Neuchâtel, i vendosur në Zvicrën frankofone, po ndërmerr masa kantonale për të forcuar formimin, atraktivitetin dhe praktikën profesionale në fushën e infermierisë, në përputhje me iniciativën federale. Qëllimi është që deri në vitin 2032 të trajnohen 1 100 persona të rinj, nga të cilët 60 për qind në universitetet e shkencave të aplikuara (HES) dhe 40 për qind në shkollat e larta profesionale (ES).

“Kantoni dëshiron të mbështesë zbatimin e masave të synuara si fleksibilizimi i programeve të trajnimit, ndjekja individuale arsimore dhe shkurtimi i trajnimit për studentët e ES që janë në posedim të një diplome CFC në kujdesin shoqëror dhe ndihmës shëndetësor (ASSC),” bëri të ditur autoriteti kantonal të enjten, transmeton albinfo.ch.

Qendrat e kujdesit shëndetësor (shtëpitë e kujdesit, spitalet dhe organizatat e kujdesit në shtëpi) do të kenë detyrim të trajnojnë studentë të ES dhe HES, si dhe nxënës praktikantë (ASSC), duke filluar nga gjysma e dytë e vitit 2025. Për çdo praktikant, këto institucione do të marrin një kontribut prej 300 frangash në javë dhe do të mund të mbështeten nga një ekip praktikuesish trajnues.

Mbështetje financiare për rikualifikim profesional

Pjesa e dytë e masave kantonale fokusohet në mbështetjen financiare individuale për ata që synojnë rikualifikim, riintegrim ose integrim profesional në fushën e infermierisë. Kjo ndihmë do të jepet sipas kushteve të përcaktuara dhe mund të jetë subjekt i kthimit.

Në qershor 2024, Këshilli i Madh kishte miratuar një kredi prej 21.1 milionë frangash për të realizuar objektivat e trajnimit në fushën e infermierisë. Një raport i dytë pritet t’i paraqitet parlamentit gjatë verës. Konfederata po subvencionon këtë fazë të parë të projektit për vitet 2024 dhe 2025 me një shumë prej 1.3 milionë frangash.

Qeveria Federale e Zvicrës ka refuzuar propozimin për të rikthyer vinjetën për biçikletat. Kjo është bërë e ditur në përgjigje të një iniciative të paraqitur nga Nina Fehr Düsel, anëtare e SVP nga kantoni i Cyrihut.

Düsel kërkoi që Qeveria të shqyrtojë mundësinë e rivendosjes së një vinjete për biçikletat, me qëllim që të mbulohet pjesërisht financimi i infrastrukturës rrugore për korsitë e biçikletave. Iniciativa u mbështet nga 39 deputetë të tjerë nga partitë SVP, FDP dhe Qendra, transmeton albinfo.ch.

Sipas Düsel, vendosja e një pagese simbolike prej 20 frangash në vit për çdo person mbi moshën 12 vjeç dhe jo për çdo biçikletë do të siguronte rreth 90 milionë franga në vit për shtetin.

Megjithatë, Qeveria Federale e konsideron të papërshtatshëm nisjen e një procesi ligjor pa kryer më parë një analizë të plotë. Ndër shqetësimet e ngritura përfshihen mënyra e mbledhjes së taksës, dizajni i saj dhe përdorimi i fondeve të mbledhura.

Duke filluar nga fundi i vitit 2026, qytetet zvicerane do të jenë të lidhura mirë me tren gjatë fundjavave, madje edhe natën. SBB e njoftoi këtë vitin e kaluar dhe projekti është aktualisht në mes të fazës së testimit.

Trenat e natës Intercity do të testohen midis Cyrihut dhe Gjenevës. Lidhjet me Oltenin në të gjitha drejtimet gjithashtu do të shqyrtohen brenda kuadrit. Fokusi është në lidhjet me aeroportet e Cyrihut, Bazelit dhe Gjenevës, siç raportohet nga SRF. Ata që flenë natën duhet të përfitojnë gjithashtu nga një zgjerim i mundshëm i shërbimeve ekzistuese të natës S-Bahn në aglomeracionet përreth qyteteve më të mëdha.

Më shumë staf, më pak kohë për mirëmbajtje

Me rritjen e aktivitetit gjatë natës, SBB përballet me disa sfida. Një rrjet natën kërkon më shumë materiale lëvizëse, më shumë mirëmbajtje dhe më shumë personel  si makinistë trenash ashtu edhe asistentë të shërbimit ndaj klientit. Përveç kësaj, shumë punë mirëmbajtjeje në shina kryhen gjatë natës. Me më shumë trena nate, dritarja kohore për këtë punë po mbyllet, transmeton albinfo.ch.

Prandaj, SBB dëshiron të testojë së pari ndikimin e trenave të natës. “Testi ka të bëjë pikërisht me sqarimin e pyetjeve të tilla”, tha SBB për SRF. Testet do të kryhen gjatë tetë fundjavave në itinerarin Bern-Olten-Zurich HB-Aeroporti i Zurichut. Katër nga fundjavat e testimit u përfunduan dimrin e kaluar. SBB ende nuk dëshiron të zbulojë rezultatet, pasi teste të mëtejshme janë në pritje.

Në përgjigje të një pyetjeje, SBB i tha 20 Minuten: “Qëllimi i këtij operacioni pilot është të zhvillojë më tej orarin e rregullt në përputhje me nevojat e klientëve dhe të ofrojë një alternativë ndaj makinës për udhëtarët që udhëtojnë natën, për shembull, pas ngjarjeve kulturore ose për fluturime të hershme.” Zëdhënësi i kompanisë hekurudhore shtoi: “Ne do të vlerësojmë nivelin aktual të kërkesës në fund të fazës pilot. Bazuar në këtë, do të merret një vendim për të ardhmen e rrjetit të natës.”

Kritika nga sindikata

Sindikata e Punëtorëve të Transportit (SEV) nuk është thelbësisht kundër zgjerimit të planifikuar, por i sheh zhvillimet me skepticizëm. SBB tashmë ka shumë pak asistentë të shërbimit ndaj klientit, thotë SEV. Turnet shtesë të natës do të vendosnin një barrë edhe më të madhe mbi stafin.

Ekziston edhe një problem sigurie. Klientët natën nuk janë të njëjtë me ata të ditës, gjë që e bën punën e stafit më të vështirë, sipas SEV.

SBB do të kryejë testet e ardhshme në fundjavën e 19 dhe 20 shtatorit, si dhe më 11 dhe 12 tetor.

Rritja ekonomike në Zvicër u përshpejtua në tremujorin e parë të vitit: produkti i brendshëm bruto (PBB) u rrit me 0.7% krahasuar me tremujorin e mëparshëm, pas një rritjeje prej 0.5% në tremujorin e fundit të vitit 2024.

Ky vlerësim u njoftua sot nga Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (Seco), transmeton albinfo.ch.

Sektori i shërbimeve në veçanti kontribuoi në këtë rritje, tha Seco, duke shtuar se “industria gjithashtu u rrit në përgjithësi”.

Në bazë të këtyre shifrave paraprake, rritja e PBB-së është shumë më e lartë se pritjet e analistëve. Ata të anketuar nga agjencia AWP prisnin një rritje midis 0.2% dhe 0.5%.

Sipas ekonomistëve, trendi i treguar nga PBB-ja në tremujorin e parë mund të jetë pasojë e kërcënimeve të Presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump në lidhje me futjen masive të tarifave. Kompanitë mund të kenë përfituar nga një mjedis tarifash më të ulëta në tremujorin e parë përpara njoftimeve të Trump në fillim të tremujorit të dytë në atë që ai e quajti Dita e Çlirimit.

Të dhënat bazohen në vlerësime. Shifrat e plota dhe të azhurnuara mund të jenë paksa të ndryshme. Vlerësimi zyrtar për tremujorin e parë do të publikohet më 2 qershor.

Zvicra pa rreth 20% më shumë incidente sigurie në aviacionin komercial dhe rekreativ të raportuara në Zyrën Federale të Aviacionit Civil sesa vitin e kaluar.

Në Zvicër kishte pasur një rritje të vazhdueshme të rasteve të tilla në vitet e kaluara.

Në total, më shumë se 12,500 incidente u përpunuan në vitin 2024, sipas statistikave vjetore të sigurisë të publikuara nga Zyra Federale e Aviacionit Civil (FOCA), transmeton albinfo.ch.

Ndër të tjera, u regjistruan 32% më shumë incidente në pista, 21% më shumë dëmtime të avionëve gjatë trajtimit në tokë dhe 40% më shumë keqfunksionime të GPS-it. Pati gjithashtu 13% më shumë përplasje me kafshë të egra, 8% më shumë gabime në ngarkim dhe 20% më shumë aksidente të afërta të avionëve në ajër.

Pati gjithashtu më shumë sulme me lazer dhe të njëjtin numër konfliktesh me dronë si në vitin e kaluar, sipas raportit. Në FOCA u raportuan gjithashtu dukshëm më shumë incidente që përfshinin sharje, pirje të tepërt ose pasagjerë të dhunshëm.

Rritje që nga viti 2019

Pati gjithashtu një aksident fatal në aviacionin komercial. Viktima ishte një 23-vjeçar, i cili vdiq si pasojë e një uljeje emergjente të një Airbus A220 më 23 dhjetor 2024 në Graz, Austri.

Përveç kësaj, pati tre aksidente me gjithsej gjashtë viktima në fluturimet rekreative, si dhe një pilot helikopteri të vdekur dhe një të plagosur rëndë pas një përplasjeje me një kabllo.

Sipas FOCA-s, raportet e incidenteve janë rritur që nga viti 2019. Në vitin e kaluar, kishte ende rreth 10,000 incidente të tilla – një rritje prej rreth 24% krahasuar me vitin 2022.

Arsyet kryesore për rritjen janë një kulturë më e mirë raportimi, rritja e trafikut ajror komercial në nivelet para pandemisë Covid-19 dhe më shumë rajone konflikti me ndërhyrje në shkallë të gjerë me sinjalet GPS në avionë.

Shoqata e Transportit të Cyrihut (ZVV), më e madhja në Zvicër, po shqyrton nëse një shërbim natën gjatë javës do të ishte i realizueshëm në të ardhmen.

Kompania është përgjegjëse për të gjitha shërbimet e transportit publik jo vetëm në kantonin e Cyrihut, por edhe në komunitetet fqinje të Aargau dhe St. Gallen.

Ideja e shërbimit të zgjeruar u ngrit për herë të parë në një konferencë lëvizshmërie në Lucern, ku Christian Vogt, kreu i Planifikimit të Transportit të ZVV, foli për mundësinë e një rrjeti natën gjatë javës.

Vlerësimi i kërkesës

Pyetja, siç raportohet nga media zvicerane, është nëse potenciali është mjaft i madh. Për të vlerësuar kërkesën, ZVV shqyrtoi vëllimet e trafikut në rrugë.

Sipas Vogt, “shumë më pak njerëz” janë në rrugë gjatë javës sesa në fundjavë. Krahasuar me netët e së shtunës, për shembull, numri është 25 deri në 30 për qind. Megjithatë, “ky është një numër ku mund të shqyrtojmë të bëjmë diçka”, vuri në dukje ai, transmeton albinfo.ch.

Në netët e fundjavës, rreth 80 për qind e përdoruesve të trenave të natës dhe autobusëve të natës ZVV janë udhëtarë për argëtim, ndërsa pjesa tjetër janë njerëz që shkojnë ose kthehen nga puna, shkruan thelocal. Me një shërbim nate gjatë javës, përqindja e njerëzve që punojnë ka të ngjarë të jetë më e lartë.

Vogt gjithashtu theksoi se një funksionim 24-orësh është i favorshëm sepse e bën transportin publik më tërheqës në përgjithësi. Nëse udhëtarët e dinë se është gjithmonë i disponueshëm, kjo mund t’i inkurajojë disa prej tyre të lënë makinat e tyre në shtëpi.

Rrjeti i natës ZVV aktualisht përdoret nga afërsisht 30,000 pasagjerë për natë. Ai operon nga e premtja deri të shtunën, nga e shtuna deri të dielën dhe në netët para festave zyrtare.

Midis viteve 2019 dhe 2023, shifrat e udhëtarëve u rritën me rreth 60 përqind, gjë që ka të ngjarë të jetë për shkak jo vetëm të zgjerimit të shërbimeve, por edhe të heqjes së mbipagesës prej 5 frangash nate që ishte në fuqi më parë.

Sipas Vogt, kjo do të rezultojë në më shumë udhëtime që do të bëhen me transportin publik, veçanërisht për distanca më të shkurtra brenda qytetit të Cyrihut.

Pika të tjera për t’u marrë në konsideratë

Çështja se cilat linja mund të zgjaten gjatë javës mbetet gjithashtu e hapur.

Për momentin, ideja e rrjetit të natës “po rishikohet dhe zgjerohet vazhdimisht aty ku ekzistojnë mundësi tregu”, tha zëdhënësja e ZVV, Lucia Frei.

Qeveria zvicerane nuk planifikon të rrisë moshën e daljes në pension me paketën e ardhshme të reformave të pensioneve.

Megjithatë, qeveria dëshiron të punojë për të siguruar që njerëzit të qëndrojnë në punë për më gjatë. Drejtimi fillestar i një reforme për vitet 2030 deri në 2040 është përcaktuar.

Skema e pensioneve po përballet me shpenzime që nuk mund t’i mbulojë me të ardhurat e saj aktuale. Gjithnjë e më shumë njerëz të moshuar jetojnë në Zvicër dhe më shumë breza të lindur pas Luftës së Dytë Botërore do të dalin në pension në vitet e ardhshme.

Pagesa e 13-të e pensionit që është vendosur tashmë do të kushtojë miliarda dhe kosto të mëtejshme mund të lindin me heqjen e penalizimit të pensionit për çiftet e martuara.

Pa kundërmasa, deficitet në miliarda po afrohen: sipas vlerësimeve, fondi i pensioneve do të ketë një deficit kontributesh prej rreth 2.5 miliardë CHF në vitin 2030 dhe 5.7 miliardë CHF në vitin 2040, transmeton albinfo.ch.

Me financimin e pagesës së 13-të të pensionit të propozuar nga Këshilli Federal, deficiti do të jetë 500 milionë CHF në vitin 2030 dhe 4 miliardë CHF në vitin 2040. Megjithatë, kjo nuk është vendosur ende. Propozimet e Këshillit Federal janë të diskutueshme.

Synimet fillestare

Megjithatë, është e padiskutueshme që fondi shtetëror i pensioneve do të ketë nevojë për reforma nga viti 2030. Këshilli Federal ka përcaktuar udhëzimet fillestare për këtë hap reformues, shkruan swissinfo. Një moshë referimi më e lartë për pension aktualisht nuk është një opsion për Këshillin Federal.

Ai e justifikoi këtë me votën “jo” në referendumin për një moshë më të lartë pensioni në mars 2024, duke deklaruar se dalja në pension më vonë do të kërkonte gjithashtu një periudhë të gjatë tranzicioni me masa kompensimi. Sipas Këshillit Federal, fondi i pensioneve nuk do të merrte më shumë para mjaftueshëm shpejt për të kompensuar daljen në pension të brezit të “baby boomers”.

Megjithatë, me qëllim reformën e ardhshme, Këshilli Federal dëshiron të shqyrtojë kushtet në të cilat mund të merret në konsideratë një moshë më e lartë daljeje në pension. Ai gjithashtu dëshiron të hetojë nëse një skemë pensioni e pavarur nga statusi martesor do të ishte e mundur.

Reforma e ardhshme synon të inkurajojë njerëzit të punojnë më gjatë dhe kështu t’i ofrojë ekonomisë më shumë punë. Dalja në pension e parakohshme do të bëhet më pak tërheqëse dhe mosha maksimale prej 70 vjeç do të hiqet. Sot, dalja në pension e parakohshme është e mundur nga mosha 63 vjeç, ose dalja në pension mund të shtyhet deri në moshën 70 vjeç.

Më shumë të ardhura

Këshilli Federal po shqyrton gjithashtu rregullime në përputhje me ndryshimet shoqërore. Ai përmend kreditë e llogaritura individualisht për rritjen dhe kujdesin ndaj fëmijëve. Këshilli Federal dëshiron të rrisë të ardhurat nga pensionet nëpërmjet burimeve aktuale të financimit, nëse është e nevojshme përkohësisht, në mënyrë që të kompensojë daljen në pension të brezit të “baby boomers”.

Sot, 72% e fondit financohet nga kontributet e pagave. Përveç kësaj, ka para nga tatimi mbi vlerën e shtuar dhe një kontribut nga qeveria federale. Kjo financohet nga thesari federal, si dhe nga të ardhurat nga taksat e duhanit dhe alkoolit. Të ardhurat nga taksa e kazinosë shkojnë gjithashtu në fondin e pensioneve.

Një mekanizëm ndërhyrjeje është gjithashtu i konceptueshëm për Këshillin Federal. Ky mund të ndërhyjë nëse situata financiare e fondit përkeqësohet ose nëse vendimet politike nuk merren në kohën e duhur.

Këshilli Federal gjithashtu dëshiron të luftojë abuzimet, për shembull në lidhje me dividentët për të cilët nuk duhet të paguhen kontribute. Ai gjithashtu dëshiron të trajtojë dixhitalizimin dhe dëshiron që ministria e brendshme të sqarojë se si mund të përmirësohet baza e të dhënave për reformat e ardhshme.

Këshilli Federal tani dëshiron të shqyrtojë qasjet e ndryshme për reformën e ardhshme dhe të paraqesë udhëzimet vjeshtën e ardhshme. Ai synon të hapë procesin e konsultimit në fillim të vitit 2026.