Na ndiqni:
Posta e Kosovës ka hapur zyrat postare në qendër të Zubin Potokut dhe Zveçanit, përcjell albinfo.ch.
Lajmi është bërë i ditur nga zëdhënësi i Lëvizjes Vetëvendosje, Arlind Manxhuka.
“Posta e Kosovës hap zyrat postare në qendër të Zubin Potokut dhe Zveçanit”, shkruan Manxhuka në Facebook.
Ndryshe, së fundi institucione dhe biznese të ndryshme kanë hapur pikat e tyre në veri të vendit.
Kryeministri i Kosovës, në një mbledhje të Qeverisë të mbajtur dje, shpalosi planin e tij që në një të ardhme shumë të afërt, paga minimale në Kosovë të jetë 500 euro.
Po ashtu, edhe në Shqipëri, duke nisur nga janari i vitit 2026, paga minimale do të jetë 500 euro, u shpreh kryeministri Edi Rama, përcjell albinfo.ch.
https://www.albinfo.ch/kurti-shpalos-planin-per-rritje-te-pages-minimale-mbi-500-euro/
Gjatë komunikimit me qytetarët në “Sy më sy”, kryeministri Edi Rama deklaroi se paga mesatare sot në Shqipëri është 830 euro.
“Kur ne morëm detyrën, paga mesatare në sektorin publik, pra në administratën shtetërore, ishte 372 euro. Sot, në vitin 2024, e kemi mbyllur me 1 mijë euro pagën mesatare. Referojuni të dhënave të INSTAT-it. Pra, kemi bërë një rritje shumë të lartë. Po flas për pagën mesatare të përgjithshme, atë të kombinuarën, sepse pagën në sektorin publik dhe atë në sektorin privat e kishim 322 euro, ndërsa sot është 830 euro. 830 euro është paga mesatare sot në Shqipëri – paga e përgjithshme. Ajo në sektorin publik është 1 mijë euro. Si qenka njësoj?
Po paga minimale? Paga minimale ka qenë 157 euro, ndërsa sot është 400 euro dhe, me vendim, siç e kam thënë edhe më parë, në qershor do ta rrisim në 500 euro, e cila do të hyjë në fuqi nga janari 2026. Ndërkohë që shumica e kompanive, shumica e bizneseve, e kanë pagën minimale shumë më të lartë.
Çfarë të të them… Kush nuk do të dëgjojë, nuk dëgjon – është më shurdh sesa ai që realisht ka probleme me dëgjimin. Kush nuk do të shikojë, është më i verbër se ai që ka probleme me shikimin. Kjo dihet.”
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve u është drejtuar partive me një letër, duke ua kujtuar Ligjin për Qeverinë, përkatësisht nenin që parasheh dorëheqjen e anëtarëve të Qeverisë aktuale, të cilët zgjidhen deputetë në legjislaturën e re, përcjell albinfo.ch.
KQZ-ja ua ka kujtuar partive nenin 26 të Ligjit për Qeverinë e Republikës së Kosovës, ku në paragrafin 1 thuhet se: “Në rast se anëtari i Qeverisë në detyrë zgjidhet deputet i Kuvendit të Republikës së Kosovës, duhet të japë dorëheqje nga posti i anëtarit të Qeverisë para ditës së certifikimit të rezultatit të zgjedhjeve”.
“Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), më datën 26.03.2025, ka pranuar vendimet e Gjykatës Supreme të Republikës së Kosovës, që kanë të bëjnë me procesin ankimor ndaj vendimeve të Panelit Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa, lidhur me shpalljen e rezultatit përfundimtar të procesit zgjedhor nga ana e KQZ-së. Po ashtu, kemi pranuar konfirmimet nga këto dy institucione se nuk kanë ndonjë ankesë tjetër që ka të bëjë me procesin zgjedhor që pret vendimmarrje. Andaj, në zbatim të nenit 26, paragrafi 1 të Ligjit për Qeverinë e Republikës së Kosovës (Ligji Nr. 08/L-117), ju njoftojmë se certifikimi i rezultatit të zgjedhjeve për Kuvendin e Republikës së Kosovës, të mbajtura më datën 09.02.2025, do të bëhet më datën 27.03.2025, në ora 16:00”, thuhet në letrën që kryesuesi i KQZ-së, Kreshnik Radoniqi, u ka dërguar partive politike.
Certifikimi i rezultateve nga ana e KQZ-së do të bëhet sot nga ora 16:00, ndërsa deri më tani KQZ-ja s’ka marrë përgjigje nga partitë.
Nga Qeveria aktuale janë zgjedhur deputetë edhe në legjislaturën e re, krahas kryeministrit Albin Kurti, edhe ministrat dhe zëvendësministrat: Faton Peci, Hekuran Murati, Albulena Haxhiu, Xhelal Sveçla, Donika Gërvalla-Schwarz, Arben Vitia, Ejup Maqedonci, Hajrullah Çeku, Arbërie Nagavci, Liza Gashi, Rozeta Hajdari, Fikrim Damka, Nenad Rashiq, Elbert Krasniqi dhe Emilja Rexhepi.
Para një jave u rihap shkolla shqipe në Gränichen, në kantonin e Argaut, dhe pikërisht në këtë kanton u hap edhe një klasë e re për nxënësit shqiptarë që duan ta mësojnë gjuhën shqipe, transmeton albinfo.ch.
Një tjetër hap pozitiv në këtë drejtim është çelja e një klase të re të “Shkollës Shqipe” në Birr të kantonit Aargau, ku fëmijët shqiptarë kanë nisur mësimet me entuziazëm dhe dashuri për gjuhën amtare.
Falë bashkëpunimit të ngushtë mes prindërve, veprimtarëve dhe mësuesve, kjo iniciativë u bë realitet. Një rol të rëndësishëm ka luajtur mësuesja e përkushtuar Nuraj Iljasi, së bashku me veprimtarët Riza Demaj dhe Dr. Vaxhid Sejdiu, të cilët me përpjekjet e tyre bënë të mundur krijimin e kësaj hapësire të re arsimore për fëmijët shqiptarë të zonës.
Mësimet zhvillohen çdo të premte nga ora 15:00 deri në 17:50, duke u ofruar nxënësve mundësinë për të njohur më thellë gjuhën dhe kulturën shqiptare. Fëmijët Ryve, Jara, Tara A, Tara V, Viviana, Denisa, Denisi, Erina, Leoni, Eldioni dhe Florenti tashmë janë pjesë e kësaj klase, ku po mësojnë me përkushtim dhe gëzim.
Krijimi i kësaj klase është një hap i rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kombëtar dhe forcimin e lidhjes së brezave të rinj me rrënjët e tyre. Shpresa është që këta fëmijë të kenë një të ardhme të ndritur dhe të jenë ambasadorë të kulturës shqiptare kudo që ndodhen.
Vizita e ambasadores së Kosovës në Itali, Nita Shala, në komunat arbëreshe në Cosenza po pasqyrohet nga mediat rajonale, përcjell albinfo.ch.
Ajo u prit me një ceremoni të ngrohtë nga arbëreshët, bashkë me veshjet e tyre tradicionale, që shpesh komentohen nga mediat italiane.
“E lumtur të vizitoj arbëreshët e Kalabrisë. Një pritje e ngrohtë nga kryetari Daniele Sisca, bashkëpunëtorët e tij dhe komuniteti i Shën Sofisë”, është shprehur ambasadorja Shala.
Ambasada e Shqipërisë dhe e Kosovës, në bashkëpunim me Institutin Francez, organizuan një mbrëmje të veçantë me shfaqjen e dy dokumentarëve: “Sans le Kosovo” nga regjisorja Dea Gjinovci dhe “A Short Trip” nga regjisori Erenik Beqiri, përcjell albinfo.ch.
“Sans le Kosovo” sjell historinë e Asllan Gjinovcit, i cili u detyrua të largohej nga atdheu në vitin 1972, pas pjesëmarrjes në protestat studentore të vitit 1968.
“The Short Trip” pasqyron një moment intensiv dhe emocional nga jeta e dy të rinjve, të cilët përballen me sfidat e emigracionit.
Postimi i Ambasadës së Shqipërisë në Suedi:
Gjatë aktivitetit, ambasadoret Shkëndije Geci dhe Albana Dautllari theksuan rëndësinë e frankofonisë si një hapësirë e përbashkët kulturore që na lidh përmes gjuhës, historisë dhe rrëfimeve njerëzore. Falënderuan Institutin Francez për bashkëpunimin gjatë këtij muaji të Frankofonisë, duke shpresuar se do të vijojë edhe në të ardhmen.
Në fillim të shfaqjes së filmit shqiptar me metrazh të shkurtër “A Short Trip”, nga regjisori Erenik Beqiri, përfaqësuesi i Institutit Francez në Suedi dhe ambasadorja Albana Dautllari prezantuan filmin, duke theksuar se është fitues i disa çmimeve ndërkombëtare, i xhiruar në Marsejë, Francë, dhe paraqet sfidat e dy të rinjve shqiptarë në emigracion.
Mbas shfaqjes u organizua me të pranishmit një debat rreth filmit, gjatë të cilit ambasadorja Dautllari, duke u nisur nga tematika e filmit, foli për sfidat e migrimit që shoqëria shqiptare ka hasur në periudha të ndryshme të historisë, por edhe për integrimin, kontributin dhe suksesin që një pjesë e mirë e emigrantëve arrijnë, si dhe për shembujt pozitivë që ata sjellin në vendet ku jetojnë.
Të dyja ambasadat mirëpritën publikun me disa produkte tradicionale shqiptare.
Ambasada e Shqipërisë dëshiron të falënderojë edhe Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit për mbështetjen në këtë aktivitet dhe më gjerë.
Duket se fluksi i shtuar i udhëtarëve në aeroportin “Nënë Tereza”, në Rinas, ka bërë që edhe përpjekjet e qytetarëve për të kaluar kufirin me dokumente false të rriten, përcjell albinfo.ch.
Sipas të dhënave, gjatë vitit të kaluar janë evidentuar 98 raste, ku udhëtarë në hyrje-dalje janë përpjekur të kalojnë kufirin ilegalisht. Gjithsej kanë qenë 105 autorë, nga të cilët 10 persona janë arrestuar dhe 95 të tjerë janë proceduar në gjendje të lirë për kalim të paligjshëm të kufirit.
Ndërkohë, në bazë të verifikimeve është evidentuar se numri më i lartë i personave që tentojnë të kalojnë me dokumente false ka qenë gjatë muajve të verës, që përkon edhe me numrin më të lartë të turistëve.
Kryesisht, personat që kanë përdorur dokumente false kanë qenë shtetas nga vende të treta, që Shqipërinë e kanë përdorur si vend tranzit për të shkuar drejt destinacioneve në Bashkimin Evropian. Grupmosha që është konstatuar me dokumente false varionte nga 18 deri në 35 vjeç.
Por si e zbulon policia nëse një qytetar është i pajisur me dokument fals? Që në momentin e parë të dyshimit, efektivi i kufirit nxjerr nga sistemi të dhënat e personit në fjalë, si dhe historikun e udhëtimeve të tij, dhe më pas zhvillohet faza e intervistimit mbi arsyet e udhëtimit. Nga tërësia e këtyre të dhënave të përfituara, punonjësi i policisë krijon dyshimet për origjinalitetin e dokumentit, të cilin më pas e dërgon në laborator.
Disa nga personat e pajisur me dokumente false kanë rezultuar se nuk kanë pasur dijeni se nuk zotëronin një dokument të rregullt dhe se kanë qenë të mashtruar.
Shtim gjatë vitit të kaluar është hasur edhe në kalimet e paligjshme të kufirit shtetëror, ku vendi ynë është përdorur si tranzit. Të dhënat e policisë tregojnë se janë evidentuar 301 raste dhe të gjithë personat janë proceduar në gjendje të lirë.
Mësohet se një emision i quajtur “Fiks Fare” ka denoncuar mbrëmjen e së hënës burokracitë dhe sorollatjet e institucioneve shqiptare për dhënien e shtetësisë për shqiptarët e Kosovës, përcjell albinfo.ch.
Një e re nga Kosova, e cila ka ardhur në Shqipëri prej 15 vitesh, ka bërë shkollën 5 vite, në punë me kontratë prej 10 vitesh, është martuar me një shqiptar dhe ka një fëmijë 3 vjeç. Por, prej disa vitesh është endur në dyert e policisë, ministrisë dhe presidencës për të marrë pasaportën. Gjatë kësaj kohe i kanë kthyer disa herë dokumentet; njëherë punonjësit humbën 1 vërtetim, herën e dytë nga zvarritja skaduan dokumentet, një herë se kërkonin provim të gjuhës shqipe dhe në fund kontrata e qirasë, e bërë para noteri, s’është e ligjshme, shkruan TCh.
Në redaksinë e emisionit Fiks Fare u ankua z. Klaudjo Jonuzaj, i cili thotë se është martuar me një shqiptare nga Kosova, Sihana Qarkaxhija, e cila prej shumë vitesh kërkon pasaportën shqiptare. “Sihana jeton që prej vitit 2010 në territorin e Republikës së Shqipërisë, ku fillimisht ka bërë studimet 5 vjeçare dhe nga viti 2015 është në punë, me kontratë të rregullt. Madje ka marrë edhe leje qëndrimi. Prej disa vitesh, ne jemi martuar, ku kemi bërë celebrimin dhe të gjitha dokumentet. Pas martese, ne kemi edhe një fëmijë” pohon Klaudjo.
Por, pavarësisht se punon në mënyrë të rregullt prej 10 vitesh, është martuar me një shtetas shqiptar dhe ka një fëmijë po me këtë shtetas, Sihana është sorollatur prej shumë vitesh që të marrë shtetësinë, pasaportën shqiptare.
“Sa herë që aplikojmë na nxjerrin mungesë dokumentesh. Njëherë mungon një letër nga emigracioni. E çojmë letrën dhe na kthejnë përgjigje që tani që e sollën, skadoi afati i letrave të para. Certifikata të bashkëshorteve, shqiptare dhe kosovare, gjendja gjyqësore, vërtetimet e lejeve të qëndrimit, kontratë qiraje. Këto kanë afat 6 muaj përdorim” vijon Klaudjo.
Ai shton se, deri tani kanë plotësuar plot 4 herë letrat. “Herën e fundit për kontratën e qirasë, pasi e kemi bërë kontratën te noteri me 1 pronar, kur certifikata e pronësisë ka 3 bashkëpronarë. Ne këtë kontratë e kemi çuar disa herë te policia, Ministria e Brendshme dhe Presidenca. Asnjëherë s’na e kanë kthyer. Me këtë kontratë kemi të gjitha dokumentet, gjendjen civile, lejet e qëndrimit, regjistrimin e fëmijës në kopsht. E kanë pranuar të gjithë” thotë ai.
Më tej shton se, në aplikimin e parë ka qenë kriter edhe një provim i gjuhës dhe historisë së Shqipërisë, edhe për shqiptarët e Kosovës. “Pyesnim ku ta bënim këtë provim, asnjë s’na jepte përgjigje” pohon Klaudjo, teksa shton se deri më tani vetëm burokraci.
Pas ankesës, i riu shkon te Komisariati i Policisë Nr.2 në Tiranë dhe pyet punonjësen që merret me shtetësinë. Ajo i thotë se kështu janë procedurat dhe ata i kanë bërë po i ka kthyer Ministria e Brendshme dhe Drejtoria e Policisë. “Sajojnë lloj-lloj dokumentesh. Tani i kthejnë për gjënë më të vogël” i thotë ajo, teksa i kërkon që tashmë dokumentet t’i plotësojë nga e para se për pak javë skadojnë. Klaudjo shkon edhe në Drejtorinë e Policisë së Tiranës, duke kërkuar oficerin Yzeir Zeqiri, por ai i thotë se “dosja është te Komisariati nr.2, plotësoje”.
Gazetarët e Fiks Fare kontaktojnë oficerin e policisë Yzeir Zeqiri, i cili punon në Drejtorinë e Policisë së Tiranës dhe merret me shtetësisë. Ai pranon se dokumentet i janë kthyer disa herë, teksa shton se tani ka probleme kontrata e qirasë. Fiksi i bën me dije se Klaudjo dhe Sihana kanë aplikuar gjithmonë me këtë kontratë, ndërsa ai thotë se tani duhet të bëjë tjetër dhe t’a sjellë. E pyesim se nëse e sjell të renë, skadojnë dokumentet e vjetra. Na thotë se do t’i shohë dhe t’na kthejë përgjigje.
Oficeri telefonon sërish gazetarët disa minuta më pas dhe thotë se “vetëm të sjellë kontratën e qirasë, pasi dokumentet e tjera kanë datë mesin e dhjetorit”. Por, sa të kalojnë nga Komisariati Nr,2, te Drejtoria e Policisë në Ministrinë e Brendshme dhe më pas në Presidencë, dokumentet do të skadojnë sërish!
Edhe një pikë shkollore në gjuhën shqipe i shtohet kantonit Thurgau, falë angazhimit të mësueses Valbonë Alili, si dhe përkushtimit të veprimtarëve: Nexhat Hyseni dhe Vaxhid Sejdiu, përcjell albinfo.ch.
Në vazhdën e përpjekjeve të hapjes së pikave shkollore në kuadër të Lidhjes së Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë “Naim Frashëri” në kantonin Thurgau, shkollave shqipe në këtë kanton i shtohet edhe pika e re shkollore në Frauenfeld, e cila këto ditë hapi dyert për nxënësit që ta mësojnë gjuhën shqipe.
Duke pasur parasysh punën dhe angazhimin e madh të veprimtarëve dhe mësuesve të shkollave shqipe: Nexhat Hyseni, Valbonë Alili dhe Vaxhid Sejdiu, pas një përkushtimi së bashku me prindërit e qytetit Frauenfeld të kantonit Thurgau në Zvicër u arrit që të hapet pika shkollore, duke ua bërë të mundshme fëmijëve shqiptarë, që ta mësojnë në mënyrë të rregullt gjuhën amtare.
Këta fëmijë të mrekullueshëm me libra në dorë dëshmojnë përpjekjet e të gjithë atyre, që sot në Zvicër janë bërë shembulli më i mirë i përkushtimit dhe angazhimit në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës kombëtare.
Në këtë pikë shkollore punon mësuesja Valbona Alili dhe mësimi zhvillohet çdo të enjte në Shkollën “Ergaten” në Frauenfeld, nga ora 16:15 -18:00
Lirisht mund të themi se jo vetëm nxënësit ndiheshin të lumtur, siç janë: Eliza, Rea, Adriana, Domenika, Sophie, Jonart, Ejmen, Lena, Cloe, Rafaelo, Riccardo, Filipo, të cilët iu bashkëngjiten mësimeve të gjuhës shqipe, por edhe prindërit, të cilët mësimin e gjuhës shqipe e shohin shumë të nevojshme për fëmijët e tyre. Prandaj, u bëhet thirrje prindërve shqiptarë të qytetit Frauenfeld, që në ditët në vijim t`i regjistrojnë fëmijët e tyre në shkollën shqipe, e cila po e përgatit edhe ndarjen e fëmijëve në dy grupe, me qëllim që të shfrytëzohen të gjitha mundësitë që nxënësit ta mësojnë sa më lehtë dhe sa më mirë gjuhën shqipe.
Në një studim të ri alarmant, shkencëtarët paralajmërojnë se Toka mund të përjetojë një ngrohje prej 7 gradësh Celsius deri në vitin 2200. Ky fenomen, i nxitur nga aktivitetet njerëzore, ka ndikime drastike për të ardhmen, duke rritur temperaturat në nivele që do të vështirësojnë jetesën për pasardhësit tanë.
Temperaturat ekstremisht të larta pritet të dëmtojnë rritjen e bimëve, duke çuar në një krizë ushqimore globale dhe mundësi të mëdha urie. Përveç kësaj, shkrirja e akullnajave dhe ngritja e nivelit të deteve do të shkaktojnë përmbytje të shumicës së zonave bregdetare, duke i bërë ato të papërballueshme për jetesë.
Në këtë skenar të frikshëm, qytetarët do të detyrohen të kërkojnë vende të reja për të jetuar. Ndërkohë, kushte ekstreme si thatësira, zjarret e mëdha dhe stuhitë tropikale do të bëhen të zakonshme për jetën e përditshme të njerëzve të shekullit të 23-të, përcjell albinfo.ch.
Fenomeni i ngrohjes globale, i shkaktuar nga emetimi i gazrave të dëmshëm, ka ndikuar tashmë në klimën e planetit tonë. Sipas ekspertëve, shumica e studimeve klimatike parashikojnë një rritje të temperaturave deri në vitin 2300, por ende ka një mundësi 10% që ngrohja globale të ndalet në 3°C, nëse emetimet e gazrave të dëmshëm reduktohen.
Danimarka ka vendosur që, nga viti 2026, gratë të thirren për shërbim ushtarak, duke u bërë kështu vendi i dytë në BE që zbaton këtë masë. Ky vendim synon të forcojë aftësitë mbrojtëse të vendit dhe të rrisë numrin e rekrutëve, që do të arrijë në 7,500 ushtarë, nga 4,700 që janë aktualisht.
Ministri i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen, siç raporton DW, ka theksuar se gratë do të kenë të njëjtat kushte si burrat dhe mund të rekrutohen edhe me detyrim nëse nuk ka mjaftueshëm vullnetarë. Femrat që mbushin 18 vjeç pas 1 korrikut të këtij viti mund të thirren për shërbim ushtarak, transmeton albinfo.ch.
Përveç kësaj, shërbimi ushtarak do të zgjatet nga katër në njëmbëdhjetë muaj, duke përfshirë një fokus në barazinë gjinore dhe forcimin e politikës së sigurisë.
Në Danimarkë, deri tani, shërbimi ushtarak ka qenë i detyrueshëm vetëm për burrat, ndërsa gratë mund të regjistroheshin vullnetarisht. Aktualisht, ato përbëjnë 25% të rekrutëve.
Ky ndryshim e bën Danimarkën të dytën pas Suedisë që ka vendosur të rekrutojë gratë për shërbimin ushtarak, ndërsa Norvegjia e zbatoi këtë masë që prej vitit 2017.
Çmimi i vezëve është rritur ndjeshëm në Shqipëri pas rënies së prodhimit për shkak të gripit të shpendëve. Çmimi i shitjes në burim është rritur nga 10–11 lekë për kokërr në 20–21 lekë, ndërsa në tregun e pakicës ka arritur deri në 25 lekë për kokërr, me një rritje prej 20–47%.
Pularitë nënvizojnë se ky shtrenjtim është pasojë e rënies së prodhimit pas shpërthimit të gripit H5N1 në fillim të marsit, që shkaktoi ngordhjen e 67 mijë shpendëve. Kjo ka ndikuar në zvogëlimin e ofertës, por prodhuesit theksojnë se vezët janë të sigurta për konsum, pasi vetëm shpendët e shëndetshëm përdoren për prodhim, transmeton albinfo.ch.
Një situatë e ngjashme ka ndodhur edhe në vitin 2022, kur gripi i shpendëve ndikoi në një rënie të prodhimit dhe çmimi i vezëve arriti deri në 25 lekë. Prodhuesit thonë se vitin e kaluar, falë subvencioneve, ata arritën të zëvendësojnë shpendët e ngordhur dhe të rrisin prodhimin me 15%.
Rezistenca e mikrobeve ndaj antibiotikeve është kërcënimi me i madh që po na kanos.
Ky është alarmi më i fundit i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, por që efektet kanë nisur të ndihen sidomos në ato vende ku ato mund të përdoren pa kriter.
Antibiotikët po e humbin betejën ndaj mikroorganizmave dhe kjo pritet të rrisë edhe numrin e vdekshmërisë, paralajmëron OBSH, përcjell albinfo.ch.
Sipas OBSH rezistenca antimikrobiale po vë në rrezik përfitime e mjekësisë moderne pasi i bën infeksionet më të vështira për tu trajtuar dhe procedura mjekësore si kirurgjia, seksionet cezariane, kimioterapitë e kancerit shumë më të rrezikshme.
Rey Manaj u shndërrua në hero të Shqipërisë, duke kontribuar me dy gola të shkëlqyer në fitoren 3-0 ndaj Andorrës. Me këtë performancë, sulmuesi kuqezi ka tërhequr vëmendjen e UEFA-s, e cila e ka përfshirë atë në listën e kandidatëve për çmimin “Lojtari i Raundit të Dytë” të kualifikuesve për Kupën e Botës.
Manaj do të konkurrojë për këtë çmim së bashku me Karol Świderski të Polonisë, Martin Ødegaard të Norvegjisë dhe Haris Hajradinović të Bosnje-Hercegovinës, transmeton albinfo.ch.
Votimi është i hapur për të gjithë tifozët në faqen zyrtare të UEFA-s, dhe ata mund të votojnë deri nesër në orën 15:00. Pas mbylljes së procesit, UEFA do të shpallë fituesin e çmimit.
Numri mesatar i aksidenteve me biçikletë në rrugët zvicerane është rritur me 50% gjatë dhjetë viteve të fundit. Sipas statistikave të sigurimeve të aksidenteve, mes vitit 2018 dhe 2022 ndodhën gjithsej 26,100 aksidente.
Nga viti 2008 deri në 2012, ndodhën 17,400 aksidente, sipas një analize të Zyres së Statistikave të Sigurimeve të Aksidenteve (SSUV).
Sipas njoftimit për shtyp, arsyeja kryesore e rritjes së aksidenteve është se më shumë njerëz po kalojnë më shumë kohë duke çikluar. Faktorë të tillë si moti i butë, ndryshimi i zakoneve të kohës së lirë dhe përdorimi i shtuar i biçikletave si mjet transporti luajnë një rol, transmeton albinfo.ch.
Rritja më e madhe te individët nga 55 deri në 64 vjeç
Rritja më e madhe e aksidenteve është vërejtur tek ata të moshës 55 deri në 64 vjeç, shtoi njoftimi për shtyp. Me 4,700 aksidente mes vitit 2018 dhe 2022, Suva regjistroi pothuajse dy herë më shumë aksidente se dhjetë vjet më parë. Po gjithnjë e më shumë njerëz në këtë grupmoshë po çiklojnë rregullisht, shkruan Suva.
Sipas njoftimit për shtyp, katër nga pesë aksidente me biçikletë janë të shkaktuara vetë. Suva citoi një anketë të vitit 2023, ku thuhet se një e pesta e të gjithë çiklistëve ishin të shpërqendruar gjatë ecjes. Sipas studimit, mungesa e vëmendjes është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për aksidentet me biçikletë.
Një rregullore e re do të ndalojë drejtimin e automjeteve për ata që humbin patentën në një shtet të BE-së për shkak të një shkeljeje të rëndë të kodit të trafikut. Ky ndalim do të vlejë në të gjithë vendet e Bashkimit Evropian, jo vetëm në vendin ku është marrë masa.
Sipas rregullave aktuale, vetëm vendi ku është lëshuar patenta mund të aplikojë ndalim drejtimi që është i vlefshëm për të gjithë BE-në. Kjo ka shkaktuar probleme sigurie rrugore, pasi shumë shkelës që ndalohen në një shtet tjetër të BE-së mund të drejtojnë pa pasoja në vendet e tjera.
Sipas rregullës së re, çdo ndalim apo pezullim patentash do të duhet të kalojë nga vendi ku ka ndodhur shkelja në vendin ku është lëshuar patenta, për ta bërë të vlefshëm ndalimin në të gjithë BE-në.
Kjo rregullore do të zbatohet për shkelje si: drejtimi nën ndikimin e alkoolit apo drogave, shpejtësi tej normave (50 km/h më shumë se kufiri i shpejtësisë), dhe aksidentet fatale. Komisioni Evropian do të rishikojë listën pas pesë vitesh.
Përveç kësaj, deri në vitin 2030, do të krijohet një patentë e unifikuar në format digjital për të gjithë qytetarët e BE-së, e cila do të mund të përdoret edhe në telefonat inteligjentë, transmeton albinfo.ch
Këto ndryshime janë pjesë e paketës për sigurimin e trafikut, që ka për qëllim të zvogëlojë me gjysmën numrin e viktimave në aksidente deri në vitin 2030.
Austria do të ndalojë bashkimin e familjeve për refugjatët nga maji, duke u bërë shteti i parë i BE-së që e bën këtë. Qeveria e udhëhequr nga ÖVP njoftoi se ky vendim është për shkak të sfidave të integrimit dhe ngarkesës së sistemeve.
Qeveria austriake njoftoi se do të ndalojë bashkimin e familjeve për ata që kanë status refugjati, duke u bërë vendi i parë në BE që e implementon një ndalesë të tillë. Austria ka ndaluar tashmë reunifikimin për sirianët që pas largimit të liderit të Sirisë, Bashar al-Assad, në dhjetor të vitit të kaluar, transmeton albinfo.ch.
Ministrja e Integrimit, Claudia Plakolm, tha se qeveria do të bëjë ndryshime ligjore për të mundësuar ndalimin e reunifikimit dhe se ky vendim do të hyjë në fuqi në maj. Ajo shtoi se sistemet e Austrisë kanë arritur kufijtë e tyre dhe integrimi i refugjatëve bëhet më i vështirë me çdo ardhje të re.
Kjo masë do të zgjatë për gjashtë muaj, por mund të zgjatet deri në maj 2027. Përfaqësues të grupeve të të drejtave të njeriut kritikuan këtë vendim dhe njoftuan se do ta sfidojnë në gjykatë.
Në vitin 2023, 9,300 njerëz erdhën nëpërmjet reunifikimit të familjeve, shumica e të cilëve ishin fëmijë, duke shtuar presionin mbi shkollat.
Një institut nga Kopenhaga ka propozuar një plan ambicioz për të krijuar një rrjet hekurudhor pan-evropian të stilit “Metro” deri në vitin 2040. Por sa realist është ky projekt?
Sipas raportit Starline, ky sistem do të ndryshonte mënyrën se si evropianët e perceptojnë kontinentin e tyre – jo si një grup kryeqytetesh të largëta, por si një rrjet të shpejtë dhe të lidhur mirë.
Sfida gjeografike dhe infrastrukturore
Propozimi përfshin linja të drejtpërdrejta mes qyteteve kryesore, por nuk merr parasysh pengesat gjeografike si Alpet apo nevojën për tunele të shtrenjta, si ai mes Helsinkit dhe Tallinnit apo një tjetër nën Detin Irlandez që do të lidhte Dublinin me Liverpool-in.
Përveç kësaj, plani përfshin ndërtimin e stacioneve të reja jashtë qyteteve të mëdha, të lidhura me transportin urban ekzistues. Gjithashtu, synohet krijimi i një sistemi unik biletash për të gjitha udhëtimet brenda Evropës, transmeton albinfo.ch.
Kush do ta financojë?
Projekti sugjeron që ky rrjet të funksionojë nën një model të financuar publikisht dhe operuar privatisht, me mbikëqyrje nga një Autoritet Evropian i Hekurudhave që ende nuk ekziston. Kjo do të kërkonte miliarda euro investime dhe marrëveshje të harmonizuara pune mes shteteve, një sfidë e vështirë duke pasur parasysh sindikatat e fuqishme të punëtorëve në vende si Franca.
Pse duhet një ndryshim?
Sistemi aktual i hekurudhave në Evropë është i fragmentuar, i ngadaltë dhe shpesh i shtrenjtë. Një rrjet i bashkuar do të ndihmonte në përmirësimin e shërbimeve dhe në reduktimin e ndotjes, duke mbështetur objektivin e BE-së për neutralitet klimatik deri në 2050.
Përveç përfitimeve mjedisore, projekti mund të sjellë edhe zhvillim ekonomik, siç ka ndodhur në Kinë, ku qytetet me lidhje hekurudhore të shpejtësisë së lartë kanë parë një rritje të ndjeshme të PBB-së.
A do të bëhet realitet ky vizion? Edhe pse sfidat janë të shumta, rritja e interesit për udhëtimet e qëndrueshme mund ta bëjë këtë projekt më të mundshëm sesa duket sot.
Në Zvicër, vetëm gratë e martuara kanë të drejtë të përdorin dhurimin e spermës për të pasur fëmijë. Për këtë arsye, gjithnjë e më shumë gra beqare udhëtojnë jashtë vendit për të realizuar dëshirën e tyre për të qenë nëna.
Një grup parlamentarësh nga gjashtë parti ka propozuar ndryshimin e ligjit për Riprodhimin e Asistuar Mjekësor (LPMA), duke kërkuar që edhe gratë beqare të kenë të drejtën për dhurimin e spermës. Mbi 80 deputetë e mbështesin këtë nismë, por Këshilli Federal e ka refuzuar, duke propozuar ndryshime vetëm për çiftet e pamartuara, por jo për gratë që dëshirojnë të bëhen nëna vetëm.
Një fenomen i përhapur, por i pa dokumentuar
Nuk ka statistika zyrtare për numrin e grave beqare që zgjedhin të bëhen nëna në Zvicër, por ky fenomen po rritet në vendet perëndimore. Sipas të dhënave, 40% e klienteve të bankave më të mëdha të spermës në Danimarkë janë gra beqare.
Dëshmitë e grave që sfidojnë tabutë
Programi Temps Présent ka sjellë rrëfime të grave që kanë ndjekur këtë rrugë. Tasha Rumley, nga kantoni Vaud, solli në jetë vajzën e saj në Spanjë dhe po lufton për ndryshimin e ligjit në Zvicër. Ajo dëshiron që fëmijët e lindur nga riprodhimi i asistuar jashtë vendit të mos ndihen të refuzuar nga atdheu i tyre, transmeton albinfo.ch.
Claire, nga Gjeneva, lindi binjaket e saj në Danimarkë pas shtatë përpjekjesh. “A është egoiste të sjellësh në jetë një fëmijë pa baba?” – është një pyetje që e ka shqetësuar gjatë këtij udhëtimi.
Turizmi i fertilitetit dhe rreziqet e metodave alternative
Për të shmangur kufizimet ligjore në Zvicër, shumë gra zgjedhin klinika të specializuara jashtë vendit. Danimarka është kthyer në një qendër të turizmit të fertilitetit, ku vetëm vitin e kaluar 60 gra zvicerane kanë ndjekur trajtime.
Ndërkohë, disa gra zgjedhin të gjejnë dhurues privatë përmes rrjeteve sociale, por kjo praktikë përbën rreziqe serioze, si sëmundjet seksualisht të transmetueshme apo komplikacionet ligjore mbi atësinë.
Një debat në zhvillim
Ekspertët kërkojnë që Zvicra të rihapë diskutimin për lejimin e dhurimit të spermës për gratë beqare, duke theksuar të drejtën e fëmijëve për të njohur origjinën e tyre. Në Zvicër, dhurimi anonim i spermës është i ndaluar që nga viti 2001, ndryshe nga Spanja, ku mbetet anonim, dhe Danimarka, ku ofrohen të dyja mundësitë.
Megjithëse mjekët zviceranë nuk mund të kryejnë trajtime të riprodhimit të asistuar për gra beqare, ata kanë të drejtë të ndjekin shtatzëninë e tyre. “Nuk ndjej se po shkel ligjin,” thotë gjinekologia Sandrine Ackermann.
Për të mbështetur gratë që ndihen të izoluara në këtë proces, Zeina, një nënë beqare, ka krijuar shoqatën MamanSolo, duke ndihmuar gratë që ndajnë të njëjtën rrugë. “Kërkesa është e madhe dhe ishte e fshehur për një kohë të gjatë,” thotë ajo.
Diskutimi mbi të drejtat riprodhuese të grave beqare në Zvicër vazhdon, ndërsa gjithnjë e më shumë gra zgjedhin të gjejnë zgjidhje jashtë kufijve të vendit të tyre.
Google lancoi të mërkurën kërkimin me inteligjencë artificiale (AI) në Zvicër. Funksioni “Përmbledhje me AI” është i disponueshëm në gjermanisht, frëngjisht, italisht dhe anglisht, por vetëm për përdoruesit mbi 18 vjeç. Guido Berger, kreu i redaksisë digjitale, shpjegon se si mund të ndryshojë Google Search për përdoruesit në të ardhmen.
Çfarë AI-je të re po sjell Google Search?
Nga tani e tutje, një “Përmbledhje me AI” mund të shfaqet herë pas here në krye të rezultateve të kërkimit në Google. Duke përdorur inteligjencën artificiale gjenerative – një variant të modelit të gjuhës “Gemini” të Google – një kërkim do të përgjigjet sa më drejtpërdrejt dhe shkurtër të jetë e mundur. Me fjalë të tjera, në vend të një liste me lidhje si më parë, përdoruesi merr një përmbledhje të rezultateve, transmeton albinfo.ch.
Sistemi i ri i Google fillimisht përpiqet të përcaktojë nëse kërkimi është i përshtatshëm për një “Përmbledhje me AI”. Për më tepër, kjo përmbledhje shfaqet vetëm nëse Google ka burime të mjaftueshme dhe cilësore për ta mbështetur atë. Kjo synon të parandalojë që AI të “hallucionojë” dhe të shpikë përgjigje.
Çfarë ndryshon për përdoruesit?
Në varësi të kërkimit, tani përgjigjja mund të vijë drejtpërdrejt nga “Përmbledhja me AI” në gjermanisht, frëngjisht, italisht ose anglisht. Burimet e informacionit shfaqen poshtë përmbledhjes, në mënyrë që përdoruesit të mund të verifikojnë saktësinë e të dhënave.
Çfarë rreziqesh paraqet AI e Google?
Sfida më e madhe e këtij sistemi është të sigurojë që përmbledhja e paraqitur të jetë e saktë. Sistemi nuk duhet të shpikë fakte, duhet të referojë burime të besueshme dhe t’i citojë ato saktësisht.
Kjo ndryshon mënyrën se si e perceptojmë besueshmërinë e informacionit. Më parë, një kërkim tradicional të çonte te një faqe interneti ku mund të gjykoje vetë nëse burimi ishte i besueshëm. Tani, përgjigja vjen drejtpërdrejt nga Google. Megjithatë, siç është krijuar nga një sistem automatik, kompleks dhe jo i hapur, vlerësimi i saktësisë së tij mund të jetë shumë më i vështirë.
Pse e bën Google këtë?
Së pari, kjo është një përgjigje ndaj sfidës së paraqitur nga ChatGPT dhe sisteme të tjera të ngjashme. Sjellja e përdoruesve po ndryshon – shumë njerëz nuk kërkojnë më informacion në Google, por i drejtohen chatbot-eve. Google nuk dëshiron ta humbasë këtë audiencë.
Përveç kësaj, Google ka pasur vështirësi me cilësinë e rezultateve të kërkimit prej disa kohësh. Gara për të dalë në krye të rezultateve – përmes teknikave të ndryshme, ndonjëherë edhe manipulimeve – është një sfidë e vazhdueshme.
Në këtë kontekst, AI gjenerative mund të jetë një mjet i fuqishëm. Për shembull, krijimi i faqeve false për të rritur rëndësinë e një faqeje të caktuar është bërë më i lehtë. Duke përdorur më shumë AI gjenerative në sistemin e saj, Google synon të përmirësojë cilësinë e rezultateve dhe t’i bëjë ato më rezistente ndaj manipulimeve.
Autoritetet zvicerane po forcojnë masat kundër kriminalitetit të lidhur me azilkërkuesit dhe të huajt pa leje qëndrimi. Qeveria federale dhe kantonet kanë vendosur të krijojnë një task forcë të përbashkët për të përmirësuar koordinimin dhe zbatimin e ligjeve ekzistuese.
Krimi në rritje, veçanërisht nga grupi i “të huajve të tjerë”
Kriminaliteti në Zvicër është në rritje, dhe sipas statistikave, një pjesë e konsiderueshme e të akuzuarve për vepra penale janë të huaj që nuk kanë leje të rregullt qëndrimi. Kjo përfshin edhe të ashtuquajturit “turistë kriminalë”, banda të organizuara nga jashtë që kryejnë krime dhe më pas largohen nga vendi.
Claudio Martelli, zëvendësdrejtor i Sekretariatit Shtetëror për Migracionin (SEM), shpjegon se ndërkohë që 95% e popullsisë së azilkërkuesve nuk kryen krime, një grup i vogël por problematik e abuzon sistemin për të qëndruar sa më gjatë në Zvicër duke përsëritur veprime kriminale, transmeton albinfo.ch.
Task forca për të rritur bashkëpunimin mes autoriteteve
Për të trajtuar këtë problem, qeveria federale dhe kantonet do të krijojnë një task forcë të re, e cila do të drejtohet nga një përfaqësues i një zyre kantonale të migracionit dhe një zyrtar i SEM-it. Kjo task forcë do të fokusohet në koordinimin më të mirë mes sistemit penal, autoriteteve të migracionit dhe policisë, pasi shumë nga autorët e krimeve janë të lëvizshëm dhe veprojnë në disa kantone njëkohësisht.
Kritikat ndaj qendrave të azilit dhe sigurisë publike
Përveç kësaj, disa organizata ndërkombëtare, përfshirë Amnesty International, kanë kritikuar kushtet në qendrat federale të azilit, duke raportuar raste të dhunës. Megjithatë, Martelli thekson se këto qendra janë të sigurta dhe të ndërtuara mbi parime humane. Ai thekson se ekzistojnë specialistë për sigurinë dhe parandalimin e dhunës, si dhe punonjës socialë të trajnuar për të ndihmuar të miturit e pashoqëruar. Për më tepër, ekzistojnë mekanizma raportimi anonim për çdo shqetësim.
A do të ketë ligje të reja?
Nëse është e nevojshme, qeveria mund të propozojë ndryshime ligjore për të përmirësuar sigurinë dhe për të trajtuar më mirë këtë problematikë. Sipas autoriteteve, task forca e re do të bëjë një bilanc pas 12 muajsh për të vlerësuar nëse ka nevojë për masa të reja legjislative.
Qeveria federale dhe kantonet dërgojnë kështu një sinjal të qartë: bashkëpunimi i ngushtë është i domosdoshëm për të garantuar sigurinë publike dhe për të parandaluar abuzimin me sistemin e azilit.
Në vitin 2024, numri i mjekëve në Zvicër u rrit me 3.7%, duke arritur në 42,602, sipas shoqatës profesionale FMH. Megjithatë, pavarësisht kësaj rritjeje, mungesa e mjekëve të kujdesit parësor mbetet problematike, me një dendësi prej vetëm 0.8 mjekë për 1,000 banorë, më pak se niveli i rekomanduar, përcjell albinfo.ch.
Trendet tregojnë se gjithnjë e më shumë mjekë po zgjedhin të punojnë me orar të pjesshëm dhe në praktika grupore, duke braktisur modelin e praktikave solo me orare të gjata. Në vitin 2014, 57.2% e mjekëve punonin në ordinanca të pavarura, ndërsa sot kjo shifër ka rënë në 39.6%.
Zvicra vazhdon të mbështetet te mjekët e huaj, të cilët përbëjnë 41.3% të stafit mjekësor, kryesisht nga Gjermania (49.4%), Italia (9.7%) dhe Franca (7.1%). Për të përmirësuar situatën, FMH rekomandon rritjen e vendeve të studimit dhe përmirësimin e kushteve për trajnimin pasuniversitar, shkruan RTS.
Opinione Gjenerata që sakrifikoi gjithçka për atdhe
Opinione Kur donacionet dhe grantet zëvendësojnë buxhetin komunal
Opinione Shën Nënë Tereza – shembull i gjallë i dashurisë
Opinione Gjermanishtja në botë: Ku flitet dhe sa folës ka?
Opinione VËZHGIMET E FSHEHTA NGA SIGURIMET SHOQËRORE NË ZVICËR – NJË “SPIUNIM I LEJUAR”?
Opinione Samiti Trump – Putin në Alaska: Pritshmëria për paqe dhe realiteti i Arktikut
Opinione Kthimi në shtëpi
Opinione Reflektim mbi ri-kthimin! Pse ktheheni çdo verë në Kosovë?
