Përdorimi i përditshëm i teknologjive digjitale është një shenjë e një shoqërie të zhvilluar dhe me vizion. Si po shkon Zvicra në këtë drejtim?

Në një anketë të kohëve të fundit, u hulumtua se cilat janë sfidat kryesore me të cilat përballen në Zvicër.

Një nga të anketuarit shkroi: “Pyes veten kur Zvicra do të përshtatet me të qenit digjital”, duke thënë se ende ka shumë punë fizike me dokumente në vend.

A është Zvicra vërtet e prapambetur në aspektin e aftësive digjitale të popullsisë së saj?

Në përgjithësi është e vërtetë që shumë zviceranë, veçanërisht brezi i vjetër, janë të lidhur me traditat dhe mund të mos e kenë ndjekur revolucionin digjital me ritëm të shpejtë që ka pushtuar pjesën më të madhe të botës në dekadën e fundit aq me zell sa homologët e tyre më të rinj, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, të thuash se të gjithë të moshuarit janë të sfiduar nga teknologjia nuk është e vërtetë.

Një studim i kryer në Zvicër në vitin 2025 zbuloi se 88 përqind e njerëzve midis moshës 65 dhe 74 vjeç kanë të paktën aftësitë themelore digjitale.

Studimi zbuloi gjithashtu se gjithnjë e më shumë të moshuar (33 përqind) po marrin informacionin e tyre nga pajisjet digjitale si telefonat inteligjentë, tabletët dhe kompjuterët sesa nga mediat tradicionale si televizioni (30 përqind), shtypi i shtypur (22 përqind) dhe radioja (15 përqind).

Brenda popullsisë së përgjithshme – domethënë, njerëzve të të gjitha moshave – shkalla e digjitalizimit është gjithashtu e lartë në krahasimin ndërkombëtar.

Renditja Botërore e Konkurrueshmërisë Digjitale IMD 2025, e cila mat kapacitetin e 69 kombeve për të adoptuar teknologjitë digjitale, e emëroi Zvicrën si vendin më të zgjuar digjitalisht në botë.

Një nga mënyrat se si kjo zgjuarsi manifestohet është e dukshme nga Raporti i Indeksit të IA-së 2026.

Ai zbuloi se Zvicra regjistroi 110.5 studiues dhe zhvillues të IA-së për 100,000 banorë në vitin 2025, duke e vendosur atë në vendin e parë në botë për sa i përket dendësisë së ekspertëve të IA-së.

Kudo në vend, mënyrat e vjetra të të bërit të gjërave po zhduken dhe të rejat po marrin përsipër.

Për shembull, vetëm pak vite më parë, kishte shumë vende ku udhëtarët mund të blinin bileta letre për transportin publik. Por tani, janë në dispozicion vetëm opsione elektronike, siç është aplikacioni SBB.

Por ndoshta shembulli më i mirë i “transformimit të gjerë digjital” të Zvicrës (siç e quajti qeveria) është karta e re e identitetit elektronik (e-ID).

Këshilli Federal tha se kjo kartë “do t’u mundësojë përdoruesve të identifikohen digjitalisht në një mënyrë të sigurt, të shpejtë dhe të pakomplikuar” dhe të kenë lehtësisht akses në një gamë të gjerë shërbimesh dhe procedurash – të cilat më parë kryheshin manualisht – në internet.

Gjigandi i ushqimit Nestlé po planifikon të shkurtojë deri në 180 vende pune mbështetëse në Francë. Zyra qendrore në Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine) dhe dy qendra kërkimore në Tours (Indre-et-Loire) dhe Lisieux (Calvados) do të preken, deklaroi kompania.

Këto projekte janë pjesë e planit të shpallur në tetor 2025 nga drejtori i ri ekzekutiv Philipp Navratil, i cili parashikon shkurtimin e 16,000 vendeve të punës në të gjithë botën për të ulur kostot e përgjithshme me më shumë se 1 miliard euro nga viti 2027.

Në një treg agro-ushqimor nën presion dhe të karakterizuar nga humbja e fuqisë blerëse, rritja e kostove të prodhimit dhe rritja e konkurrencës, Nestlé France planifikon në veçanti të përdorë më shumë shërbimet e përbashkëta të grupit dhe të thjeshtojë strukturën e saj, duke përfshirë qendrat e saj të kërkimit dhe zhvillimit në Tours dhe Lisieux, tha ajo në një deklaratë, transmeton albinfo.ch.

Këto plane mund të çojnë në humbjen e 180 vendeve të punës në Francë, shton teksti. Duke marrë parasysh vendet e lira të punës, punësimet e reja dhe transferimet vullnetare të brendshme, ndikimi aktual social mund të reduktohet në 75 deri në 100 vende pune, tha Nestlé. Plani do të zbatohet gradualisht nga viti 2027.

Kompania punëson gjithsej 9,000 persona në Francë në trembëdhjetë fabrika, katër qendra kërkimore dhe zhvillimi dhe një seli qendrore të korporatës. Kompania më e madhe ushqimore në botë punëson rreth 270,000 persona në mbi 180 vende. Kompania, e cila u themelua nga Heinrich Nestle, një asistent farmacisti nga Frankfurti, ka selinë qendrore në Vevey në kantonin Vaud në Zvicrën perëndimore.

Ngushtica e Hormuzit mbetet e bllokuar, furnizimi me kerozinë është ndërprerë. Fluturimet e para janë anuluar tashmë. Sa më gjatë të zgjasë lufta në Iran, aq më shumë sektori ajror i ndjen efektet në të gjithë botën.

Situata në sektorin ajror është e tensionuar. Disa linja ajrore kanë filluar të përmirësojnë oraret e tyre të fluturimeve. Javën e kaluar, Edelweiss njoftoi anulimin e udhëtimeve të saj për në Denver dhe Seattle në Shtetet e Bashkuara, pjesërisht për shkak të çmimit të lartë të karburantit.

Ky është një shembull tipik se sa shpejt linjat ajrore reagojnë dhe përshtatin shërbimet e tyre. Edhe pse kerozina është ende e disponueshme, çmimi është rritur për shkak të mungesës së stoqeve.

Siç qëndrojnë gjërat, priten ndërprerje të reja, por në numër të kufizuar. Parashikimi i zhvillimeve të ardhshme nuk është i lehtë, veçanërisht sepse aktorët kryesorë shprehin mendime të ndryshme.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, për shembull, paralajmëron se kerozina mund të jetë e rrallë deri në fund të majit, shkruan RTS. Në të njëjtën kohë, disa linja ajrore janë më pak alarmuese, duke pretenduar se furnizimet janë aktualisht të siguruara, transmeton albinfo.ch.

Bileta avioni më të shtrenjta

Rritja e çmimeve të karburantit nuk çon mekanikisht në një rritje të çmimeve të biletave. Kompanitë ajrore po përballen me dilemën e konkurrencës.

Nëse njëra prej tyre rrit ndjeshëm çmimet e saj, kompanitë e tjera mund të mos e përballojnë. Më e shtrenjtë se të tjerat, kompania në fjalë do të humbiste klientë. Kjo është arsyeja pse, deri më tani, nuk ka pasur ende një rritje të përgjithshme dhe masive të çmimeve të biletave. Por efektet e para tashmë po ndihen.

Çrregullimet që lidhen me konfliktin në Iran do të kishin rritur koston e fluturimeve të gjata nga Evropa me më shumë se 100 dollarë për pasagjer dhe me gati 35 dollarë për pasagjer për fluturimet brenda kontinentit, një rritje që normalisht duhet të ketë ndikim në çmimet e biletave, njoftoi organizata Transport & Environment (T&E).

Udhëheqësit e kompanive ajrore si Lufthansa, Ryanair dhe Air France-KLM kishin treguar në mars se ndoshta do ta kalonin rritjen e kostove të karburantit në çmimet e biletave, dhe për këtë arsye te konsumatorët, nëse Ngushtica e Hormuzit do të mbetej e mbyllur për një afat më të gjatë.

Gjendja e rezervave të kerozinës në Evropë dhe Zvicër

Deri më sot, nuk ka informacion të plotë mbi sasitë e kerozinës që janë ende të disponueshme në vendet evropiane. Disa qeveri po punojnë aktualisht për të bërë një vlerësim të kësaj, gjë që së shpejti duhet ta bëjë më të qartë.

Zvicra ka rezerva të detyrueshme që zakonisht mund të garantojnë një furnizim prej rreth tre muajsh. Konfederata vendos nëse do t’i lirojë apo jo këto rezerva. Një zëdhënës i Zyrës Federale për Furnizim Ekonomik (OFAE) të vendit pranoi të martën se rezervat ishin aktualisht nën nivelet e kërkuara, duke arritur në 72 ditë në vend të 90.

Edhe nëse konflikti midis Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit do të mbaronte, do të duheshin disa javë, ose edhe muaj, që furnizimet të ktheheshin në normalitet. Një cisternë i duhen pesë deri në gjashtë javë për të arritur në Evropë.

Dhjetëra rafineri në Lindjen e Mesme janë gjithashtu të dëmtuara dhe duhet të riparohen para se të mund të prodhojnë sasitë e tyre të zakonshme të kerozinës. Sipas disa ekspertëve, rindërtimi mund të zgjasë me vite.

Zvicra po përjeton një prill jashtëzakonisht të thatë, sipas shërbimit kombëtar të motit. Ndërsa i gjithë vendi është prekur, deficiti i reshjeve është veçanërisht i theksuar në disa rajone.

Ky prill po duket të jetë më i thati që nga fillimi i regjistrimeve, tha Zyra Federale e Meteorologjisë dhe Klimatologjisë (MeteoSwiss) për agjencinë e lajmeve Keystone-ATS të premten.

Deri më 23 prill, vetëm rreth një e treta e reshjeve mesatare për periudhën referuese 1991-2020 kishin rënë në të gjithë vendin. Në disa zona, deficiti është shumë më i madh: rajoni perëndimor i Plateau, kantoni Valais dhe pjesë të kantonit Ticino kanë marrë pak më shumë se 15% të reshjeve të tyre të zakonshme të prillit.

Shumë stacione meteorologjike kanë regjistruar vetëm 10 milimetra shi që nga fillimi i muajit. Në kushte normale, Plateau zakonisht merr 70-100 milimetra në prill, ndërsa ana jugore e Alpeve regjistron 100-200 milimetra. Reshje të konsiderueshme shiu u vunë re vetëm më 12 dhe 13 prill.

Pritet pak përmirësim para fundit të muajit. Parashikimet e MeteoSwiss nuk tregojnë reshje të konsiderueshme, dhe indeksi i thatësirës pritet të mbetet i lartë deri në fillim të majit. Një ndryshim i kushteve pritet gjatë gjysmës së parë të muajit, transmeton albinfo.ch.

Rreziku i zjarreve në pyje

Mungesa e zgjatur e shiut ka rritur gjithashtu rrezikun e zjarreve në pyje. Niveli i rrezikut konsiderohet i konsiderueshëm deri i lartë në pjesën më të madhe të kantonit Graubünden, dhe i konsiderueshëm në Ticino. Disa komuna në Graubünden kanë vendosur tashmë ndalime zjarri.

Rezervat e ujit në digat hidroelektrike janë prekur gjithashtu. Sipas Zyrës Federale të Energjisë, rezervuarët aktualisht janë të mbushur me një mesatare prej 12% në të gjithë vendin, shumë nën normat sezonale. Nivelet janë 9% në Ticino, 8% në Valais dhe 11% në Graubünden.

Fermerët janë gjithashtu të shqetësuar, megjithëse situata nuk konsiderohet ende kritike, tha Unioni i Fermerëve Zviceranë. Për momentin, mungesa e shiut nuk pritet të ndikojë në të korrat.