyrje në departamente të ndryshme, si dhe masa që prekin administratën kantonale në tërësi. Nga 100 milionë frangat e kursimeve të reja, rreth gjysma lidhet me funksionimin e administratës, ndërsa gjysma tjetër me subvencionet. Komunat, sipas qeverisë, do të preken vetëm në mënyrë të kufizuar.

172 milionë franga të ardhura shtesë

Për të kompensuar plotësisht rënien prej 272 milionë frangash të të ardhurave tatimore, Këshilli i Shtetit parashikon edhe 172 milionë franga të ardhura shtesë.

Nga kjo shumë, 63 milionë franga pritet të vijnë nga një këst shtesë i Bankës Kombëtare Zvicerane (SNB), ndërsa 109 milionë franga do të sigurohen nga të ardhura të jashtëzakonshme, përfshirë përdorimin e rezervave shtetërore.

Shëndetësia dhe arsimi preken më shumë

Lista e ndryshimeve përfshin shtyrje në hapjen e vendeve të reja të punës, moratoriume dhe reduktime për blerjen e mobilieve, pajisjeve dhe mjeteve, heqje ose ulje subvencionesh, si dhe shtyrjen e një pjese të ndihmës për mediat.

Gjithashtu janë parashikuar një sërë masash për optimizimin dhe prioritizimin e shpenzimeve në sistemin arsimor.

Ndër sektorët më të prekur janë shëndetësia dhe veprimtaria sociale, si dhe arsimi dhe formimi profesional.

Ndër masat e parashikuara janë:

11 milionë franga kursime në subvencionet për primet e sigurimit shëndetësor;

6 milionë franga më pak për CHUV-in;

3 milionë franga reduktime për klinikat;

2 milionë franga për mbrojtjen e fëmijëve;

5.6 milionë franga kursime në transportin publik;

rreth 4 milionë franga reduktime në subvencionet për institucionet e arsimit të lartë.

Pagat e administratës nuk preken

Qeveria kantonale ka theksuar se pagat e punonjësve të administratës kantonale të Vaudit nuk do të preken nga masat e kursimit.

Në të njëjtën kohë, Këshilli i Shtetit planifikon indeksimin e pagave për administratën kantonale, Qendrën Spitalore Universitare të Vaudit (CHUV) dhe sektorin parapublik. Shkalla e indeksimit do të përcaktohet në një fazë të mëvonshme, në përputhje me ligjin për personelin e shtetit të Vaudit.

Debati parlamentar nis në dhjetor

Komisioni i Financave tashmë ka në shqyrtim projektin e rishikuar të buxhetit për vitin 2027. Debati në Parlamentin kantonal pritet të nisë gjatë seancës së 1 dhjetorit.

Diskutimet për buxhetin e vitit të kaluar ishin shoqëruar me tensione të konsiderueshme, protesta dhe greva në sektorin publik dhe parapublik.

Rishikimi i buxhetit vjen pas miratimit nga votuesit e Vaudit, më 27 shtator, të nismës “12%”, e cila parashikon ulje të barrës tatimore.

---