Sot, trafiku drejt jugut në tunelin Gotthard para portalit verior po përballet me vonesa prej rreth 1 ore e 10 minuta. Kolonat janë të gjata dhe hyrjet në zonat lokale të Göschenen dhe Airolo janë të ndaluara për të shmangur mbingarkesën në rrugët përreth, transmeton albinfo.ch.

Në anën tjetër, trafiku drejt veriut po ecën normalisht, pa kolona apo vonesa.

Për udhëtarët që synojnë të kalojnë në Itali, rekomandohet që të marrin parasysh rrugën alternative përmes autostradës A13 dhe tunelit të San Bernardino për të shmangur pritjet.

Komuna e Porrentruy, e shtyrë nga sjelljet e pahijshme të përsëritura, ka vendosur të kufizojë hyrjen në pishinën e saj vetëm për personat që banojnë në Zvicër. Kjo masë ka shkaktuar reagime të forta në planin politik dhe juridik.

Komisioni Federal kundër Racizmit dhe kantoni Jura e kanë kritikuar vendimin. Sipas gazetës SonntagsBlick, do të mbahet një takim mes qeverisë kantonale të Jurës dhe autoriteteve komunale për të diskutuar mbi këtë kufizim, transmeton albinfo.ch.

Sipas Stéphane Grodecki, ligjërues i së drejtës publike në Universitetin e Gjenevës, personat që prishin rendin publik mund të përjashtohen, por vetëm rast pas rasti. Ai thekson se një kufizim i përgjithshëm i tillë mund të jetë problematik në raport me ndalimin e diskriminimit të garantuar nga Kushtetuta, nëse kriteret e përdorura nuk janë objektive.

Megjithëse vendimi i komunës ngre pikëpyetje ligjore, ende nuk konsiderohet si një akt administrativ formal që mund të ankimohet. Por çdo qytetar mund të kërkojë lëshimin e një akti të tillë dhe ta çojë çështjen në gjykatë. Sidoqoftë, Grodecki e konsideron këtë rrugë pak realiste, për shkak të procedurave të komplikuara dhe rëndësisë së kufizuar të çështjes.

Sipas Zyrës Federale për Sigurinë Ushqimore dhe Veterinare (FSVO), 14 nga 18 prodhues të ujit mineral në Zvicër përdorin filtra aq të imët sa që uji i tyre nuk mund të quhet më “ujë mineral natyral”. Ky proces mund të ndryshojë profilin bakteriologjik dhe mikrobiologjik të ujit.

Përpjekjet e prodhuesve për të përmirësuar cilësinë e ujit duke shmangur ligjin nuk janë të reja në Zvicër. Vetëm javën e kaluar, gjykatat në Vaud dënuan Nestlé dhe ujin mineral Henniez për përdorimin e filtrave me karbon aktiv për të hequr mbetjet e pesticideve. Tani edhe filtrimi mekanik me filtra tepër të imët është në qendër të kritikave, transmeton albinfo.ch.

Çfarë thotë ligji për “ujin mineral natyral”?

Për të ruajtur etiketën “ujë mineral natyral”, prodhuesit duhet ta ofrojnë ujin ashtu siç del nga toka, me ndërhyrje minimale të lejuara si ajrosja, dekantimi ose filtrimi i rërës përmes mikrofiltrimit. Por ky mikrofiltrim nuk duhet të jetë aq i imët sa të ndryshojë mikrobiomën e ujit.

Në pranverën e vitit 2024, FSVO njoftoi kimistët kantonalë se përdorimi i filtrave 0.2 mikronë, që eliminojnë deri në 99% të baktereve, është i papranueshëm. Në vitin 2025, FSVO vendosi kufirin në 0.8 mikronë, çka kap papastërtitë e mëdha pa dëmtuar mikrobiomën natyrale të ujit. Ky standard u publikua në një buletin më 7 prill.

Reagimi i industrisë së ujit mineral

Shoqata Zvicerane e Ujit Mineral e quajti këtë vendim “befasues” dhe shtoi se “kufiri i vendosur prej 0.8 mikronësh ngre pikëpyetje, pasi disa shtete të BE-së lejojnë edhe filtra prej 0.4 mikronësh”.

Radioja zvicerane kontaktoi prodhuesit individualisht. Disa nuk dhanë përgjigje, ndërsa të tjerë thanë se janë në përputhje me ligjin. Migros, që prodhon ujin Aproz, deklaroi:

“Për arsye konkurrence nuk mund të japim detaje mbi metodat tona të prodhimit.”

Nestlé, nga ana tjetër, pranoi se do të duhet të bëjë ndryshime për ujin Henniez:

“Do të përshtatemi me standardet e reja brenda afateve të caktuara,” deklaroi kompania, pa dhënë më shumë hollësi.

Një treg miliardash

Në restorante, klientët preferojnë të paguajnë 5-6 franga për një shishe të vogël me etiketë “ujë mineral natyral” sesa të kërkojnë ujë të rubinetit. Nuk është thjesht ujë, por një ideal pastërtie dhe simbol i maleve zvicerane. Megjithatë, teknikisht është e mundur të filtrohet edhe uji i ndotur i tualetit ose kanalizimeve përmes filtrave mekanikë, karbonit aktiv dhe rrezeve UV, për ta bërë po aq të pastër sa uji mineral natyral. Madje mund t’i shtohen edhe minerale.

Të etiketosh një ujë si “ujë mineral natyral” kur në fakt është ujë i trajtuar si ai i rubinetit, me filtra shumë të imët, është praktikisht mashtrim. Por kur në lojë janë miliarda franga dhe korporata të mëdha ndërkombëtare, marrja e përgjigjeve të qarta bëhet thuajse e pamundur.

Që nga 1 korriku, kantoni Vaud ka filluar zbatimin e ligjit të ri mbi lypjen, i cili ishte miratuar nga Këshilli i Madh në tetor të kaluar. Ligji ndalon lypjen agresive, mashtruese dhe edhe atë pasive në vende të caktuara si transporti publik, tregjet, tarracat dhe para hyrjeve të dyqaneve.

Gjithashtu parashikon dënime më të ashpra për ata që shfrytëzojnë lypësit. Ligji u kundërshtua në gjykatë nga një grup prej nëntë personash, përfshirë pesë lypës, të cilët pretenduan se cenonte të drejtat themelore, por Gjykata Kushtetuese e Vaud-it vendosi se bëhet fjalë për një cenim të pranueshëm të lirisë personale pasi nuk ndalon plotësisht lypjen, transmeton albinfo.ch.

Në fund të majit, kundërshtarët vendosën të mos apelonin në Gjykatën Federale, duke i hapur rrugë zbatimit të ligjit, por deklaruan se do të monitorojnë si do të zbatohet dhe, në rast abuzimesh, do të bëjnë ankesa kundër gjobave të veçanta. Avokati i tyre, Luc Recordon, tha se do të presin të shohin zbatimin në praktikë dhe nëse do të ketë teprime, do të ndërmarrin veprime ligjore.

Ndërkohë, Gjykata Federale së fundmi ka kritikuar kantonin e Gjenevës për sanksione të tepruara ndaj lypësve

Në një bisedë të gjatë dhe të thelluar, presidentja e Zvicrës, Karin Keller-Sutter, prek një sërë çështjesh kyçe për vendin: rregullimin e sektorit bankar, politikën buxhetore, marrëdhëniet ndërkombëtare e deri te etiketimet që u bëhen grave në politikë. Ajo shpalos bindjet e saj liberale, përvojën jetësore që ka formësuar stilin e saj udhëheqës dhe qëndrimin e saj ndaj përgjegjësive të mëdha të shtetit në një kontekst të paqëndrueshëm global, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Presidentja tregon se politikën e ka mësuar si një proces ku fitoret dhe humbjet janë pjesë e natyrshme e lojës. Qysh në rolet e para si këshilltare bashkiake, ajo ka kuptuar se për të ruajtur energjinë dhe vendosmërinë, duhet të dish të mbash distancën emocionale edhe nga kauzat për të cilat lufton.

Kjo filozofi po vihet në provë në çështjen e reformimit të sektorit bankar. Paketa për rregullimin e bankave të mëdha, e prezantuar nga ajo në qershor, po përballet me rezistencë në Parlament për shkak të ndikimit të lobimit të fuqishëm, veçanërisht nga UBS. Keller-Sutter e pranon se ka rrezik që projekti të dobësohet apo të vonohet, por ajo këmbëngul se vendimi nuk duhet të merret vetëm nga qeveria. “Parlamenti duhet të marrë përgjegjësi, pyetja thelbësore është: kush e mban rrezikun, banka apo taksapaguesi?”

“Ne nuk e shpëtuam Credit Suisse, ne shmangëm dëmin për Zvicrën dhe popullin e saj,” thekson ajo, duke shpjeguar se edhe si liberale, ndonjëherë ndërhyrja shtetërore është e domosdoshme kur në rrezik është stabiliteti i gjithë ekonomisë. Megjithatë, ajo paralajmëron se një garanci e tillë shtetërore për banka nuk mund të jetë pa kushte dhe pa kontrolle të rrepta, transmeton albinfo.ch.

Presidentja shprehet e vendosur që rreziku dhe përgjegjësia duhet të ecin bashkë. Dhe këtë mesazh ua drejton jo vetëm kolegëve të saj politikë, por edhe anëtarëve të partisë së saj FDP, duke i kujtuar parimet e vërteta të liberalizmit ekonomik.

Në pjesën ndërkombëtare të intervistës, ajo përshkruan takimet me liderë të fuqishëm si Emmanuel Macron dhe Donald Trump. Një nga momentet më interesante është përshkrimi i telefonatës së saj me ish-presidentin amerikan Trump, menjëherë pas vendosjes së tarifave ndaj Zvicrës. “Ai ishte shumë respektues. Biseda shkoi mirë. Më tha: ‘Është një nder të flas me ju, zonja presidente’.” Ajo e pranon se aftësia për të komunikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë me liderë të tillë është ndihmuar edhe nga përvoja personale, ajo është rritur me tre vëllezër dhe ka mësuar të përballet me karaktere të forta.

Keller-Sutter është përkthyese dhe pedagoge e gjuhëve në profesionin e saj të parë. Ajo thekson se gjuha nuk është vetëm mjet komunikimi, por edhe mënyrë për të kuptuar mentalitete dhe identitete të ndryshme. Ka lexuar libra si “The Art of the Deal” i Trump dhe “Hillbilly Elegy” i J.D. Vance për të kuptuar më mirë Amerikën, një qasje që tregon përgatitje të thellë diplomatike, transmeton albinfo.ch.

Në vend, debati është ndezur për paketën e kursimeve “Paketa 27”, ku një ndër masat më të diskutuara është rritja e tatimeve për tërheqjet e mëdha nga fondet pensionale private (shtylla e tretë). Kritikët e akuzojnë se po e rëndon klasën e mesme, por Keller-Sutter përgjigjet: “Nëse nuk e frenojmë rritjen e shpenzimeve, do të duhet të rrisim taksat. Klasa e mesme ka më shumë interes që shpenzimet publike të mbahen nën kontroll.”

Sipas saj, buxheti federal është bërë shumë i rënduar nga subvencionet dhe shpenzimet afatgjata. “Jemi një makinë subvencionesh. Por duhet të rivendosim prioritetet, siç bën çdo familje në Zvicër.”

Duke vështruar përtej kufijve, ajo shpreh shqetësimin për situatën globale ekonomike. Borxhi i lartë në Evropë dhe SHBA mund të kërcënojë stabilitetin financiar ndërkombëtar. “Nuk dua ta quaj krizë financiare, por jemi në një situatë të brishtë.” Dhe kjo, sipas saj, nënkupton se Zvicra duhet të jetë gjithmonë e përgatitur, sepse në fund “ne jemi vetëm”, transmeton albinfo.ch.

Keller-Sutter nuk i shmanget diskutimit mbi etiketime si “Zonja e Hekurt” apo “nëna kumbare” që shpesh u vihen grave të fuqishme në politikë. Ajo thekson se gratë që shfaqin vendosmëri shpesh i frikësojnë njerëzit, por roli i saj është të japë drejtim, jo të jetë e heshtur.

Ajo mohon spekulimet për aleanca të brendshme brenda qeverisë, duke e përshkruar Këshillin Federal si një organ me bashkëpunim të mirë dhe jo si një mini-parlament partiak. “Politika partiake nuk është e mirëpritur në Këshillin Federal,” nënvizon ajo.

Intervista me Karin Keller-Sutter e shpalos një lidere të ftohtë në analizë, të vendosur në qëndrime dhe me një përgatitje të thellë politike, ekonomike dhe kulturore. Ajo nuk ngurron të sfidojë dogmat e vetë partisë së saj, të përballet me liderë botërorë apo të kritikojë realitetin brenda vendit. Mbi të gjitha, ajo përçon mesazhin e përgjegjësisë ndaj qytetarëve, ndaj buxhetit dhe ndaj të ardhmes së Zvicrës, transmeton albinfo.ch.

Ministri zviceran i Mbrojtjes, Martin Pfister, ka paralajmëruar masa të reja për mbrojtjen e bazave ajrore ushtarake të vendit nga rreziqet e spiunazhit, veçanërisht në kontekstin e blerjes së avionëve luftarakë amerikanë F-35. Në një intervistë të publikuar nga NZZ am Sonntag, ai deklaroi se kërkesat për siguri nga ana e Shteteve të Bashkuara janë shumë më të larta se sa ishte menduar fillimisht, transmeton albinfo.ch.

“Kërkesat për mbrojtjen e këtyre pajisjeve ushtarake të ndjeshme janë më të larta nga sa menduam në fillim”, theksoi Pfister, duke shtuar se edhe situata aktuale ndërkombëtare e sigurisë është një faktor i rëndësishëm për rritjen e masave mbrojtëse.

Pjesë e planit janë ndalim-fluturimi për dronët mbi bazat ajrore, më shumë masa kamuflimi dhe ekrane për privatësi, si dhe ndoshta zgjerimi i zonave të ndaluara për fluturime.

Kostoja shtesë për këto masa, së bashku me rritjen e çmimeve në sektorin e ndërtimit, është vlerësuar në rreth 60 milionë franga zvicerane, transmeton albinfo.ch.

Sipas Shërbimit Federal të Inteligjencës (FIS), kërcënimi më i madh për spiunazh ndaj Zvicrës vjen nga Rusia dhe Kina, të cilat mbajnë një prani të fortë të inteligjencës në vend. Objektivat e tyre përfshijnë institucionet federale, organizatat ndërkombëtare, kompanitë dhe institutet kërkimore.

Pfister pranoi se FIS ka burime të kufizuara për të përballuar këto kërcënime, por siguria kombëtare mbetet prioritet.

Në të njëjtën intervistë, Ministri i Mbrojtjes foli edhe për problemet në procesin e prokurimit, përfshirë çështjet që lidhen me blerjen e 36 avionëve F-35 nga SHBA. Ai zbuloi se ka mospërputhje në interpretimin e çmimit mes dy vendeve. Zvicra po llogarit një çmim fiks prej 6 miliardë frangash, ndërsa pala amerikane ka kërkuar një shtesë prej 650 milionë deri në 1.3 miliardë dollarë.

“Nuk e di si ka lindur ky keqkuptim nga pala amerikane”, u shpreh Pfister, duke shtuar se është i gatshëm të udhëtojë në SHBA për të sqaruar situatën, edhe pse sipas tij, aktualisht Uashingtoni ka prioritete të tjera, transmeton albinfo.ch.