Archives

Si ndihen të huajt në Gjermani për rritjen e ekstremit të djathtë?

Posted on by erezzaademi

Me konservatorët e qendrës së djathtë të vendosur për të marrë drejtimin e qeverisë së ardhshme gjermane dhe e djathta ekstreme që ka bërë fitime të rëndësishme, kanë filluar pyetjet se cilat mund të jenë ndryshimet që e presin vendin në të ardhmen.

Gjermanët kanë votuar dhe rezultatet janë të qarta: Partitë e Unionit me prirje të djathtë (CDU/CSU) fituan pjesën më të madhe të votave dhe janë në rrugën e duhur për të udhëhequr qeverinë e ardhshme. Alternativa e ekstremit të djathtë për Gjermaninë (AfD) mori pjesën e dytë më të madhe të votave, duke treguar se partia kundër imigracionit është bërë një forcë e rëndësishme politike.

Në bazë të një ankete, gati një e treta e atyre që u përgjigjën menjëherë thanë se kishin të drejtë të votonin në zgjedhje – që do të thotë se kishin tashmë një pasaportë gjermane, ose ishin natyralizuar kohët e fundit.

Dy të tretat e të anketuarve nuk kishin të drejtë të votonin sepse nuk kishin nënshtetësi gjermane. Shumë banorë të huaj që jetojnë në Gjermani nuk janë në gjendje të votojnë për këtë arsye.

Në fakt ka më shumë njerëz që jetojnë në Gjermani pa pasaportë gjermane sesa vota për AfD në zgjedhjet e kaluara. [Aktualisht 12.9 milionë njerëz jetojnë në Gjermani pa shtetësi, ndërsa AfD mori afro 10.2 milionë vota të para.]

Pavarësisht paaftësisë së tyre për të votuar, banorët e huaj do të ndikohen ende nga politikat e hartuara nga qeveria e ardhshme e udhëhequr nga konservatorët, si dhe nga ndjenjat anti-imigruese të cilat ushqehen nga AfD, transmeton albinfo.ch.

Shumë nga lexuesit tanë shprehën shqetësime për zhvendosjen në të djathtë në politikën gjermane që kanë theksuar këto zgjedhje, ndërsa të tjerë shpresonin se lidershipi i qendrës së djathtë mund të nxiste ekonominë gjermane.

Banorët e huaj mërziten kur shohin Gjermaninë të zhvendoset djathtas

Të pyetur se si ndiheshin për rezultatet e zgjedhjeve, shumë lexues thanë se ndiheshin “të shqetësuar”, “nervor” apo edhe “të tmerruar”.

Disa vunë re se nuk ishin të befasuar.

Në përgjithësi, duket se fitorja e konservatorëve (të cilët e bënë shtrëngimin e politikave të imigracionit një pjesë të madhe të fushatës së tyre) dhe fitimi në mbështetje për një parti të ekstremit të djathtë anti-emigracion ka lënë një shije të keqe në gojën e shumë njerëzve në popullsinë jogjermane.

Vetëm shumë pak të anketuar shprehën ndjenja pozitive për rezultatin. Por të paktën një lexues gjeti arsye për të festuar traditën demokratike të Gjermanisë, shkruan thelocal.

“Rezultate të jashtëzakonshme!” shkroi Bhavesh Uppal, një menaxher shitjesh 33-vjeçar në Berlin, duke shtuar se Bundestagu i ardhshëm mban një spektër të plotë ofertash politike.

“Nga Die Linke në AfD – ka unitet në diversitetin e opinioneve.”

Shqetësime serioze për popullaritetin e AfD-së

Në qendër të vëmendjes për shumë të anketuar ishte rritja e mbështetjes së AfD-së, nga pak më shumë se 10 për qind në 2021 në rreth 20 për qind tani.

Me pjesëtarë të partisë që konsiderohen zyrtarisht ekstremistë të krahut të djathtë dhe me liderë që kanë kritikuar kujtimin e Holokaustit, kanë thirrur parullat naziste dhe kanë promovuar deportimin e të huajve, shumë emigrantë të themeluar ligjërisht në Gjermani kanë arsye të qarta për refuzimin e partisë

“Unë nuk ndihem i sigurt dhe sinqerisht nuk kam plane të udhëtoj diku afër shteteve të Gjermanisë Lindore,” tha David, duke aluduar në faktin se AfD fitoi shumicën e votave në pothuajse çdo zonë elektorale në shtetet e ish-Gjermanisë Lindore.

Sabrina Mercer, një mësuese 68-vjeçare në pension që jeton në Frankfurt tha se ishte “e tmerruar” për suksesin e AfD-së dhe e lumtur që ata nuk shkuan shumë më lart se 20 përqind e votave.

“Mendoj se nëse ata do të kishin marrë drejtimin tani me atë që po ndodh në botë, në dritën e aleancës së re midis Trump dhe Putinit, do të kishte qenë katastrofike në shumë nivele.”

Nancy Landrum, një profesoreshë 63-vjeçare në Leipzig u bëri jehonë këtyre ndjenjave: “Është shqetësuese që AfD kishte kaq shumë mbështetje. Gjermania është një vend ku menduam se mund t’u shpëtonim ideologjive të ekstremit të djathtë. Si emigrant jam i shqetësuar”.

Për disa lexues, të cilët ndihen të shënjestruar nga partia e djathtë ekstreme, duke i parë ata të fitojnë kaq shumë mbështetje nga votuesit ndihet thellësisht personale.

“Të paktën një e pesta e votuesve më urrejnë dhe duan që unë të largohem,” shkroi Dmitry, një inxhinier softuerësh 36-vjeçar në Düsseldorf.

Por shumica e të anketuarve kishin pritur që votimi të shkonte në këtë mënyrë, edhe nëse vunë re shqetësime rreth prirjes së përgjithshme drejt populizmit të krahut të djathtë.

Unë mund ta ndiej ndryshimin në dy vitet e fundit dhe ndjenjat kundër emigrantëve po rriten vetëm për shkak të retorikës së AfD-së”, tha Juan, i cili jeton në Mynih. “Unë ende shpresoj për më të mirën me një koalicion qendror.”

Erica, një autore e pavarur 41-vjeçare në Berlin, tha se e priste këtë rezultat, por kishte shpresuar që qendra e majtë do të kishte mbajtur më shumë vota.

Ajo shtoi, “Mëkrahja e AfD-së nga Elon Musk ekspozoi disa nga kontradiktat e brendshme të partisë: e ashtuquajtura parti nacionaliste e atyre që nuk kanë të drejtë të drejtën ekonomike, përputhet drejtpërdrejt me pikëpamjet e një emigranti të pasur me über”.

Pavarësisht qëndrimit të tyre të linjës së ashpër kundër imigracionit, partia e djathtë ekstreme gjen njëfarë mbështetje midis banorëve të huaj.

Një pjesë e vogël e të anketuarve në sondazhin tonë treguan se ata votuan ose do të kishin votuar për AfD-në – duke arritur në rreth 20 për qind të të anketuarve, që përafërsisht përputhet me përqindjen e votuesve të AfD-së në të gjithë vendin.

“Jam i zhgënjyer që AfD-ja nuk performoi më fort”, shkruan Denizan, një inxhinier 31-vjeçar në Bremen.

Ai sugjeroi se partitë e Bashkimit “tashmë kanë tradhtuar mandatin e tyre zgjedhor për të dëbuar më shumë emigrantë të paligjshëm…Kjo është veçanërisht shqetësuese për mua si një emigrant ligjor që bëri gjithçka të drejtë për t’u natyralizuar dhe kam punuar shumë gjatë gjithë jetës sime.”

Pavarësisht nga mbështetja e tyre në rritje, AfD ende nuk është në gjendje të qeverisë në Gjermani. Në krye të qeverisë së ardhshme të koalicionit të vendit do të jetë kreu i CDU-së, Friedrich Merz.

Të pyetur se si ndiheshin kur Merz u bë kancelari i ardhshëm i Gjermanisë, të anketuarit kishin përgjigje të ndryshme.

Në përgjithësi, përgjigja ndaj Merzit mund të përshkruhet si më pak se pozitive.

Shumë lexues që nuk e pëlqyen atë thanë se nuk i besonin atij për të zbatuar premtimet e fushatës, ose prisnin që ai ta shtynte Gjermaninë më tej në të djathtë.

“Fjalë të mëdha”, tha Elizabeth, një inxhiniere softuerike 31-vjeçare në Berlin. “Unë nuk pres që ai të mbajë normat apo të jetë një partner i besueshëm i koalicionit dhe mendoj se strategjia e tij do të jetë të përpiqet ta bëjë SPD-në të mbyllë syrin duke i kërcënuar me AfD-në.”

“Kjo CDU e re, më e krahut të djathtë më shqetëson,” tha Carlos, një 38-vjeçar zhvillues softuerësh me bazë në Këln. “Si qytetar evropian, nuk kam frikë të drejtpërdrejtë për politikat e imigracionit, por nuk do të doja të shihja një Gjermani me kufij të mbyllur.”

Carlos shtoi se ai do të preferonte të shihte koalicionin e ardhshëm qeveritar të synonte problemet strukturore si burokracia e rëndë.

Është interesante se kredencialet e biznesit të Merzit i dhanë atij mbështetje dhe kritika, në varësi të pikëpamjeve të lexuesve për politikën e tij.

Simon Slade, një pensionist që jeton në Frankfurt e përshkroi Merz-in si “një plak të bardhë të pasur që punonte për Blackrock dhe i mungon ndjeshmëria dhe mirëkuptimi i asaj që kërkohet”.

Në mbështetje të Merzit, Leoni, një mësues 54-vjeçar i anglishtes në Leipzig tha: “Unë besoj se ai mund të stabilizojë ekonominë në vështirësi…” Por Leoni shtoi se nëse Merz punon më shumë me të djathtën ekstreme, kjo mund të dëmtojë aftësinë e vendit për të tërhequr punëtorë të kualifikuar.

Një tjetër lexues vuri në dukje se politika e tij miqësore ndaj biznesit mund të jetë e njohur me kompanitë, por tha se ata shpresojnë që ai të mos heqë dorë nga premtimet e Gjermanisë për klimën.

Pesë lajmet që karakterizuan Zvicrën këtë javë

Posted on by erezzaademi

Një lëvizje për të detyruar disa shtetas të dyfishtë për të shërbyer në ushtrinë zvicerane dhe se si sistemi i kujdesit shëndetësor i Zvicrës i tejkalon vendet e tjera – janë ndër lajmet që karakterizuan Zvicrën këtë javë.

Mocioni parlamentar kërkon të detyrojë disa shtetas të dyfishtë që të shërbejnë në ushtrinë zvicerane

Qeveria zvicerane i konsideron si zviceranë banorët që kanë nënshtetësi të Zvicrës dhe një shteti tjetër. Përjashtimi i vetëm (ndonjëherë) lidhet me shërbimin e tyre ushtarak.

Pasi të bëhen shtetas zviceranë dhe të jenë midis moshës 18 dhe 30 vjeç, ata mund të presin të rekrutohen, përveç nëse kanë shërbyer tashmë në forcat e armatosura të vendit të tyre të origjinës.

Një deputet zviceran, megjithatë, dëshiron të forcojë këtë rregull: ai kishte paraqitur një mocion parlamentar që kërkon të imponojë shërbimin zviceran për shtetasit e dyfishtë, qëndrimi ushtarak i të cilëve jashtë vendit nuk ishte në përputhje me standardet e Zvicrës për sa i përket intensitetit dhe kohëzgjatjes, transmeton albinfo.ch.

Kujdesi shëndetësor zviceran është më i mirë se vendet e tjera, tregon renditja ndërkombëtare

Sistemi shëndetësor i Zvicrës mori rezultate të larta në një studim të ri të OECD, i cili mati rezultatet shëndetësore dhe përvojat e kujdesit të pacientëve në vende të ndryshme.

Për shembull, për sa i përket cilësisë dhe aksesit në trajtim, si dhe kujdesit të personalizuar, pacientët me sëmundje fizike dhe mendore raportuan një nivel kënaqësie që tejkalonte atë të vendeve të tjera të OECD-së që morën pjesë në anketë.

Skandale tronditin Ministrinë e Mbrojtjes

Departamenti i Mbrojtjes i Zvicrës është rrethuar nga polemika dhe skandale javët e fundit.

Filluan me dorëheqjen e papritur të Ministres së Mbrojtjes, e cila fajësoi “polarizimin në rritje, përhapjen e inateve në diskursin politik” për vendimin e saj për të dhënë dorëheqjen.

Më pas, dy punonjës të lartë të departamentit – shefi i ushtrisë dhe kreu i njësisë së inteligjencës – dhanë gjithashtu dorëheqjen mes një skandali që shpërtheu mbi aktivitetet mashtruese të një kontraktori ushtarak.

Pretendohet se një ish-ekzekutiv dyshohet se ka kërkuar të mbulojë xhepat e tij duke rishitur pjesë rezervë për tanket Leopard dhe kompania mund të ketë përdorur edhe pjesë këmbimi nga magazina e ngarkesave në pronësi të forcave të armatosura për biznesin e saj me palë të treta.

Zvicra mund të dalë e padëmtuar nga lufta tregtare e Trump

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump po kërcënon të vendosë tarifa prej 25 për qind për importet nga Bashkimi Evropian.

Megjithatë, presidentja zvicerane Karin Keller-Sutter, e cila gjithashtu vepron si Ministre e Financave e vendit, tha se ajo është e bindur se Zvicra nuk do të kapet nga zjarri i luftës tregtare midis Uashingtonit dhe Brukselit, shkruan thelocal.

“Sipas informacionit tim aktual, nuk duhet të ketë pasoja për Zvicrën,” tha Keller-Sutter, i cili aktualisht po merr pjesë në takimin e Ministrave të Financave të G20 në Afrikën e Jugut.

Spitali zviceran renditet në top-10 më të mirët në botë

Në një sondazh të ri të publikuar nga revista Newsweek në Shtetet e Bashkuara, Spitali Universitar i Cyrihut (USZ) është në vendin e 10-të në renditjen e spitaleve më të vlerësuara në botë.

Është gjithashtu numri 1 në Zvicër.

Sipas Newsweek, i cili kreu sondazhin së bashku me platformën globale të të dhënave Statista, “vlerësimi merr në konsideratë performancën në pesë kategori: ofrimin e kujdesit, kohën e duhur të kujdesit, përvojën dhe sigurinë e pacientit, teknologjinë IT dhe kujdesin shëndetësor dhe atraktivitetin e punëdhënësit”.

USZ shënoi shumë rezultate në të gjitha kategoritë.

Plani i ri: Britania e Madhe lejon Ukrainën të blejë 5,000 raketa të tjera

Posted on by erezzaademi

Kryeministri i Britanisë së Madhe, Keir Starmer ka njoftuar për një marrëveshje të re e cila i lejon Ukrainës të përdorë 1.6 miliardë funte (rreth 1.8 miliard euro) të financimit të eksportit të Mbretërisë së Bashkuar për të blerë 5,000 raketa të tjera të mbrojtjes ajrore.

Ai ka deklaruar se kjo do të krijojë edhe vende pune në sektorin e mbrojtjes të Mbretërisë së Bashkuar.

“Kjo do të jetë jetike për mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe forcimin e Ukrainës”, ka thënë ai teksa ka shtuar se Britania e Madhe është e përgatitur të mbrojë paqen në Ukrainë dhe kjo do të përfshijë “çizmet në tokë” dhe “aeroplanët në ajër”, transmeton albinfo.ch.

Më herët gjatë ditës së sotme, Starmer ka bërë të ditur se Britania e Madhe, Franca dhe vende të tjera do të hartojnë një plan për të ndaluar luftimet në Ukrainë – dhe do t’ia paraqesin këtë Shteteve të Bashkuara të Amerikës teksa ka deklaruar se qëllimi i takimit të sotëm, ishte bashkimi i aleatëve evropianë pas kësaj.

“Pika jonë fillestare duhet të jetë ta vendosim Ukrainën në pozicionin më të fortë të mundshëm tani. Çdo komb duhet të kontribuojë për këtë në mënyrën më të mirë që mundet, duke sjellë aftësi dhe mbështetje të ndryshme në tryezë, por të gjithë duke marrë përgjegjësinë për të vepruar, të gjithë duke rritur pjesën e tyre të barrës. Kështu që ne ramë dakord për disa hapa të rëndësishëm sot…”.

Donjeta Sadiku, e artë në turneun e boksit në Sofje të Bullgarisë

Posted on by erezzaademi

Boksierja Donjeta Sadiku ka fituar medaljen e artë në turneun “Strandja” në Sofje të Bullgarisë.

Turneu “Strandja” është më i vjetri i boksit amator në Evropë, transmeton albinfo.ch.

Federata e Boksit e Kosovës ka bërë të ditur se në finale të kategorisë deri 60 kilogramë, Donjeta e mposhti boksieren nga Kazakistani, Rimma Volossenko teksa dominoi plotësisht për fitore 5:0.

Japonia po përballet me zjarrin më të madh në dekada, raportohet për të vdekur dhe mijëra të evakuuar

Posted on by erezzaademi

Japonia po përballet me zjarrin më të madh në më shumë se tre dekada, si pasojë e të cilit ka vdekur një person dhe janë evakuuar mijëra të tjerë.

Agjencia e Menaxhimit të Zjarrit dhe Fatkeqësive ka raportuar se flakët vlerësohet të jenë përhapur në rreth 1200 hektarë në pyllin Ofunato në rajonin verior të Iwate, transmeton albinfo.ch.

“Ne jemi ende duke ekzaminuar madhësinë e zonës së prekur, por është më e madhja që nga zjarri i vitit 1992”, tha një zëdhënës i agjencisë.

Si pasojë e zjarrit të vitit 1992 janë djegur 1030 hektarë ndërsa tani rreth 1,700 zjarrfikës janë duke u mobilizuar nga i gjithë vendi.

Deri më tash shkaku i zjarrit mbetet i panjohur.

Konfuzion i madh në politikën zvicerane, pas përplasjes mes Trump dhe Zelensky

Posted on by erezzaademi

Pas skandalit mes Donald Trump dhe Volodymyr Zelensky, tronditja ishte e thellë – edhe në Zvicër. Zyrtarët e politikës së jashtme duken në humbje, por idetë ende qarkullojnë në Bernë.

Argumenti i së premtës, u konsiderua si pasqyrë e trazirave gjeopolitike që po paraqesin sfida të mëdha sigurie për Evropën dhe Zvicrën, sipas tenorit të tryezës së rrumbullakët me përfaqësuesit e SVP, FDP, qendrës dhe PS-së.

“Trump dhe Zelensky dhanë një shembull të mirë të komunikimit të dobët,” tha të dielën këshilltari kombëtar i EPP, Nik Gugger. “Në vend të qartësisë dhe besimit, ata krijuan keqkuptime dhe tensione politike”.

Anëtarja e Partisë së Gjelbër, Sibel Arslan beson: “Skandali para kamerave e bën shumë më të vështirë punën diplomatike”. Eksperti i politikës së jashtme të FDP, Simon Michel, beson se Zelensky nuk u përgatit “mjaft mirë” për takimin – Emmanuel Macron e bëri këtë “shumë me mjeshtëri” disa ditë më parë kur vizitoi Uashingtonin. “Donald Trump është në kërkim të fitoreve dhe gjithmonë dëshiron të fitojë. Mund të pajtoheni me një mendim tjetër pa kundërshtuar dhe sulmuar drejtpërdrejt”.

Dhe Këshilltari Kombëtar i SVP, Franz Grüter, beson: “Kjo mosmarrëveshje nuk ka kontribuar në përfundimin e kësaj lufte të trishtuar, në të cilën njerëz të panumërt humbin jetën e tyre çdo ditë.”

Çfarë duhet të bëjë Zvicra?

Si duhet të reagojnë politikanët? A duhet, për shembull, asetet ruse të bllokuara këtu të transferohen në Ukrainë nëse SHBA redukton ndihmën e saj për Ukrainën? Kjo ide ka kohë që qarkullon në BE dhe tashmë në disa raste po zbatohet. Në Zvicër, 7.1 miliardë franga zvicerane në asete ruse janë të bllokuara – që nga vera 2024, shkruan 20minuten.

“Tani duhet ta peshojmë këtë kundër neutralitetit tonë,” thotë Nik Gugger (EVP). Por si disa të tjerë, ai nuk dëshiron të angazhohet ende nëse kjo është një ide e mirë apo jo.

“Zvicra nuk duhet të vendosë,” thotë Simon Michel (FDP). Sepse “ne kërkojmë marrëdhënie të mira me SHBA-në dhe BE-në. Duhet të ruajmë sanksionet ndaj Rusisë”, thotë ai, por pa hyrë në pyetjen se si duhet të përdoren asetet ruse, transmeton albinfo.ch.

Dhe Sibel Arslan (Të Gjelbrit) beson se Zvicra duhet “të kontribuojë në mënyrë aktive në forcimin e Evropës dhe demokracisë, të drejtave themelore dhe ligjit ndërkombëtar”; ajo gjithashtu nuk i përgjigjet drejtpërdrejt pyetjes së aseteve ruse.

Franz Grüter (SVP): Këshilli Federal duhet të përgatitet për tre skenarë

Franz Grüter (SVP) gjithashtu nuk iu përgjigj pyetjes për asetet e ngrira, por partia e tij ka mbajtur gjithmonë një qëndrim në të kaluarën se Rusia nuk e sheh më Zvicrën si neutrale. “Këshilli Federal tani duhet të përgatitet për skenarët e mëposhtëm, të cilët janë të rëndësishëm për Zvicrën,” thotë Grüter. “Së pari: Si mund të ofrojmë shërbimet tona të ndërmjetësimit si një vend neutral? Çfarë do të bëjë Zvicra nëse dhjetëra mijëra njerëz të tjerë duan të largohen nga Ukraina? Çfarë do të bëjë Zvicra nëse SHBA-ja heq sanksionet kundër Rusisë, por BE-ja jo?”

Një gjë është e sigurt: “që Zvicrës, si një shtet i vogël dhe neutral, nuk i lejohet të dërgojë ushtarë zviceranë në Ukrainë, siç kërkuan së fundmi politikanët centristë”.

Kreu i SNB përjashton mundësinë e përdorimit të Bitcoin për rezerva

Posted on by erezzaademi

Shefi i bankës qendrore të Zvicrës tha se “Bitcoin” është shumë i paqëndrueshëm dhe jo mjaftueshëm likuid për t’u përdorur si monedhë rezervë, mes thirrjeve për një referendum mbi këtë çështje në vendin e pasur.

Kriptovalutat nuk plotësojnë standardet “që duhet të ketë një monedhë e mirë”, tha Martin Schlegel për Tamedia.

Ato janë “jashtëzakonisht të paqëndrueshme”, duke i bërë të vështira për t’u menaxhuar, ndërsa rezervat valutore “duhet të jenë shumë likuide në mënyrë që të mund të përdoren shpejt”, tha Schlegel, i cili drejton Bankën Kombëtare Zvicerane (SNB) që nga tetori 2024, transmeton albinfo.ch.

SNB ndërhyn shpesh në tregjet valutore për të parandaluar mbiçmimin e frangut zviceran.

Ai vuri në dukje se kriptovalutat janë një “dukuri e veçantë” që përdoret kryesisht për spekulime dhe se ato ngritën çështje sigurie sepse “në thelb janë thjesht softuer”.

Në dhjetor 2024, u lançua një iniciativë popullore – siç është e zakonshme në sistemin zviceran të demokracisë së drejtpërdrejtë – që kërkon që rezervat monetare të bankës qendrore të përfshijnë bitcoin, i konsideruar si kriptomonedha më e pjekur.

Organizatorët e nismës kanë afat deri në fund të qershorit 2026 për të mbledhur 100,000 nënshkrimet e nevojshme për të mbajtur një referendum.

Të premten, bitcoin ra nën 80,000 dollarë për herë të parë që nga nëntori. Tani ka rënë më shumë se 25 për qind nga kulmi prej gati 110,000 dollarësh që arriti disa orë përpara inaugurimit të Presidentit Donald Trump më 20 janar.

Kurti për pesë shqiptarët që garojnë në zgjedhjet e Hamburgut: Sukses për diasporën

Posted on by erezzaademi

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ka reaguar lidhur me pjesëmarrjen e pesë kandidatëve me prejardhje shqiptare në zgjedhjet që po mbahen sot, në landin e Hamburgut, Gjermani.

Ai e ka cilësuar këtë si një tregues të fuqishëm të integrimit dhe kontributit të diasporës shqiptare në shoqërinë dhe demokracinë gjermane

“E diela e 2 marsit 2025 është ajo e zgjedhjeve në landin e Hamburgut në Gjermani, ku sot garojnë pesë kandidatë me prejardhje shqiptare, një tregues i fuqishëm i integrimit dhe kontributit të diasporës sonë në shoqërinë dhe demokracinë gjermane. Pavarësisht partive të ndryshme që përfaqësojnë, fakti që ka kaq shumë kandidatë shqiptarë në një qytet si Hamburgu flet shumë për rrugën që kemi bërë si komunitet”, ka shkruar ai, transmeton albinfo.ch.

Pesë kandidatët me prejardhje shqiptare që garojnë në zgjedhjet e sotme janë: Dafina Berisha (SPD), Kushtrim Lulaj (CDU), Muhamet Idrizi (CDU), Nikola Tunici (CDU) dhe Sami Musa (FDP).

Ndër të tjera Kurti ka vlerësuar rëndësinë e pjesëmarrjes së bashkatdhetarëve në proceset demokratike dhe u ka uruar kandidatëve shqiptarë sukses në rrugëtimin e tyre politik dhe qytetar.

Ky është programi i autorëve shqiptarë në Sallonin e Librit, në Gjenevë

Posted on by albinfo.ch

Siç kemi shkruar tashmë,  duke filluar nga data 19 mars e deri më 23 mars, plot pesë ditë, në Palexpo të Gjenevës mbahet Salloni i Librit, i cili do të na mundësoj të njihemi me autorë të shumë vendeve.

Falë një programi të shkëlqyer, magjepsës dhe origjinal, për disa ditë do të na shoqërojë magjia e letërsisë dhe e krijimit.

Gjatë tri ditëve, të premten, të shtunën dhe të dielën, do të zhvillohet një aksion ku do të ekspozohen dhe do të lexohen dëshmitë e të mbijetuarve të gjenocidit të kryer në Kosovë. Ky aksion është mundësuar me ndihmën e “Qendrës Kosovare për Rehabilitimin e Viktimave të Torturës”.

Gjithashtu, “në rend dite” do të jenë edhe dëshmitë e torturave që kanë pësuar shqiptarët gjatë periudhës së komunizmit në Shqipëri, të zgjedhura lirisht nga botimet e ISKK-së nga Agron Tufa, bashkautor dhe ish-drejtor i “Institutit të Studimeve për Krimet dhe Pasojat e Komunizmit” njofton Libraria shqiptare e mërgatës “Lize’s Bookstore”, e cila është e vetmja përfaqësuese këtë vit në këtë ngjarje ndërkombëtare që promovon autorë shqiptarë nga Ballkani dhe mërgata.

Në vijim njihuni me programin e Lize’s Bookstore, të prezantimit të autorëve shqiptarë

E premte 21/03

– Argjirë Krasniqi dhe Brixhita Deda me librin Within Prishtina Warchitecture 12h – 13h

– Enver Dugolli dhe përkthyesi i veprës së tij në gjuhën frënge Sébastien Gricourt me veprën Le cercle fermé des prisons – Massacre à Dubrava 19-24 mai 1999( libri do të jetë i pranishëm edhe në gjuhën shqipe ) 14h – 16h

– Rita Petro Lindur së prapthi 16h – 18h 

– Ilir Xheladini  Literaturë e të rinjve 18h – 20h

E shtunë  22/03

– Rita Petro Lindur së prapthi (dhe veprat e tjera të autores)11h – 13h

– Shemsi Makolli Les déesses profanées – Hyjneshat e përdhosura (aktivitet, shqip frengjisht )

13h – 14h

– Agron Tufa Njeriu buzë lumit 14h – 16h 

– Elvana Zaimi-Tufa Letër në nëntor 16h – 17h

– Tom Kuka I rënë nga qielli (dhe veprat e tjera të autorit) 17h – 19h

E diele  23/03

 

– Rita Petro Pako Gjuha Shqipe dhe Kultura Shqiptare, aktivitet për fëmijë dhe prindër 11h – 13h

– Edlira Dedja prezantim i librave të literaturës klasike përfëmijë, veprat e Bedri Dedjas 12h – 13h

– Enver Dugolli dhe përkthyesi Sébastien Gricourt Le cercle fermé des prisons – Massacre à Dubrava 19-24 mai 1999(activité bilingue ) 13h – 14h30

– Ag Apolloni Një fije shprese, një fije shkrepëse 15h – 17h

Të premten më 21 dhe të shtunën më 22 mars stenda e Librarisë shqiptare është e hapur nga ora 09 :30 deri në ora 20 :00 kurse të dielën më 23, kur është edhe dita e fundit të Sallonit të librit për sivjet, nga ora 09 :30  deri në ora 18 :00.

E diele 23/03 në mbrëmje

Tryezë e hapur miqësore me autorët shqiptarë dhe stafin e Lize’s Bookstore, 19 :00 deri në ora 22 :00  organizuar nga Mirishahe Limani Hiler (për më shumë informata kontaktoni në 079 607 46 74)

Përfundon numërimi i mbi 47% të votave me postë, këto janë rezultatet aktuale

Posted on by erezzaademi

Deri në orën 16:00 janë numëruar 89 nga gjithsej 187 kuti apo 47.34%, që i përkasin shtetasve të Kosovës, të cilët i kanë dërguar votat e tyre me postë.

Në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve po vazhdon procesi i numërimit të këtyre fletëvotimeve ndërsa sipas të dhënave të deritanishme, Lëvizja Vetëvendosje ka 14,432 vota (51.34%), Lidhja Demokratike e Kosovës ka 8,360 vota (29.74%), Partia Demokratike e Kosovës ka 2,283 vota (8.12%) dhe koalicioni AAK – Nisma Socialdemokrate, Konservatorët, Intelektualët ka 1,167 vota (4.15%), transmeton albinfo.ch.

Sipas njoftimit, aktualisht, në proces të numërimit janë fletëvotimet që i takojnë komunave Prishtinë, Prizren, Podujevë, Pejë, Rahovec, Gjilan, Lipjan dhe Istog.

 

Sezoni zviceran i sëmundjeve të bartura nga rriqrat fillon në fillim të vitit 2025

Posted on by BR

Zvicra ka përjetuar një dimër veçanërisht të butë, me temperatura shpesh 2 gradë mbi mesataret afatgjata. Kjo ka sjellë përpara sezonin e rriqrave. Tashmë, 6 raste të encefalitit të shkaktuar nga rriqrat janë raportuar nga Zyra Federale e Shëndetit Publik të Zvicrës (FOPH). Ky numër i infeksioneve në këtë pikë të vitit nuk është parë për 12 vjet, transmeton albinfo.ch.

Në 2023 dhe 2024 ka pasur 2 infeksione në janar. Këtë vit ishin 4, me 2 të tjera të raportuara në 9 ditët e para të shkurtit.

Prilli, maji, qershori, korriku dhe gushti janë kur shumica e njerëzve infektohen, sipas Zyrës Federale Zvicerane të Shëndetit Publik. Rriqrat bëhen aktive kur temperatura arrin 7 gradë.

Për fat të mirë ekziston një vaksinë efektive për encefalitin e shkaktuar nga rriqrat. Që nga viti 2019, vaksinimi kundër sëmundjes mbulohet nga sigurimi shëndetësor bazë zviceran dhe rekomandohet pothuajse në të gjithë Zvicrën.

Përveç encefalitit të lindur nga rriqrat, rriqrat bartin Lyme borreliosis, një bakter që përfundimisht mund të sulmojë nyjet, zemrën dhe sistemin nervor. Kjo është sëmundja më e zakonshme që transmetohet nga rriqrat. Simptoma e parë është zakonisht një skuqje pranë pickimit, megjithëse disa nuk e marrin këtë, e kombinuar me simptoma të ngjashme me gripin, humbje të kujtesës dhe dhimbje kyçesh. Trajtimi për borreliozën Lyme Lyme është një kurs antibiotikësh. Ata që trajtohen herët zakonisht shërohen pa pësuar dëmtime afatgjata. Nëse sëmundja nuk trajtohet, mund të çojë në paaftësi të trurit, zemrës dhe kyçeve. Është e rëndësishme që sëmundja të trajtohet sa më shpejt që të jetë e mundur, kështu që nëse e merrni atë shkoni shpejt te mjeku. Fatkeqësisht, nuk ka vaksinë për sëmundjen, transmeton albinfo.ch.

Bakteret e sëmundjes Lyme u zbuluan nga Willy Burgdorfer në SHBA në vitin 1980. Emri Lyme vjen nga një qytet me të njëjtin emër në Konektikat, i cili ishte një pikë e nxehtë për sëmundjen.

Gjatë janarit 2025, u regjistruan 126 raste të sëmundjes Lyme, nga 90 në janar 2024.

Qeveria zvicerane do të shqyrtojë ndalimin e telefonave në klasë

Posted on by BR

Këtë javë, Këshilli Federal tha se do të shqyrtonte një propozim për të ndaluar aksesin në mediat sociale në klasat zvicerane, raportoi RTS.

Ndalimi synon të parandalojë efektivisht përdorimin e telefonave celularë në klasë dhe do të zbatohet për ata nën 16 vjeç. Propozimi mbështetet nga politikanët si në të majtë ashtu edhe në të djathtë, transmeton albinfo.ch.

Maya Graf, një politikane që mbështet propozimin, tha se kërkimet sugjerojnë se telefonat inteligjentë ndërhyjnë në zhvillimin e fëmijëve dhe adoleshentëve dhe ndikojnë negativisht në shëndetin e tyre mendor, aftësinë për t’u përqendruar dhe për të mësuar.

Shkalla e depresionit, ankthit dhe mendimeve për vetëvrasje janë rritur të gjitha që nga prezantimi i këtyre pajisjeve, tha Graf.

Në gusht 2024, Australia ndaloi telefonin celular në shkollat ​​publike, raportoi ABC News i Australisë. Adoleshentët atje thonë se janë përshtatur kryesisht me jetën shkollore pa telefona, me disa që e përshkruajnë ndryshimin si pozitiv. Ndalimi australian do të sigurojë prova për të ndihmuar në vërtetimin nëse shkollimi pa telefon sjell përfitime. Shteti i Australisë Jugore, i cili ka një ndalim telefoni në shkollat ​​publike për një vit tani, pretendon se ka një rënie prej 54% në çështjet e sjelljes dhe 10% më pak incidente të dhunshme.

Megjithatë, Marilyn Campbell nga Shkolla e Fëmijërisë së Hershme dhe Edukimit Gjithëpërfshirës të Universitetit të Teknologjisë në Queensland, tha për ABC News se kërkimi kuptimplotë mbi përfitimet dhe të metat e ndalimit të telefonave në shkollë është i kufizuar. Ajo thotë se telefonat janë vetëm pjesë e jetesës dhe të rinjtë duhet të mësohen se si t’i përdorin pajisjet e tyre me moderim. Për më tepër, për disa fëmijë, aftësia për t’u lidhur në internet është vërtet e mirë për shëndetin e tyre mendor. Për fëmijët që ndihen ndryshe në shkollë, lidhja me fisin e tyre që mund të mos jetë në shkollë është në të vërtetë mirë për shëndetin e tyre mendor, tha Campbell.

Në një përgjigje të publikuar të mërkurën, qeveria zvicerane tha se ishte e gatshme të studionte propozimin për të mbajtur telefonat jashtë klasave zvicerane më nga afër, transmeton tutje albinfo.ch.

Një sondazh i drejtuar nga Sotomo në Zvicër i publikuar në dhjetor të vitit të kaluar zbuloi se 82% e atyre anëtarëve të publikut të anketuar ishin në favor të ndalimit të telefonit në shkollë.

Zvicra ngrihet tre vende në renditjen e fundit të demokracisë botërore

Posted on by BR

Edicioni i këtij viti i Indeksit të Demokracisë të Economist Intelligence Unit (EIU) është dukshëm i dobët. Ai eksploron se çfarë nuk shkon me demokracinë përfaqësuese dhe pse modeli demokratik i zhvilluar gjatë shekullit të kaluar është në telashe, transmeton albinfo.ch.

Pakënaqësia popullore ndaj qeverisë demokratike po shprehet gjithnjë e më shumë në një reagim kundër pushtetit dhe mbështetje në rritje për kryengritësit populistë. Disa mund të argumentojnë se suksesi i kryengritësve populistë në kurriz të partive kryesore dëshmon se demokracia përfaqësuese po funksionon mirë. Megjithatë, shkalla e reagimit sugjeron se demokracia përfaqësuese nuk ka funksionuar në mënyrë të kënaqshme për disa kohë, sipas EIU.

Për më tepër, pjesa më e madhe e diskutimit problemazon populizmin në vend që të trajtojë çështjet themelore që kanë shkaktuar lëvizjet populiste, transmeton tutje albinfo.ch.

Duket se shumë qeveri dhe parti politike në shumë demokraci janë larguar nga qytetarët dhe nuk u përgjigjen më shqetësimeve të tyre. Në shumë demokraci të avancuara, praktika e vendosur ka qenë përjashtimi i publikut nga të paturit e një roli në debatin e këtyre çështjeve. Prandaj nuk është për t’u habitur që një numër i madh qytetarësh nuk mendojnë se demokracia, siç është e organizuar aktualisht, po funksionon për ta.

Votuesit që mendojnë se janë injoruar prej kohësh po reagojnë duke zgjedhur populistët që mendojnë se po i dëgjojnë. Raporti përpiqet të identifikojë dhe analizojë shtytësit themelorë të pakënaqësisë publike me status quo-në.

Deri në vitin 2024, vetëm 15% e kombeve dhe vetëm 6.6% e popullsisë së botës jetonin në një demokraci të plotë, që barazohet me një rezultat prej më shumë se 8 nga 10.

Zvicra në pozitën e pestë shënoi 9.32, pas Islandës (9.38), Suedisë (9.39), Zelandës së Re (9.61) dhe Norvegjisë (9.81). Në vitin 2023, Zvicra u rendit e teta me një rezultat prej 9.14. Fushat kryesore të përmirësimit në Zvicër në vitin 2024 ishin kultura politike dhe liritë civile, dy nga pesë masat që përbëjnë rezultatin e përgjithshëm. Zvicra u rrit nga 9.38 në 10.00 në të parën dhe nga 9.12 në 9.41 në të dytën. Në tre masat e tjera: procesi zgjedhor (9.58), funksionimi i qeverisë dhe pluralizmi (9.29) dhe pjesëmarrja politike (83.3), rezultatet e Zvicrës mbetën të njëjta.

Në vitin 2024, 13 vende të BE-së nuk arritën të kualifikoheshin si demokraci të plota dhe një u bë një regjim hibrid. Franca (7.99), Malta (7.93), Sllovenia (7.82), Letonia (7.66), Belgjika (7.64), Lituania (7.59), Italia (7.58), Polonia (7.4), Qiproja (7.38), Sllovakia (7.21), Hungaria (6.51), Kroacia (6.3 në vendet e tjera) në Bullgari (6,5) 2024. Rumania (5.99), pas anulimit të saj të fundit shumë të dyshimtë të zgjedhjeve, ra në një regjim hibrid.

SHBA (7.85) ruajti klasifikimin e saj si një demokraci me të meta, duke rënë me një pozicion në vendin e 28-të.

Në të gjithë botën ka pasur një pakënaqësi në rritje me demokracinë. Mbështetja e shtuar për partitë kryengritëse, shpesh populiste, ka vepruar si një valvul sigurie për disa nga këto pakënaqësi. Megjithatë, problemet reale shkojnë shumë më thellë dhe lidhen me dështimin e vazhdueshëm të partive politike kryesore në shumë vende për të kënaqur qytetarët e tyre për çështje kyçe si ekonomia, imigracioni, arsimi, shëndetësia dhe infrastruktura.

Sondazhet nga Pew Research Center dhe Gallup tregojnë këtë zhgënjim në rritje, i cili duket se mbështetet nga rënia e besimit në qeveri, dështimi i politikanëve dhe partive politike për të përfaqësuar votuesit në mënyrë efektive dhe një deficit qytetar dhe përfaqësimi. Këta faktorë kanë çuar në zhgënjim me institucionet demokratike dhe kanë kontribuar në rritjen e populizmit, mosangazhimin politik dhe rritjen e polarizimit politik, thanë autorët.

Rënia e besimit në qeveri është kryesisht për shkak të dështimit të politikanëve për të trajtuar çështjet kryesore që shqetësojnë votuesit. Rritja e pabarazisë dhe korrupsionit kanë gërryer më tej besimin në institucionet demokratike. Partitë politike janë shkëputur nga votuesit dhe qytetarët ndihen të përjashtuar nga proceset vendimmarrëse.

Deri në vitet 1980, identitetet kolektive të votuesve dhe lidhjet me partitë politike ishin jashtëzakonisht të qëndrueshme. Procesi me të cilin partitë politike filluan të shkëputeshin dhe përfundimisht të humbnin kontaktin me elektoratet e tyre fillestare shoqërore ishte një proces gradual. Me kalimin e kohës, liderët e partive filluan të varen më pak nga baza e tyre partiake për mbështetje sesa nga institucionet e jashtme që ofronin poste publike dhe burimet për t’i ndihmuar ato, shkruan EIU.

Ndryshimet ekonomike, sociale dhe kulturore çuan në një rënie të peshës relative të klasës punëtore tradicionale. Apeli i dobësuar i fesë së organizuar preku gjithashtu elektoratin kryesor të partive tradicionale konservatore. Kjo rezultoi në gërryerjen e identiteteve politike kolektive dhe lidhjeve partiake.

Deri në vitet 1990 në shumicën e vendeve demokratike kishte të paktën një parti që përfaqësonte interesat e elitave konservatore të biznesit dhe shtresave të mesme dhe një parti që pretendonte se përfaqësonte interesat e klasës punëtore. Megjithatë, në dekadat e fundit kjo vijë ndarëse është fshirë dhe ka nxitur një konvergjencë politike në qendër. Kjo ka lënë shumë votues pa një parti që ata mendojnë se i përfaqëson. Lëvizjet politike populiste kanë lindur për të mbushur vakumin.

Kaos në trafikun e Tiranës

Posted on by BR

Një lëmsh i shëmtuar, i vrazhdë, kaotik, me ndotje mjedisore dhe akustike të tmerrshme, me rrezik për sigurinë e jetës për këdo dhe kudo, për këmbësorët, fëmijët, ata me biçikleta, ata me motorë, me monopatina, si dhe vetë për çdo shofer në timon, në mjete private apo publike’, thotë Endri nga Tirana, i cili vetë lëviz me biçikletë, raporton Monitor, transmeton albinfo.ch.

Ata komentuan në sondazhin e zhvilluar në faqen e Monitor.al gjatë muajit janar, përmes platformës ECR (Engaged Citizens Reporting), e cila përveç pyetjeve me zgjedhje, mundëson dhe që qytetarët të japin opinionet e tyre për çështjet e ndryshme.

Gjithsej u përgjigjën 514 të anketuar, 76% e të cilëve meshkuj. Në përgjigje, dominoi grupmosha 34-44 vjeç, me 45% të të anketuarve, e ndjekur nga të rinjtë 18-34 vjeç, me 33% të atyre që u përgjigjën.

Sipas rretheve, dominoi Tirana, me 92% të të anketuarve, duke e bërë si rrjedhojë këtë sondazh përfaqësues vetëm për kryeqytetin. 3% e të anketuarve banonin në Durrës dhe 1% në Elbasan.

97% e të anketuarve thanë se trafiku në qytetin e tyre është i rënduar, ose shumë i rënduar. Vetëm 2.7% mendonin se trafiku është normal.

Duhet theksuar se gjetjet nuk janë shkencore, pasi kampionimi është i rastësishëm, por gjithsesi ato shërbejnë për të dhënë një ide mbi problematikën me të cilën përballen banorët, sidomos ata të kryeqytetit me trafikun, parkimin dhe mungesën e shërbimit publik cilësor.

Me makinë, për komoditet, kursim kohe, por dhe transportit të keq publik

72% e të anketuarve thanë se ata zakonisht udhëtojnë me makinat e tyre personale, përkundrejt 6% me biçikletë dhe 13% më këmbë dhe 9% me transport publik. Arsyet për zgjedhjen e llojit të transportit janë nga më të ndryshmet, që nga komoditeti, koha e kursyer, shmangia e trafikut, apo dhe ecja më këmbë për përfitime shëndetësore.

46% e të anketuarve dhanë kohën, si arsyen kryesore të zgjedhjes së tyre, 21% përmendën komoditetin, 12% koston dhe 8% mungesën e një transporti të përshtatshëm publik. 5% thanë se e kishin punën larg. Shqetësimi më i vogël i tyre ishte ndikimi në mjedis, që ishte zgjedhje për vetëm 2% të të anketuarve.

‘Duhet të çoj fëmijët në çerdhe e kopsht. Me transportin publik është e pamundur të arrij të përcjell të dy fëmijët’, thotë Elisa nga Tirana, që përdor makinën e saj dhe shpenzon mbi dy orë në trafik çdo ditë.

Nëse do të kishte një sistem eficient transporti publik, numri i përdoruesve të makinave do të ulet, sidomos në kryeqytet. Shumë të anketuar përmendin problematikat me autobusët, që i detyrojnë ata të nxjerrin makinat për të shkuar në punë, apo për të plotësuar nevoja të tjera të përditshme.

‘Është e pamundur të arrihet vendi i punës me mjete të transportit publik’, thotë Genti nga Tirana, i cili me mjetin e tij shpenzon mbi dy orë në ditë i ngecur në trafik.

‘Ka një transportit publik jocilësor, ku problematika kryesore është mungesa e ajrit të kondicionuar gjatë sezonit të verës dhe sidomos mbipopullimi i urbaneve’, thotë D, nga Tirana, që ka zgjedhur të udhëtojë me makinën e saj.

‘Përdor makinën se Linjat e Urbanit nuk janë korrekte dhe funksionale. Linjat urbane janë të çorganizuara, nuk lidhen me njëra-tjetrën dhe janë shumë të ngadalta’, thotë Sokoli nga Tirana.

Ka dhe nga ata qytetarë, sidomos femra, që nuk përdorin as makinë dhe as mjet publik, duke ndjekur një stil jetese të shëndetshëm. ‘Lëviz në këmbë sepse nuk kam ku të parkoj, eliminoj trafikun, mbaj trupin në formë, kursej karburantin që do të shpenzoja për të shkuar në punë’, thotë K. Koroveshi, femër nga Tirana.

Të ndarë sipas llojit të transportit, 61% e atyre që ngasin biçikletën thanë se e kanë zgjedhur këtë alternativë për shkak të kohës. Nga të anketuarit që udhëtojnë më këmbë, 40% thonë se e bëjnë këtë për shkak të kohës, 20% për koston dhe 10% për përfitime shëndetësore.

80% e atyre që udhëtojnë me transport publik thanë se e bëjnë këtë për shkak të kostos.

Nga ata që përdorin makinë, 50% e bëjnë këtë për shkak të kohës, 25% për komoditetin, 10% nga mungesa e transportit të përshtatshëm publik. 83% e atyre që udhëtojnë me makinë thanë se e përdorin automjetin e tyre çdo ditë, 16% thanë disa herë në javë dhe më pak se 2% e mbante veturën për të dalë rrallë me të.

Shumë trafik

Në Tiranë, vetëm gjatë vitit 2024, u regjistruan për herë të parë 41 mijë mjete, sipas të dhënave nga Drejtoria e Përgjithshme e Shërbimit të Transportit Rrugor (DPSHTRR), ose 41% e totalit të mjeteve të reja në vend.

Në total, në kryeqytet janë të regjistruara rreth 330 mijë mjete aktive, sipas DPSHTRR. Në një popullsi prej rreth 600 mijë banorësh, sipas Censit të ri të INSTAT, në kryeqytet ka 550 makina për 1000 banorë, ose një makinë për çdo dy banorë, shifër kjo pothuajse e barabartë me mesataren e Bashkimit Europian (560 makina për 1000 banorë, sipas Eurostat) dhe gati dyfishi i mesatares së vendit. Këtyre u shtohen dhe makinat që vijnë çdo ditë nga rrethet e tjera.

Shtimi i automjeteve, ndërsa rrugët e brendshme të Tiranës jo vetëm nuk janë zgjeruar, por janë ngushtuar nga korsitë e biçikletave vitet e fundit, kanë rënduar trafikun brenda në qytet. E vetmja lehtësi ka qenë përfundimi i Unazës së Madhe, që ka liruar trafikun në periferi.

41% e të anketuarve që deklaruan se ishin përdorues makine thanë se kalonin 1-2 orë në trafik në ditë. 29% thanë se kalonin më shumë se dy orë në automjet pa lëvizur. Në total, 70% e përdoruesve të automjeteve humbin më shumë se një orë në ditë të ngecur në trafik. Vetëm 6% thanë se koha në trafik ishte më pak se 30 minuta dhe 24% nga 30 minuta deri në 1 orë.

E ndarë vetëm për kryeqytetin, përqindja e të anketuarve, që kalojnë më shumë se një orë në trafik rritet në 73% dhe vetëm 5% shpenzojnë më pak sesa 30 minuta duke pritur të lirohet rruga.

 

Dardani, djali i Heroit Mehë Uka, Rreshter në Ushtrinë Austriake

Posted on by albinfo.ch

Në ceremoninë solemne që u zhvillua më 28 shkurt në sheshin kryesor të qytetit Enns, rreth 400 ushtarë dhe ushtare u pranuan në Forcat e Armatosura të Republikës së Austrisë.

Gratë dhe burrat morën gradën e tyre të parë të nënoficerit, „Rreshter“, shkruan në një postim në fb veprimtari nga Austria, Fatmir Osmani.

Dardan Uka ishte një nga katër oficerët më të suksesshëm të gjeneratës.

“Krenari dhe kënaqësi është të shohësh sesi shqiptarët që jetojnë në Austri po integrohen dhe fuqizohen në të gjitha shtresat e shoqërisë austriake.

Dardani, i cili është djali i Heroit të Kombit, Mehë Uka – të vrarë nga serbët më 29 dhjetor 1996 në Lushtë, rruga Skenderaj-Mitrovice, do të jetë oficeri i parë shqiptar-austriak në Republikën e Austrisë.

Ai me këtë rast shprehet: „Heroizmi i babait tim për liri është udhërrëfyesi im për t’i shërbyer me krenari një ushtrie dhe një populli, i cili gjatë gjithë historisë së tij ishte aleat besnik i lirisë dhe pavarësisë së shqiptarëve“.

Video: 28 Shkurt 2025 „Dita e Rreshterëve“ në sheshin kryesor të Enns-it

https://youtu.be/454baHicMSU?t=3052

Zvicra humbet krerët e ushtrisë dhe inteligjencës së bashku me ministrin e mbrojtjes

Posted on by BR

Në mesin e janarit Viola Amherd, ministrja e ushtrisë dhe mbrojtjes së Zvicrës, njoftoi dorëheqjen e saj nga Këshilli Federal, në fuqi në fund të marsit 2025. Këtë javë, u raportua se krerët e agjencive të inteligjencës federale dhe ushtarake zvicerane dhanë dorëheqjen, raportoi RTS, transmeton albinfo.ch.

Shefi i ushtrisë zvicerane, Thomas Süssli, ka dhënë dorëheqjen në fund të janarit, sipas gazetës NZZ, por do të qëndrojë në postin e tij deri në fund të vitit. Christian Dussey, kreu i Shërbimit Federal të Inteligjencës të Zvicrës dha dorëheqjen e tij disa ditë më vonë, sipas NZZ. Dussey është vendosur të dorëzojë detyrat e tij në fund të marsit 2026.

Vazhdimi i shpejtë i dorëheqjeve në të njëjtin departament ka bërë që disa të pyesin se çfarë mund të ndodhë prapa skenave. Departamenti i Mbrojtjes ka kaluar një periudhë sfiduese. Disa politikanë kanë bërë presion për rritje të konsiderueshme të shpenzimeve të mbrojtjes, ndërsa të tjerë kanë qenë kritikë për sigurimin e fondeve të mëtejshme në një kohë kur buxheti federal është i tendosur. Përveç kësaj, ushtria po përpiqet të rekrutojë personel të mjaftueshëm dhe një raport i publikuar në fund të vitit të kaluar zbuloi diskriminim dhe abuzim të gjerë në ushtri.

Parlamentari federal Pierre-Alain Fridez tha për RTS se ai mendon se këto dorëheqje mund të jenë një shenjë e një problemi më të madh. Ai dëshiron të dijë pak më shumë, pasi në bazë të asaj që është bërë e ditur nuk sheh asnjë arsye për dorëheqjet.

Thomas Süssli u bë kreu i ushtrisë në vitin 2020 dhe Christian Dussey mori rolin e tij në vitin 2022. Gjatë një konference për shtyp, Dussey foli për stresin e punës së tij gjatë luftës. Ai tha se tre vitet e tij të fundit ishin ekuivalente me gjashtë.

Viola Amherd, ministrja në largim e Mbrojtjes tha se nuk shihte asgjë të dyshimtë në dorëheqjet e Süssli dhe Dussey.

Debati Trump-Zelensky me rekord shikime në platformën X

Posted on by BR

Videoja e debatit Trump-Zelensky në Zyrën Ovale u bë virale në X, rrjeti social në pronësi të Elon Musk.

Videoja ka mbledhur miliona shikime në median sociale, duke u bërë e njohur brenda një ore pasi presidentit ukrainas iu kërkua të largohej nga Shtëpia e Bardhë.

Megjithëse është e vështirë të jepet një masë e saktë, duke pasur parasysh shumëllojshmërinë e versioneve dhe këndeve të përbashkëta, është e mundur të jepen disa të dhëna.

Sipas ekspertit të medieve sociale, Franz Russo, klipi i parë i publikuar nga rrjeti amerikan CSpan, kushtuar çështjeve politike, ka kaluar 30 milionë shikime në X, duke marrë parasysh shpërndarjet e përmbajtjes nga llogaritë më të ndjekura, shkruan ATSh, transmeton albinfo.ch.

“Një klip i shkurtër i postuar nga Musk në platformën e tij ka arritur 89 milionë shikime. Duke shtuar këto dhe kontribute të tjera, edhe duke marrë parasysh mbivendosjet e mundshme, është e besueshme që totali në X tejkalon 150 milionë shikime, bazuar në të dhënat e mbledhura,” shtoi Russo.

Videot në rrjetet sociale të publikuara nga gazetat kryesore ndërkombëtare kanë arritur mbi 10 milionë shikime në pak orë.

Në YouTube, rëndësia ishte më e vogël.

Analiza e Russos tregon se video e Fox-it ka marrë 1,5 milionë shikime, ndërsa ajo e “The Telegraph”-it 2,8 milionë.

“Është interesante që X po i kalon platformat video si YouTube për sa i përket shpejtësisë dhe vëllimit të shikimeve në ngjarje si kjo. Kjo tregon se sa i rëndësishëm mund të jetë X për Musk dhe, në këtë moment të historisë, për Trump”, thekson ai.

Rama, takim me bashkatdhetarët shqiptarë në Greqi mburret për rritjen e pagave në Shqipëri

Posted on by BR

Kryeministri shqiptar Edi Rama tha sot gjatë fjalës së tij me bashkatdhetarët shqiptarë në Greqi, se kur Partia Socialiste mori detyrën, Shqipëria kishte një Prodhim të Përgjithshëm Kombëtar më pak se 10 miliardë euro, ndërsa sot e ka 25 miliardë euro, dy herë e gjysmë më të lartë.

“Të ardhurat për frymë ishin rreth katër mijë euro, sot janë rreth 10 mijë euro. Kur ne morëm detyrën, askush nuk kishte kurajon të mendonte se sot paga mesatare në sektorin publik do të shkonte 930 euro, sot paga mesatare për mësuesit është 950 euro, kush e mendonte se paga mesatare për mjekët do të ishte ku e ku mbi një mijë euro. 120 kompanitë që kanë ardhur këtu sot, në fusha të ndryshme që nga turizmi te ndërtimi, që nga farmaceutika te teknologjia kanë ofertat e tyre”, tha Rama.

Ndërkohë, që gjatë fjalës së kryeministrit, u thye në tokë një gotë, që Rama e cilësoi “syrin e keq të kënetës”.

“Ja kështu do bjerë në tokë syri i bufit të kënetës, po nuk po flas për 11 majin se nuk kemi ardhur këtu për fushatë. Dua t’ju them që ky panair i parë në Athinë do të pasohet nga panairi i dytë në vjeshtë dhe do të jemi këmbëngulës se 120 kompanitë që kanë ardhur këtu sot ofrojnë vende pune dhe paga më të mira se pagat që fitohen në të njëjtat vende pune këtu në Greqi. Sot të gjithë ata që e kanë ndjekur dhe e ndjekin Shqipërinë nga kanalet e kënetës, ku vazhdon zhurma e bretkosave që në Shqipëri pagat janë 200 mijë lekë, 300 mijë lekë të vjetra mund të shohin që në sektorin e turizmit pagat janë tjetër nivel”, theksoi Kryeministri, transmeton albinfo.ch.

Rama ndau historinë e një sanitareje me të cilën Kryeministri ishte takuar gjatë panairit, e cila ishte shprehur se për përkujdesjen për 21 dhoma në një hotel paguhej 850 euro.

“Një sanitare për gjashtë dhoma në bregdetin e Shqipërisë merr 950 euro, pa llogaritur ndërtimin ku në Shqipëri po ndërtohen vepra që në Greqi nuk i gjen, nuk i sheh, flas për investimet në Tiranë, për kullat e projektuara nga arkitektët më të mëdhenj të botës, për hotelet, për resortet në bregdet projektuar nga arkitektët më të mëdhenj të botës. Nuk ndërtojmë vetëm në Shqipëri, por edhe jashtë Shqipërisë dhe sot ka nevojë të madhe për krah pune të mbikualifikuar”, pohoi Rama.

“Ishte një usta që e takuam në panair dhe punonte gurin këtu prej 30 vitesh dhe patjetër që është mjeshtër i madh. Ai merrte 100 euro në ditë dhe drejtuesi i kompanisë shqiptare i tha bujrum për të njëjtën pagë tek vinte në Shqipëri. Por, këtu ja jepnin lekët në dorë dhe ne u habitëm, pa letra i merr ti dhe më tregoi kartën e identitetit dhe lejen e qëndrimit. Lekët që merr në dorë do të të lenë pa pension. Jemi në kushtet sot kur me krenari mund të themi që në Shqipëri kemi një treg pune dhe sektor që janë konkurrues me Greqinë”, shtoi Kryeministri.

Rama theksoi se në Shqipëri “nuk ka pagë minimale nën 1500 euro në sektorin e teknologjisë, nuk ka pagë nën 1200 euro për manovratorët, nuk ka pagë nën 1200 euro për shoferë, për shoferë për mjete më të rënda paga shkon deri në 2000-2500 euro. Ky është një realitet që e keni këtu sot në sallat ku janë stendat e panairit. Kanë kontratat gati për t’i nënshkruar dhe Greqinë këtu e keni. Provojeni njëherë ndryshe! Ne jemi shumë ambicioz për më tutje më e mira është e gjitha përpara për ne, për Shqipërinë”, cilësoi Rama.

Libraria “Lize’s Bookstore”, një institucion i mirëfilltë kulturor i mërgatës shqiptare

Posted on by albinfo.ch

Përderisa shtetet tona, Shqipëria dhe Kosova “këndellen në gjumë”, mërgata shqiptare, në baza vullnetare, pa asnjë mbështetje financiare, ka prirje të organizohet dhe prezanton kulturën, historinë dhe letërsinë tonë në ngjarjet më të rëndësishme ndërkombëtare, qoftë në Bruksel, në Gjenevë e gjetiu.

 

Rrëfim në vetën e parë

Lirie Zeneli, një emigrante shqiptare në Bruksel të Belgjikës thellësisht më ka trokitur në ndjesinë e përgjegjësisë qytetare këtë vit. Pas kontaktit që kisha me organizatorët e Sallonit ndërkombëtar të librit në Gjenevë, mësova se e vetmja stendë ku përfaqësohet kultura, historia dhe letërsia shqiptare nga të gjitha trojet shqiptare të Ballkanit, është libraria “Lize’s Bookstore”. Nuk më besohej se kjo që po dëgjoja do të jetë e vërtetë!

Lirie Zeneli, themeluese e librarisë “Lize`s Bookstore”, në Bruksel

Ndërkohë i mendova Ambasadat shqiptare që i kemi në Zvicër, mendova për rolin dhe aktivitetin e shumë përfaqësive konsullore nga Kosova, mendova për ato Ministritë e ministrat e punëve të jashtme, për ato vijat buxhetore të shtetit për mërgatën… Çfarë nuk mendova! Bashkë me institucionet shtetërore nuk e di pse i mendova edhe shtëpitë botuese. Ato shtëpi botuese që shpeshherë po qe se autorët japin “para të majme” botojnë libra e “shkarravinat tona” pa asnjë kriter editues. Nejse, kjo është temë në vete!

Kur nga Salloni i librit më thanë se s’kemi asnjë përfaqësues tjetër shqiptar pos “Lize’s Bookstore” nuk e di pse e mendova edhe Kadarenë, Podrimen, Shkrelin, Agollin…Nolin. Sakaq ndjeva dhembshuri për gjuhën tonë dhe… Vendosa t’i ikë këtyre kotësive që nuk i bëjnë nderë asnjërit prej nesh, as mua.

Kontaktova Lirinë. Po, Lirinë që kishte themeluar Librarinë e diasporës, mërgatës shqiptare që në vitin 2022 vetëm nga mbështetja e vëllait të saj, Trimit dhe mikes Suada Sela. Sa lehtë u mirëkuptuam. Ashtu siç ajo kishte për qëllim që përmes projektit të saj madhor, të synojë me një vizion të qartë promovimin e librit shqip si urë lidhëse mes mërgatës dhe gjuhës sonë amtare. Duke na bashkuar identiteti kombëtar dhe përçimi i vlerave dhe traditave tek brezat e rinj në mërgatë, nëpërmjet veprimtarive ku kryefjalë është letërsia shqipe, Lirisë dhe “Lize’s Bookstore” i shpreha gatishmërinë individuale për mbështetje në interesin e madh të përbashkët të shqiptarëve.

“Gurë mbi gurë, bëhet kalaja” thash me vete dhe kisha përshtypjen se Liria po ndjehej edhe me një krah. Mësova nga Liria se “Lize’s Bookstore” me privilegj të madh tashmë kishte marrë pjesë në Panairin e Librit Bruksel (2023, 2024), Frankfurt (2023) dhe në Sallonin e librit në Gjenevë, ajo tashmë po merr pjesë për herë të dytë. “Organizimi i aktiviteteve kulturore dhe edukative ka qenë një pjesë kyçe e punës, gjithmonë duke bashkëpunuar me komunitetin, me shoqatat e ndryshme socio-kulturore dhe me bizneset shqiptare. E pastaj nuk kemi ndaluar me kaq sepse librat shqip nuk mungojnë as nëpër shkolla e për më tepër as në burgjet e Evropës”, na tha Liria.

Çfarë mundemi të bëjmë më shumë për librarinë “Lize’s Bookstore”?

Liria na tregon se që nga viti 2022, ky rrugëtim dy vjeçar sigurisht se njohu sfidat e veta. “Për të vazhduar këtë mision të përjetshëm të cilin duam ta trashëgojmë e për të vazhduar rritjen e ndikimit të librarisë në diasporë duke ofruar më shumë libra dhe organizime të aktiviteteve të pasura kulturore, kemi nevojë për mbështetjen tuaj”.

Ju rikujtojmë pra se “Lize’s Bookstore” vetëm brenda këtij viti do të jetë e pranishme në dy panaire shumë të rëndësishme, njëri në Bruksel e tjetri në Gjenevë. Ju lutemi të gjithëve, lexuesve të këtij shkrimi, të gjithë juve që ndjeni përgjegjësi morale e institucionale që të bëheni energji pozitive e rrjedhës së burimit të Lize’s Bookstore, të ndihmoni me mjete material e financiare, aq sa mundeni. Ky burim kulturor i lindur në Bruksel, duhet të vazhdojë rrjedhën e tij në të gjitha shtetet e Evropës, me një mision të vetëm: ruajtjen, kultivimin dhe promovimin ë gjuhës, kulturës dhe historisë shqiptare përmes librit.

Ndihma juaj financiare, investimi i juaj për t’i dhënë jetë të vetmes Librari të mërgatës “Lize’s Bookstore”, do të jetë sot e përgjithmonë një pasuri e palëvizshme për shqiptarët anembanë globit. Llogarisim në ju: www.lizesbookstore.be IBAN : BE38 0689 4664 6972 BIC : GKCCBEBB

https://lizesbookstore.be/

Evropianët përgatitin armëpushimin për luftën në Ukrainë

Posted on by BR

Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Ukraina po punojnë për një plan armëpushimi që më pas t’ia dërgojnë Shteteve të Bashkuara. Kështu tha më 2 mars kryeministri britanik, Keir Starmer, teksa udhëheqësit evropianë u mblodhën për bisedime në Londër pas vizitës katastrofike të presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, në Uashington më herët gjatë kësaj jave.

“Mbretëria e Bashkuar së bashku me Francën, dhe ndoshta me një apo dy të tjerë, do të punojnë me Ukrainën mbi një plan për të ndalur luftimet dhe më pas ne do ta diskutojmë atë plan me SHBA-në”, tha Starmer për BBC-në.

Starmer po ashtu theksoi se çdo marrëveshje e paqes për Ukrainën do të kërkonte që SHBA-ja të japë garanci të sigurisë, që është një nga pikat që Zelensky dhe Trump u përplasën gjatë takimit të tyre në Shtëpinë e Bardhë më 28 shkurt, raporton Evropa e Lirë, transmeton albinfo.ch.

“Unë gjithmonë kam qenë i qartë se do të duhet një siguri e SHBA-së sepse nuk mendoj se mund të garantohet pa të”, tha Starmer për BBC.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, kancelari gjerman, Olaf Scholz, dhe kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, janë në mesin e dhjetëra udhëheqësve evropianë që iu bashkuan Starmerit dhe Zelenskyt për bisedime në Londër.

Kryeministri kanadez, Justin Trudeau, dhe ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, po ashtu po marrin pjesë në samitin e sigurisë.

Një ditë më herët, kryeministri britanik mirëpriti Zelenskyn në zyrën e tij dhe pas takimit u njoftua për një hua në vlerë prej 2.84 miliardë dollarësh për Ukrainën.

“Kjo hua do të rrisë kapacitetet mbrojtëse të Ukrainës dhe do të rikthehet duke përdorur të ardhurat nga asetet e ngrira ruse”, deklaroi Zelensky përmes rrjeteve sociale.

Kjo nuk është një shumë që ndryshon lojën, por ofron një lloj ngushëllimi për Zelenskyn, pas përplasjes së paprecedent dhe të ashpër me presidentin amerikan, Donald Trump, pas së cilës ai u largua më 28 shkurt nga Shtëpia e Bardhë më herët seç pritej dhe duarbosh.

Konferenca në Londër tani ka marrë një rëndësi të re që nga ky konfrontim në Zyrën Ovale dhe ringjallja e raportit mes Trumpit dhe Zelenskyt me gjasë do të jetë pikë kryesore e agjendës.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, – i cili gjendet në Londër – tha se Zelensky duhet të gjejë një mënyrë për të përmirësuar raportin. Ende është e paqartë se diçka e tillë është e mundur të arrihet. Por, Trump deklaroi se Zelensky mund të kthehej “kur të dëshirojë paqe”.

Para konferencës, Starmer takoi ndarazi me kryeministren italiane, Giorgia Meloni. Ajo mund të jetë figurë e rëndësishme në përpjekjet e Evropës për të bindur Uashingtonin se ka nevojë për mbështetje të Ukrainës.

Një mbështetëse e Ukrainës, Meloni po ashtu është ideologjikisht e afërt me Trumpin dhe ai e ka lavdëruar udhëheqësen italiane.

Edhe para vizitës së Zelenskyt në Uashington, udhëheqësit evropianë kanë treguar se ka urgjencë që ata ta bëjnë veten të rëndësishëm për administratën e Trumpit.

Kjo u nxit nga deklaratat e zyrtarëve të lartë amerikanë që sugjeruan se Evropa nuk do të përfshihet drejtpërdrejtë në negociatat për paqe në Ukrainë dhe për shkak të shenjave se SHBA-ja dhe Rusia po përmirësojnë raportet.

Bisedimet e tjera paraprake të krizës janë mbajtur në Paris javën e kaluar dhe ato u përqendruan në atë nëse Evropa mund të krijojë një forcë paqeruajtëse që do të dislokohej në Ukrainë pas një marrëveshjeje armëpushimi apo të paqes, por edhe për arritjen e synimeve për të rritur shpenzimet për mbrojtjen.

Sfida e bisedimeve në Londër, pas debaklit në Shtëpinë e Bardhë, është që të arrihet diçka më e prekshme dhe më e madhe. Përveç kësaj, disa udhëheqës evropianë po shkojnë përtej asaj që vetëm të dëshmojnë vlerën e tyre për Uashingtonin. Në vend të kësaj, ata po përgatiten për skenarë të mundshme ku nuk do të mund të vareshin nga ombrella e sigurisë së SHBA-së.

Fituesi i zgjedhjeve të fundit parlamentare në Gjermani, Friedrich Merz, deklaroi një javë më parë se Evropa duhet të “pavarësohet” nga Shtetet e Bashkuara.

Pas vizitës së Zelenskyt në Uashington, ministrja e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, tha se do të mbështeste masa për të ndihmuar Ukrainën që “t’i bëjë ballë agresionit të Rusisë edhe nëse Shtetet e Bashkuara tërheqin mbështetjen e tyre”.

“Ky është një test historik për Evropën”, tha kryeministri çek, Petr Fiala, më 1 mars. “Ajo duhet të kujdeset për sigurinë e saj”.

Më vonë, Zelensky do të takohet me Mbretin Charles III. Edhe pse monarku britanik ka vetëm një rol simbolik, takimi shërben gjithashtu për të dërguar një mesazh politik drejt Uashingtonit.

Ftesa e Starmerit për Trumpin nga Mbreti Charles për një vizitë të dytë shtetërore në Mbretërinë e Bashkuar u pa gjerësisht si një moment kyç gjatë vizitës së kryeministrit britanik në Uashington më 27 shkurt.

Takimi me Charlesin për Zelenskyn vë në pah mbështetjen e Britanisë për të dhe dëshirën e saj për të vepruar si një urë dhe paqebërës mes Uashingtonit dhe Kievit.

Numërimi drejt fundit: LDK mund të arrijë t’ia marrë një mandat PDK-së

Posted on by BR

Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës, ka komentuar rezultatin e deritashëm të numërimit të votave dhe mundësinë e ndarjes së mandateve sipas trendit të deritashëm.

Cakolli thotë se nga votat e numëruara deri tani ka një performancë pozitive e LDK-së, ndërsa e dobët e PDK-së. Siç thotë ai LVV ani pse është e para me votat me postë, është shumë larg përkrahjes në përfaqësitë diplomatike, transmeton albinfo.ch.

Nga votat e numëruara deri tani, Cakolli i IKD-së thotë se projeksionet e ndarjes së mandateve në Kuvendin e Kosovës janë, LVV afër sigurimit të 49 mandateve, mirëpo sipas tij për të arritur këtë duhet të fitojë mbi 60 për qind të votave me postë, dhe se mund të arrijë edhe 50 mandate nëse merr 70 për qind të votave me postë.

Sipas tij, LDK-ja mund të arrijë t’ia marrë një mandat PDK-së nëse vazhdon të përformojë mirë në votat me postë, dhe mund të arrij të marrë 21 mandate.

Cakolli i IKD-së thotë se nga të dhënat e votave të numëruara deri tash, PDK është në zonë kritike mes 23, 24 dhe 25 mandateve, pasi aktualisht është në 24 mandate, por është gati ta humb një.

“Për t’i pasur 25 mandate, PDK-ja duhet t’i ketë mbi 13% të votave me postë – që është gati dyfishi i përqindjes që ka tash. Pavarësisht këtyre projeksioneve, rezultati përfundimtar mbetet i hapur, pasi numërimi i votave me postë ka treguar se preferencat ndryshojnë në varësi të komunave. Në këtë fazë të fundit, çdo ndryshim i vogël në votat e mbetura mund të ndikojë në shpërndarjen përfundimtare të mandateve”, shkruan Cakolli.

Dr. Feride Rushiti – Misioni për Drejtësi që u nominua për Çmimin Nobel

Posted on by albinfo.ch

Dr. Feride Rushiti është një prej figurave më të shquara në mbrojtjen e të drejtave të njeriut në Kosovë dhe më gjerë. E njohur për përkushtimin e saj të palëkundur në mbështetjen e të mbijetuarve të dhunës seksuale gjatë luftës dhe grupeve të tjera të cenueshme, ajo ka ndikuar thellësisht në transformimin e qasjes ndaj rehabilitimit, drejtësisë dhe avokimit për të drejtat e njeriut. Si themeluese dhe Drejtoreshë Ekzekutive e Qendrës Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (QKRMT), puna e saj ka shërbyer si model global për mbështetjen dhe fuqizimin e viktimave të krimeve të luftës.

Nga ekspertiza mjekësore te avokimi për të drejtat e njeriut

Feridi Rushiti filloi karrierën e saj si gastroenterologe, pas diplomimit në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë. Lufta e Kosovës në vitin 1999 e përballi me realitetin e dhimbshëm të viktimave të zhvendosjes dhe dhunës seksuale, duke e nxitur të zhvendoste fokusin e saj profesional drejt rehabilitimit dhe avokimit. Në përgjigje të kësaj nevoje urgjente, ajo themeloi QKRMT-në, e cila nën udhëheqjen e saj ka zhvilluar një model multidisiplinar të shërimit, duke kombinuar trajtimin mjekësor, këshillimin psikosocial, ndihmën juridike dhe avokimin për politika të drejta.

Ndikimi kombëtar dhe ndërkombëtar

Përmes punës së saj, Feridi Rushiti ka ndihmuar mbi 18.000 individë, përfshirë mbi 10.000 të mbijetuar të traumës. Ajo ka sfiduar stigmën rreth dhunës seksuale gjatë luftës dhe ka ndihmuar në krijimin e një kulture të re të dhembshurisë dhe drejtësisë për viktimat. Përmes avokimit të saj, Kosova ka arritur disa nga reformat më të rëndësishme në drejtësinë tranzicionale dhe mbështetjen për viktimat e luftës, përfshirë njohjen ligjore të të mbijetuarve të dhunës seksuale si viktima civile të luftës dhe sigurimin e të drejtave të tyre për pension dhe përkujdesje mjekësore.

 

 

Reformat dhe arritjet kryesore

  • Prezantimi i shërbimeve psikosociale në komunitet (1999).
  • Avancimi i të drejtave të të burgosurve dhe forcimi i mbrojtjes nga keqtrajtimi në institucionet korrektuese (nga viti 2006).
  • Njohja ligjore e të mbijetuarve të dhunës seksuale gjatë luftës si viktima civile (2014).
  • Themelimi i Komisionit Qeveritar për njohjen e statusit të të mbijetuarve dhe garantimi i të drejtës për pension (2017).
  • Fushata kombëtare “Bëhu Zëri Im” për rritjen e ndërgjegjësimit (2018).
  • Dokumentimi i krimeve të dhunës seksuale në luftë për herë të parë në Kosovë (2019).
  • Inicimi i dënimit të parë për dhunë seksuale gjatë luftës në Kosovë (2019), me ndjekje të mëtejshme të rasteve të tjera nga Prokuroria Speciale.
  • Avokimi për sigurimin shëndetësor të mbuluar nga shteti për të mbijetuarit (2024).
  • Shtyrja e periudhës së aplikimit për njohjen e statusit të të mbijetuarve për dy vite të tjera (2023).

Avokimi global dhe ndikimi ndërkombëtar

Puna e Feride Rushitit ka kaluar kufijtë e Kosovës, duke e bërë atë një zë kyç në arenën ndërkombëtare. Ajo është anëtare aktive e Rrjetit SEMA, të udhëhequr nga laureatët e Çmimit Nobel, Dr. Denis Mukwege dhe Nadia Murad, si dhe e Këshillit Ndërkombëtar për Rehabilitimin e Viktimave të Torturës (IRCT). Nëpërmjet bashkëpunimit me organizata ndërkombëtare, ajo ka ndarë përvojën e Kosovës në vende si Iraku, Ukraina, Kolumbia dhe Guinea, duke ndihmuar në ndërtimin e mekanizmave efektivë për mbështetjen e të mbijetuarve të dhunës seksuale në konflikt.

Ajo gjithashtu ka udhëhequr një studim epigjenetik në partneritet me institucionet akademike ndërkombëtare për të analizuar ndikimin e traumës ndër breza, duke forcuar qasjet shkencore për rehabilitimin e viktimave.

Çmime dhe vlerësime

  • Çmimi Ndërkombëtar për Gratë Guximshme nga Departamenti i Shtetit të SHBA (2018).
  • Çmimi “Gruaja e Ekselencës” (2019).
  • Çmimi për Lidership Ekselent nga UBT (2020).
  • Kandidate për Çmimin Nobel të Paqes (2025).

Feride Rushiti dhe Qendra Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (QKRMT) janë nominuar për Çmimin Nobel për Paqe 2025, një vlerësim madhor për punën e tyre të palodhur në mbështetje të të mbijetuarve të dhunës seksuale gjatë luftës dhe avokimin për drejtësi.

Duke e cilësuar këtë si një moment historik, Feride Rushiti shpreh mirënjohjen e saj të thellë për këtë nominim, të propozuar nga deputeti i Parlamentit Suedez, Magnus Jacobsson.

“Jam thellësisht e lumtur dhe e nderuar që unë dhe QKRMT kemi marrë këtë nominim. Ky është një moment i rëndësishëm jo vetëm për ne, por edhe për të mbijetuarit që kemi pasur privilegjin t’i mbështesim për 25 vjet. Ky vlerësim na frymëzon të vazhdojmë përpjekjet për drejtësi dhe parandalimin e dhunës seksuale në konflikt,” tha ajo.

Në këtë rrugëtim të gjatë, Feride Rushiti falënderon të gjithë ata që kanë mbështetur misionin e QKRMT-së, duke theksuar se ky sukses u përket të gjithëve që besojnë në një botë më të drejtë dhe paqësore.

Një trashëgimi e qëndrueshme

Përmes përkushtimit të saj të palëkundur, Feride Rushiti ka ndërtuar një trashëgimi të bazuar në drejtësi, shërim dhe dhembshuri. Historia e saj është një dëshmi e fuqisë së një individi për të sjellë ndryshim të prekshëm dhe të qëndrueshëm në shoqëri. Puna e saj mbetet një inspirim për të gjithë ata që besojnë në një botë më të drejtë dhe më humane. Udhëtimi i saj është frymëzim për të gjithë ata që duan të lënë gjurmë dhe të realizojnë potencialin e tyre të plotë. Feride Rushiti me guximin dhe vizionin e saj, ka ndërtuar një trashëgimi që do të vazhdojë të frymëzojë breza të tërë.