Paga e 13-të në Kosovë pritet të shpërndahet më 31 mars

Paga e 13-të në Kosovë do të shpërndahet të martën, më 31 mars.

Deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Fatos Geci ka publikuar në Facebook fotografi me ministrin e Financave Hekuran Murati, duke thënë se kohëve të fundit ka pasur informata të pavërteta lidhur me këtë çështje.

“Njoftim për qytetarët. Rroga e 13-të do të shpërndahet të martën, më 31 mars, pasi që kohëve të fundit disa institucione dhe individë kanë shpërndarë informacione të pavërteta lidhur me këtë çështje. Urime!” ka shkruar ai, transmeton albinfo.ch.

Paga e 13-të për sektorin publik ishte premtuar nga kryeministri Albin Kurti gjatë fushatës zgjedhore të 28 dhjetorit. Dhënia e pagës së 13-të për sektorin publik është përfshirë në Buxhetin për vitin 2026.

Cilat kompani zvicerane do të shkurtojnë vendet e punës në vitin 2026?

Një numër kompanish dhe organizatash me seli në Zvicër kanë njoftuar se do të pushojnë nga puna punonjësit në vitin 2026, ose do të zhvendosin vendet e punës në vende të tjera. Ne kemi një përmbledhje të plotë – dhe të përditësuar vazhdimisht – se ku do të humbasin vendet e punës.

Zvicra është njohur prej kohësh për tregun e saj të fuqishëm të punës, me norma papunësie vazhdimisht të ulëta.

Por kjo do të ndryshojë në vitin 2026.

Bazuar në parashikimet e fundit nga Instituti Ekonomik KOF, rritja e punësimit në Zvicër parashikohet të jetë e ngadaltë dhe nën mesatare, me normën e papunësisë që pritet të rritet në 3.2 përqind nga 2.9 përqind që është aktualisht.

Këto kompani dhe organizata do të shkurtojnë vende pune në vitin 2026 dhe më tej:

Helvetia Baloise

Grupi i sigurimeve fillimisht njoftoi se do të eliminojë midis 1,400 dhe 1,800 vende pune në Zvicër gjatë tre viteve të ardhshme.

Ky njoftim vjen pas bashkimit të kompanive në dhjetor 2025, në të cilin kompania e parë bleu të dytën.

Megjithatë, në mars të vitit 2026, numri i shkurtimeve të vendeve të punës u rishikua lart: deri në 2,300 vende pune mund të shkurtohen.

UBS

Rreth 3,000 punonjës të UBS do të humbasin vendet e tyre të punës në Zvicër, si pjesë e planit të bankës për të pushuar nga puna 10,000 nga fuqia punëtore e saj globale, raportuan mediat zvicerane të dielën.

Banka konfirmoi se pret “rreth 3,000 shkurtime vendesh pune në Zvicër”.

UBS ka qenë duke zvogëluar fuqinë punëtore si rezultat i integrimit të ish-rivalit Credit Suisse, të cilin e bleu në vitin 2023.

Novartis

Gjigandi farmaceutik planifikon të shkurtojë 550 vende pune në Zvicër deri në fund të vitit 2027.

Dy nga fabrikat e saj pranë Bazelit do të preken nga këto shkurtime, pasi kompania duhet të gjenerojë para për të investuar në “terapi inovative të përdorura veçanërisht për sëmundjet kardiovaskulare, renale dhe metabolike”.

Korporata Zvicerane e Transmetimeve (SRG/RTS)

Transmetuesi kombëtar njoftoi se do të shkurtojë rreth 900 vende pune gjatë tre viteve të ardhshme, ndërsa përpiqet të ulë kostot.

Ai vuri në dukje “sfida të mëdha”, duke përfshirë vendimin e qeverisë zvicerane për të shkurtuar licencën e medias publike që siguron një pjesë të madhe të të ardhurave të saj, si dhe rënien e të ardhurave komerciale.

“Na vjen keq për këto shkurtime vendesh pune”, tha shefja e SRG-së, Susanne Wille, në një deklaratë, duke shpjeguar se “vendimet politike dhe konteksti në të cilin vepron kompania jonë nuk na lënë zgjidhje tjetër”.

Kühne+Nagel

Grupi zviceran i logjistikës po eliminon dukshëm më shumë vende pune sesa ishte planifikuar, tha kompania me seli në Schwyz.

Do të heqë mbi 2,000 vende pune këtë vit, nga 1,000 në 1,500 të planifikuara fillimisht.

Janssen

Kjo degë e gjigantit farmaceutik amerikan Johnson & Johnson, po tërhiqet plotësisht nga zhvillimi dhe prodhimi i vaksinave në Zvicër. Aktivitetet e mbetura do të transferohen në Holandë deri në fund të vitit 2026.

Rreth 500 punonjës pritet të humbasin vendet e tyre të punës në selinë zvicerane të kompanisë në Bernë.

Sunrise

Telekomi zviceran njoftoi 190 shkurtime vendesh pune, përfshirë pozicione drejtuese.

Masa po zbatohet “si pjesë e zhvillimit të vazhdueshëm organizativ”, tha kompania.

Smood

Një shërbim shpërndarjeje ushqimesh dhe ushqimesh i operuar nga Migros Geneva do të ndërpresë operacionet e tij më 30 prill 2026.

Më shumë se 400 punonjës në 25 qytete zvicerane do të humbasin vendet e tyre të punës.

Galenica

Grupi i kujdesit shëndetësor Galenica po mbyll fabrikën e prodhimit farmaceutik Bichsel në Interlaken deri në fund të vitit 2026, më së voni. Do të preken deri në 170 vende pune.

Tamedia

Për shkak të riorganizimit të divizioneve të tij të shtypura dhe dixhitale, grupi mediatik Tamedia do të shkurtojë 25 deri në 30 vende pune me kohë të plotë këtë vit.

IKEA

Dega zvicerane e shitësit me pakicë tha se mund të eliminojë deri në 60 pozicione administrative në selinë e saj në Spreitenbach, Aargau.

Arsyeja e përmendur për këto shkurtime është se “IKEA ka nevojë për një organizatë më të thjeshtë, më efikase dhe më të fokusuar”.

Organizatat ndërkombëtare

Agjencitë e OKB-së në Gjenevë tashmë kanë pushuar nga puna një numër punonjësish, pasi SHBA-të u zotuan të “përfundojnë financimin për disa organizata të Kombeve të Bashkuara”.

Dhe ky trend do të vazhdojë në vitin 2026:

Në Fondin e Kombeve të Bashkuara për Fëmijë (UNICEF): 300 vende pune do të zhvendosen në Romë
Në Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH), 800 persona do të pushohen nga puna
Megjithatë, këto shkurtime të fundit janë vetëm maja e ajsbergut; Organizata të tjera të Gjenevës kanë ndjerë tashmë pasojat e politikës amerikane:

Por kjo nuk është e gjitha

Një studim i kryer në tetor 2025 tregon se më shumë se një e treta (37 përqind) e kompanive mund të shkurtojnë vendet e punës në Zvicër gjatë 12 muajve të ardhshëm, dhe një përqindje e ngjashme (35 përqind) parashikojnë zhvendosjen e vendeve të punës zvicerane në vende të tjera.

Midis tyre është operatori më i madh i telekomunikacionit në Zvicër, Swisscom.

Siç raportohet nga platforma e lajmeve 20 Minutes, “shumë vende pune në IT të Swisscom do të zhvendosen në Letoni dhe Holandë”.

Në total, midis 1,000 dhe 1,400 personave pritet të punësohen në Riga dhe Roterdam në afat të mesëm, ku pagat janë më të ulëta se në Zvicër.

Për më tepër, një kompani industriale, IHI Bernex AG, njoftoi se do të eliminonte shumicën e vendeve të punës në fabrikën e saj në Olten (Solothurn), duke zhvendosur 35 nga 42 vende pune në Holandë.

Dhe për shkak të “barrës ekonomike” të shkaktuar nga tarifat amerikane, prodhuesi i makinave të qepjes Bernina, i cili gjeneron rreth tre të katërtat e shitjeve të tij në Shtetet e Bashkuara, do të mbyllë fabrikën e tij në Steckborn (Thurgau) dhe do të zhvendosë prodhimin e tij në Tajlandë.

Dyzet vende pune do të shkurtohen gjatë këtij procesi.

Çfarë ndikimi do të ketë ky “migrim industrial” në Zvicër?

Nëse vendet e punës zhvendosen jashtë vendit, efekti logjik do të ishte një rritje e papunësisë.

Por jo vetëm.

“Ky lloj zhvendosjeje në fund të fundit mund të ketë një ndikim në potencialin e rritjes së ekonomisë zvicerane”, tha ekonomisti i UBS, Maxime Botteron.

Gjykata Federale: Vetëm qumështi mund të quhet qumësht

Një alternativë vegane ndaj qumështit nuk mund të përmendë fjalën qumësht, sipas Gjykatës Federale Zvicerane. Në një seancë publike dëgjimore të premten, gjyqtarët hodhën poshtë me katër vota kundër një ankesën e paraqitur nga Danone, e cila po tregtonte një kuti me fjalët “jo qumësht”.

Sipas ligjit zviceran, qumështi përkufizohet si “produkt i sekretimit të gjirit të një kafshe të klasifikuar si gjitar”. Ky emër është i mbrojtur dhe nuk mund të përdoret për të përshkruar një alternativë ndaj qumështit. Për ta ilustruar këtë pikë, një gjyqtar tha: “Nëse duhet ta quash një gjë me fjalë, duhet ta quash qumështin qumësht”.

Për më tepër, emri në kutinë e një pijeje me bazë tërshëre është mashtrues për konsumatorët. Në rastin aktual, paketimi i tregtuar nga Danone Suisse mbante fjalët ‘SHHH…’. KY NUK ËSHTË QUMËSHT”, me një pikë të bardhë që zëvendëson “i” në “QUMËSHT”, raporton SRF, transmeton albinfo.ch.

Në mars të vitit 2022, laboratori kantonal i Cyrihut e ndaloi këtë pije me bazë tërshëre nga tregu, duke pretenduar se shkelte dispozitat e ligjit mbi ushqimet.

Vendimi i laboratorit u mbështet nga Gjykata Kantonale e Cyrihut. Danone Zvicër më pas apeloi në Gjykatën Federale. Në një seancë publike dëgjimore të premten në mëngjes, gjyqtarët e hodhën poshtë apelin me katër vota kundër dhe një kundër.

Sipas ligjit mbi ushqimet, prezantimi dhe etiketimi i ushqimeve nuk duhet ta mashtrojë konsumatorin, veçanërisht në lidhje me prodhimin, përbërjen dhe natyrën e produktit në fjalë.

Ylli sllovak: Nuk arritëm ta përballojmë ritmin e Kosovës

Pas humbjes dramatike me rezultat 4:3 ndaj Kosovës, portieri i Sllovakisë, Martin Dubravka, ka pranuar se ekipi i tij nuk arriti të përballojë intensitetin dhe ritmin e lartë të “Dardanëve”, sidomos në pjesën e dytë të ndeshjes, përcjell albinfo.ch.

Sllovakia e mbylli pjesën e parë me epërsi 2:1, duke lënë përshtypjen se kishte kontroll mbi rrjedhën e lojës. Megjithatë, gjithçka ndryshoi pas pushimit, kur Kosova u rikthye fuqishëm, përmbysi rezultatin dhe siguroi një fitore historike në Bratislavë, duke kaluar në finalen e “play-offit” për Botërorin 2026.

Intensiteti i lartë, presioni i vazhdueshëm dhe efikasiteti i Kosovës në fazën sulmuese bënë diferencën në momentet vendimtare të sfidës.

Në deklaratën e tij pas ndeshjes, Dubravka nuk e fshehu zhgënjimin, duke e cilësuar pjesën e dytë si shumë larg nivelit që kërkohet në një ndeshje të tillë.

“Ne patëm një pjesë të parë shumë të mirë, por pjesa e dytë ishte vërtet e keqe. Pasi Kosova barazoi sërish, ne nuk arritëm ta mbanim ritmin me të”, ka deklaruar Dubravka.

Ai shtoi se kjo humbje do t’i mbetet gjatë në mendje, veçanërisht për faktin se për lojtarët më të vjetër kjo ishte një nga mundësitë e fundit për të ëndërruar Botërorin.

“Jam i trishtuar, do të më mbetet peng për një kohë të gjatë. Për ne lojtarët më të vjetër, ishte një nga rastet tona të fundit për të luajtur në Kupën e Botës. Por ky është realiteti”, u shpreh ai.

Kosova, ndërkohë, do të luajë të martën në Prishtinë finalen vendimtare të “play-offit” ndaj Turqisë, për një vend në Kampionatin Botëror 2026./Albinfo.ch.

FIFA për Kosovën: Vetëm edhe një hap drejt Botërorit 2026

Kombëtarja e Kosovës ka shënuar një fitore historike ndaj Sllovakisë, duke siguruar kualifikimin në finalen e “play-offit” për Kampionatin Botëror 2026, përcjell albinfo.ch.

“Dardanët” triumfuan të enjten mbrëma në Bratisllavë me rezultat 4:3, në një ndeshje dramatike që i afroi edhe më shumë drejt ëndrrës për pjesëmarrje në Botëror.

Pas këtij suksesi të madh, reagimi nuk ka munguar as nga FIFA. Faqja zyrtare e Kupës së Botës ka publikuar një postim në platformën “X”, duke vlerësuar rrugëtimin e Kosovës dhe duke e cilësuar atë vetëm një hap larg kualifikimit.

“Vetëm edhe një hap për Kosovën, për t’u kualifikuar në Botëror”, thuhet në postimin e FIFA World Cup në “X”.

Kosova tani do ta zhvillojë ndeshjen finale të play-offit të martën mbrëma në stadiumin “Fadil Vokrri”, ku do të përballet me Turqinë për një vend në Kampionatin Botëror 2026./Albinfo.ch

Prishtina mbrëmë festoi me fishekzjarre për fitoren historike të Kosovës

Prishtina u ndriçua mbrëmë nga fishekzjarret dhe gëzimi i qytetarëve që festuan fitore historike të Kombëtares së Kosovës ndaj Sllovakisë. Rezultati 4:3 i dhuroi Kosovës kualifikimin në finalen e “play-offit” për Kupën e Botës 2026, duke ndezur emocion tek tifozët në kryeqytet, përcjell albinfo.ch.

Qindra qytetarë dolën në rrugët e Prishtinës për të përjetuar këtë moment historik, duke brohoritur, valëvitur flamujt kombëtarë dhe duke ndarë gëzimin me familjarët dhe miqtë. Fishekzjarret, muzikë dhe atmosferë festive mbushën qendrat e qytetit deri vonë në mbrëmje.

Triumfi i Kosovës në Bratislavë jo vetëm që ka shkaktuar festë në rrugë, por gjithashtu ka ngjallur shpresë dhe entuziazëm para finales vendimtare të play-offit, që do të zhvillohet të martën në stadiumin “Fadil Vokrri” ndaj Turqisë.

“Është një moment i paharrueshëm për të gjithë ne. Kosova po tregon se mund të shkruajë histori në futboll”, tha një nga tifozët që mori pjesë në festë.

Kosova tani ndodhet vetëm një hap larg realizimit të ëndrrës për kualifikim në Botëror, ndërsa qytetarët e kryeqytetit kanë treguar se janë gati të përjetojnë çdo emocion të këtij rrugëtimi historik./Albinfo.ch

Një edukator i akuzuar për abuzim seksual ndaj 15 fëmijëve në dy kopshte në Zvicrën gjermanishtfolëse

Një edukator është akuzuar për disa dhjetëra abuzime seksuale ndaj të paktën pesëmbëdhjetë fëmijëve të vegjël në kantonet Bern dhe Cyrih. Hetimi i kryer nga transmetuesi publik gjermanishtfolës SRF, bazuar në aktakuzat, tregon se abuzimet ishin të rënda dhe sistematike.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë Publike të kantonit Bern, të lëshuar në fund të korrikut 2025 dhe të shqyrtuar nga SRF, edukatori dyshohet se kryente abuzimet gjatë orarit të punës, në ambientet e kopshteve: në banjo, në dhomën e gjumit dhe madje edhe në sallën kryesore. Ai shpesh gjendej vetëm me viktimat e tij, pas dyerve të mbyllura, herë-herë gjysëm i zhveshur. Abuzimet raportohet se zgjatnin disa minuta dhe janë filmuar, duke ndodhur gjatë një periudhe njëvjeçare e gjysmë, transmeton albinfo.ch.

Të dy kopshte janë institucione private: njëri në rajonin e Bernit dhe tjetri në Winterthur. SRF ka kontaktuar drejtorët e tyre, por nuk ka zbuluar emrat e kopshteve për të mbrojtur viktimat.

Viktimat dhe hetimet fillestare

Sipas aktakuzës, edukatori dyshohet të ketë abuzuar seksualisht të paktën pesëmbëdhjetë fëmijë, kryesisht vajza, më të reja një vjeç e më të mëdha katër vjeç. Burri, 33 vjeç, kishte jetuar së fundmi në rajonin Emmental dhe punonte si përgjegjës grupi në të dy kopshte, duke marrë përgjegjësi edukative për fëmijët.

Hetimi tregon se dyshohej për abuzim që në verën e 2022-s, kur një nënë e shqetësuar kontaktoi menaxhmentin e kopshtit në Winterthur pas një rrëfimi të vajzës së saj katër vjeçare. Megjithatë, me edukatorin që nuk pranoi të fliste dhe fëmijën që mbeti i heshtur gjatë marrjes në pyetje, prokuroria e Cyrihut mbylli hetimin në maj 2023, duke mos pasur prova të mjaftueshme për një procedim penal.

Pas shkarkimit nga kopshti i Winterthurit, edukatori mori punë në një kopsht tjetër në rajonin e Bernit verën e 2023-s.

Arrestimi dhe gjetjet e policisë

Në shkurt 2024, policia kantonale e Bernit arrestoi edukatorin për dyshime të lidhura me pedopornografinë në internet. Në shtëpinë e tij u gjetën mbi 800 imazhe dhe video me përmbajtje pedopornografike, përfshirë edhe regjistrime të abuzimeve në kopshte.

Reagimi i kopshteve

Drejtorët e kopshteve shprehin tronditje dhe habi për ngjarjet. Avokati Emanuel Zloczower, që përfaqëson drejtoreshën e kopshtit të Bernit, tha se askush nuk kishte vënë re diçka të dyshimtë dhe se protokollet e mbrojtjes, të tilla si hapja e dyerve të dhomës së ndërrimit dhe ndalimi i përdorimit të pajisjeve elektronike private, ishin respektuar.

Megjithatë, avokatja Laura Jost, që përfaqëson shtatë familje të viktimave, ka depozituar një ankesë penale kundër drejtorisë së kopshtit të Bernit për shkelje të detyrës së kujdesit dhe edukimit, duke argumentuar se abuzimet sistematike tregojnë dështime organizative.

Procesi gjyqësor

Para se të shqyrtohet përgjegjësia e kopshteve, do të gjykohet edukatori për akte të dhunshme seksuale dhe përdhunim ndaj fëmijëve në Gjykatën Rajonale të Bernit. Sipas avokatit të tij, ai ka pranuar pjesërisht fajin. Kombinimi i rrëfimeve dhe regjistrimeve video sugjeron një dënim të mundshëm, por parashikimi i pafajësisë mbetet në fuqi deri në vendimin përfundimtar.

Masat e reja të sigurisë

Pas akuzave, kopshti i Bernit ka rishikuar protokollet e mbrojtjes, duke instaluar pasqyra dhe kamera që nuk regjistrojnë video në zonat e paqasshme. Kopshti i Winterthurit ka ndryshuar rregullat: ndërrimi i fëmijëve duhet të bëhet në prani të tjerëve, dhe edukatorët nuk hyjnë në tualet me fëmijët pa ndihmë vetëm kur është e domosdoshme.

Këshilli Federal dëshiron shërbim civil të jashtëzakonshëm, më pak tërheqës

Shërbimi civil duhet të jetë më pak tërheqës. Këshilli Federal i paraqiti medias të enjten argumentet e tij në favor të shtrëngimit të kushteve të pranimit. Popullsia zvicerane do të votojë më 14 qershor.

Shërbimi civil duhet të mbetet “përjashtim nga rregulli” sipas të cilit çdo burrë me kombësi zvicerane duhet të kryejë shërbimin ushtarak. Sipas Kushtetutës, nuk ka zgjedhje të lirë midis shërbimit ushtarak dhe shërbimit civil. “Kjo nuk është një alternativë”, tha Presidenti i Konfederatës Guy Parmelin për median.

Është me të vërtetë një shërbim zëvendësues i ofruar për njerëzit që, për arsye ndërgjegjeje, nuk mund të kryejnë shërbimin ushtarak, kujtoi vaudois. Zgjidhja e provave me anë të aktit nuk vihet në dyshim. Megjithatë, kërkesat do të forcohen.

Shërbimi civil tani është shumë tërheqës, beson qeveria. Në total, 60,000 njerëz të aftë për shërbim ushtarak i janë bashkuar shërbimit civil. Një sërë masash të propozuara nga Këshilli Federal duhet të bëjnë të mundur rritjen e numrit të pranimeve vjetore nga 6600 në 4000.

150 ditë shërbim civil

Në detaje, personeli ushtarak që ka përfunduar të gjitha ditët e trajnimit nuk duhet të ketë më akses në shërbimin civil. “Konflikti i ndërgjegjes i përmendur nuk është i besueshëm në këtë fazë”, argumentoi Guy Parmelin.

Qëllimi është të parandalohen që këta ushtarë të jenë në gjendje t’i shpëtojnë lehtësisht pushkatimit të detyrueshëm, për të cilin janë të detyruar deri në fund të vitit që i paraprin lirimit nga detyrimet ushtarake.

Ata që dëshirojnë ta transformojnë shërbimin e tyre ushtarak në shërbim civil do të kenë më shumë kufizime, shkruan RTS. Ata duhet të plotësojnë 150 ditë shërbimi civil, edhe nëse ndryshimi ndodh vonë, transmeton albinfo.ch.

Dhe totali do të duhet të jetë një herë e gjysmë më i gjatë se shërbimi standard ushtarak, duke përfshirë oficerët dhe nënoficerët. “Kjo masë synon të zvogëlojë largimet midis drejtuesve”, shpjegoi Ministri i Trajnimit.

Në shërbim çdo vit

Civilistët gjithashtu do të kenë më pak diferencë në periudhën gjatë së cilës duan të kryejnë shërbimin e tyre. Ata nuk do të kenë më tre vjet nga pranimi i tyre, por do të duhet të kryejnë një pjesë të shërbimit çdo vit.

Ata që kanë zgjedhur shërbimin civil para ose gjatë shkollës së rekrutimit do të duhet të përfundojnë detyrën e tyre të gjatë (180 ditë) brenda vitit të pranimit të tyre. Prandaj, rregulli është i njëjtë si në ushtri: njerëzit e liruar nga shkolla e rekrutimit thirren shpejt.

Së fundmi, reforma fut një ndalim për detyrat që kërkojnë studime në mjekësinë humane, dentare ose veterinare në shërbimin civil. Kjo masë e bën ushtrinë më tërheqëse sesa shërbimi civil për mjekët, mbrojti Këshilltari Federal Guy Parmelin.

Për Këshillin Federal, këto ndryshime i lejojnë ushtrisë të përmbushë misionin e saj. Ato sigurojnë që investimet në trajnimin ushtarak të mos shpërdorohen pa nevojë. “Kjo përfaqëson rreth 70 milionë franga të humbura në vit për shkak të largimeve të vona”, tha Guy Parmelin.

Cilat vende në Evropë kanë pjesën më të madhe të banorëve të huaj?

Në vitin 2025, njerëzit e lindur jashtë Bashkimit Evropian përbënin rreth 10 përqind të popullsisë prej 450 milionë banorësh të BE-së. Por cilat vende kanë pjesën më të madhe të banorëve të lindur jashtë vendit?

Të dhënat e reja të Eurostat zbuluan se më 1 janar 2025, rreth 46.7 milionë njerëz që jetonin në BE kishin lindur në vende të treta (jo-BE/Shengen), një rritje prej 1.9 milionësh krahasuar me vitin e kaluar.

Kur bëhet fjalë për shtetësinë, 30.6 milionë banorë në BE ishin shtetas të vendeve të treta, 1.6 milionë më shumë se në vitin 2023, duke përfaqësuar 6.8 përqind të popullsisë totale të BE-së.

Eurostat, zyra statistikore e BE-së, analizon të dhënat si për vendin e lindjes ashtu edhe për kombësinë, duke pasur parasysh se shtetësia e një personi mund të ndryshojë gjatë jetës.

Në vitin 2025, rreth 18 milionë banorë kishin lindur në një shtet tjetër anëtar të BE-së dhe 14.1 milionë kishin shtetësinë e një vendi tjetër të BE-së, rreth 100,000 më shumë se vitin e kaluar. Qytetarët e BE-së që ishin zhvendosur në të gjithë bllokun përfaqësonin rreth 4 përqind të popullsisë së BE-së.

Vendet me shumicën e banorëve të lindur jashtë vendit

Vendet më të vogla në Evropën Perëndimore kishin pjesën më të madhe të banorëve të lindur jashtë vendit në vitin 2024. Në krye ishte Luksemburgu, ku 51 përqind e popullsisë totale kishte lindur jashtë vendit, në Maltë rreth 32 përqind e banorëve kishin lindur jashtë vendit dhe në Qipro ishte pothuajse 28 përqind, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch. Në Irlandë 23 përqind e banorëve kishin lindur jashtë vendit dhe në Austri shifra ishte 22 përqind.

Pastaj erdhën dy nga vendet më të mëdha evropiane – Suedia dhe Gjermania, ku pak më shumë se 20 përqind e banorëve në secilin vend kishin lindur jashtë vendit.

Shifrat zbuluan se rreth 19.3 përqind e popullsisë së Spanjës kishte lindur jashtë vendit, për Danimarkën ishte 14.4 përqind, Franca ishte pak më e ulët me 14 përqind dhe Italia me 11.8 përqind.

Zvicra, e cila është në Shengen dhe Shoqatën Evropiane të Tregtisë së Lirë, numëronte 31.7 përqind të popullsisë së saj si të lindur jashtë vendit, ndërsa për Norvegjinë – gjithashtu një vend i Shengenit/EFTA-s – shifra ishte 18.7 përqind.

Në të kundërt, përqindja e banorëve të lindur jashtë vendit midis popullsisë ishte më pak se 5 përqind në Poloni, Rumani, Bullgari dhe Sllovaki. Modele të ngjashme u regjistruan në lidhje me shtetësinë.

Në shifra absolute, Gjermania (17.2 milionë), Franca (9.6 milionë), Spanja (9.5 milionë) dhe Italia (6.9 milionë) kishin numrin më të madh të banorëve të lindur jashtë vendit. Të marra së bashku, këto katër vende numëronin pothuajse 67 përqind të totalit të banorëve të lindur jashtë vendit në BE.

Suedia numëronte 2.2 milionë banorë të lindur jashtë vendit, Danimarka 862,000, Austria 2.1 milionë, ndërsa Zvicra ishte shtëpia e 2.8 milionë banorëve të lindur jashtë vendit dhe Norvegjia rreth 1 milion.

Eurostat vuri në dukje se në 10 vitet e fundit – midis 1 janarit 2015 dhe 1 janarit 2025 – përqindja e banorëve të lindur jashtë vendit është rritur në shumicën e vendeve të BE-së. Vetëm në Letoni dhe Greqi ka rënë.

“Migrimi ndikohet nga një kombinim faktorësh ekonomikë, mjedisorë, politikë dhe socialë: ose në vendin e origjinës së një migranti (faktorë shtytës) ose në vendin e destinacionit (faktorë tërheqës)”, thotë raporti i Eurostat.

“Historikisht, prosperiteti relativ ekonomik dhe stabiliteti politik i BE-së mendohet se kanë ushtruar një efekt tërheqës të konsiderueshëm tek emigrantët”, shton dokumenti.

Grupet më të mëdha të shtetasve të vendeve të treta që jetojnë në vendet e BE-së ishin nga Ukraina, Turqia dhe Maroku, ndërsa qytetarët rumunë, italianë dhe polakë ishin tre grupet më të mëdha që jetojnë në shtete të tjera anëtare të BE-së.

Migrimi ndërkombëtar

Të dhënat mbi migrimin ndërkombëtar i referohen njerëzve që kanë migruar në një vend të BE-së për arsye të ndryshme për një vit ose më shumë, sipas Eurostat. Në vitin 2024, 4.2 milionë njerëz u zhvendosën në BE nga vendet jo-anëtare të BE-së, krahasuar me 4.4 milionë në vitin 2023.

Në të njëjtin vit, 1.5 milionë njerëz u zhvendosën nga një shtet anëtar i BE-së në një tjetër, dhe 1.6 milionë u zhvendosën nga BE-ja në një vend jashtë bllokut.

Të gjitha vendet e BE-së me të dhëna të disponueshme, përveç Letonisë, raportuan më shumë imigracion sesa emigracion.

Shumë njerëz gjithashtu u zhvendosën për t’u kthyer në vendin e tyre të origjinës. Për shembull, në vitin 2024, personat e lindur në vend përbënin më shumë se gjysmën e numrit të emigrantëve në Rumani dhe Letoni.

Me pothuajse 1,288,600 milionë mbërritje, Spanja raportoi numrin më të madh të përgjithshëm të emigrantëve në vitin 2024, e ndjekur nga Gjermania (1,078,500), Italia (451,600) dhe Franca (438,600).

Spanja, Gjermania dhe Franca raportuan gjithashtu numrin më të madh të emigrantëve në vitin 2024, përkatësisht 662,300, 584,200 dhe 263,200, raporton Eurostat.

Takimi i Organizatës Botërore të Tregtisë: Zvicra bën thirrje për unitet përballë tensioneve

Takimi ministror i OBT-së në Yaoundé duhet të jetë një kohë për t’u bashkuar përballë tensioneve aktuale politike, sipas Presidentit Zviceran Guy Parmelin. Të enjten, nëpërmjet një lidhjeje video, ai u bëri thirrje anëtarëve të mos shtyjnë reformat urgjente që janë të nevojshme.

Përballë fragmentimit ekonomik në rritje dhe shumëfishimit të qasjeve të njëanshme, Organizata Botërore e Tregtisë (OBT) duhet të mbetet “një shtyllë stabiliteti dhe parashikueshmërie”, këmbënguli Parmelin në fillim të takimit të 14-të ministror të institucionit. Ashtu si Shtetet e Bashkuara, BE dhe Kina, ai beson se OBT-ja “duhet të jetë në gjendje t’i përgjigjet më fleksibilisht nevojave aktuale”.

Kjo çështje do të jetë në qendër të takimit që është planifikuar të zgjasë të paktën deri të dielën, shkruan swissinfo. Disa, si Shtetet e Bashkuara dhe, në një masë më të vogël, BE, duan të sulmojnë parimin e kombit më të favorizuar, sipas të cilit një avantazh i dhënë një vendi u jepet të gjithë të tjerëve.

Nga ana tjetër, Mbretëria e Bashkuar dhe Zvicra duan të ruajnë parimet themelore të OBT-së. “Mosdiskriminimi, transparenca dhe drejtësia” duhet të ruhen, shtoi Parmelin. Së bashku me një duzinë vendesh të tjera, qeveria zvicerane po mbron një plan ambicioz për reforma thelbësore nga takimi i ardhshëm ministror në vitin 2028. Dhe Zvicra gjithashtu dëshiron mundësinë e më shumë marrëveshjeve plurilaterale në marrëveshjet e OBT-së, përcjell albinfo.ch.

Sipas burimeve konvergjente, në rast të dështimit në Yaoundé, disa anëtarë do të tundoheshin të nisnin koalicione të atyre që janë të gatshëm të bëjnë përparim më të shpejtë në çështje të caktuara. Por pa u përpjekur t’i lidhin ato me marrëveshjet e OBT-së siç kanë bërë deri më sot.

Për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme, presidenti zviceran ka vendosur të mos udhëtojë në Kamerun. Delegacioni zviceran kryesohet nga Sekretarja e Shtetit Helene Budliger Artieda.

Aeroporti Basel-Mulhouse me tetë destinacione të reja për verën

Aeroporti Basel-Mulhouse, i drejtuar bashkërisht nga Franca dhe Zvicra, ka njoftuar tetë destinacione të reja në orarin e fluturimeve verore për vitin 2026.

Këto përfshijnë Bodrumin (Turqi), Kishinau (Moldavi), Lille (Francë) dhe Podgoricën (Mali i Zi), siç detajohet në një njoftim për shtyp të lëshuar të mërkurën. Do të ketë gjithashtu fluturime të reja për në Poznan (Poloni), Stokholm (Suedi), Tigru Mures (Rumani) dhe Varshavë (Poloni), shkruan swissinfo. Një total prej rreth 100 destinacionesh do të jenë të arritshme me fluturim direkt nga 29 marsi deri më 31 tetor, transmeton albinfo.ch.

Frekuencat e fluturimeve për në Hurghada (Egjipt) dhe Izmir (Turqi) gjithashtu do të rriten, sipas deklaratës. Linjat ajrore Eurowings, Norwegian dhe Lufthansa do të zgjerojnë shërbimet e tyre me fluturime shtesë dhe vendosjen e avionëve me kapacitet më të madh.

Midis 15 prillit dhe 20 majit, trafiku ajror do të trajtohet nëpërmjet pistës dytësore, pasi pista kryesore do të rinovohet, shpjegon aeroporti. Sipas një njoftimi për shtyp të lëshuar në nëntor, vetëm Easyjet do të fluturojë nga Bazeli gjatë kësaj periudhe dhe do të ofrojë një orar të reduktuar fluturimesh verore.

Zyrtarisht themelohet SwissCham në Maqedoninë e Veriut

Ambasadori Sommer mori pjesë në ceremoninë zyrtare të themelimit të SwissCham Maqedoni e Veriut, një moment kyç në zhvillimin e bashkëpunimit ekonomik mes dy vendeve, transmeton albinfo.ch.

Me mbi 100 kompani zvicerane që veprojnë tashmë në Maqedoninë e Veriut, SwissCham do të shërbejë si një platformë për të lidhur bizneset, për të inkurajuar partneritetet dhe për të krijuar mundësi të reja për tregti, investime dhe inovacion.

Ambasada e Zvicrës shpreh mbështetjen e saj për këtë iniciativë dhe pret që SwissCham Maqedoni e Veriut të rritet duke forcuar lidhjet ekonomike dhe bashkëpunimin mes dy vendeve.

Bern: Event mbi integrimin përmes punës dhe ndërmarrësisë

Më 28 mars 2026, në ambientet e Ambasadës së Republikës së Kosovës në Bern, mbahet një event i organizuar nga ODGSH me temën “Integrimi përmes punës & ndërmarrësisë”, përcjell albinfo.ch.

Aktiviteti synon të trajtojë rolin e pjesëmarrjes ekonomike si çelës i integrimit dhe përfshirjes aktive, me fokus te mundësitë, sfidat dhe rrugët e suksesit për gratë me sfond migrimi.

Arritja e pjesëmarrësve është paraparë nga ora 13:00, ndërsa programi zhvillohet nga ora 13:30 deri në 16:00, për t’u përmbyllur me aperitiv dhe networking. Pjesëmarrja është falas, por regjistrimi është i detyrueshëm deri më 23 mars 2026./Albinfo.ch

Testet zbulojnë nivel të lartë të PFAS në qumështin e Appenzell Ausserrhoden

Kantoni i Appenzell Ausserrhoden ka kryer midis tetorit 2025 dhe marsit 2026 një kontroll vullnetar për prani të PFAS në qumësht dhe ujë për kafshët e fermave. Rezultatet tregojnë se rreth një e treta e fermave të testuara kanë nivele të rritura të PFAS në qumësht, transmeton albinfo.ch.

Sipas ekspertëve, nëse Zvicra adopton kufijtë maksimalë të BE-së për këto substanca, disa ferma mund të përballen me kërcënim serioz për ekzistencën e tyre. Shkaku i këtyre kontrolleve lidhet pjesërisht me rastin e njohur “Amcor” në kantonin fqinj, St. Gallen, ku substanca PFAS nga shkumëfikësit e zjarrit të një kompanie paketimi depërtuan në mjedis, duke shkaktuar rritje të ndotjes në rajonin veripërëndimor, pranë kufirit me Appenzell Ausserrhoden.

Në këtë kontekst, kantoni i Appenzell Ausserrhoden nisi në tetor një fushatë kontrolli dhe ftoi fermerët të testojnë vullnetarisht qumështin dhe ujin e pijshëm për kafshët. Analizat u kryen në laboratorin ndërkantonal të Schaffhausen-it.

Rezultatet tregojnë se në 58 ferma niveli i PFAS në qumësht kalon normën aktuale të BE-së prej 0.02 mikrogram për kilogram. Në disa raste tejkalimi ishte modest, në të tjera, ndjeshëm i lartë. Qumështi përdoret si tregues kryesor, pasi lopët përthithin këto substanca përmes ushqimit, duke reflektuar ndotjen në të gjithë fermën.

Në 9 ferma pa prodhim qumështi u regjistruan gjithashtu nivele të larta në ujin e pijshëm për kafshët. Në total, në studim morën pjesë 169 ferma.

Analiza tregon se ndotja është e përqendruar kryesisht në dy zona: në Vorderland pranë kufirit me St. Gallen dhe në Mittelland rreth Bühler AR. Shkaktarë të mundshëm konsiderohen mbetjet lokale të industrisë, për shembull ujërat e ndotura që shkojnë në impiantet e trajtimit të ujërave.

Aktualisht, Zvicra nuk ka një kufi ligjor për PFAS në qumësht, ndaj për referencë u përdor niveli i BE-së. Por pritet që nga viti 2027, BE-ja të vendosë kufij të detyrueshëm për PFAS në ushqime, të cilat pritet të ndikojnë edhe në tregun zviceran. Kjo mund të çojë në ndalim të shitjes apo eksportit të qumështit dhe produkteve të tjera, si djathi, në rast se tejkalojnë limitet e reja./Albinfo.ch

Në Parlamentin e Austrisë, të premten mbahet konferenca „Kosova në BE“

Konferenca “Kosova në BE” do të mbahet në Parlamentin Austriak, me mbështetjen e mikut tonë Andreas Minnich, Nënkryetar i Komisionit për Punë të Jashtme në Parlamentin Austriak, Kryetar i Shoqatës së Miqësisë Austri–Kosovë, transmeton albinfo.at.

Kjo konferencë i kushtohet 27-vjetorit të ndërhyrjes humanitare të NATO-s në Kosovë, e cila filloi më 24 mars 1999, me qëllim të ndalimit të terrorit shtetëror dhe veprimeve të forcave policore dhe ushtarake të Serbisë, të cilat në atë kohë kryenin masakra ndaj popullatës civile shqiptare, si pjesë e një plani gjenocidal.

Ndërhyrja e NATO-s jo vetëm që ndali gjenocidin e planifikuar, por solli në Kosovë liri, paqe dhe demokraci, duke i hapur rrugë ndërtimit të një shteti të lirë, demokratik dhe të pavarur.

Sot, Kosova vazhdon rrugëtimin e saj drejt integrimit evropian, duke synuar anëtarësimin në Bashkimin Evropian, proces në të cilin gëzon përkrahjen e vazhdueshme të miqve austriakë dhe të vetë shtetit të Austrisë, përfshirë edhe organizimin e kësaj konference në Parlamentin Austriak.

Konferenca do të mbahet nesër, nga ora 13:00 deri në 15:00, sipas agjendës së bashkangjitur, në ambientet e Parlamentit Austriak, Palais Epstein./Albinfo.at

Kosovë: Policia arreston pesë persona, sekuestron drogë dhe zbulon “Call Center” të dyshuar

Policia e Kosovës ka zhvilluar një operacion të gjerë antidrogë të koduar “Delivery”, i cili ka rezultuar me arrestimin e pesë personave, të dyshuar për veprimtari kriminale që përfshin shpërndarje të narkotikëve dhe krime kibernetike.

Sipas njoftimit zyrtar, hetuesit e Drejtorisë për Hetimin e Trafikimit me Narkotikë (DHTN) në rajonin e Prishtinës, pas një pune operative dhe hetimore, kanë identifikuar fillimisht dy persona të dyshuar për shpërndarje të marihuanës dhe kokainës në kryeqytet.

Policia bën të ditur se më 25 mars 2026, rreth orës 14:00, të dyshuarit janë lokalizuar në dalje të autostradës në Veternik, duke lëvizur me një veturë Golf 8. Sipas policisë, ata kanë tentuar të largohen me shpejtësi të madhe, duke rrezikuar sigurinë në trafik, ndërsa janë ndjekur nga njësitë policore në drejtim të Fushë-Kosovës, më pas Podujevës.

Ndjekja ka përfunduar në hyrje të Vushtrrisë, ku policia ka arritur t’i ndalojë dhe arrestojë.

“Gjatë kontrollit të veturës janë sekuestruar mbi 2.2 kilogramë marihuanë dhe një cigare me këtë substancë. Ndërsa gjatë rrugës së ikjes, në fshatin Raskovë, është gjetur edhe një paketim tjetër me mbi 1.1 kilogram marihuanë, që dyshohet se është hedhur nga të dyshuarit”, thuhet në njoftim.

Në koordinim me prokurorinë kompetente, janë realizuar bastisje në katër lokacione në Prishtinë, ku janë sekuestruar sasi të vogla të substancave narkotike, dy peshore digjitale, mbi 4 mijë euro para të gatshme, valuta të huaja, dy vetura dhe katër telefona mobilë.

Po ashtu, në një veturë tjetër janë gjetur 25 qese me kokainë, me peshë rreth 11.9 gramë.

Gjatë operacionit, policia ka zbuluar edhe një hapësirë të përshtatur si “Call Center”, ku janë sekuestruar pesë laptopë. Në këtë pjesë të rastit janë angazhuar edhe njësitë për hetimin e krimeve kibernetike, të cilat kanë ndaluar edhe një person tjetër, duke e çuar në pesë numrin total të të arrestuarve.

Të gjithë të dyshuarit, pas intervistimit, janë dërguar në mbajtje për 48 orë, me urdhër të prokurorit, ndërsa hetimet janë duke vazhduar në bashkëpunim me organet e drejtësisë.

Policia e Kosovës ka theksuar se mbetet e përkushtuar në luftën kundër narkotikëve dhe në garantimin e sigurisë për qytetarët.

Kuzhina shqiptare në qendër të festimeve frankofone në Suedi

Në kuadër të festimeve të Muajit të Frankofonisë, Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Suedi i prezantoi publikut lokal një gamë të pasur të kuzhinës shqiptare, gjatë një buffeti të organizuar nga ambasadat e ndryshme në Stokholm, transmeton albinfo.ch.

Pas ceremonisë hapëse, ku mori pjesë edhe Ngarkuari me Punë, Eno Çollaku, Ambasada ofroi pjata tradicionale dhe ëmbëlsira të shijshme, të cilat u pritën me shumë interes dhe vlerësime maksimale nga vizitorët e shumtë të stendës kombëtare.

Një falënderim i veçantë shkon për CNVP Foundation dhe kompanitë shqiptare Gjedra dhe BioAlpina, të cilët përmes produkteve të tyre bimore dhe medicinale kontribuan në ngrohjen e mbrëmjes dhe të vizitorëve, të cilët vlerësuan maksimalisht cilësinë e këtyre produkteve shqiptare.

Ky aktivitet shënon një hap të rëndësishëm në promovimin e kulturës dhe traditave shqiptare jashtë vendit, duke forcuar lidhjet kulturore dhe diplomatike me vendet frankofone./Albinfo.ch

Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme – Republika e Shqipërisë

Dua Lipa debuton si ambasadore e Bvlgari në një event luksoz pranë Milanos

Këngëtarja me famë botërore, Dua Lipa, ka marrë pjesë në një event ekskluziv pranë Milanos, ku shtëpia luksoze Bvlgari prezantoi koleksionin e ri të bizhuterive të quajtur “Eclettica”, transmeton albinfo.ch.

Artistja shqiptaro-britanike u shfaq për herë të parë në rolin e saj si ambasadore e re e kësaj marke prestigjioze, duke iu bashkuar një liste të njohur emrash ndërkombëtarë si Anne Hathaway, Priyanka Chopra Jonas, Liu Yifei, Kim Ji-won dhe Jake Gyllenhaal.

E veshur me një fustan elegant nga Balmain, Dua Lipa tërhoqi vëmendjen e të pranishmëve me një nga pjesët më të veçanta të koleksionit, varësen “Serpenti Déco Lumière”, e zbukuruar me një smerald kolumbian mbi 9 karatësh. Sipas të dhënave, kjo qafore unike përbëhet nga 41 elemente modulare dhe ka kërkuar rreth 860 orë punë për t’u realizuar.

Në një intervistë për Vanity Fair France, këngëtarja e përshkroi këtë paraqitje si një moment të rëndësishëm në rrugëtimin e saj artistik.

“Është paraqitja ime e parë si ambasadore e Bvlgari-t, ndaj është një moment shumë i veçantë për mua. Jam e lumtur që jam pjesë e kësaj mbrëmjeje kaq glamuroze dhe mes njerëzve që kanë punuar për këto krijime të jashtëzakonshme”, u shpreh ajo.

Dua Lipa theksoi gjithashtu se bizhuteritë për të kanë një kuptim të veçantë, pasi i konsideron si elemente personale që japin forcë, vetëbesim dhe energji pozitive.

Duke folur për Italinë, ajo tha se ndjen një lidhje të veçantë me këtë vend, për shkak të afërsisë kulturore.

“Italia zë një vend shumë të veçantë në zemrën time. Si shqiptare, ndjej një afërsi të madhe kulturore – është sikur vendet tona pasqyrojnë njëri-tjetrin”, deklaroi artistja.

Eventi u mbajt në një vilë historike në rajonin e Lombardisë, duke sjellë së bashku botën e artit, modës dhe luksit në një mbrëmje të veçantë pranverore./Albinfo.ch

Erjon Tasholli, ylli i ardhshëm i futbollit evropian

Është vetëm 12-vjeç, dhe tani po tërheq vëmendjen e gjigantëve si AC Milan, Real Madrid dhe Barcelona falë talentit të jashtëzakonshëm në futboll, transmeton albinfo.ch.

Bëhet fjalë për Erjon Bedri Tasholli, i lindur në Itali dhe rritur në Trento, po shkëlqen si një nga talentet më premtues të futbollit të rinj. Ai zhvillon stërvitjet e tij në Bolzano, ku është pjesë e ekipit FC Südtirol, duke treguar aftësi teknike dhe vizion të jashtëzakonshëm për moshën e tij.

Megjithëse vetëm 12 vjeç, Erjon ka arritur të tërheqë interesin e klubeve të mëdha evropiane si AC Milan, Real Madrid dhe Barcelona, duke marrë pjesë në shumë turne ndërkombëtare dhe duke lënë shenjë me performancat e tij.

Mirënjohjet dhe medaljet që ka fituar deri më tani dëshmojnë përkushtimin dhe talentin e tij, duke e bërë një emër që vlen të ndiqet në të ardhmen e futbollit europian./Albinfo.ch

SBB me kujdes special për udhëtarët me aftësi të kufizuara të padukshme

Shiritat e quajtur “Sunflower Lanyard” për udhëtarët me aftësi të kufizuara të padukshme janë tani të disponueshëm në të gjitha qendrat e udhëtimit të SBB-së.

Ky shirit u përdor fillimisht me sukses në rajonet e Zurich, Lausanne dhe Genevë gjatë verës së vitit 2025. Sipas SBB-së, interesi ka mbetur i lartë dhe reagimet janë shumë pozitive. Mbi dhjetë mijë shirita janë shpërndarë tashmë, dhe një anketim me më shumë se 1,100 persona pas fazës pilote tregoi një dëshirë të fortë për zgjerimin e përdorimit të shiritit në të gjithë vendin.

Shiriti jeshil me lulediell të verdhë është menduar për personat me aftësi të kufizuara si autizmi, ADHD ose sëmundja e Parkinsonit, të cilat nuk janë të dukshme. Ai shërben për të treguar se mbajtësi mund të ketë nevojë për më shumë durim, konsideratë ose mbështetje, p.sh. gjatë kontrollit të biletave.

SBB-ja ishte kompania e parë zvicerane e transportit publik që ofroi këtë shirit të njohur ndërkombëtarisht. Që atëherë, edhe kompani të tjera transporti publik, si Matterhorn-Gotthard Railway, Swiss International Air Lines dhe Aeroporti i Zurich, i janë bashkuar programit.

Sipas SBB-së, shiriti përdoret në situata të ndryshme, edhe jashtë transportit publik, duke u bazuar në të dhënat e anketës.

A do ta përshpejtojë lufta në Lindjen e Mesme tranzicionin energjetik?

Lufta në Lindjen e Mesme po nxjerr në pah varësinë e madhe globale nga hidrokarburet. Në këtë kontekst, lind pyetja: a mundet bllokimi i Ngushticës së Hormuzit dhe rreziku i një krize ekonomike të përshpejtojnë kalimin drejt energjive të rinovueshme?

Që në vitin 2022, lufta në Ukrainë kishte zbuluar brishtësinë e sistemit global të furnizimit me energji. Sot, sipas drejtorit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), Fatih Birol, situata është edhe më serioze.

“Bota po përballet me sfidën më të madhe të sigurisë energjetike në histori. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me naftën dhe gazin, por edhe me plehrat kimike dhe produktet petrokimike”, thekson ai.

Rreziku nga Ngushtica e Hormuzit

Aktualisht, rreth 20% e konsumit global të hidrokarbureve kalon përmes Ngushticës së Hormuzit. Një bllokim i saj do të trondiste pothuajse të gjithë rrjetin global të furnizimit. Për më tepër, rrugët alternative janë të kufizuara: për naftën, ato mund të kompensojnë vetëm rreth 40% të mungesës, ndërsa për gazin natyror situata është edhe më e vështirë, pasi kërkon proces të lëngëzimit për transport.

Sipas “New York Times”, janë regjistruar rreth 40 sulme ndaj infrastrukturës energjetike në nëntë vende të Lindjes së Mesme. Katari vlerëson se rikuperimi i plotë mund të zgjasë disa vite. Edhe pse vendet evropiane kërkojnë të diversifikojnë burimet e energjisë, mundësitë mbeten të kufizuara.

Ekonomisti Patrice Geoffron thekson se prodhimi global i naftës dhe gazit është i përqendruar kryesisht në tre rajone: Rusia, Lindja e Mesme dhe Shtetet e Bashkuara.

“Kjo e bën të vështirë të besohet se zgjidhja qëndron vetëm te diversifikimi i furnizimit”, shprehet ai.

Zgjidhja: dekarbonizimi

Sipas ekspertëve, zgjidhja më e qëndrueshme është përshpejtimi i dekarbonizimit. Përveç përfitimeve për klimën, kjo do të rriste edhe qëndrueshmërinë energjetike ndaj krizave gjeopolitike.

Profesori Stéphane Genoud sugjeron elektrifikimin e sektorëve kryesorë, sidomos transportit dhe ngrohjes, duke reduktuar përdorimin e naftës dhe gazit. Ai thekson rëndësinë e energjisë diellore:

“Duhet të shfrytëzojmë energjinë e diellit, e cila është falas. Me diellin nuk negociohet, dhe kjo është shumë e rëndësishme.”

Energjia bërthamore: zgjidhje apo rrezik?

Sipas analizave të kompanisë zvicerane Axpo, ekzistojnë dy skenarë për të ardhmen energjetike:

një përzierje energjie me hidrocentralet, energjinë diellore dhe atë të erës, të plotësuara nga centrale me gaz;

ose ndërtimi i centraleve të reja bërthamore.

Megjithatë, Genoud argumenton se energjia bërthamore nuk është zgjidhje praktike. Ndërtimi i një centrali të ri mund të zgjasë deri në 30 vjet, ndërkohë që krizat aktuale kërkojnë zgjidhje të menjëhershme. Për më tepër, teknologjia dhe lënda e parë (uraniumi) do të duhej të importoheshin, duke krijuar një varësi të re.

Pengesat politike dhe ekonomike

Megjithëse zhvillimi i energjive të rinovueshme duket i pashmangshëm, jo të gjithë aktorët globalë e mbështesin këtë drejtim. Vendet prodhuese të hidrokarbureve kanë interes të ruajnë modelin aktual.

Një shembull është Shtetet e Bashkuara, ku presidenti Donald Trump ka nënshkruar një marrëveshje me kompaninë Total për të braktisur projektet e energjisë së erës në Atlantik, duke investuar në vend të tyre në naftë dhe gaz në Gjirin e Meksikës dhe Teksas.