Tarifat e Trumpit përplasin Presidencën e Qeverinë e Kosovës

Zyrtarë të Presidencës së Kosovës dhe të Qeverisë janë përplasur në rrjete sociale, pas njoftimit të presidentes Vjosa Osmani se ka kërkuar nga Qeveria që të pezullojë tarifat e importit për të gjitha produktet nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Pak orë pasi Osmani bëri publike kërkesën e saj, ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, u mor me qasjen e dërgimit të kërkesës nga presidentja. Ai ka thënë se kërkesa e presidentes u bë publike në mediat sociale vetëm tre minuta pasi iu dërgua Qeverisë.

“Sot pas orarit të rregullt të punës, në lajme lexova që Presidentja e vendit i paska bërë kërkesë Qeverisë që të pezullojë tarifat ndaj produkteve me origjinë nga SHBA-të. Kërkesa në email ishte dërguar në adresë të Qeverisë në 17:39, ndërkaq kjo gjë ishte bërë publike në rrjetin social X në 17:42, veç 3 minuta më vonë”, ka shkruar ai në Facebook.

E Murati ka thënë se shteti serioz këto çështje i trajton larg mediave “dhe publiku njoftohet kur të merret vendimi”. “Për më tepër, politikat fiskale bien në fushëveprimin e ekzekutivit, konkretisht ministrisë përgjegjëse për financa”, ka shkruar tutje ai.

Menjëherë i është kundërpërgjigjur Bekim Kupina, këshilltar për media i presidentes. Teksa ka thënë se Murati është personi i fundit në Kosovë që mund të flasë për seriozitet, Kupina e ka quajtur të turpshëm, skandaloz e mungesë respekti bazik institucional reagimin e Muratit.

“Hekuran Murati është njeriu i fundit në këtë shtet që mund të na flasë për seriozitet. Një njeri që ende nuk e ka kuptuar që udhëheqja e shtetit është punë 24/7, e jo që përfundon në orën 16:00. Një njeri që ende nuk e kupton që, sipas Kushtetutës dhe Komentarit të Kushtetutës, objektivat e politikës së jashtme i përcakton institucioni i Presidencës. Që nuk e kupton që këto gjëra nuk janë thjesht veprime ekonomike, por veprime strategjike në raport me aleatin tonë strategjik e ekzistencial. Një njeri që mendon se me fyerje e ofendime mund të arrijë diçka në interes të Kosovës, pas një letre institucionale e mirë të studiuar që Presidentja ia ka drejtuar Kryeministrit, bazuar në rregullat e komunikimit shtetëror, e mirësjelljes e respektit ndërinstitucional. E turpshme, skandaloze, me mungesë të respektit bazik institucional, e me mungesë të njohurive bazike se si udhëhiqet shteti, e mbi të gjitha me mungesë të gatishmërisë minimale që të punohet e bashkëpunohet në interes të Kosovës, është deklarata e tij e sotme. Hiqni tarifat e paarsyeshme ndaj aleatit tonë kryesor dhe leni deklaratat e turpshme dhe fëmijërore”, ka shkruar ai, po ashtu në Facebook.

Më herët gjatë ditës, Osmani njoftoi se ka kërkuar nga Qeveria t’i pezullojë tarifat e importit për të gjitha produktet nga SHBA-ja. Ajo u shpreh se kjo është me qëllimin që të dërgohet mesazhi se Kosova është e gatshme për marrëdhënie më të fortë me SHBA-në.

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka shpallur tarifat e reja ndaj partnerëve tregtarë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe ka thënë se ato do të hyjnë në fuqi në mesnatë (nga e enjtja).

Në listat e publikuara të shteteve që SHBA-ja u ka vënë tarifa, figuron edhe Kosova me 10 për qind tarifa. Edhe vendet e tjera të rajonit figurojnë me këtë përqindje tarifash: Shqipëria 10%, Mali i Zi 10%, Serbia 37%, Maqedonia e Veriut 33%, Bosnja e Hercegovina 35%.

“Goditja” e Trump ndaj Ballkanit

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vendosur tarifa të reja doganore për importet nga 60 vende, përfshirë ato të rajonit të Ballkanit, një masë që pritet të ndikojë ndjeshëm në tregtinë ndërkombëtare. Duket se Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi janë më të avantazhuarat sa i përket masave të vendosura. Maqedonia e Veriut do të përballet me një tarifë prej 33%, ndërsa Serbia është vendi më i prekur, me një normë prej 37%. Bosnje-Hercegovina do të ketë një tarifë prej 35%, ndërsa Shqipëria, Mali i Zi dhe Kosova do të përballen me një normë më të ulët prej 10%. Këto tarifa synojnë të mbrojnë prodhimin vendas amerikan, por pritet të shkaktojnë reagime nga vendet e prekura, duke ndikuar në marrëdhëniet tregtare dhe ekonomike mes SHBA-së dhe rajonit, shkruan Scan, transmeton albinfo.ch.

Presidenti i Amerikës është shprehur se tarifat më të larta do të vendosen për ato vende të cilat sufiçiti tregtar është më i lartë.

“Scan Intel” ka marrë në analizë marrëdhëniet tregtare të vendeve të rajonit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës për të parë se çfarë thonë shifrat. Sa i përket vendit tonë, në vitin 2024 importet u vlerësuan në 20 mld lekë, ndërsa eksportet në 7 miliardë lekë, me një deficit tregtar në gati 13 miliardë lekë.

Ndërkohë, Serbia, e cila është edhe më e prekura, importoi në total mallra me vlerë 209.9 milionë dollarë nga SHBA-ja dhe eksportoi mallra me vlerë 814.4 milionë dollarë drejt SHBA-së, duke rezultuar në një deficit prej 604.5 milionë dollarësh në favor të Serbisë. Produktet kryesore që Serbia eksportoi drejt SHBA-së përfshijnë goma të automjeteve dhe municione eksplozive.

Nga ana tjetër, edhe Maqedonia e Veriut do të preket ndjeshëm nga tarifat. Marrëdhëniet tregtare ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Shteteve të Bashkuara gjatë vitit 2024 kanë qenë të qëndrueshme, me një deficit tregtar në favor të Maqedonisë së Veriut. Sipas të dhënave, në vitin 2024, Maqedonia e Veriut importoi mallra nga SHBA-ja me vlerë totale prej 60.6 milionë dollarësh dhe eksportoi mallra drejt SHBA-së me vlerë 173.7 milionë dollarë, duke rezultuar në një deficit tregtar prej 113.1 milionë dollarësh.

Sa i përket Bosnje-Hercegovinës, në vitin 2024, ajo importoi drejt SHBA-së mallra me vlerë 53 milionë dollarë dhe eksportoi nga SHBA-ja mallra me vlerë 179 milionë dollarë, duke rezultuar në një bilanc tregtar prej 126 milionë dollarësh në favor të Maqedonisë.

Kina dhe BE reagojnë pas tarifave të vendosura nga SHBA

Ajo që Donald Trumpi e shpalli si “Dita e Çlirimit”, nuk do të vijë pa kundërpërgjigje. Si BE-ja, ashtu edhe Kina janë zotuar për hakmarrje.

“Për këto veprime, do të ketë pasoja të tmerrshme. Edhe vendet më të cenueshme janë tani subjekt i disa prej tarifave më të larta të SHBA-së. Miliona vetë do të përballen me kosto të shtuara. Do të shtrenjtohen ilaçet e transporti. Do të rritet inflacioni, e kjo do të prekë më së shumti qytetarët e thjeshtë”, shprehet presidentja e KE-së, Ursula von der Leyen, shkruan TCH, transmeton albinfo.ch.

“Një gjë është e qartë nga e gjithë kjo situatë: Këto tarifa do të shtojnë çmimet për konsumatorët dhe, në fund, do të vuajmë e do të paguajmë të gjithë”, shprehet Kallas.

“Mania amerikane për tarifat ka gjasa të gjenerojë një spirale të aftë të zhysë vendet në recesion e të shkaktojë dëme të mëdha në nivel global, me pasoja negative për shumë njerëz. Ne gjithmonë kemi qenë të fokusuar te negociatat, e jo te përplasjet, dhe është qëndrimi i duhur”, thotë Robert Habeck, ministër gjerman i Ekonomisë.

Ministria Kineze e Tregtisë i bëri thirrje Washingtonit t’i “shfuqizojë menjëherë” tarifat e reja, duke paralajmëruar se ato “rrezikojnë zhvillimin ekonomik global” dhe do të dëmtojnë edhe vetë interesat e SHBA-së e zinxhirët e furnizimit ndërkombëtar.

“Kina i kërkon SHBA-së të anulojë menjëherë masat e njëanshme tarifore dhe të zgjidhë në mënyrën e duhur mosmarrëveshjet me partnerët tregtarë përmes dialogut të barabartë. Në një luftë tregtare nuk ka fitues dhe nuk ka as rrugëdalje për proteksionizmin”, shprehet He Yadong, zëdhënës i Ministrisë Kineze të Tregtisë.

Trump më herët i akuzoi partnerët e ngushtë tregtarë se, me politikën e tyre doganore, “plaçkitin dhe dhunojnë” SHBA-në. Presidenti pretendoi se tarifat shtesë do të krijojnë vende pune në SHBA dhe do të stimulojnë ekonominë vendase.

Në rastin e Pekinit, sidoqoftë, Trumpi ka lënë të hapur mundësinë e uljes së tarifave mbi mallrat kineze, me në mendje arritjen e një marrëveshjeje me kompaninë kineze të TikTok-ut, ByteDance, ndërsa afrohet afati i 5 prillit për shitjen e aplikacionit. Sipas ligjit amerikan, ByteDance duhej të shiste pronësinë e TikTok-ut deri më 19 janar ose të përballej me ndalimin e tij. Megjithatë, Trump i dha një afat shtesë prej 75 ditësh.

Tarifa e SHBA-së ndaj Kosovës, cilat do të jenë pasojat

Tarifa prej 10 për qind e vendosur nga Shtetet e Bashkuara për Kosovën do t’i shtrenjtojë produktet kosovare që eksportohen në SHBA dhe, si pasojë, mund të bjerë kërkesa për to, tha në një intervistë për Radion Evropa e Lirë kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna.

Ai u bëri thirrje institucioneve të Kosovës që të shfrytëzojnë të gjitha kanalet e mundshme për të kërkuar pezullimin – qoftë edhe të përkohshëm – të kësaj tarife, por gjithashtu të eliminojnë tarifën ekzistuese ndaj produkteve të SHBA-së, transmeton albinfo.ch.

Rafuna tha gjithashtu se edhe tarifa prej 20 për qind e vendosur nga SHBA ndaj Bashkimit Evropian mund të ketë ndikime indirekte në Kosovë, veçanërisht te prodhuesit vendorë që furnizohen me mallra nga BE-ja, të cilat në fakt importohen nga SHBA-ja.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, njoftoi të mërkurën se SHBA-ja do të vendosë një tarifë bazë prej 10 për qind për importet nga të gjitha vendet e botës, përfshirë nga Kosova dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Rafuna, Kosova tani është subjekt i tarifës prej 10 për qind të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Çfarë ndikimi mund të ketë kjo në eksportet e Kosovës drejt tregut amerikan?

Lulzim Rafuna: Po, ndikimi do të jetë i madh, sepse do të kemi një tarifë shtesë prej 10 për qind për mallrat e Kosovës që eksportohen në tregun e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Edhe pse na është vendosur një tarifë më e ulët sesa disa vendeve të rajonit, që e rrethojnë Kosovën, kjo gjithsesi e shtrenjton produktin me origjinë nga Kosova, i cili do të dalë në tregun e SHBA-së më i shtrenjtë sesa ka qenë deri më sot.

Radio Evropa e Lirë: Cilat produkte eksportohen më së shumti nga Kosova në tregun amerikan dhe sa është vlera e tyre?

Lulzim Rafuna: Nëse i shohim të dhënat nga Agjencia e Statistikave të Kosovës dhe nga Dogana e Kosovës, shohim që rreth 50 për qind të eksporteve përbëhen kryesisht nga artikuj që lidhen me mobilieri – krevate, dyshekë, jastëkë. Rreth 30 për qind janë tekstil dhe artikuj tekstili. Më pas, 9 për qind përbëhen nga metalet bazë dhe artikujt e tyre, si dhe ushqimet e përgatitura, dhe një përqindje shumë e vogël përbëhet nga produktet prej plastike apo gome.

Kjo është struktura e mallrave që kemi eksportuar në tregun e SHBA-së. Ndërsa, nëse e shohim nga aspekti i vlerës, fatkeqësisht që nga viti 2022 ka nisur një rënie e vlerës së eksporteve, dhe kjo ka ndodhur ende pa u vendosur kjo tarifë.

Në vitin 2021 kemi pasur eksporte në vlerë prej 122 milionë eurosh, në vitin 2022 kjo vlerë ka qenë 136 milionë, ndërsa në vitin 2023 ka rënë në 106 milionë. Në vitin 2024 kemi pasur vetëm rreth 40 milionë.

Dihet se ndër vite Kosova ka përfituar nga Sistemi i Preferencave për një grup të madh artikujsh të lejuar, gjë që ka ndihmuar zhvillimin e bizneseve dhe eksportin e tyre në tregun e SHBA-së.

Radio Evropa e Lirë: Me hyrjen në fuqi të taksës, a nënkupton kjo edhe tërheqje nga programi tregtar i quajtur Sistemi i Përgjithshëm i Preferencave, në bazë të të cilit Kosova ka eksportuar 3.500 produkte në SHBA, pa iu nënshtruar taksave doganore?

Lulzim Rafuna: Sipas të dhënave që i kemi deri më sot, nuk rezulton që është përjashtuar ndonjë grup artikujsh që kanë qenë të përfshirë në Sistemin e Përgjithshëm të Preferencave. Informacioni që kemi është se për të gjitha mallrat që eksportohen nga Kosova në tregun e SHBA-së do të paguhet taksë. Kjo nënkupton se nuk do të ketë më sistem preferencial për një grup të caktuar të artikujve, duke pasur parasysh që është vendosur një tatim për të gjitha mallrat që eksportohen nga Republika e Kosovës.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Rafuna, zbatimi i kësaj tarife a mund të ndikojë në rënien e të hyrave te bizneset që janë të orientuara drejt eksportit në SHBA dhe rrjedhimisht edhe në zvogëlimin e vendeve të reja të punës?

Lulzim Rafuna: Po, padyshim që po. Nëse produkti ynë del më i shtrenjtë në tregun e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, dhe pa dyshim që do të dalë më i shtrenjtë, për shkak se tani paguhet një taksë doganore shtesë, atëherë do të bjerë kërkesa për produktet e Kosovës. Kur bie kërkesa, bie edhe prodhimi. Bizneset do të përpiqen të gjejnë tregje të reja, por kjo kërkon kohë, angazhim dhe investime. Nuk është diçka që ndodh brenda natës, nuk është e lehtë të riorientohesh menjëherë në një treg të ri.

Padyshim që nuk është lajm i mirë. Ajo që duhet të bëjnë institucionet tona është të shfrytëzojnë të gjitha kanalet e mundshme për të kërkuar pezullimin, qoftë edhe të përkohshëm, të kësaj tarife. Ne kemi pasur raste të ngjashme më parë, për shembull, gjatë administratës së presidentit Trump, një tarifë doganore ndaj Kanadasë u pezullua për një periudhë prej dy muajsh. Pra, kjo është e mundur.

Edhe një herë, them që institucionet tona duhet të punojnë për të gjetur një mundësi ose për ta pezulluar këtë tarifë, ose – më së miri – për ta larguar plotësisht.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Rafuna, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur gjithashtu një tarifë prej 20 për qind edhe për mallrat që vijnë nga Bashkimi Evropian. Duke qenë se Kosova ka shkëmbime tregtare me BE-në, si mund të ndikojë kjo në tregun e brendshëm të Kosovës, apo cilat mund të jenë efektet e kësaj mase?

Lulzim Rafuna: Kjo mund të ndikojë në mënyrë indirekte. E pamë reagimin sot e institucioneve të BE-së, të cilat kanë paralajmëruar kundërpërgjigje ndaj administratës amerikane me vendosjen e tarifave të reja për mallrat që vijnë nga Shtetet e Bashkuara.

Deri tani kemi pasur një sistem të tregtisë së lirë, qëllimi i të cilit ka qenë që mallrat të qarkullojnë me çmime më të lira dhe me kualitet për konsumatorët.

Në rast se kompanitë evropiane importojnë lëndë të parë apo gjysmë-produkte nga SHBA-ja dhe tani përballen me tarifa doganore shtesë, atëherë në momentin kur kompanitë tona e blejnë atë mall nga kompanitë evropiane – pasi tregun tonë primar e kemi tregun evropian – do ta blejnë lëndën e parë më shtrenjtë, dhe rrjedhimisht edhe produkti që do të prodhohet në Kosovë do të jetë më i shtrenjtë.

Në mënyrë indirekte ka ndikim, sa, mbetet për t’u parë.

Mirëpo, nuk është lajm i mirë. Sikurse për tarifën tonë që është vendosur për eksportet nga SHBA-ja, po ashtu edhe vendosja e tarifave nga tregu i BE-së për mallrat që vijnë nga SHBA.

Ne kemi qenë gjithmonë për treg të hapur. E shfrytëzoj rastin që t’iu bëj thirrje institucioneve tona që ta eliminojmë ne tatimin doganor ndaj SHBA-së prej 10 për qind.

Radio Evropa e Lirë: A nënkupton kjo që në Kosovë do të ketë edhe një valë të re të shtrenjtimit të çmimeve, pasi shumica e produkteve janë nga vendet e BE-së?

Lulzim Rafuna: Ne sot kishim një takim me bizneset në Odën Ekonomike ku u diskutuan sfidat me të cilat po përballen, sepse po na vijnë sfida të reja pothuajse çdo dy javë, dhe nuk po kemi lehtësime apo lirime për bizneset. Përkundrazi, po përballen me ngarkesa të reja.

Ne ishim duke diskutuar çështjen e çmimit të energjisë elektrike dhe daljen e bizneseve në tregun e hapur, që është një sfidë e re dhe një ngarkesë shtesë për biznesin. Shto këtu sanksionet që i kemi nga Bashkimi Evropian dhe imazhin jo të mirë për tërheqjen e investitorëve të huaj në Kosovë – si rezultat i këtyre sanksioneve, por edhe i situatave të krijuara dhe mesazheve që kanë ardhur nga udhëheqësit e institucioneve tona, që flasin për luftë – të gjitha këto po e bëjnë investitorin të hezitojë të investojë në Kosovë.

E tani i shtohet edhe tatimi, tarifa e re që u vendos nga administrata e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për mallrat nga Kosova.

Ngarkesat për biznesin po rriten. Definitivisht, do të jetë një vit shumë, shumë sfidues për bizneset, për shkak të këtyre barrave dhe vështirësive për të rritur prodhimin, apo edhe për të nisur ndonjë prodhim të ri në këto rrethana. Lutem që të kemi një qeveri që i merr parasysh të gjitha këto sfida me të cilat po përballen bizneset.

Shikoni, tarifa doganore prej 10 për qind për eksportet në Shtetet e Bashkuara të Amerikës – po të kishim një qeveri që me të vërtetë është e orientuar pro biznesit, do të kishte gjetur rrugë dhe mënyra si ta ndihmonte biznesin që të mos e ndjente këtë tarifë, që të mos ndikonte në koston e produktit.

Ka mbi 100 mënyra se si mund të ndihmohet.

Radio Evropa e Lirë: Cila është mënyra konkrete?

Lulzim Rafuna: Mënyra konkrete është, për shembull, një subvencionim i brendshëm ose një lehtësim në politikat fiskale për lëndën e parë, me të cilën prodhohet ai produkt. Kjo do ta balanconte automatikisht efektin e vendosjes së tarifës në produktin tonë, në mënyrë që ai prodhim të mos dalë më i shtrenjtë. Përkundrazi, do të dilte me një çmim të përafërt me atë që ka qenë deri më sot, edhe pse është vendosur tarifa.

Radio Evropa e Lirë: A mund të ndikojë përshkallëzimi i këtyre tarifave në aftësinë e Kosovës për të tërhequr investitorët nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës apo nga Bashkimi Evropian?

Lulzim Rafuna: Po, mundet. Kosova duhet ta shfrytëzojë këtë moment, sepse çdo vendim i tillë, çdo ngarkesë, nuk sjell vetëm pasoja negative, mund të sjellë edhe efekte pozitive. Për këtë arsye kam rekomanduar që institucionet tona ta eliminojnë tatimin doganor për mallrat nga SHBA-ja sepse kjo do ta bënte Kosovën më atraktive për investitorët amerikanë, investitorë që mund të vijnë të prodhojnë në Kosovë për tregun evropian.

Ne kemi politika fiskale ndër më të ulëtat në rajon, kemi infrastrukturë rrugore shumë moderne dhe fuqi punëtore. Kemi Marrëveshjen për Sabilizim-asociimi me Bashkimin Evropian që na mundëson eksport dhe import pa taksa doganore, dhe gjithashtu jemi pjesë e CEFTA-s, që na lejon të eksportojmë dhe importojmë pa doganë në rajon. Kështu që Kosova, pa dyshim, është në një pozitë shumë të favorshme për tërheqjen e investimeve dhe për të prodhuar këtu, e për të eksportuar në tregun evropian.

Shkel linjën e sigurisë dhe nget makinën me patentë kosovare: Gjobitet kosovarja

Një shofere 28-vjeçar ka përshkouar një linjë sigurie të dyfishtë në rrugën për hyrje në autostradë në Lenzburg AG dhe ka goditur një makinë tjetër. Tani ajo është dënuar me një vendim penal.

Një pavëmendje e shkurtër i kushtoi shtrenjtë shoferes 28-vjeçare: prillin e kaluar, kosovarja banore e Nyon-it (VD) po ngiste makinën e saj në autostradën A1 për në Cyrih, transmeton albinfo.ch. Në rrugën e hyrjes në autostradën Lenzburg, ajo kaloi vijën e dyfishtë të sigurisë në zonën e tunelit dhe përfundoi në korsinë e kundërt.

Në të njëjtën kohë, një grua nga Aargau erdhi drejt saj me një Mazda. Gruaja nuk ishte më në gjendje ta shmangte atë dhe mungoi vetëm pak që të shkaktohej një aksidenti të rëndë. Kosovarja dëmtoi pasqyrën anësore të makinës Mazda në momentin e përplasjes, por nuk u ndal dhe as njoftoi policinë: ajo u largua nga vendi i aksidentit dhe duhej gjetur më vonë.

Patentë shoferi e lëshuar në Kosovë

Gruaja u dënua jo vetëm për kalimin e vijës së sigurisë dhe për shkelje të detyrës së informimit të policisë pas një aksidenti trafiku, shkruan 20 Minuten. Dënimi i saj kishte të bënte edhe me faktin se ajo ishte duke vozitur me patentë shoferi të Kosovës dhe kështu kishte shkelur të ashtuquajturin parim të vendbanimit. Kjo do të thotë që leja e drejtimit duhet të aplikohet për vendin ku është vendbanimi i drejtuesit.

Gruaja tani është dënuar me një urdhër penal me një gjobë të kushtëzuar prej 30 tarifash ditore prej 110 frangash secila – pra 3.300 franga. Nëse ajo nuk bën ndonjë shkelje në dy vitet e ardhshme, ajo nuk duhet të paguajë gjobën.

Në të kundërt, ajo duhet të paguajë gjobën prej 1.400 frangash. Ajo gjithashtu duhet të paguajë tarifën për mosnjoftimin e policisë, prej 800 frangash, si dhe 310 franga për shpenzimet e policisë, përcjell albinfo.ch. Aksidenti i ka kushtuar gjithsej 2.510 franga.

Aksidenti mund të ishte parandaluar

Siç thekson prokuroria publike në urdhrin penal, mënyra e vozitjes së pakontrolluar e gruas përbënte rrezik real jo vetëm për të, por edhe për përdoruesit e tjerë të rrugës. Të paktën askush nuk u lëndua dhe dëmi material nuk shkoi më larg se në 2.000 franga.

Sipas prokurorisë publike, 28-vjeçarja “me shumë gjasa” mund ta kishte parandaluar aksidentin nëse nuk do ta kishte lejuar veten të shpërqendrohej në mënyrë të panevojshme. Veçanërisht në rrugët me trafik të dyanshëm, ku dy drejtimet e lëvizjes ndahen nga një linjë sigurie e dyfishtë.

GJEDNJ dënon Zvicrën: Ka dështuar të mbrojë një grua nga dhuna e burrit

Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut me seli në Strasburg ka dënuar Zvicrën për dështimin në ofrimin e mbrojtjes së duhur ndaj një gruaje nga dhuna e ushtruar prej partnerit të saj.

Burri kishte qenë i dënuar më parë për përdhunim dhe vrasje, disa vite para lidhjes me të. Më vonë, ai kishte rrëmbyer, përdhunuar dhe abuzuar ish-partneren e tij pasi ajo ishte ndarë prej tij. Gruaja e kishte denoncuar më herët në polici, pasi ish-bashkëshorti e kishte kërcënuar.

Megjithatë, policia nuk i kishte treguar asaj asgjë për historikun e dhunshëm të burrit, me arsyetimin se do të cenohej privatësia e tij.

Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut tani ka konstatuar se autoritetet nuk kanë marrë hapat e nevojshëm për të informuar dhe mbrojtur gruan.

Zvicër: Këshilli Federal komenton për tarifat amerikane

Këshilli Federal i Zvicrës ka komentuar sot për herë të parë pas njoftimeve të doganave amerikane. Zvicra aktualisht po përmbahet nga marrja e kundërmasave, tha presidentja federale, Karin Keller-Sutter.

Ajo gjithashtu shpreh keqardhjen që SHBA-të do të vazhdojnë të largohen nga tregtia e lirë dhe e bazuar në rregulla, transmeton albinfo.ch. . Këshilli Federal nuk mund t’i kuptojë përllogaritjet se si SHBA-ja arriti të vendoste një tarifë prej 31 për qind për produktet zvicerane, shkruan srf.ch.

Edhe ministri i Ekonomisë, Guy Parmelin, deklaroi gjithashtu se tarifat e shpallura amerikane nuk ishin të justifikuara.

Zvicra dëshiron të bisedojë me qeverinë amerikane për të shmangur tarifat.

Njoftimi i tarifave për eksportet zvicerane në SHBA nuk është pritur mirë në politikën zvicerane.

Presidenti i FDP-së Thierry Burkart thotë se tarifat janë të rrezikshme dhe po dëmtojnë prosperitetin në Zvicër. Presidenti i Mitte (Qendra) Gerhard Pfister thotë se disa njerëz kishin shpresuar se Zvicra do të kalonte më mirë me tarifat. Kjo ishte naive.

Ka mosmarrëveshje se kujt duhet t’i drejtohet Zvicra tani. Kreu i grupit parlamentar të SVP, Thomas Aeschi thotë se duhet t’i afrohemi SHBA-së dhe Donald Trumpit, ndërsa bashkëpresidenti i PS-së Cédric Wermuth beson se Zvicra duhet të kthehet drejt Evropës.

Në Zvicër, më shumë vdekje dhe më pak lindje

Më 31 dhjetor 2024, popullsia rezidente e përhershme e Zvicrës arriti në 9,048,900 njerëz, krahasuar me 8,962,300 në fund të vitit 2023 (+86,600 njerëz; +1%), transmeton albinfo.ch.

Kjo rritje e popullsisë ishte më e ulët se ajo e regjistruar në vitin 2023 (+1,7%), vit i karakterizuar nga një bilanc shumë i lartë migrimi. Kjo ishte kryesisht për faktin se, një vit pas mbërritjes së tyre në Zvicër, personat me status mbrojtjeje S nga Ukraina ishin përfshirë në popullatën rezidente të përhershme. Kështu njoftoi Enti Federal i Statistikave, duke specifikuar se popullsia u rrit në të gjitha kantonet: rritja më e fortë u regjistrua në Schaffhausen (+1,8%), Fribourg dhe Valais (secili +1,5%), ndërsa rritja më e vogël u regjistrua në kantonet Ticino dhe Appenzell Ausserrhoden.

Në vitin 2024, Zvicra regjistroi përkohësisht 78,000 lindje të gjalla, 2,000 më pak (-2,5%) se në vitin 2023. Ky është viti i tretë radhazi që numri i lindjeve është ulur. Megjithatë, rënia është më pak e theksuar se në vitin paraprak: midis 2022 dhe 2023, u regjistrua një rënie prej 2,300 lindjesh (-2,8%). Në vitin 2024, numri mesatar i fëmijëve për grua përkohësisht ishte 1.28, krahasuar me 1.33 në 2023. Kjo është vlera më e ulët e regjistruar ndonjëherë në Zvicër. Në raport me popullsinë, numri i lindjeve në vitin 2024 ishte gjithashtu më i ulët se vitet e fundit (2024: 8.7 lindje për 1000 banorë; 2023: 9.0; 2022: 9.4). Pothuajse në të gjitha kantonet, ka pasur më pak lindje se në vitin 2023. Përjashtimet e vetme janë Valais dhe Basel-Landschaft, ku rezultatet e përkohshme tregojnë një rritje të lehtë (+0,9% dhe +0,1% respektivisht).

Numri i vdekjeve të regjistruara ishte 71,800, një shifër e përkohshme e barabartë me atë të regjistruar në vitin 2023. Numri i vdekjeve u rrit në 11 kantone. Rritjet më të mëdha u regjistruan në kantonet Appenzell Ausserrhoden (+6.4%), Zug (+5.3%) dhe Schwyz (+5.2%). Në kantonet Nidwalden (-13,5%), Obwalden (-7,9%) dhe Schaffhausen (-4,8%), megjithatë, rënie veçanërisht të theksuara u regjistruan. Duke qenë se numri i lindjeve ishte i ulët dhe numri i vdekjeve mbeti i lartë, rritja natyrore, pra diferenca midis lindjeve dhe vdekjeve, ishte përkohësisht në 6200 persona në vitin 2024. Ky është niveli më i ulët i vërejtur që nga viti 1918, kur rritja natyrore ishte negative për shkak të gripit spanjoll dhe Luftës së Parë Botërore. Në vitin 2024, 11 kantone regjistruan më shumë vdekje se lindje: Berna, Ticino, dy kantonet Basel, Graubünden, Solothurn, Jura, Neuchâtel, Schaffhausen, Appenzell Ausserrhoden dhe Glarus.

Numri i lartë i vdekjeve të regjistruara në Zvicër i atribuohet kryesisht plakjes së popullsisë: 88% e këtyre vdekjeve kanë të bëjnë me personat e moshës 65 vjeç e lart. Në vitin 2024, trendi i jetëgjatësisë në lindje vazhdoi të rritet, duke arritur në 86 vjet për gratë (2023: 85.8 vjet) dhe 82.5 vjet për burrat (2023: 82.2 vjet). Tendenca ishte e ngjashme për jetëgjatësinë në moshën 65 vjeç, me +0.2 vjet si për gratë ashtu edhe për burrat, për një total prej 23 dhe 20.5 vjet, respektivisht.

Në vitin 2024, pasi arriti një kulm historik në vitin 2023, emigracioni ra ndjeshëm. Në fund të vitit u regjistruan 212.700 imigrime, duke përfshirë shtetas zviceran (22.600) dhe shtetas të huaj (190.100), një rënie prej 50.300 (-19.1%) krahasuar me një vit më parë. Në vitin 2023, numri i imigrimeve ishte veçanërisht i lartë për shkak të imigrimit ekonomik nga BE-ja dhe faktit që personat nga Ukraina që kishin statusin e mbrojtjes S në Zvicër numëroheshin në popullsinë rezidente të përhershme. Në vitin 2024, një vit pas mbërritjes së tyre, 9600 shtetas ukrainas që kishin nevojë për mbrojtje u integruan në popullsinë rezidente të përhershme, ekuivalente me 4.5% të të gjithë imigrimeve. Në vitin 2023, kjo shifër arriti në 50,600 persona, ose 19.2% e emigracionit, transmeton tutje albinfo.ch.

Nga ana tjetër, emigracioni ka shënuar një rritje të lehtë (+1600 ose +1.3%) krahasuar me një vit më parë. U regjistruan provizorisht 125.600, nga të cilët 30.100 ishin shtetas zviceranë dhe 95.500 shtetas të huaj. Si rezultat, bilanci i migracionit, pra diferenca midis imigrimit dhe emigrimit, gjithashtu u ul nga 139,100 në 2023 në 87,100 në 2024 (-37,4%, shifra provizore). Midis 2023 dhe 2024, trendi i imigrimit të shtetasve zviceranë u rrit (+2,6%), ndërsa imigrimi i shtetasve të huaj u ul ndjeshëm (-21,1%). Në të kundërt, shtetasit zviceranë emigruan më pak se në vitin 2023 (-1,8%), ndërsa emigracioni i shtetasve të huaj ishte më i shpeshtë (+2,3%). Bilanci i migracionit përkohësisht qëndron në 94,600 për popullsinë e huaj dhe -7,500 për popullsinë zvicerane. Më 31 dhjetor 2024, numri i të huajve me banim të përhershëm në Zvicër arriti përkohësisht në 2,478,700, ose 27.4% e popullsisë rezidente të përhershme. Popullsia e huaj u rrit më shpejt se popullsia zvicerane (+2,5% kundrejt +0,4%).

 

 

 

Pas arritjes së Netanyahut në Hungari, vendi thotë se po tërhiqet nga GJNP-ja

Pasi  kryeministri  izraelit, Benjamin Netanyahu, arriti sot në Budapest, Hungari. Ai njoftoi se po tërhiqet nga Gjykata Ndërkombëtare Penale, teksa kjo është vizita e parë e Netanyahut në Evropë që kur GJNP-ja lëshoi fletarrestim ndaj tij lidhur me krimet e pretenduara të luftës në Gazë.

Ministri i Mbrojtjes i Hungarisë, Kristof Szalay-Bobrovniczky, e priti Netanyahun në aeroportin e Budapestit rreth orës 02:30, dhe disa orë më vonë, Gergely Gulyas, shefi i stafit të kryeministrit hungarez Viktor Orban, u citua të ketë thënë se qeveria po lëviz drejt tërheqjes nga GJNP-ja, transmeton albinfo.ch.

“Hungaria do të tërhiqet nga GJNP-ja. Qeveria do të iniciojë procedurën e tërheqjes, në përputhje me kornizën ligjore ndërkombëtare dhe kushtetuese”, tha Gulyas.

Gjatë një konference për media, Orban tha se “vendimet e fundit të Gjykatës Ndërkombëtare Penale tregojnë se ajo është shndërruar në një instrument politik”. “Ne po tërhiqemi nga Gjykata Ndërkombëtare Penale”, shtoi ai.

Ndryshe, Orban publikisht e kishte ftuar Netanyahun për vizitë në nëntor, pak pasi GJNP-ja lëshoi fletarrestimin.

“I garantoj atij, nëse vjen, se vendimi i GJNP-së nuk do të ketë efekt në Hungari”, kishte deklaruar Orban.

Gjykata Ndërkombëtare Penale, ndryshe, nuk ka fuqi për të arrestuar personat vetë, por varet nga shtetet që e kanë nënshkruar traktatin për krijimin e saj – Statutin e Romës – për të zbatuar fletarrestimet.

Zvicër: Ushqimi jo i shëndetshëm po i kontribuon sëmundjeve

Në Zvicër, 2.2 milionë njerëz janë të prekur nga sëmundje jo të transmetueshme, pjesërisht për shkak se njerëzit nuk hanë një dietë të ekuilibruar, sipas Zyrës Federale për Sigurinë Ushqimore (OSAV).

Një dietë e ekuilibruar, një aktivitet fizik i mjaftueshëm dhe një peshë e shëndetshme ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve të tilla si diabeti, sipas OSAV. Njerëzit hanë shumë ëmbëlsira, ushqime të kripura dhe yndyrna, dhe jo mjaftueshëm fruta, perime dhe bishtajore, transmeton albinfo.ch.

Kjo ka pasoja: 15% e fëmijëve dhe adoleshentëve dhe 43% e të rriturve në Zvicër janë mbipeshë ose obezë. Mënyra se si ushqehemi gjithashtu ka një ndikim në mjedis, jo më pak për shkak të mbetjeve ushqimore: në Zvicër, kjo arrin në 2.8 milionë tonë në vit, shkruan swissinfo.

OSAV i ka marrë parasysh këto shifra në Strategjinë Zvicerane të Ushqyerjes 2025–2032, e cila fokusohet në promovimin dhe qëndrueshmërinë e shëndetit. Strategjia synon të rrisë njohuritë e popullatës për të ushqyerit, të përmirësojë furnizimin me ushqime të shëndetshme dhe të inkurajojë kërkimin mbi ushqimin dhe produktet ushqimore.

Rrethet politike dhe ekonomike, administrata dhe institucionet private janë të përfshira. Për të zbatuar strategjinë, OSAV synon të hartojë një plan veprimi me masa dhe objektiva të matshëm deri në fund të vitit 2025.

Tarifat e SHBA-së ndaj Zvicrës, çka duhet të dini

Tregtia midis Zvicrës dhe Shteteve të Bashkuara është më shumë sesa thjesht mallra. Interesat e të dyja palëve bazohen gjithashtu në turizëm, tregun e punës dhe arsimin. Ndërsa Shtetet e Bashkuara – sipas raporteve ekonomike – janë destinacioni më i madh i eksportit për Konfederatën, Zvicra është e shtata në investimet direkte të SHBA-së. Sipas raportit të Ambasadës Zvicerane në Uashington, eksportet drejt Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vitin 2023 u dominuan nga produktet farmaceutike, vitaminat dhe mjetet diagnostikuese, me një peshë prej 57%. Orët dhe bizhuteritë dolën në vendin e dytë, me një përqindje prej 20%. Metalet dhe gurët e çmuar zënë 15%, ndërsa makineritë dhe elektronika arrijnë në 8%. Vlera e eksporteve, sërish në vitin 2023, arriti në 48.8 miliardë franga. Të dhënat provizore për vitin 2024 flasin për një rritje në 52.66 miliardë, kur në vitin 2005 ishte “vetëm” 16.33 miliardë, transmeton albinfo.ch.

Sektorët më të mëdhenj të importeve nga Shtetet e Bashkuara në Zvicër janë të njëjtë me eksportet. Edhe këtu ka një rritje që nga viti 2005: nga 6.99 miliardë franga në 14.13 miliardë, sipas të dhënave provizore për vitin 2024. Megjithatë, shifrat kanë ardhur në rënie në tre vitet e fundit, ku vëllimi kishte arritur në 15.19 miliardë në vitin 2022. Prandaj, suficiti tregtar me SHBA-në po rritet.

Megjithatë, sektori i shërbimeve është më i rëndësishëm për Konfederatën. Në këtë sektor, Shtetet e Bashkuara janë partneri më i rëndësishëm tregtar, thuhet edhe në raportin ekonomik. Sipas shifrave të vitit 2022, tregtia dypalëshe arrin në 70.9 miliardë franga. Ky sektor përfshin udhëtimet, financat dhe teknologjinë. Në vitin 2022, në këtë kontekst u regjistrua një deficit historik prej 21 miliardë frangash, transmeton tutje albinfo.ch.

Për SHBA-në, Zvicra luan një rol shumë të rëndësishëm si investitor i drejtpërdrejtë. Në vitin 2022, ajo shpenzoi 307.2 miliardë dollarë (rreth 271.3 miliardë franga me kursin aktual të këmbimit), duke e vendosur atë në vendin e shtatë në përgjithësi. Investitorët zviceranë punësojnë rreth gjysmë milioni njerëz në tregun amerikan dhe paguajnë pagat më të larta në krahasim me lojtarët e tjerë të huaj.

Uashingtoni është gjithashtu i interesuar për modelin arsimor zviceran. Në këtë kuptim, ka një bashkëpunim për formimin profesional, me kompanitë zvicerane që ofrojnë programe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës sipas modelit të Konfederatës.

Nga ana tjetër, qytetarët amerikanë sjellin rritje të turizmit në Zvicër. Në një sektor që arriti një rekord në vitin 2023 me pothuajse 42 milionë fjetje, tre milionë prej tyre ishin nga amerikanët.

Çmimet rriten, të ardhurat mesatare nuk mjaftojnë për të blerë një shtëpi

Gjithnjë e më pak familje zvicerane mund të përballojnë të kenë shtëpinë e tyre. Edhe me një të ardhur mbi mesataren prej 200,000 CHF, mezi gjysma e pronave të reklamuara janë të përballueshme.

Normat e ulëta të interesit të hipotekave po e bëjnë përsëri tërheqëse blerjen e shtëpive për qytetarët zviceranë, gjë që po rrit ndjeshëm kërkesën në tregun e pronësisë së shtëpive dhe po çon në rritje të çmimeve në qiell, transmeton albinfo.ch.

Sipas një studimi të ri të UBS, blerësit e shtëpive do të duhet të gërmojnë më thellë në portofolin e tyre këtë vit. Banesat pritet të rriten në çmim me 3 për qind, ndërsa shtëpitë për një familje me 4 për qind. “Si rezultat, përballueshmëria po bëhet një pengesë gjithnjë e më e madhe,” thotë Thomas Rieder (43), ekonomist në UBS.

Familjet më të reja, veçanërisht, po u duhet gjithnjë e më shumë të shtyjnë ose të heqin dorë fare nga blerjet e shtëpive. Kjo nuk vlen vetëm për personat me të ardhura të ulëta; blerësit me të ardhura mesatare vjetore prej 150,000 CHF përmbushin kriteret e përballueshmërisë për vetëm 31 përqind të të gjitha pronave të reklamuara, ndërsa me një të ardhur prej 200,000 CHF në vit, vetëm 49 përqind e pronave të reklamuara janë aktualisht të përballueshme. “Dhe kjo është një të ardhur relativisht e lartë!” thotë Rieder, shkruan Blick.

Edhe me një udhëtim 20-minutësh nëpër qytetin e Cyrihut, shumica e komuniteteve janë të papërballueshme për këtë grup të ardhurash. Vetëm ata që udhëtojnë për 30 deri në 45 minuta do të gjejnë një jetë të mirë me këto të ardhura, ndërsa për të ardhurat më të ulëta është e pamundur të gjendet diçka e përballueshme rreth Cyrihut. “Duhet të largoheni gjithmonë e më shumë nga qendra”, thotë Rieder.

Në Bazel, gjithashtu, shumica e komunave fqinje nuk janë më të përballueshme për blerësit e shtëpive me të ardhura prej 200,000 CHF. Situata është ndryshe në Bernë, ku pothuajse të gjitha bashkitë fqinje janë tashmë të përballueshme përsëri.

Familjet më të reja, veçanërisht, rrallë kanë burimet e nevojshme financiare dhe detyrohen të kursejnë për periudha më të gjata. Sipas studimit të UBS, përqindja e pronarëve të shtëpive nën 65 vjeç ka rënë ndjeshëm vitet e fundit.

Gjithashtu, tregu i qirave vazhdon të rritet këtë vit. Kërkimi i qirave për apartamentet e shpallura pritet të rritet me 2.5 për qind, ndërsa qiratë ekzistuese do të rriten me 1.5 për qind. Numri i apartamenteve të disponueshme me qira ka të ngjarë të vazhdojë të bjerë, sidomos për shkak të plakjes progresive të popullsisë.

“Njerëzit lëvizin më pak në pension”, thotë Rieder, duke theksuar se kjo është pjesërisht për shkak të qirave të larta të tregut, ndërsa gjendja e pasurisë së baby boomers gjithashtu kontribuon në këtë situatë, duke bërë që tregu i pasurive të paluajtshme të ngrirë në çmime.

Rritet papunësia në Austri, afro 400 mijë të papunë

Ngadalësimi i vazhdueshëm ekonomik po ushtron presion të vazhdueshëm në tregun austriak të punës. Sipas shifrave të publikuara sot, rreth 397,100 persona janë regjistruar si të papunë ose në trajnim në Shërbimin Publik të Punësimit (AMS) në fund të muajit mars. Prej tyre, 316,300 ishin të papunë dhe rreth 80,700 merrnin pjesë në programet e trajnimit të AMS. Krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, numri i të papunëve dhe të kursantëve është rritur për 7.4 për qind ose 27.400 persona, transmeton albinfo.at.

Norma e papunësisë në fund të muajit mars u rrit me 0.5 pikë përqindjeje në 7.4 për qind. Megjithatë, drejtori i AMS Johannes Kopf vuri në dukje se papunësia “nuk po rritet aq ndjeshëm sa mund të pritej duke pasur parasysh situatën e tensionuar ekonomike”. Ai shtoi se “sektorët industrialë dhe të shitjes me pakicë vazhdojnë të jenë veçanërisht të prekur nga rënia ekonomike”, shkruan theinternational.

Shifrat e papunësisë në Austri kanë qenë në rritje që nga prilli 2023. Instituti i kërkimit ekonomik Wifo dhe IHS presin një rimëkëmbje ekonomike duke filluar nga vera, megjithëse shifrat e papunësisë zakonisht përmirësohen vetëm pas një vonese pas një rritjeje.

Prodhuesi kinez i makinave elektrike hyn në Zvicër

Prodhuesi më i madh në botë i makinave elektrike, BYD, ka hyrë zyrtarisht në tregun zviceran me hapjen e degës së saj të parë në Cyrih, transmeton albinfo.ch.

Kompania kineze ka ambicie të mëdha për të ndërtuar një prani të fuqishme në Evropë. Ajo planifikon të hapë dyqane në të gjithë kontinentin, duke synuar të pozicionohet si një “lojtar serioz” në tregun evropian të automjeteve elektrike.

Vetëm vitin e kaluar, BYD prodhoi rreth 150,000 makina më shumë se Tesla, duke e bërë atë lider global në këtë sektor.

Në Zvicër, modelet e para të ofruara janë Seal Sedan dhe Sealion 7 SUV, me një çmim prej rreth 50,000 CHF. Me këtë pozicionim, BYD po synon segmentin e sipërm të tregut, ndërsa nuk ka futur ende modelet e saj më të lira, të cilat i prodhon për tregje të tjera.

Sipas ekspertëve të automobilizmit, kjo qasje është e qëllimshme, pasi infrastruktura e karikimit në Zvicër ende nuk është mjaftueshëm e zhvilluar për të përballuar një valë të madhe të automjeteve elektrike me kosto të ulët.

Sektorë të ndryshëm të ekonomisë zvicerane preken në mënyrë të pabarabartë nga tarifat amerikane

Degët kryesore të ekonomisë zvicerane nuk do të preken në mënyrë uniforme nga vala e taksave doganore të shpallura nga administrata Trump. Ndërsa industria farmaceutike mund t’i shpëtojë goditjes më lirë, sektorët e makinerive dhe pajisjeve elektrike po shikojnë tashmë mundësi të reja. Këtu është një pasqyrë.

Taksat doganore prej 31% të vendosura nga Uashingtoni për eksportet zvicerane shihen si një “goditje çekiçi” nga ekspertët, të cilët i frikësohen pasojave të rënda për ekonominë zvicerane, veçanërisht për sektorët e prodhimit të orës dhe industries, transmeton albinfo.ch.

Sektori farmaceutik “është me fat që ka një pjesë të biznesit të tij të paprekur nga tarifat doganore”, komentoi Arthus Jurus, analist dhe strateg në bankën Oddo BHF, në lajmet e së enjtes në orën 12:30 në RTS. Por sektorë të tjerë janë shumë më të ndjeshëm ndaj njoftimeve amerikane, “veçanërisht prodhimi i orës, pasi 20% e shitjeve bëhen në Shtetet e Bashkuara. Mund të përmendim gjithashtu sektorët e makinerive dhe instrumenteve precize, ku mund të parashikojmë deri në 2 miliardë euro humbje të ardhurash, ose produkte ushqimore, me rënie të të ardhurave prej 20%,”, rendit ai, shkruan SRF.

Farmaci

Produktet farmaceutike, kontribuesi kryesor në eksportet zvicerane në Shtetet e Bashkuara, duhet të përfitojnë nga një përjashtim nga taksat e reja doganore prej 31% specifike për Zvicrën. Ata gjithashtu duhet t’i shpëtojnë tarifës 10% që zbatohet për të gjitha importet në Shtetet e Bashkuara, argumenton organizata e avokimit Scienceindustries në një dokument pozicioni të rishikuar të enjten. Fillimisht u alarmua nga njoftimet amerikane.

Vitin e kaluar, Shtetet e Bashkuara ishin tregu më i madh i eksportit të industrisë, me më shumë se 30 miliardë franga nga një total prej rreth 65 miliardë. Këto ishin kryesisht vaksina dhe antiserume, pasuar nga ilaçet.

Eksperti i BCV Jean-Eudes Clot shprehu habinë si për nivelin e taksimit ashtu edhe për përjashtimin e dhënë industrisë farmaceutike, pasi suficiti tregtar i Zvicrës vjen kryesisht nga eksportet farmaceutike. “Në të njëjtën kohë, është një lajm i mirë që industria farmaceutike nuk duket e prekur drejtpërdrejt nga taksat doganore, pasi një pjesë e konsiderueshme e eksporteve zvicerane nuk kërcënohet,” vuri në dukje ai.

Ndërsa sektori kimiko-farmaceutik është kryesisht i imunizuar nga masat e SHBA për momentin, ky afat mund të jetë vetëm i përkohshëm, sipas një zyrtari të lartë të administratës Trump. Presidenti amerikan po shqyrton nisjen e një hetimi për këto produkte dhe mund të vendosë taksa shtesë mbi to sipas Aktit të Zgjerimit të Tregtisë. Këtij kërcënimi, industria farmaceutike kundërshton se Zvicra është vendi lider në botë për sa i përket shpenzimeve për kërkime dhe zhvillim në Shtetet e Bashkuara dhe se një pjesë e madhe e këtyre shpenzimeve vjen nga ky sektor.

Pajisje mjekësore

E harruar nga përjashtimet, industria zvicerane e pajisjeve mjekësore është e shqetësuar për masat që prekin gati një të katërtën e vëllimit të saj të eksportit. Në vitin 2023, viti i fundit i rekordeve, Zvicra dërgoi 2.8 miliardë franga pajisje mjekësore në Shtetet e Bashkuara, krahasuar me 1.8 miliardë franga importe në drejtim të kundërt.

Shtetet e Bashkuara, megjithatë, mbeten kryesisht pas Bashkimit Evropian, i cili përbën gjysmën e prodhimit zviceran, Swiss Medtech e vë këtë në perspektivë. “BE mbetet deri tani tregu ynë më i madh: një në tre vende pune në industrinë e teknologjisë mjekësore zvicerane varet nga urdhrat nga BE. Kjo marrëdhënie duhet të forcohet në një mënyrë të synuar,” këmbëngul drejtori i saj, Adrian Hunn.

Industria e makinerive

Industria e makinerive, pajisjeve elektrike dhe metaleve thekson gjithashtu pikat e tjera gjeografike, të cilat përbëjnë 85% të eksporteve të saj. Prandaj, Swissmem rekomandon fuqimisht që anëtarët e saj të kultivojnë marrëdhëniet e tyre me këto tregje, duke renditur BE-në sipas renditjes, dhe veçanërisht tregjet në zhvillim si India, Amerika e Jugut, Azia Juglindore dhe Kina.

Duke përfaqësuar ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (SME) në këtë sektor, Swissmechanic parashikon një rënie të menjëhershme të kërkesës në SHBA, e cila përfundimisht mund të prishë edhe biznesin e nënkontraktorëve që operojnë vetëm në Zvicër.

Sipas analistit Mark Diethelm nga Vontobel, përveç sektorëve të luksit dhe prodhimit të orëve [lexoni më poshtë], ndikimin më të madh do ta ndjejnë SME-të industriale, ndërkohë që grupet e mëdha me kapacitet prodhues në Shtetet e Bashkuara mund të përfitojnë nga rritja e çmimeve.

Orë dhe produkte luksoze

Arthur Jurus, shefi i investimeve të Oddo BHF Suisse, beson se taksat e reja “mund të ulin ndjeshëm kërkesën amerikane” për orët dhe mallrat e luksit zviceran dhe “të detyrojnë markat të rishikojnë strategjitë e tyre të çmimeve”. Ai beson se një masë e tillë “do të kishte një ndikim të drejtpërdrejtë në kompani si Rolex, Patek Philippe dhe Swatch”, pasi Shtetet e Bashkuara janë tregu kryesor për prodhuesit zviceranë të orës.

“Është pak surprizë. Ne prisnim diçka, por jo në këtë nivel,” tha për RTS Edouard Meylan, drejtor i H. Moser & Cie. “Ne shpresonim për 20%, që është 10% më shumë se më parë, që është ajo që mund të kishim thithur. Por 31% është shumë.”

Hapat e parë për të adresuar kërcënimin janë transferimi i sa më shumë inventarit te filialet e SHBA-së sa më shpejt që të jetë e mundur përpara se taksat të zbatohen. Për periudhën afatmesme, aktualisht janë duke u zhvilluar diskutime brenda kompanisë për të përcaktuar nëse klienti do të thithë të gjithë koston shtesë apo nëse kompania mund të mbulojë një pjesë të saj për të minimizuar ndikimin në shitje, shpjegon Edouard Meylan.

Çokollatë

Les Etats-Unis représentent le deuxième plus grand marché pour le chocolat suisse, avec des eksportimeve prej 605 milionësh. Cette taxation addnelle “pourrait rendre ces produits plus chers pour les consommateurs américains et entraîner une baisse des ventes de 20%”, një llogaritje e Arthur Jurus.

Popullsia zvicerane rritet në 9.05 milionë banorë

Popullsia rezidente e përhershme e Zvicrës ka arritur një nivel të ri prej 9,048,900 banorësh në fund të vitit 2024. Ndërkohë që emigracioni ka rënë krahasuar me vitin rekord 2023, imigracioni është rritur, transmeton albinfo.ch.

Krahasuar me fundin e vitit 2023, popullsia është rritur me 1%, ose 86,600 persona, raporton Zyra Federale e Statistikave (FSO), shkruan swissinfo.

Personat që kishin ardhur në Zvicër për t’u larguar nga lufta në Ukrainë dhe që gëzojnë statusin e mbrojtjes S, janë përfshirë në statistikat e popullsisë rezidente të përhershme për herë të parë në vitin 2023, një vit pas mbërritjes së tyre.

Sipas FSO-së, të gjitha kantonet kanë regjistruar rritje të popullsisë. Rritja më e madhe është shënuar në Schaffhausen (+1.8%), si dhe në Fribourg dhe Valais (+1.5% secili). Rritjet më të vogla janë regjistruar në kantonet Ticino dhe Appenzell Ausserrhoden (+0.3%) dhe në kantonin Jura (+0.4%).

Kosovë: Policia nisë dërgimin e gjobave në adresën e pronarit të automjetit

Policia e Kosovës ka nisur nga sot zyrtarisht dërgimin e gjobave të trafikut në adresën e pronarit të automjetit, për shkeljet që identifikohen përmes kamerave dhe radarëve.

Ky mekanizëm synon të rrisë disiplinën në komunikacion dhe të përmirësojë sigurinë rrugore, duke ndëshkuar në mënyrë më efikase shkelësit e rregullave të trafikut, transmeton albinfo.ch.

Gjobat do t’u dërgohen drejtpërdrejt pronarëve të automjeteve, të cilët do të mbajnë përgjegjësi për shkeljet e evidentuara përmes mjeteve teknologjike. Policia u bën thirrje qytetarëve që të respektojnë rregullat në komunikacion dhe të kontribuojnë në krijimin e një mjedisi më të sigurt për të gjithë pjesëmarrësit në trafik.

Federata e Futbollit: Kosova mori pjesë në Kongresin e UEFA-s në Beograd me simbolet shtetërore

Federata e Futbollit të Kosovës ka reaguar pas njoftimit se Federata e Futbollit e Serbisë ka hequr simbolet e Kosovës gjatë Kongresit të 49-të të UEFA-s, që u mbajt në Beograd.

Sipas njoftimit nga FFK-ja, Kosova mori pjesë me simbole shtetërore në këtë kongres, mirëpo, bazuar në pamjet e publikuara, Kosova ishte i vetmi vend që gjatë mbledhjes fillimisht kishte flamurin, ndërsa më pas vetëm logon e Federatës, transmeton albinfo.ch.

“E kuptojmë se prania e delegacionit të Kosovës në kryeqytetin serb, si dhe fakti që flamuri i shtetit tonë valëviti përkrah atyre të shteteve të tjera, vazhdon të jetë i papranueshëm për politikën dhe një pjesë të opinionit në Serbi. Megjithatë, shteti i Kosovës është një realitet i pakthyeshëm dhe sa më shpejt që ta pranojnë këtë, aq më shpejt do të kontribuojnë në normalizimin e marrëdhënieve sportive dhe shtetërore”, thuhet në reagimin e FFK-së.

Një mbrëmje shqiptare e paharrueshme në Zürich

Më 5 prill 2025, në Soho Zürich, do të mbahet një koncert dhe festë e madhe për të gjithë adhuruesit e muzikës shqiptare. Mbrëmja do të nisë me një performancë nga Arjeta Zhuta, bendi Chip Deva dhe mjeshtri i pianos Leutrim Aliji, ndërsa pas koncertit atmosfera do të vazhdojë me një party të zjarrtë nën ritmet e DJ Iliri dhe grupit të njohur nga Kosova: “Don’t listen to your neighbors”

Eventi do të mbahet në adresën Hardstrasse 260, Zürich. Hyrja do të jetë e hapur që nga ora 18:00, ndërsa koncerti do të fillojë në orën 20:00.

Biletat janë të limituara dhe kërkesa është e lartë, ndaj të interesuarit këshillohen të sigurojnë pjesëmarrjen e tyre sa më shpejt. Një natë argëtuese me muzikë dhe energji të jashtëzakonshme po afron, duke premtuar një përvojë që nuk duhet humbur.

Biletat i siuguroni ketu: eventfrog.ch

Zvicra mirëpret caktimin e seancës konstituive të Kuvendit të Kosovës

Ambasada e Zvicrës në Kosovë ka njoftuar se ky vend e ka mirëpritur vendimin për caktimin e seancës konstituive të Kuvendit të Kosovës.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka caktuar 15 prillin si datën kur do të mbahet kjo seancë, transmeton albinfo.ch.

Sipas njoftimit, ambasada ka bërë të ditur se ky është një hap i rëndësishëm në procesin demokratik dhe në forcimin e vazhdueshëm të institucioneve në Kosovë.

“Ne presim me padurim konstituimin e Kuvendit, duke reflektuar përkushtimin e Kosovës për transparencë, gjithëpërfshirje dhe qeverisje të mirë”, thuhet në njoftim.

Shqipëria, atraktive edhe për turistët austriakë

Shqipëria po fiton gjithnjë e më shumë popullaritet në mesin e turistëve austriakë

Shqipëria po fiton popullaritet vit pas viti në mesin e turistëve austriakë – falë bregdetit të bukur, natyrës së mrekullueshme dhe klimës autentike ballkanike, shkruan Iwona Kołczańska në edicionin gjerman të revistës globale “DailyWrap”.

Shqipëria ka qenë destinacioni kryesor i viteve të fundit, duke zgjeruar vazhdimisht ofertat e saj.

Në vitin 2024, Shqipëria u rendit e shtata ndër vendet më të njohura për udhëtime ndërkombëtare, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

Një vit më parë, ajo ishte në vendin e tetë pas Qipros. Në vitin 2024, Shqipëria e kapërceu ndjeshëm këtë destinacion ishullor dhe tërhoqi më shumë turistë.

Shqipëria – “Kroacia e dytë”?

Falë ujërave të saj bruz, plazheve parajsore dhe klimës ballkanike, Shqipëria është krahasuar prej kohësh me Kroacinë, por me çmime shumë më të ulëta.

Turistët mund të eksplorojnë mrekullitë natyrore të Shqipërisë dhe shtigjet malore, të bëjnë udhëtime në Tiranë ose të vizitojnë qytete atmosferike me histori të jashtëzakonshme, si Berati.

Falë distancës relativisht të shkurtër nga Austria, Shqipëria është një destinacion popullor edhe për familjet me fëmijë.

Fluturimi i shkurtër ndikon gjithashtu në nivelin e çmimeve, i cili është relativisht konkurrues në krahasim me destinacionet e tjera të Evropës Jugore.

“Ky është edhe një avantazh i këtij vendi”, tha Marzena German, eksperte e udhëtimit. “Shqipëria fitoi zemrat e austriakëve disa vite më parë dhe kjo dashuri rritet vit pas viti”, shtoi ajo.

Ky është një vend që fokusohet vazhdimisht në zhvillimin e turizmit. Në praktikë, kjo do të thotë se ofertat po rriten vit pas viti dhe ato ekzistuese po modernizohen.

“Zinxhirët e njohur të hoteleve po investojnë dhe po ndërtohet infrastrukturë e re e transportit – gjithçka për ta bërë qëndrimin sa më të këndshëm”, tha German.

Shqipëria ofron një vijë bregdetare të larmishme prej 362 kilometrash, përgjatë së cilës gjenden resorte të gjalla, plazhe të gjera dhe gjire misterioze.

Gjithashtu, turistët mund të pushojnë në bregun e detit Adriatik – Rivierën Shqiptare me plazhe ranore – ose në detin Jon, me bregdetin e tij më shkëmbor.

Kombinimi i plazheve me rërë dhe guralecë mund të gjendet në Vlorë, një qytet turistik ku bashkohen ujërat e të dy deteve.

Shtrirja më e bukur ndodhet në bregun e detit Jon, në jug të vendit, në kufi me Greqinë.

Resorti më i famshëm atje është Ksamili, një fshat i vogël në jug të Sarandës dhe 4 kilometra nga ishulli grek i Korfuzit.

Peizazhet këtu janë të ngjashme me Karaibet ose Maldivet

Edhe pse vetë Ksamili është i mbushur me turistë gjatë pikut të sezonit, gjithçka që duhet të bëni është të merrni me qira një makinë dhe të lëvizni në zonën përreth për të gjetur vende më pak të populluara – që ofrojnë gjithashtu pamje spektakolare.

Sa kushtojnë pushimet në Shqipëri?

Një javë pushime në Shqipëri me mëngjes dhe nisje nga një prej aeroporteve austriake kushton nga 270 euro për person.

Opsioni me dy vakte fillon nga 305 euro, ndërsa paketa “all inclusive” mund të rezervohet nga 385 euro.

Linjat ajrore me kosto të ulët ofrojnë gjithashtu fluturime drejt Shqipërisë, ndaj austriakët janë të gatshëm të organizojnë vetë udhëtimet e tyre.

Një javë në hotel me auto-drive mund të rezervohet nga 140 euro me opsionin e mëngjesit dhe nga 195 euro me paketën “all inclusive”.

SHBA dëshiron që kompanitë zvicerane të braktisin programet e tyre të diversitetit

Sipas raportimeve të mediave, disa kompani zvicerane që dëshirojnë të bëjnë biznes në Shtetet e Bashkuara do të marrin së shpejti një letër nga Ambasada e SHBA-së në Bernë, duke kërkuar që të braktisin programet e tyre të barazisë, përcjell albinfo.ch.

Kjo është në përputhje me qëndrimin e presidentit Trump për të refuzuar programet e synuara për avancimin e grave dhe pakicave.

Korporatat e mëdha zvicerane, si UBS, Roche dhe Novartis, thuhet se po heqin objektivat e tyre të barazisë dhe diversitetit nga dokumentet e disponueshme publikisht, në mënyrë që të mos zemërojnë administratën amerikane.

Qasja e ashpër e Trump tashmë po nxit kritika nga ligjvënësit zviceranë.

“Kompanitë zvicerane duhet të pajtohen me ligjin tonë, jo me rregulloret e SHBA-së, veçanërisht pasi objektivat e barazisë janë të sanksionuara në ligjin e Zvicrës”, tha deputetja Min Li Marti. “Bindja parandaluese nuk është në vend këtu.”