Archives

Shtetet e pasura paguajnë më shumë për ilaçet thelbësore, por barra financiare është shumë më e ulët

Posted on by Alb

Shtetet evropiane shpenzuan më shumë se rajonet e tjera për ilaçet thelbësore në vitin 2022, rreth 167 € për frymë.

Shtetet e pasura mund të paguajnë çmime të larta për ilaçet, por kur merret parasysh fuqia e tyre blerëse, ato në fakt përfitojnë nga disa nga kostot më të ulëta në botë, tregon një studim i ri.

Analiza e 549 ilaçeve thelbësore në 72 tregje globale zbulon dallime të mëdha në përballueshmëri midis vendeve të pasura dhe atyre të varfra  edhe pse vendet e pasura shpesh paguajnë çmime më të larta listash.

Ndërsa vendet më të varfra shpesh kanë çmime më të ulëta listash, njerëzit në këto vende zakonisht mbajnë një barrë financiare shumë më të madhe, sipas studimit të publikuar në revistën JAMA Health Forum, transmeton albinfo.ch.

Në pjesë të Afrikës dhe Azisë Juglindore, ilaçet kritike mund të kushtojnë disa javë paga për personat me të ardhura më të ulëta, nëse duhet t’i paguajnë vetë.

Ilaçet e përfshira në studim janë marrë nga lista e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) për ilaçet thelbësore, e cila përfshin më të rëndësishmet për funksionimin e sistemeve shëndetësore. Kjo përfshin gjithçka, nga analgjezikët pa recetë deri te antibiotikët, anestetikët dhe ilaçet për shëndetin mendor.

Asnjë vend nuk kishte në dispozicion të gjitha ilaçet, me një gamë që shtrihej nga 438 ilaçe në Gjermani deri në 225 në Kuvajt. Në 33 vendet evropiane të përfshira në studim, mesatarja ishte 367 ilaçe.

Studimi tregoi se trajtimet për çrregullime mendore dhe sjelljeje, si dhe për sëmundjet kardiovaskulare, ishin zakonisht më të shtrenjtat, ndërsa ilaçet për hepatitin B dhe C ishin më të lirat.

Shtetet evropiane shpenzuan më shumë për ilaçet thelbësore, 2 miliardë dollarë (1.74 miliardë €) gjithsej dhe 192 $ (167 €) për frymë. Në anën tjetër, Amerika shpenzoi 1 miliard $ (868 milion €) gjithsej dhe Azia Juglindore 7 $ (6 €) për frymë në vitin 2022.

Megjithatë, çmimi i listës së një ilaçi , çmimi zyrtar i vendosur nga prodhuesi para çdo zbritjeje, subvencionimi ose sigurimi  mund të jetë mashtrues. Kostoja e jetesës dhe roli i qeverisë në vendosjen e çmimeve ndryshojnë në mbarë botën.

Për të pasqyruar më mirë përballueshmërinë, studiuesit përdorën Gjermaninë si pikë referimi dhe rregulluan çmimet sipas fuqisë blerëse lokale.

Ata gjetën se çmimet e ilaçeve në Liban ishin rreth një e pesta e çmimeve gjermane, ndërsa në Argjentinë, çmimet ishin gati gjashtë herë më të larta se në Gjermani.

Në Pakistan, për shembull, çmimet mund të jenë më të ulëta në letër, por kur merret parasysh fuqia blerëse, ato janë rreth të njëjtave si në Gjermani. Ndërsa në Shtetet e Bashkuara, çmimet arrijnë trefishin e nivelit gjerman.

Ndërkohë, në Indi, punëtorët me pagë minimale do të kishin nevojë për rreth 10 ditë pune për të përballuar një dozë mujore të tenofovir disoproxil, që trajton hepatitin B kronik dhe ndihmon në parandalimin dhe trajtimin e HIV/AIDS.

Për ilaçin e kimioterapisë paclitaxel, punëtorët me pagë minimale në vendet me të ardhura të ulëta do të duhet të punonin për gati gjashtë javë për të paguar një trajtim mujor.

“Disa vende më të varfra përballen me një barrë më të madhe të kostove të ilaçeve, edhe nëse çmimi për të njëjtin ilaç është më i ulët krahasuar me vendet e pasura,” thanë studiuesit.

Kriza e jetës së natës: Klubet po zhduken nga SHBA deri në Evropë

Posted on by Alb

Skena e klubeve të natës, dikur zemra e jetës urbane, po përjeton një rënie të ndjeshme në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë. Brenda një dekade, mijëra lokale kanë mbyllur dyert, duke reflektuar ndryshimet e thella në shprehitë e brezave të rinj. Sot, të rinjtë preferojnë alternativa më të lira dhe më intime, si qëndrimi në shtëpi, rrjetet sociale, lojërat online ose festivalet.

Faktorë të shumtë kanë përshpejtuar këtë zhdukje: kriza ekonomike, kostot dhe tatimet e larta, pasojat e pandemisë COVID-19 dhe rregulloret urbanistike gjithnjë e më të ashpra. Të gjitha këto kanë bërë që menaxhimi i një klubi nate të bëhet gjithnjë e më pak i qëndrueshëm financiarisht.

Fenomeni është i dukshëm nga New Yorku në Londër e deri në Paris. Vetëm në Francë, numri i klubeve ka rënë nga 6,000 në fillim të viteve ’80 në rreth 1,400,  sot  një tkurrje prej afërsisht 70%.

Ndërsa format e reja të socializimit dhe argëtimit po zënë vendin e tyre, duket se “epoka e klubeve të natës” po mbyllet ngadalë, duke lënë pas një kapitull të rëndësishëm të kulturës urbane moderne.

Juventus shfaq interes për Zhegrovën, por Marseille mbetet favorit

Posted on by Alb

Juventusi ka shfaqur interesim për mesfushorin kosovar Edon Zhegrova, i cili aktualisht luan për Lille në Francë. Sipas gazetarit të njohur Fabrizio Romano, klubi italian ka kërkuar së fundmi informacione mbi gjendjen e lojtarit dhe mundësinë e një transferimi gjatë ditëve të fundit të merkatos.

Megjithatë, Olympique Marseille duket të jetë një hap përpara në këtë garë, pasi tashmë ka nisur bisedime të avancuara dhe e sheh Zhegrovën si një objektiv kryesor. Vendimtare do të jenë ditët e ardhshme, kur priten zhvillime konkrete për të ardhmen e lojtarit.

Zhegrova, 24 vjeç, ka spikatur me shpejtësinë, aftësinë në driblim dhe vizionin e tij në lojë, duke tërhequr vëmendjen e klubeve të mëdha evropiane. Një transferim i mundshëm këtë verë mund të përfaqësojë një hap të madh për karrierën e tij.

Alarmi i valës së nxehtësisë hiqet pak para kthimit të nxënësve frankofonë në shkollë

Posted on by Alb

Megjithëse temperaturat mbeten shumë verore, alarmi i valës së nxehtësisë u hoq në të gjithë Zvicrën të shtunën, pas disa ditësh të nxehtësisë intensive. Kjo ofron një lehtësim për nxënësit dhe mësuesit me fillimin e vitit të ri shkollor në shumicën e kantoneve frankofone.

“Rënia e temperaturave që filloi ditët e fundit vazhdon. Kthimi në shkollë për shumicën e nxënësve frankofonë do të jetë në një atmosferë verore, me diell dhe të ngrohtë, por jo tej mase,” shkruan MétéoSuisse në një postim të publikuar në blogun e saj.

Pas një vale nxehtësie dhjetëditore, niveli 3 i alarmit për nxehtësi u hoq vonë të shtunën në rajonet e fundit të vendit të prekur, Bassin i Liqenit të Gjenevës dhe Valais-i qendror, sipas Zyrës Federale të Meteorologjisë. Megjithatë, temperaturat u rritën përsëri mbi 30 gradë Celsius në shumë zona, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, me ardhjen e një mase ajri të thatë dhe më të freskët nga veriu, temperaturat do të ulen pak të dielën dhe të hënën. Nxënësit në kantonet Bernë, Gjenevë, Jura, Neuchâtel dhe Vaud do të kthehen në shkollë në një nxehtësi më të përballueshme se në ditët e fundit.

Kthimi i shiut (dhe i temperaturave normale) në mes të javës

Një ulje e ndjeshme e nxehtësisë pritet të mërkurën, shoqëruar me reshje të dendura lokalisht. Megjithatë, MeteoSwiss thekson se, pavarësisht kësaj rënieje, temperaturat do të rikthehen vetëm në vlerat normale për gjysmën e dytë të gushtit.

Në mot të nxehtë, ekzistojnë vende të freskëta për të qetësuar trupin

Në mot të nxehtë, ekzistojnë vende të freskëta për të qetësuar trupin dhe për t’u mbrojtur nga nxehtësia.

Ilaçe të reja kundër sëmundjeve të rënda falë inteligjencës artificiale

Posted on by Alb

Dy antibiotikë të rinj janë krijuar me ndihmën e inteligjencës artificiale dhe mund të jenë efektivë kundër gonorresë dhe bakterit MRSA, të cilët deri tani kanë qenë rezistentë ndaj trajtimeve ekzistuese.

Këto ilaçe janë ndërtuar në nivel atomik dhe kanë treguar sukses në shkatërrimin e superbaktereve në testet laboratorike dhe tek minjtë. Megjithatë, para se të përdoren tek njerëzit, nevojiten hulumtime dhe prova të gjera klinike.

Ky zbulim është arritur nga studiuesit e Institutit prestigjioz të Teknologjisë në Masaçusets (MIT), të cilët besojnë se inteligjenca artificiale mund të hapë një “epokë të artë” të re në zhvillimin e antibiotikëve. Sot, infeksionet rezistente ndaj antibiotikëve shkaktojnë mbi një milion viktima çdo vit në mbarë botën.

Shkencëtarët prej vitesh përballen me mungesë të antibiotikëve të rinj, ndërsa përdorimi i tepruar i atyre ekzistues ka ndihmuar bakteret të përshtaten dhe të bëhen më të forta. Për këtë arsye, ekipi i MIT analizoi miliona komponime kimike me ndihmën e AI-së, për të zbuluar substanca me potencial antibakterial.

Në kërkimet e tyre, ata testuan rreth 36 milionë përbërje, përfshirë edhe disa që ende nuk ekzistojnë natyrshëm. Inteligjenca artificiale u trajnuar me struktura kimike të njohura dhe të dhëna mbi efektin e tyre ndaj baktereve. Kështu, ajo mësoi të dallonte se si molekulat  të përbëra nga elemente si karboni, oksigjeni, hidrogjeni dhe azoti  ndërveprojnë me bakteret.

Ekipi ndoqi dy qasje: në njërën, AI identifikoi fragmente kimike të vogla (nga 8 deri në 19 atome) si pikënisje për zhvillimin e barnave; ndërsa në tjetrën, ajo krijoi kombinime të reja nga e para. Në të dyja rastet, inteligjenca artificiale eliminoi substancat e rrezikshme për njeriun dhe ato që ngjasojnë shumë me antibiotikët ekzistues.

Edhe pse rezultatet janë premtuese, shkencëtarët theksojnë se procesi i zhvillimit të mëtejshëm do të kërkojë kohë dhe mjete financiare të mëdha, dhe nuk është e sigurt nëse këta antibiotikë të rinj do të jenë të përshtatshëm për përdorim tek njerëzit.

 

Rënie e martesave në Shqipëri: Një ndryshim i dukshëm social

Posted on by Alb

Sipas INSTAT, në vitin 2024 janë regjistruar vetëm rreth 16 mijë martesa, shifra më e ulët në më shumë se dy dekada. Që nga viti 2021, trendi i kurorëzimeve ka qenë në rënie të vazhdueshme.

Sociologët e lidhin këtë fenomen me ndryshime sociale dhe ekonomike: të rinjtë i kushtojnë më shumë kohë vetes dhe arsimit, kushtet ekonomike janë sfiduese, dhe emigrimi largon brezin e ri nga vendi. Doralda Tanellari shprehet se transformimi kulturor ka bërë që martesa të mos shihet më si një domosdoshmëri.

Efektet shoqërore përfshijnë plakjen e popullsisë, lindje më të pakta dhe shtim të familjeve me një person. Për të adresuar situatën, kërkohen politika që nxisin mbajtjen dhe integrimin e të rinjve në vend.

Numri i martesave në Shqipëri gjatë 2014-2024

2014: 23,769

2015: 24,997

2016: 22,562

2017: 22,641

2018: 23,104

2019: 22,415

2020: 17,473

2021: 19,709

2022: 18,781

2023: 17,467

2024: 16,120

Në 10 vitet e fundit, kjo përbën një rënie prej 32%.

 

 

Historike: Gjyqtarët kosovarë për herë të parë në fazën “play – off” të UEFA-s

Posted on by Alb

Për herë të parë në historinë e futbollit kosovar, gjyqtarët nga Kosova do të drejtojnë një ndeshje të fazës “play-off” në garat e UEFA-s. Gjatë viteve të fundit, gjyqtarët kosovarë kanë qenë të pranishëm në kontinuitet në kompeticionet evropiane, por ky është një moment historik.

Genc Nuza do të jetë gjyqtar kryesor, i shoqëruar nga asistentët Bujar Selimaj dhe Granit Hyseni, si dhe gjyqtari i katërt Burim Jahmurataj. Ata do të ndajnë drejtësinë në përballjen mes Strasbourg dhe Brondby, ndeshje e vlefshme për play-offin e Conference League, e cila zhvillohet të enjten në stadiumin “Stade de la Meinau” në Francë. Në VAR do të jetë gjyqtari tjetër kosovar, Dardan Çaka.

Genc Nuza ka fituar shtatë herë çmimin e gjyqtarit më të mirë në Kosovë dhe po fiton gjithnjë e më shumë besim nga UEFA.

Kosovë: SBASHK paralajmëron grevë në shtator nëse nuk nis dialogu me MASHT

Posted on by Alb

Sindikata e Bashkuar e Arsimit, Shkencës dhe Kulturës (SBASHK) ka paralajmëruar grevë dhe masa të tjera sindikale nëse Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) nuk nis dialogun deri më 20 shtator 2025.

Kërkesat kryesore të SBASHK-ut përfshijnë:

Nënshkrimin e kontratës së re kolektive,

Rritjen e koeficientit të pagave,

Zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese për kompensimin e përvojës së punës.

Nënkryetarja e SBASHK-ut, Vjollca Shala, tha se rritja e pagave për 55 euro është simbolike krahasuar me inflacionin, dhe shtoi se sindikata ka dorëzuar një iniciativë ligjore për njohjen e viteve të punës 1990 – 1999 si kontributdhënëse për pensionin.

Shala gjithashtu theksoi mungesën e dixhitalizimit në shkollat e Kosovës dhe mënyrën joefektive të subvencionimit të librave shkollorë vitet e fundit. Që nga 2022 sipas saj, nuk ka pasur takime të frytshme me MASHT-in dhe ministren Nagavci.

SBASHK-u ka zhvilluar protestën e fundit më 4 dhjetor 2024, duke kërkuar rritje të pagave dhe nënshkrimin e kontratës kolektive.

Rreth 6,400 vende praktike të lira në Zvicër në fillim të vitit shkollor

Posted on by Alb

Në Zvicër, rreth 6,400 vende praktike (apprenticeship) mbetën të pambushura deri në mesin e gushtit, në fillim të vitit shkollor. Më të prekura janë sektorët e ndërtimit, gastronomisë dhe industrisë së makinerive. Kjo shifër është 25% më e ulët krahasuar me një vit më parë (8,500).

Sipas të dhënave të publikuara të premten nga platforma e praktikave Yousty, kompanitë këtë vit e kanë pasur më të lehtë të rekrutojnë. Edhe numri i të rinjve që kërkojnë vende praktike është rritur, bëri të ditur zëdhënësja e Yousty, Lale Scirocco, transmeton albinfo.ch.

Gjithashtu, ndërmarrjet kanë qenë më aktive në fushata promovuese, veçanërisht në rrjete sociale. Nga 6,400 vendet e lira:

rreth 1,800 janë në sektorin e ndërtimit,

600 në gastronomi,

dhe rreth 600 në industrinë e makinerive dhe në kujdes shëndetësor.

Mungesa e kuzhinierëve

Rënia e numrit të vendeve të lira nuk do të thotë se problemi i mungesës së punëtorëve të kualifikuar është zgjidhur, theksoi Scirocco. Shumë specialistë janë afër daljes në pension.

Disa profesione po vuajnë dukshëm. Për shembull, numri i praktikantëve në kuzhinë ka rënë me 14% gjatë dhjetë viteve të fundit, ndërsa në ndërtimin e rrugëve me 4%.

Në përgjithësi, profesionet manuale kanë gjithnjë e më pak tërheqje. “Në një botë gjithnjë e më digjitale, të rinjtë priren të braktisin këto profesione jashtë zyrave,” shpjegoi zëdhënësja. Për më tepër, profesione si ai i kuzhinierit kërkojnë pasione të forta  dhe rrallëherë shihen si alternativë e dytë nga të rinjtë.

60% e të rinjve zgjedhin praktikën

Deri në fund të majit, 54,500 të rinj kishin nënshkruar një kontratë praktike për vitin 2025, sipas shifrave zyrtare të Konfederatës. Kjo është 1,300 më shumë krahasuar me vitin e kaluar.

Rreth 60% e të rinjve zviceranë shfaqin interes për një praktikë profesionale. Prej disa vitesh, drejtimet më të kërkuara janë:

administrata dhe komerciale,

kujdesi shëndetësor,

teknologjia e informacionit (IT),

dhe tregtia me pakicë.

 

Shqipëria me 34 vatra të zjarreve në një ditë, Emiratet e Bashkuara ofrojnë ndihmë

Posted on by Alb

Gjatë 24 orëve të fundit, në Shqipëri janë regjistruar 34 vatra zjarri. Nga këto, 27 janë shuar, pesë mbeten aktive dhe dy po monitorohen. Në operacionet e shuarjes janë angazhuar 54 automjete zjarrfikëse dhe 690 persona, të mbështetur nga 110 trupa të Forcave të Armatosura, dy helikopterë shqiptarë dhe një helikopter nga Emiratet e Bashkuara Arabe.

Vatrat aktive kryesore:

Tërnovë (Zerqan, Bulqizë): Disa vatra janë vënë nën kontroll, por dy mbeten problematike. Operacioni përfshiu 46 forca lokale, 30 trupa ushtarake dhe ndërhyrje ajrore.

Xeth (Blerim, Fushë Arrëz): Zjarri u përhap në Kulumri, Trun dhe Kunorë-Dardhë, por u vënë nën kontroll gjatë natës, ndihmuar nga reshjet e shiut.

Pezë Helmës (Tiranë): Zjarri ka marrë përmasa të mëdha, ndërhyrja ajrore nga Emiratet e Bashkuara ka ndihmuar për kontrollin.

Skënderbegas (Gramsh): Zjarret e vogla po monitorohen për të parandaluar përhapjen, duke përfshirë Malin e Koshnicës.

Kukur (Gramsh): Zjarri po izoluar për shkak të shtresave të humusit.

Rubik (Mirditë): Zjarri është izoluar dhe nuk paraqet rrezik.

Parku Natyror Gërmenj (Leskovik, Kolonjë): Zjarri vazhdon, por nuk ka përhapje të re. Operacioni u ndal përkohësisht për shkak të municioneve të vjetra.

 

Demonstruesit në kryeqytetin zviceran kërkojnë qasje më të mirë në kujdesin për shëndetin mendor

Posted on by Alb

Mijëra persona dolën në protestë të shtunën pasdite në Bernë, duke kërkuar që kujdesi për shëndetin mendor të jetë i aksesueshëm për të gjithë. Ata dënuan listat e gjata të pritjes, mungesën e qasjes në terapi dhe mungesën e një sistemi të qartë tarifimi.

Sipas organizatorëve, rreth 5,000 persona morën pjesë në demonstratë, duke mbajtur pankarta me mbishkrime si “Psikoterapia nuk duhet të jetë luks” dhe “Terapisti yt është i zemëruar”. Në kujtim të viktimave të vetëvrasjes u mbajt edhe një minutë heshtje.

“Shëndeti nuk është treg,” deklaroi psikoterapistja dhe anëtarja e parlamentit komunal të Bernës, Valentina Achermann. Ajo kërkoi “para, kohë dhe respekt”, duke theksuar se është e paimagjinueshme që në një nga vendet më të pasura në botë njerëzit të presin kaq gjatë për të parë një terapist.

Psikoterapia e përballueshme për të gjithë

Organizatorët e protestës kërkuan që psikoterapia të jetë e aksesueshme dhe e përballueshme për këdo. Për këtë, ata kërkuan tarifa të përshtatshme, më pak burokraci, më shumë vende të përballueshme trajnimi dhe kushte më të mira pune. U bë gjithashtu thirrje për solidaritet me personat e prekur.

Protesta u organizua nga nisma “Shëndeti Mendor për të Gjithë”, një grup profesionistësh, studentësh dhe qytetarësh të interesuar në fushën e kujdesit psiko-terapeutik në gjithë Zvicrën. Kërkesat e tyre u mbështetën nga Partia Socialdemokrate, Partia e Gjelbër, si dhe nga sindikata dhe organizata të ndryshme të sektorit shëndetësor.

Një sistem tarifimi i kontestuar

Organizatorët kritikuan modelin e recetave të miratuar që prej vitit 2022, i cili ka qenë subjekt i negociatave të vështira mes shoqatave profesionale dhe siguruesve shëndetësorë. Aktualisht, psikoterapistët mund të rimbursohen nga sigurimi bazë i shëndetit vetëm nëse pacienti ka një recetë nga mjeku. Siguruesit, megjithatë, paralajmërojnë për kosto shtesë dhe po planifikojnë uljen e tarifave.

Shoqatat profesionale nuk morën pjesë drejtpërdrejt në protestë, për të mos rrezikuar negociatat që janë në një fazë delikate. Një draft i sistemit kombëtar të tarifimit është në shqyrtim që prej qershorit.

Pagat në Zvicër pritet të rriten në vitin 2026, sektori i ndërtimit në krye

Posted on by Alb

Pavarësisht mosmarrëveshjeve doganore me Shtetet e Bashkuara, kompanitë zvicerane planifikojnë të rrisin ndjeshëm pagat në vitin 2026, veçanërisht në sektorin e ndërtimit. Kështu bën të ditur një sondazh i ri mbi pagat, i realizuar nga Qendra KOF e Institutit Federal Zviceran të Teknologjisë (ETH), shkruan gazeta NZZ am Sonntag, transmeton albinfo.ch.

Ky zhvillim pritet të mirëpritet nga punonjësit zviceranë. Sipas sondazhit, kompanitë planifikojnë të rrisin pagat nominale mesatarisht me 1.3% gjatë dymbëdhjetë muajve të ardhshëm. Duke marrë parasysh inflacionin – i vlerësuar së fundmi në 0.5% nga KOF,  rritja reale pritet të jetë 0.8%.

Ndërtimi, fituesi më i madh

Sektori i ndërtimit pritet të përfitojë më shumë, me një rritje të pagave prej 1.7%. Edhe industria e hotelerisë dhe gastronomisë parashikon rritje të lartë, me 1.5%. Rritjet më të vogla priten në tregtinë me shumicë (0.9%), prodhim dhe shitje me pakicë (1.1%).

Të dhënat u mblodhën para se SHBA të vendoste tarifa të reja doganore prej 39% mbi produktet zvicerane. “Pikërisht te kompanitë industriale të orientuara fort nga tregu amerikan, këto tarifa ka gjasa të kenë ulur pritshmëritë për rritje pagash,” thekson KOF.

Sondazhi i KOF u zhvillua mes 4,500 kompanish. Që nga viti 2022, KOF mat pritshmëritë e pagave në sektorin privat çdo tremujor.

Shkurtime të vendeve të punës në horizont

Ky njoftim për rritjen e pagave vjen në një kohë tensionesh tregtare me SHBA-në, veçanërisht për shkak të tarifës 39% mbi produktet zvicerane. Nëse tarifat vazhdojnë, mes 7,500 dhe 15,000 vende pune rrezikojnë të zhduken, raporton NZZ am Sonntag. Sektoret e dobësuar tashmë, si oraçaria dhe ndërtimi i makinave, do të preken më së shumti. Në industrinë e orëve, papunësia ka arritur tashmë në 6.1%.

Edhe rritja ekonomike pritet të ngadalësohet. Në afat të shkurtër, tkurrja mund të arrijë mes 0.3 dhe 0.6% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), duke e ulur rritjen vjetore nën 1%. Një recesion megjithatë mund të shmanget. Situata do të ishte dukshëm më e rëndë nëse tarifat do të prekeshin edhe farmacitë, paralajmëron KOF.

Takimi Trump-Zelensky, a do të arrihet marrëveshja për paqe

Posted on by BR

Sipas Axios, New York Times, Financial Times dhe Reuters, Putin ka kërkuar zona të tëra të Donbasit, përfshirë territoret që Ushtria Ruse nuk i ka pushtuar ende. Trump e mbështet planin, “sepse Rusia është një fuqi e madhe, Ukraina jo”.

Megjithatë, udhëheqësi rus thuhet se i ka dhënë dritën jeshile pranisë së trupave perëndimore në Kiev.

“Biseda telefonike ka zgjatur një orë. Dhe “nuk ka qenë e thjeshtë”. As nuk mund të ishte, duke qenë se rezultati i samitit që u diskutua ishte i qartë: asnjë armëpushim në Ukrainë. Një rezultat që  sipas presidentit rus Vladimir Putin  “na afron me vendimet e nevojshme”.

Rikonstruksioni i detajuar i telefonatës, e ndodhur gjatë orëve të fundit, midis presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky është bërë nga disa media ndërkombëtare: nga faqja Axios, me burime të forta brenda administratës amerikane, te Financial Times, New York Times dhe Wall Street Journal. Ja pikat kryesore që kanë dalë në dritë:

Për armëpushimin, Trump kalon në pozicionin e Putinit

Trump i ka telefonuar Zelensky-t nga avioni presidencial Air Force One, duke u kthyer nga Alaska në Washington pas samitit të 15 gushtit me Vladimir Putinin, i përqendruar në kërkimin e një paqeje për Ukrainën. Dhe e ka ftuar në një takim ballë për ballë që do të mbahet të hënën në Shtëpinë e Bardhë, shkruan TCH, transmeton albinfo.ch.

Ky samit i ri pritet të jetë i vështirë: pika e nisjes nuk është vetëm mungesa e një marrëveshjeje për armëpushim, por edhe ndryshimi i papritur i qëndrimit të vetë Trump-it për këtë temë.

Nëse deri pak orë para samitit, lideri amerikan pohonte se dëshironte “një armëpushim sa më shpejt, që sot”, dhe theksonte se nuk do të ishte “i kënaqur nëse samiti përfundonte” pa këtë vendim, pas takimit me Putinin, Trump kalon në qëndrimin e liderit rus. Pa asnjë armëpushim: synimi duhet të jetë një marrëveshje “gjithëpërfshirëse” paqeje, dhe duhet të arrihet shpejt. Jo vetëm kaq: marrëveshjen, në këtë pikë, duhet ta mbyllë Ukraina. Dhe është më mirë që ta bëjë këtë, sepse  siç ka thënë Trump në një intervistë për Fox News,  “Rusia është një fuqi e madhe, dhe Ukraina jo”.

Nuk është e qartë pse Trump ka ndryshuar kaq shpejt dhe në mënyrë kaq të vendosur qëndrim: Zelensky  sipas New York Times,  ka ndërmend t’ia kërkojë këtë përgjigje vetë presidentit amerikan, të hënën. Ajo që dihet me siguri është se Trump duket shumë i nxituar për të mbyllur marrëveshjen: i dërguari amerikan për Ukrainën, Keith Kellogg, ka thënë për Corriere della Sera se “do të përpiqemi të organizojmë një samit trepalësh (me Zelensky dhe Putin) brenda javës së ardhshme”. Sipas Axios, data e mundshme është e premtja, 22 gusht: shtatë ditë pas samitit të Anchorage.

“Tha se mund ta marrë gjithë Donbasin, nëse do”

Nuk është kjo pika e vetme delikate. Sipas Axios, Trump i ka përcjellë Zelensky-t atë që Putin i ka thënë mbi situatën në terren: se Rusia po bën përparime të konsiderueshme në vijën e frontit dhe se  nëse dëshiron  mund ta marrë të gjithë rajonin e Donbasit dhe zona të tjera ku po zhvillohen luftime.

Zelensky i është përgjigjur Trump-it se bëhet fjalë për një gënjeshtër të Putinit.

Ajo që është e qartë, siç thuhet edhe në raportime, është se situata në terren është jashtëzakonisht e ndërlikuar, por Rusia,  tre vjet pas fillimit të pushtimit  është e zhytur në një luftë konsumimi, ku çdo përparim, sado i vogël, kushton një numër të madh jetësh njerëzore.

“Kushtet” mbi territoret dhe kërkesa për Donetsk dhe Luhansk

Gjatë telefonatës  e cila pas një ore përfshiu edhe disa krerë shtetesh dhe qeverish evropiane (përfshirë Giorgia Meloni) si dhe drejtues të NATO-s dhe Komisionit Evropian,  këshilltari i Shtëpisë së Bardhë, Steve Witkoff, ka prezantuar “kushtet” e Putinit për shkëmbimin e territoreve.

Këto kushte janë përshkruar nga vëzhguesit si “maksimaliste”.

“Shtypja që kemi marrë”, ka thënë një burim për Axios, “është se në këmbim të territoreve, Putini është i gatshëm të përfundojë luftën” dhe të premtojë  me shkrim  “që nuk do të pushtojë më zona të tjera në Ukrainë, dhe nuk do të sulmojë vende të tjera”.

Ja detajet e planit:

Për çfarë territoresh bëhet fjalë në këtë shkëmbim?

Sipas Financial Times, Axios dhe agjencisë Reuters, Putini ka kërkuar shprehimisht të gjithë rajonin e Donetskut dhe të gjithë rajonin e Luhanskut. Kërkesa përfshin edhe territore që ushtria ruse ende nuk i ka pushtuar.

Putini premton se është gati të ngrijë luftën në vijën e frontit në rajonet Kherson dhe Zaporizhzhia dhe të mos pushtojë territore të tjera nëse arrihet marrëveshje për “shkaqet e thella” të luftës (shih më poshtë).

Aktualisht, sipas Financial Times, Moska ka pushtuar rreth 70% të Donetskut dhe kontrollon rreth një të pestën e territorit të Ukrainës.

Në këmbim, sipas Reuters, Moska mund të tërhiqet nga disa zona të vogla në rajonet Sumy (në veri) dhe Kharkiv (verilindje). Rusia ka pushtuar rreth 440 kilometra katrorë në ato rajone. Ukraina kontrollon ende 6,600 kilometra katrorë në rajonin e Donbasit.

Rusia kërkon gjithashtu njohjen formale të Krimesë, gadishullit ukrainas të pushtuar që nga viti 2014.

Sipas New York Times, Trump u ka thënë liderëve evropianë se është dakord me këtë kërkesë, përballë kërcënimit të Moskës për të vazhduar me shkatërrimin dhe pushtimin e të gjithë Donbasit.

Zelensky është shprehur kundër.

Garanci “në stilin e NATO-s” dhe hapje për trupa perëndimore

Cilat janë garancitë e sigurisë që do të zëvendësonin “premtimin” e Putinit për të mos sulmuar më?

Ky është një detaj themelor, pasi Putini ka thyer premtimet në të kaluarën (p.sh. pak para se të pushtonte Ukrainën, mohoi kategorikisht se kishte ndër mend ta bënte).

Moska ka përsëritur disa herë se nuk pranon anëtarësimin e Ukrainës në NATO; dhe edhe pas samitit, Putini ka deklaruar se është thelbësore të trajtohen “shkaqet e thella” të luftës. Ndër këto, Rusia përmend zgjerimin lindor të NATO-s, si dhe kërkon çmilitarizimin dhe “denazifikimin” e Ukrainës.

Në këtë kontekst, është e rëndësishme të vihet re se në deklaratën zyrtare pas samitit, presidenti ukrainas Zelensky shkroi se “është e rëndësishme që evropianët të jenë të përfshirë në çdo hap për të garantuar siguri reale për Ukrainën, së bashku me Amerikën. Kemi diskutuar (me Trump) edhe për sinjalet pozitive nga SHBA në lidhje me përfshirjen në garantimin e sigurisë evropiane”.

Çfarë nënkupton kjo?

Sipas një zyrtari evropian për CNN, pjesë e diskutimeve ishin garanci sigurie për Ukrainën në stilin e nenit 5 të NATO-s – edhe pse pa përfshirjen direkte të Aleancës.

Statistikat: Kosova, kryeson për përmirësim të mirëqenies

Posted on by BR

Vitin e kaluar, mbi gjysma e qytetarëve të Kosovës u tha se besojnë që jeta e tyre po ecën shumë mirë. Një dekadë më parë, këtë vlerësim e jepnin vetëm pak më shumë se 10 për qind e popullsisë.

Atëherë, çfarë e ka shkaktuar këtë përmirësim, që sipas Qendrës amerikane të Kërkimeve Gallup nuk e ka arritur asnjë shtet tjetër në botë?

Gjatë dekadës së fundit, përqindja e qytetarëve që thonë se jeta e tyre po ecën shumë mirë është përmirësuar për 20 pikë përqindjeje (ose më shumë) në 12 shtete të botës, përfshirë disa të rajonit, si Serbia e Bosnje e Hercegovina.

Ndryshim të ngjashëm, por negativ, ka përjetuar edhe Zvicra, raporton Evropa e Lirë, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, asnjë shtet në botë nuk ka shënuar ndryshim më të madh sesa Kosova, ku përqindja e qytetarëve të kënaqur është rritur nga 11 në 51 për qind.

Çfarë fshihet prapa këtij trendi pozitiv?

Për autorët e këtij hulumtimi, të publikuar në fund të korrikut të këtij viti, “ta kuptosh se si njerëzit e vlerësojnë jetën e tyre është një matës i rëndësishëm i progresit njerëzor” pasi, sipas tyre, format e tjera të matjes së progresit,  si përmes Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB)  “nuk arrijnë të tregojnë nëse njerëzit po jetojnë mirë”.

Sipas tyre, tani raportohet një nivel më i lartë i kënaqshmërisë me mirëqenien për shkak se ka më shumë optimizëm për standardin e jetës, për liritë personale dhe mirëqenien e fëmijëve.

Përpos ndjenjës së respondentëve, qendra Gallup i bazon matjet e tyre në disa indikatorë.

Kur raportuan se jeta e tyre po ecën shumë mirë, qytetarët e Kosovës thanë se kanë më pak probleme shëndetësore; më pak ditë kur kanë qenë të sëmurë; më pak shqetësim, stres, mërzi e zemërim; dhe më shumë lumturi, kënaqësi, interesim dhe respekt.

Trendi global

Ky trend pozitiv vërehet edhe kur merret parasysh mesatarja në botë. Numri i atyre që e vlerësojnë jetën e tyre pozitivisht po rritet me kalimin e viteve, ndërsa i atyre që thonë se po vuajnë po zvogëlohet.

Sipas Qendrës Gallup, përmirësimi vërehet te të rinjtë e të vjetrit, te burrat e te gratë, por jo në të gjitha rajonet njësoj.

Mënyra se si Gallup i bën këto matje është e thjeshtë. Qytetarëve u shtrohet kjo pyetje:

Mendojeni një shkallë me nivele nga 0 deri në 10. Niveli i dhjetë simbolzon jetën më të mirë të mundshme për juve dhe niveli zero simbolizon jetën më të keqe të mundshme për juve. Në cilin nivel do ta vendosnit veten sot? Po pas pesë vjetësh?

Përgjigjet nga 0 deri në 4 llogaritet si i përkojnë kategorisë “në gjendje të rëndë”, nga 4 deri në 7 “në vështirësi”, dhe mbi 7 “në gjendje të mbarë”.

Edhe rezultati është i thjeshtë. Në botë, mesatarja e përgjigjeve për vitin e kaluar ishte 5.9, ndërsa pritshmëritë për të ardhmen arritën nivel më të lartë, me përgjigje mesatare prej 7.2.

Shqipëria, një nga destinacionet kryesore të turizmit në Evropë

Posted on by BR

Shqipëria, e njohur prej kohësh për bukurinë e saj të pashfrytëzuar dhe trashëgiminë e pasur kulturore, po bëhet një nga destinacionet turistike me rritjen më të shpejtë në Evropë, sipas “Travel and Tour World”.

Në vitin 2025, Shqipëria është gati të mirëpresë një numër mbresëlënës prej 2,5 milionë vizitorësh, duke shënuar një rritje të konsiderueshme prej 15% nga viti i kaluar.

Me peizazhet e saj marramendëse, vendet historike dhe çmimet e përballueshme, Shqipëria po shfaqet si një perlë e fshehur që ofron një mori përvojash për vizitorët që kërkojnë diçka më autentike dhe vendpushime më pak të mbushura me turistë sesa destinacionet tradicionale evropiane, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

Projeksionet e rritjes së turizmit: Një rritje prej 15% e vizitorëve

Sektori i turizmit në Shqipëri po përjeton një rritje të jashtëzakonshme të popullaritetit.

Kombinimi unik i vendit me plazhe të pastra, male të thepisura dhe monumente historike shekullore po tërheq turistë nga e gjithë bota.

E njohur për trashëgiminë e saj të pasur kulturore dhe bukurinë mahnitëse natyrore, Shqipëria po bëhet gjithnjë e më tërheqëse për vizitorët që kërkojnë aventurë, kulturë dhe relaks, të gjitha në një vend.

Faktorët kryesorë të rritjes së turizmit:

Plazhet mahnitëse: Vijat bregdetare e deteve Jon dhe Adriatik të Shqipërisë janë shtëpia e disa prej plazheve më të pacënuara të Evropës, duke ofruar vendpushime të qeta për turistët që kërkojnë diell.

Rëndësia historike: Vendet e listuara nga UNESCO në Shqipëri, të tilla si Gjirokastra dhe Parku Kombëtar i Butrintit, u ofrojnë vizitorëve një udhëtim prapa në kohë,  përmes rrënojave dhe qyteteve të lashta të ruajtura mirë.

Aventurë në natyrë: Alpet Shqiptare janë një pikë e nxehtë për adhuruesit e aktiviteteve në natyrë, duke ofruar shtigje mahnitëse për ecje në natyrë dhe pamje panoramike.

Preferencat e udhëtimit në zhvillim: Duke lëvizur përtej plazhit

Ndërsa plazhet e Shqipërisë kanë qenë prej kohësh tërheqja kryesore e vendit, viti 2025 sheh një ndryshim në preferencat e vizitorëve.

Gjithnjë e më shumë vizitorë po i drejtohen Shqipërisë jo vetëm për vijën e saj bregdetare, por edhe për ofertat e saj të ekoturizmit dhe aventurës.

Malet e Shqipërisë, thesareve historike të fshehura dhe parqet e gjera natyrore janë disa nga atraksionet kryesore  për ata që duan më shumë sesa pushime tipike në plazh.

Shqipëria po e pozicionon veten si një parajsë për ekoturizmin dhe udhëtimet e aventurës.

Kërkesa në rritje për aktivitete si ecja në këmbë në Alpet Shqiptare, eksplorimi i rrënojave të lashta të Butrintit ose vizita nëpër parqe natyrore si Parku Kombëtar i Llogorasë  po ndihmon në formësimin e së ardhmes së vendit si një destinacion udhëtimi i larmishëm.

Një ndryshim në akomodim dhe çmime

Ndërsa një numër më i madh turistësh po vërshojnë në Shqipëri, sektori i akomodimit po zgjerohet me shpejtësi për të përmbushur kërkesën në rritje.

Rritja e opsioneve të akomodimit, së bashku me çmimet e përballueshme të Shqipërisë, po ndihmon ta bëjë vendin një zgjedhje tërheqëse si për turistët me buxhet të kufizuar  ashtu edhe për ata që kërkojnë luks.

Ulje çmimesh për të nxitur ardhjen e më shumë vizitorëve

Për t’iu përshtatur një game më të gjerë turistësh, Shqipëria ka bërë përpjekje për të ulur çmimet e akomodimit, veçanërisht në qytetet bregdetare të njohura.

Çmimet në zona si Saranda, Himara dhe Ksamili kanë rënë deri në 10-25%.

Këto rregullime çmimesh e bëjnë Shqipërinë një alternativë tërheqëse kundrejt destinacioneve më të shtrenjta evropiane, duke ofruar ende përvoja me cilësi të lartë.

Akomodime të përballueshme për të gjitha buxhetet

Në Ksamil, për shembull, familjet mund të gjejnë akomodime njëjavore në hotele me tre yje për rreth 550 euro,  një opsion i përballueshëm krahasuar me destinacionet e tjera mesdhetare.

Çmimet konkurruese të Shqipërisë e bëjnë të lehtë për familjet, vizitorët solo dhe çiftet të përjetojnë bukurinë e vendit pa shpenzuar shumë.

Trendet rajonale

Rajonet veriore dhe jugore të Shqipërisë po përjetojnë trende të ndryshme turistike, secila duke ofruar mundësi unike për vizitorët.

Shqipëria Veriore: Një ndërthurje e luksit dhe traditës së re

Zona veriore e Shqipërisë, si Shëngjini dhe Velipoja, po përjetojnë investime të reja në vendpushime luksoze dhe ambiente moderne.

Megjithatë, rajoni ende ruan mundësi të përballueshme, duke e bërë atë një destinacion të larmishëm,  ku si kërkuesit e luksit ashtu edhe turistët me buxhet të kufizuar mund të gjejnë akomodim që i përshtatet nevojave të tyre.

Shqipëria Jugore: Kërkesë në rritje

Në të kundërt, destinacionet jugore si Borshi dhe Qeparo po përjetojnë një rritje të kërkesës, veçanërisht nga familjet dhe vizitorët që kërkojnë një përvojë më të qetë dhe më të fokusuar në natyrë.

Ky popullaritet në rritje po çon në një rritje të kostove, megjithëse Shqipëria ende ofron çmime të shkëlqyera në krahasim me vendet e tjera evropiane.

Prania evropiane në rritje e Shqipërisë

Ndërsa gjithnjë e më shumë vizitorë zbulojnë sharmin unik të Shqipërisë, vendi po fiton njohje përkrah destinacioneve evropiane në zhvillim si Sllovenia, Mali i Zi dhe Bosnjë-Hercegovina.

Ndërthurja e peizazheve mahnitëse, rrënjëve të thella kulturore dhe opsioneve të përballueshme të udhëtimit në Shqipëri e pozicionon atë si një destinacion kryesor për vizitorët që kërkojnë një përvojë autentike larg turmave.

Me zhvillimin e vazhdueshëm në infrastrukturë dhe sektorin e turizmit në rritje, Shqipëria është e vendosur të luajë një rol edhe më të spikatur në turizmin evropian në vitet e ardhshme.

Duke parë përpara: E ardhmja e turizmit shqiptar

Ndërsa viti 2025 po shpaloset, e ardhmja e turizmit në Shqipëri duket “e ndritur”.

Me një kombinim plazhesh të pabesueshme, malesh dramatike, historie të pasur dhe opsionesh të përballueshme, vendi është i pozicionuar për t’u bërë një nga destinacionet kryesore të udhëtimit në Evropë.

Pavarësisht nëse turistët kërkojnë të relaksohen në plazh, të ecin nëpër shtigje malore apo të eksplorojnë trashëgiminë e lashtë të Shqipërisë, vendi ofron diçka për të gjithë.

Rritja e shpejtë e turizmit në Shqipëri parashikohet të vazhdojë, ndërsa një numër më i madh turistësh po zbulojnë përvojat e larmishme që vendi ofron.

Ndërsa Shqipëria vazhdon të përmirësojë infrastrukturën e tij turistike dhe të promovojë udhëtimet miqësore me mjedisin, ajo është gati të bëhet një destinacion kryesor në Evropë në vitet në vijim.

Nga peizazhet marramendëse te përvojat e pasura kulturore, Shqipëria është vërtet një perlë e fshehur që premton të magjepsë vizitorët nga e gjithë bota.

Rritja e temperaturave ndikon edhe në gjumë

Posted on by BR

Kreu i Departamentit të Fiziologjisë së Fakultetit të Mjekësisë pranë Universitetit turk “Trakya”, Levent Ozturk tha se rritja prej 10 gradësh në temperaturën e mjedisit, e ul cilësinë e gjumit me 20 për qind.

Ozturk, i cili kryen studime mbi shëndetin e gjumit, tha se temperaturat në rritje në muajt e verës dëmtojnë cilësinë e gjumit.

Ai tha se efektet negative të nxehtësisë ekstreme të përjetuara për shkak të ndryshimeve klimatike në jetën njerëzore janë duke u rritur.

Sipas tij, kjo situatë shkakton çrregullime si fizike ashtu edhe psikologjike. Ai tha se temperaturat e natës mbi normat sezonale bëjnë që individët të zgjohen shpesh, të djersiten tepër dhe të përjetojnë gjumë me cilësi të dobët, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

“Kohët e fundit, janë kryer studime të rëndësishme në të gjithë botën. Një studim i kryer në Shtetet e Bashkuara të Amerikës (SHBA) tregoi se rritja prej 8 gradësh në temperaturën e ambientit shkakton rënie prej 10 pikësh në rezultatet e cilësisë së gjumit”, tha ai duke shtuar se studimet kanë treguar efektet negative të nxehtësisë ekstreme në shëndetin e gjumit.

Rritja e temperaturës së mjedisit shkurton kohëzgjatjen e gjumit cilësor, gjë që nga ana tjetër dëmton shëndetin fizik.

“Për të realizuar gjumë të shëndetshëm, temperatura bazë e trupit tonë, e cila është rreth 37,2 gradë Celsius rreth gjysmë ore para gjumit, duhet të ulet në 36,4 gradë Celsius. Rritja e temperaturave të jashtme e pengon këtë rënie. Kjo e bën më të vështirë të biesh në gjumë. Për më tepër, përjetojmë djersitje për shkak të nxehtësisë. Kjo shkakton shqetësim në trup, duke e bërë të vështirë gjumin”, thekson ai.

VËZHGIMET E FSHEHTA NGA SIGURIMET SHOQËRORE NË ZVICËR – NJË “SPIUNIM I LEJUAR”?

Posted on by BR

Në të kaluarën, sigurimet shoqërore në Zvicër,  si sigurimi invalidor, sigurimi i aksidenteve dhe sigurimi shëndetësor,  nuk kishin të drejtë të kryenin vëzhgime të fshehta për të zbuluar rastet e keqpërdorimeve (abuzimit).

Një praktikë e tillë ishte e ndaluar kryesisht për shkak të mungesës së një baze të qartë ligjore. Cenimi i jetës private dhe i lirive individuale shpesh theksohej si një arsye.

Kritika të ashpra u shprehën edhe nga Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut, e cila vlerësonte se Zvicra nuk kishte mekanizma të mjaftueshëm për të garantuar njëfarë ekuilibri të drejtë në mes të nevojës për hetim dhe mbrojtjes së lirive themelore.

Situata ndryshoi në vitin 2018, kur u shtua neni 43a në Ligjin federal për pjesën e përgjithshme të së drejtës së sigurimeve shoqërore. Ky nen krijoi bazën ligjore që sigurimeve t’u lejohet të kryejnë vëzhgime të fshehta ndaj personave të dyshuar për abuzim, por vetëm në rrethana të caktuara dhe me kushte të rrepta.

Megjithatë, edhe pas këtij ndryshimi, zbatimi i masës mbetet i kufizuar. Zbatimi i një vëzhgimi të tillë lejohet vetëm kur ka dyshim të bazuar dhe fakte konkrete që mund të dëshmojnë keqpërdorimin.

Për shembull, nëse një person pretendon se nuk mund të ngrejë pesha për shkak të një problemi shëndetësor, por ka dëshmi se ai kryen kohë pas kohe punë fizike të rënda, sigurimi mund të vendosë nisjen e vëzhgimit.

Statistikat tregojnë se vëzhgimet e fshehta mbeten të rralla në praktikë:

Sipas një komunikate zyrtare dhe në raportet e saj të fundit, në vitin 2024, SUVA, e cila siguron rreth 2,2 milionë persona, ka shqyrtuar 2 562 dosje që përmbanin shenja abuzimi dhe ka konfirmuar dyshimet e saj në 934 raste.

Sipas disa të dhënave tjera statistikore, sa i përket sigurimit invalidor, në vitin 2024, Zyra federale e sigurimeve shoqërore ka kryer vëzhgime të fshehta vetëm për 46 raste nga rreth 2 300 dosje të dyshuara për abuzim. Këto vëzhgime të fshehta, të përdorura si mjet i fundit, kanë mundësuar zbulimin e 23 rasteve të përfitimit të pajustifikuar, nga të cilat 10 kanë çuar deri në paraqitjen e një padie penale.

Këto shifra janë shumë të vogla krahasuar me mbi 450 000 përfitues të sigurimit invalidor në Zvicër, çka tregon se abuzimet e konfirmuara janë të pakta.

Kjo njëkohësisht tregon se perceptimi i një pjese të publikut  se kontrollimet e fshehta bëhen shpesh dhe në mënyrë të gjerë që  nuk përputhet me realitetin.

Edhe një keqkuptim i zakonshëm është se sigurimet shoqërore mund të kryejnë vëzhgime edhe jashtë territorit zviceran, p.sh. gjatë qëndrimit të personit të siguruar në vendin e tij të origjinës. Në parim, kjo është e ndaluar, përveç rasteve kur ekziston një marrëveshje ndërkombëtare ndërmjet Zvicrës dhe atij vendi.

Një përjashtim i tërthortë mund të ndodhë nëse masa e vëzhgimit niset në Zvicër si pasojë e një denoncimi anonim  për shembull, nga një bashkëvendës që informon sigurimin për disa veprime të dyshimta të një përfituesi, gjatë kohës së qëndrimit të tij në vendin e origjinës. Nëse informacionet janë të mjaftueshme për të ngritur dyshim të bazuar, sigurimi mund të vendosë masa mbikëqyrjeje brenda Zvicrës.

Sigurimet nuk veprojnë automatikisht, edhe kur marrin informacione nga burime të ndryshme. Ato janë të detyruara të vlerësojnë me kujdes çdo të dhënë dhe të sigurohen që: ekziston dyshim i arsyeshëm, faktet janë të mbështetura në prova të besueshme dhe masa e vëzhgimit është mjeti i fundit, pasi opsionet e tjera janë shteruar.

 

Genti Martinaj, shembull i frymëzimit për të gjithë të rinjtë shqiptarë

Posted on by BR

Genti Martinaj është shembulli i suksesit të rinisë shqiptare në Kroaci, një profesionist i njohur në fushën e aviacionit, i cili çdo ditë dëshmon se ëndrrat realizohen me punë, përkushtim dhe pasion.

I lindur në Prizren dhe i rritur në Velika Gorica, Genti ka ndjekur shkollimin fillor dhe të mesëm në Kroaci, duke treguar që nga fëmijëria një përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj dijes. Pasionin e tij për avionët dhe teknologjinë e motorëve e ka zhvilluar me studime dhe specializime të ndryshme.

Sot, Genti punon si aviomekanik i specializuar, duke mirëmbajtur avionë të llojeve Airbus A320, Boeing 737, Boeing 777 dhe duke kryer inspektime të detajuara dhe procedura komplekse për parandalimin, korrigjimin dhe servisimin e komponentëve. Profesionizmi i tij garanton fluturime të sigurta dhe në përputhje me standardet më të larta ndërkombëtare, shkruan Lidhja Shqiptare, transmeton albinfo.ch.

Genti rrjedh nga familja Martinaj, e njohur në Kroaci si familje bujare dhe e respektuar, e cila me sukses menaxhon biznesin familjar.

Ai është krenaria e shqiptarëve në Kroaci, duke treguar se të rinjtë tanë mund të shkëlqejnë dhe të japin kontribut të madh në çdo sektor të rëndësishëm në Evropë.

Ish-ushtarët ofrohen vullnetarë për të forcuar ushtrinë, një mocion që mbështet qeveria

Posted on by BR

Për të forcuar radhët e ushtrisë, ish-personelit ushtarak mund t’i kërkohet në të ardhmen të ofrojë vullnetarisht shërbimet e tij për të mbështetur mbrojtjen kombëtare. Kjo është ajo që kërkon një mocion nga Rémy Wyssmann (UDC/SO), të cilin e mbështet edhe Këshilli Federal.

Për vite me radhë, sipas autorit të mocionit, ushtria ka vuajtur nga mungesa e personelit, e cila pritet të përkeqësohet deri në vitin 2030, kur do të lirohen dy grupmoshat e fundit me një shërbim ushtarak të detyrueshëm 12-vjeçar. Deri në fund të dekadës, forca aktuale e ushtrisë do të bjerë nën 140,000, transmeton albinfo.ch.

Kjo rënie është për shkak të faktit se ushtria humbet tashmë mbi 11,000 ushtarë çdo vit që braktisin shërbimin para se të përmbushin detyrimet e tyre ushtarake. Sipas Wyssmann, këto boshllëqe mund të mbushen të paktën pjesërisht duke u lejuar ish-ushtarëve të motivuar të vazhdojnë të përdorin aftësitë e tyre të fituara në interesin më të mirë të vendit.

Kjo mundësi nuk e bezdis qeverinë, e cila beson se kufizimet dhe direktivat aktuale e pengojnë atë të shfrytëzojë potencialin e ushtrisë dhe kështu të garantojë sigurinë e vendit. Sipas qeverisë, futja e forcave vullnetare do ta bëjë ushtrinë e milicisë më të integruar dhe të rrënjosur në shoqëri. Prandaj, bazat ligjore përkatëse do të rishikohen dhe, nëse është e nevojshme, do të përgatiten rregullimet e nevojshme për t’u përputhur me mocionin (nëse miratohet nga parlamenti).

 

Zviceranët po shpenzojnë përsëri më shumë

Posted on by BR

Në korrik, treguesi i konsumit i llogaritur nga PostFinance bazuar në pagesat me karta të klientëve të saj u rrit me 1.7% krahasuar me të njëjtën periudhë në vitin 2024. Rritja është rikthyer në një ritëm të shëndetshëm, pasi tregoi më pak dinamizëm në qershor (+0.4%).

Rritja u nxit në veçanti nga rritja e shpenzimeve në sektorin e bukurisë dhe mirëqenies, të cilat arritën një nivel të paparë në pothuajse dy vjet, shpjegoi PostFinance në një njoftim për shtyp. Sektori i mallrave dhe aktiviteteve të kohës së lirë gjithashtu pati rritje, transmeton albinfo.ch.

“Duke pasur parasysh situatën e vështirë në sektorët e orientuar drejt eksportit për shkak të tarifave të larta amerikane, rimëkëmbja e ekonomisë vendase vjen pikërisht në kohën e duhur për zhvillimin ekonomik”, komentuan ekspertët në institutin e kontrolluar nga Posta Zvicerane.

Uashingtoni refuzon të garantojë çmim fiks për 36 avionët luftarakë F-35 të Zvicrës

Posted on by BR

Uashingtoni ka refuzuar të garantojë një çmim fiks për 36 avionët luftarakë F-35 të Zvicrës, raportoi RTS.

Fatura totale do të tejkalojë 6 miliardë CHF të miratuara nga votuesit. Pas javësh bisedimesh me zyrtarë të lartë të Shtëpisë së Bardhë – përfshirë një telefonatë midis sekretarit të mbrojtjes të Amerikës, Pete Hegseth, dhe ministrit të mbrojtjes të Zvicrës, Martin Pfister,  Shtetet e Bashkuara kanë refuzuar të ndryshojnë, transmeton albinfo.ch.

Pfister këmbëngul se nuk ka skandal, duke argumentuar se Berna ende e konsideron kontratën si një çmim fiks, por pranon se pala tjetër nuk e konsideron dhe ka më shumë ndikim. Ai hedh poshtë sugjerimet për keqmenaxhim nga autoritetet zvicerane, përfshirë paraardhësen e tij, Viola Amherd.

Projekti i qëndrueshëm, kostot e pasigurta

Qeveria po e mban blerjen në rrugën e duhur, por ende nuk mund të përcaktojë koston përfundimtare. Ajo vlerëson tejkalime të mundshme prej 650 milionë CHF – 1.3 miliardë. Ministrisë së mbrojtjes (DDPS) i është thënë të zhvillojë opsione deri në fund të nëntorit. Këto përfshijnë blerjen e më pak se 36 avionëve; rregullimin e angazhimeve të kompensimit industrial për të siguruar kompensim të pjesshëm; kërkimin e një kredie shtesë nga Parlamenti; ose një përzierje të të trejave. DDPS do të testojë gjithashtu nëse kërkesat aktuale të mbrojtjes ajrore përputhen ende me bazën bazë të vitit 2017 të së Ardhmes së Mbrojtjes Ajrore. Një grup pune është ngritur për ta shqyrtuar këtë.

Partitë politike të ndara sipas linjave të njohura

Socialistët duan që blerja të anulohet dhe të shqyrtohen alternativat evropiane; ata thonë se tejkalimet do të shkelnin kufirin prej gjashtë miliardësh të miratuar në kutitë e votimit dhe kërkojnë një votim të ri. Të Gjelbrit bëjnë thirrje për një ndalim të menjëhershëm, ngrirjen e pagesave të inskenuara dhe debat të shpejtë mbi një mocion për të braktisur F-35. Liberal-Radikalët e pranojnë çmimin më të lartë si një vendim të dhimbshëm, por të përshtatshëm, e konsiderojnë avionin të domosdoshëm dhe kërkojnë qartësi se si lindi pritja e çmimit fiks. Qendra mbështet vazhdimin dhe respektimin e paketës prej gjashtë miliardësh. Të Gjelbrit-Liberalët duan një plan që qëndron brenda kufirit – të themi, 30 avionë në vend të 36. Ushtria e Zvicrës argumenton se F-35 mbetet opsioni më i mirë dhe më i ndërveprueshëm dhe paralajmëron kundër reagimit ndaj tarifave prej 39% të Amerikës duke hequr dorë nga programi.

Një kufizim i miratuar nga votuesit dhe një orar

Këshilli Federal duhet të përputhë mandatin e vitit 2020 për të blerë avionë të rinj luftarakë brenda 6 miliardë CHF me çmimin më të lartë të sotëm. Një kredi shtesë (të cilën qeveria mund të përpiqet ta kalojë përmes Parlamentit pa një referendum), më pak avionë ose marrëveshje më të pakta kompensimi me vlerë deri në 800 milionë CHF janë në tryezë; një hibrid është kompromisi më i mundshëm zviceran, la të kuptohej Pfister. Nuk pritet asnjë vendim përpara se të përfundojnë bisedimet për tarifat me Shtetet e Bashkuara-Uashingtoni synon t’i përfundojë ato deri në fund të tetorit-duke e lënë nëntorin për lëvizjen tjetër të Bernës.

Anketa: Zviceranët nuk duan të lëshojnë pe ndaj SHBA-së

Posted on by BR

Votuesit zviceranë presin dhimbje nga taksat e reja kufitare të Amerikës, por nuk duan që Berna të ndihet e pandjeshme. Në një sondazh të YouGov Switzerland, dy të tretat (66%) thonë se tarifa prej 39% mbi eksportet zvicerane në Shtetet e Bashkuara, e futur më 7 gusht 2025, do të dëmtojë ndjeshëm ekonominë. Vetëm 5% parashikojnë pak ose aspak ndikim.

Pavarësisht kësaj, vetëm një e katërta (25%) janë në favor të bërjes së lëshimeve ndaj Uashingtonit për të lehtësuar detyrimet. Një shumicë e qartë (65%) mendon se Zvicra duhet t’i rezistojë presionit edhe nëse taksa prej 39% mbetet, transmeton albinfo.ch.

Gjysma e të anketuarve thonë se vendi duhet të mbështetet më shumë në produktet vendase, duke pranuar çmime më të larta në vend nëse është e nevojshme.

Premtimi i më shumë investimeve të korporatave zvicerane në Amerikë nuk gjen shumë mbështetje: 41% e kundërshtojnë një premtim të tillë, 15% e mbështesin atë. Pak më shumë se gjysma (52%) gjykojnë se episodi argumenton për bashkëpunim më të ngushtë me Bashkimin Evropian.

Linjat partiake janë të heshtura se si t’u përgjigjen tarifave amerikane. Ndarja më e mprehtë ka të bëjë me Evropën: mbështetësit e Partisë Popullore Zvicerane (UDC/SVP) janë dukshëm skeptikë, vetëm 27% mbështesin lidhje më të thella me BE-në dhe 43% i kundërshtojnë ato, duke dhënë një mbështetje mesatare prej 4.0 në një shkallë 0–10. Mbështetësit e Partisë Socialiste janë më entuziastët, duke marrë 8.1 në të njëjtën shkallë.

YouGov anketoi 1,260 të rritur në Zvicër në internet midis 5 dhe 11 gushtit 2025. Përgjigjet ishin të kontrolluara sipas kuotave sipas moshës, gjinisë dhe rajonit gjuhësor dhe të peshuara në përputhje me rrethanat. Rezultatet janë përfaqësuese të banorëve të moshës 18-79 vjeç.