Samuele Gobbi, një student në Shkollën e Inxhinierisë dhe Arkitekturës në Fribourg (HEIA-FR), ka thyer rekordin botëror të shpejtësisë me një dron me katërkopter, duke arritur 557.64 km/h. Kjo arritje është regjistruar në Rekordet Botërore të Guinness.

Ishte një sfidë personale që u shndërrua në një arritje teknike: në vetëm një semestër, Gobbi zhvilloi, ndërtoi dhe testoi një dron që vendosi një rekord shpejtësie, tha HEIA-FR në një deklaratë për shtyp të premten.

Një pilot i mprehtë FPV (First Person View), studenti i inxhinierisë elektrike po ndjek nga afër zhvillimet e shpejta teknologjike në fushën e dronëve. Me miqtë e tij, ai projektoi prototipin e tij të parë si pjesë e kursit të tij, me synimin për ta bërë atë sa më të shpejtë, transmeton albinfo.ch.

Duke pasur parasysh rezultatet premtuese, Gobbi sugjeroi që për tezën e tij të Masterit të studionte optimizimin e fluturimit me shpejtësi të lartë me një katërkopter. Nën mbikëqyrjen e Nicolas Rouvé, dhe me mbështetjen e anëtarëve të Grupit Kërkimor Ndërdisiplinor të UAV-ve (GRID) të HEIA-FR, Gobbi zhvilloi, ndërtoi dhe testoi UAV-në “Fastboy 2” (Ajror pa pilot), shkruan swissinfo.

Projekt ndërdisiplinor

Disa koncepte novatore e veçojnë Fastboy 2 nga konkurrenca: sistemi i tij inercial i ftohjes së ujit dhe dizajni revolucionar aerodinamik.

“Inercia e lartë termike e ujit, e cila gjendet në dy rezervuarë, mundëson ftohjen e elektronikës. Përveç kësaj, krahët e dronit janë projektuar për të mbajtur anijen me shpejtësi të lartë. Në ajër, forca vjen si nga motori ashtu edhe nga krahët”, shpjegoi Gobbi.

“Është shumë një projekt ndërdisiplinor: jam marrë me aspektet elektrike, por edhe me mekanikën, aerodinamikën dhe menaxhimin e projektit,” tha ai, duke shtuar se njohuritë dhe aftësitë e fituara gjatë tezës së magjistraturës janë po aq të rëndësishme sa edhe rezultati përfundimtar.

Analiza e rrezikut

Analiza e rrezikut është gjithashtu një temë themelore në garantimin e sigurisë së njerëzve dhe objekteve. Megjithëse është në përputhje me rregulloret aktuale, funksionimi i këtij avioni 1.6 kg me fuqi maksimale prej 10 kW kërkon masa rigoroze sigurie.

Ndërsa testet përparuan, mundësia për të mposhtur rekordin e mëparshëm të vendosur në 480 km/h nga Luke Maximo Bell i Afrikës së Jugut u shfaq e madhe. Protokolli i certifikimit ishte i rreptë: fluturimi duhej të ishte horizontal ose lart, dhe 100 metra në vijë të drejtë, në dy drejtime të kundërta, të gjitha brenda së njëjtës orë.

Ekspertët e jashtëm mbikëqyrën provën dhe konfirmuan shpejtësinë e arritur: 557.64 km/h. Rekordi më pas u regjistrua në Rekordet Botërore Guinness.

Nëse jeni i ri në Zvicër, ose planifikoni të udhëtoni këtu nga jashtë, mund të pyesni veten se çfarë thotë ligji zviceran për përdorimin e pajisjeve që zbulojnë kamerat e shpejtësisë ose kontrollet e shpejtësisë nga policia.

Disa sisteme të integruara GPS në makina mund të përdoren për të paralajmëruar shoferët për praninë e kamerave fikse të shpejtësisë në rrugë.

Ekzistojnë gjithashtu aplikacione të shumta për smartphone që ofrojnë të njëjtin shërbim paralajmërimi dhe gjithashtu paralajmërojnë shoferët për praninë e kontrolleve të policisë, kur oficerët përdorin radar për të kapur shoferët me shpejtësi, transmeton albinfo.ch.

Pra, ndërsa këto pajisje dhe aplikacione mund të jenë të njohura për shoferët, të cilët duan të shmangin një gjobë nëse kalojnë kufijtë e shpejtësisë, a janë ato të ligjshme në Zvicër?

A mund t’i keni këta detektorë në makinën tuaj?

Sipas qeverisë, “në Zvicër është e ndaluar përdorimi i pajisjeve paralajmëruese të kamerave të shpejtësisë”, pavarësisht nga lloji: një model i pavarur, ose ato të integruara në sistemet GPS ose telefonat celularë.

Arsyeja e ndalimit është e qartë – sepse këta detektorë duket se promovojnë shpejtësinë dhe për këtë arsye i bëjnë rrugët më të rrezikshme.

Drejtuesit e mjeteve ngadalësojnë shpejtësinë vetëm nëse e dinë se ku ndodhen kurthët e shpejtësisë dhe përshpejtojnë përsëri pasi i kalojnë, shkruan thelocal.

Nëse jeni turist ose thjesht kaloni tranzit nëpër Zvicër, sigurohuni që të çaktivizoni pajisjet tuaja të zbulimit ndërsa jeni në vend.

Çfarë ndodh nëse përdorni një detektor dhe kapeni?

“Pajisjet e kësaj natyre do të konfiskohen dhe do t’u dorëzohen autoriteteve përgjegjëse kantonale,” thotë qeveria.

“Si rregull, pajisja do të shkatërrohet dhe do të vendoset një gjobë”, shuma e së cilës do të përcaktohet nga kantoni ku jeni kapur.

Gjobat ndryshojnë, me një shofer francez që gjobitet me 400 franga në vitin 2019 dhe sipas blogjeve të automobilistëve shuma mund të shtrihet nga 600 në 1,000 franga në varësi të kantonit.

Raporti vjetor i vitit 2024 i Zyrës Federale të Policisë (Fedpol) zbulon se numri i rasteve të dyshuara të pastrimit të parave, raporteve për kërcënime ndaj oficerëve dhe rasteve të krimeve që lidhen me pedofilinë ka shënuar rritje gjatë vitit të kaluar – në disa raste, ndjeshëm.

Numri i raporteve të marra nga Zyra e Raportimit të Pastrimit të Parave në Zvicër (MROS) është rritur në mënyrë të konsiderueshme gjatë viteve të fundit. Krahasuar me një vit më parë, autoriteti regjistroi një rritje prej 27.5% të raporteve për aktivitete të dyshimta në lidhje me pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Numri i raporteve për kërcënime gjithashtu u rrit paksa vitin e kaluar, pas një rënieje të përkohshme pas heqjes së masave për Covid-19. Në vitin 2024, Fedpol mori dhe shqyrtoi 689 raporte. Sipas raportit vjetor të Fedpol-it, përmbajtja e këtyre kërcënimeve ishte alarmante dhe toni veçanërisht agresiv.

Autoriteti raportoi gjithashtu një rritje të rasteve të pedofilisë që kanë lidhje me Zvicrën.

Komuniteti shqiptar në Zvicër është tronditur sot, pasi në Épagny, mëngjesin e sotëm ka ndodhur një tragjedi. I dyshuari, shqiptari me inicialet R.B. nga komuna e Malishevës, vrau dhe dogji bashkëshorten, e më pas edhe veten.

Në vendin e ngjarjes pati një ndërhyrje të madhe policore dhe të zjarrfikësve, në një zonë të qetë rezidenciale të këtij fshati të kantonit Fribourg. Rreth orës 9:15, dëgjoheshin sirena dhe zhurma të tensionuara.

Ndërsa policia kishte izoluar zonën, gazetarja e albinfo.ch nga vendi i ngjarjes vërejti ndërhyrjen e forcave speciale, të cilat hynë me forcë në shtëpi duke bërtitur “Duart lart!”, teksa flakët nisën të përhapeshin. Zjarrfikësit e Gruyères dhe Broc arritën ta vinin zjarrin nën kontroll rreth mesditës.

Sipas autoriteteve, dy trupa pa shenja jete u gjetën nën rrënojat e shtëpisë, bashkë me një armë të gjatë. Sipas informacioneve të mbledhura në vendin e ngjarjes dhe nga burime të besueshme në komunitetin shqiptar, viktimat ishin një burrë dhe një grua me origjinë nga Kosova – konkretisht nga rajoni i Malishevës. Ai ishte 42 vjeç, ajo 38. Ata ishin të martuar dhe prindër të katër fëmijëve, transmeton albinfo.ch.

Sipas të dhënave jozyrtare, gruaja punonte si pastruese në atë shtëpi, ndërsa burri kishte qenë më parë i punësuar në një firmë lokale. Ai dyshohet se ka hyrë në shtëpi me një armë zjarri, ka qëlluar mbi bashkëshorten dhe më pas ka shkaktuar zjarrin, ku humbi jetën edhe vetë.

Burime nga komuniteti i informuan gazetarët se çifti kishte pasur marrëdhënie të tensionuara prej kohësh. Viktima thuhet ta kishte denoncuar bashkëshortin për dhunë në familje, dhe ai kishte qëndruar për rreth një muaj në paraburgim. Vetëm pak kohë pas lirimit të tij ka ndodhur kjo ngjarje tragjike.

Pamjet nga vendi i ngjarjes janë tronditëse: dritare të thyera, mure të nxira nga tymi, struktura e vilës pjesërisht e shkatërruar. Banorët vendas ishin ende të tronditur. Një prej tyre i tha gazetares sonë: “Nuk e kemi përjetuar kurrë diçka të tillë. Ishte si një film, por me fund tragjik, këtu pranë nesh.”

Policia kantonale ka konfirmuar se rrethanat janë ende objekt hetimi, ndërsa identifikimi zyrtar i viktimave vazhdon. Hetimi po udhëhiqet nga Zyra e Prokurorit Publik të Fribourgut.

Organizatat për mbrojtjen e viktimave të dhunës në familje kanë reaguar duke theksuar se dhuna nuk duhet të injorohet asnjëherë dhe se ndihma duhet kërkuar menjëherë.

Albinfo.ch do të vazhdojë të përcjellë zhvillimet nga ky rast dhe të informojë lexuesit në kohë reale për çdo zhvillim të mëtejshëm.

Nga gazetarja e Albinfo.ch – Épagny, Fribourg, Zamira Bytyqi

Gjykata Federale Administrative ka lejuar prodhuesit e Emmental të shtojnë pluhur lulesh në qumësht për të krijuar vrima më të mëdha në djathë. A shkon kjo drejt prodhimit industrial-apo kthehet në traditë?

Pse ka një debat për vrimat në djathin Emmental?

Në të kaluarën, pluhuri i sanës futej në qumësht gjatë mjeljes, duke rezultuar në vrimat e mëdha karakteristike që shihen në djathin zviceran. Meqenëse mjelja është bërë më higjienike, djathi ka gjithnjë e më pak vrima, dhe vrimat po bëhen gjithnjë e më të vogla. Kjo është arsyeja pse disa djathëbërës shtojnë pluhur lulesh në qumësht. Ata në thelb kontaminojnë qumështin artificialisht në mënyrë që të hapin përsëri vrima në djathë. Prodhuesit zviceranë Emmental nuk u lejuan ta bënin këtë deri më tani, ndryshe nga prodhuesit e djathrave francezë dhe gjermanë Emmental dhe varieteteve të tjera të djathit. Arsyeja për këtë ishte se aditivi pluhur i lules së barit nuk ishte i listuar në specifikimet për emërtimin e mbrojtur të origjinës. Organizata e varietetit Emmentaler Switzerland luftoi për një ndryshim në gjykatë, transmeton albinfo.ch.

Çfarë thanë palët në seancën gjyqësore?

Zyra Federale për Bujqësi argumentoi se shtimi i pluhurit të lules së barit nuk konsiderohej më prodhim tradicional. Djathi emmental duhet dalluar nga djathrat e industrializuar me vrima të mëdha si Edami; konsumatorët mund ta presin këtë nga një emërtim i mbrojtur i origjinës. Fermerët nuk duhet t’i kthehen mjeljes me dorë, por duhet gjetur një ekuilibër midis prodhimit tradicional dhe inovacionit.

Organizata e varietetit Emmentaler Switzerland kundërshtoi se Zyra Federale po ndiqte një politikë romantizuese dhe ideologjike – të shkëputur nga parimet shkencore. Nuk bëhej fjalë për rrezikimin e reputacionit të djathit Emmental, por për ruajtjen e traditës së vrimave të mëdha, shkruan SRF.

Çfarë vendosi Gjykata Administrative Federale?

Gjykata po lehtëson rregullat e prodhimit dhe po lejon prodhuesit zviceranë Emmental të përdorin pluhur lulesh në të ardhmen. Ai argumenton se megjithëse ky pluhur nuk është një përbërës tradicional, ai rikthen një karakteristikë origjinale tradicionale të djathit Emmental, domethënë vrimat e mëdha. Nuk ka asnjë rrezik që pluhuri të çojë në industrializimin e prodhimit të djathit.

A nuk po industrializohet djathi Emmental në këtë mënyrë?

Pluhuri i lules së barit është një shtesë natyrale dhe e padëmshme. Megjithëse djathëbërësit nuk e kanë përdorur historikisht pluhurin, ai u gjet natyrshëm në ajrin e hambarëve – në formën e grimcave të barit. Në këtë drejtim, mund të thuhet se shtimi artificial i tij është një përafrim i kushteve të mëparshme të prodhimit.

Pluhuri tashmë përdoret në djathëra të tjerë dhe konsumatorët duket se nuk e kanë problem. Megjithatë, sipas shitësve me pakicë, vrimat që mungojnë – edhe pse të parëndësishme për shijen – janë sigurisht një problem për konsumatorët.

Çfarë ndodh më pas?

Megjithëse vendimi i Gjykatës Administrative Federale është një lloj vendimi historik, ai ende nuk është ligjërisht i detyrueshëm. Mund të apelohet në Gjykatën Supreme Federale.

Një studim i ri e rendit Zvicrën në vendin e katërt ndër vendet evropiane më të prekura nga mungesa e banesave. Pse është përkeqësuar kaq shumë situata dhe a ka ndonjë zgjidhje në horizont?

Pothuajse kushdo që ka kërkuar një vend të përballueshëm për të jetuar në ose përreth qyteteve kryesore të Zvicrës e di se sa e rëndë është situata në tregun e banesave.

Kjo është konfirmuar nga një analizë e re e kompanisë së vlerësimit të pasurive të paluajtshme, Wüest Partner, e cila krahasoi situatën e banesave në 27 vende evropiane, duke i bazuar gjetjet e saj në faktorë si rritja e popullsisë, fuqia blerëse dhe numri i lejeve të ndërtimit të dhëna për projektet e reja.

Çfarë tregon studimi?

Ai zbulon se Zvicra renditet ndër vendet me performancën më të dobët në Evropë për sa i përket mungesës së banesave, duke e pozicionuar në vendin e katërt. Vetëm Luksemburgu, Irlanda dhe Norvegjia qëndrojnë më keq.

Një raport i përditësuar së fundmi nga Zyra Federale e Strehimit konstaton gjithashtu se tregu i banesave është “shumë i ngushtë”, veçanërisht në Zvicrën gjermanishtfolëse, ku oferta për banesa është bërë gjithnjë e më e rrallë me kalimin e kohës.

Pse Zvicra qëndron kaq keq?

Disa faktorë e shpjegojnë këtë renditje të zymtë.

Rritja e popullsisë, ndër të tjera, “po përkeqëson situatën”, thuhet në analizën e Wüest Partner. Kjo nuk është befasi për këdo që ka ndjekur trendet demografike në vend.

“Zvicra ka qenë në një situatë të rritjes demografike të pandërprerë për disa dekada,” thotë Philippe Wanner, profesor në Institutin e Demografisë dhe Ekonomisë Sociale në Universitetin e Gjenevës.

Kjo rritje është nxitur kryesisht nga ndërthurja e dy faktorëve: mungesat në tregun zviceran të punës kanë shtuar kërkesën për punëtorë të huaj, të cilët, nga ana tjetër, rrisin kërkesën për strehim, shkruan The Local, përcjell albinfo.ch.

Por ka edhe faktorë të tjerë në lojë

Analiza thekson se në Zvicër nuk po ndërtohen mjaftueshëm banesa të reja.

Së pari, lejet e ndërtimit kanë rënë me 27 për qind gjatë pesë viteve të fundit, “duke e bërë gjithnjë e më të vështirë përmbushjen e kërkesës për banesa të reja”, thuhet në raport.

Kjo për shkak se marrja e një leje ndërtimi varet nga përputhshmëria me ligjet për mbrojtjen e mjedisit, të cilat rregullojnë, ndër të tjera, edhe nivelin e zhurmës së lejuar në projektet e banimit.

Pra, për të ndërtuar më shumë dhe për të përmbushur kërkesën, rregulloret strikte – si ato që lidhen me mbrojtjen nga zhurma – do të duhej të zbuteshin.

Një tjetër pengesë për ndërtimin, që padyshim nuk mund të zgjidhet, është pamjaftueshmëria e tokës, pasi Zvicra është një vend i vogël dhe hapësira për ndërtim është e kufizuar.

Si duket e ardhmja?

Jo shumë premtuese, për fat të keq.

Ndërsa lehtësimi i rregullave të ndërtimit është i mundshëm, problemi themelor i mungesës së tokës mbetet i pazgjidhshëm.

Në të njëjtën kohë, popullsia e Zvicrës, e cila aktualisht është pak më shumë se 9 milionë, parashikohet të arrijë në 10 milionë në disa vitet e ardhshme.

Kur saktësisht do të ndodhë kjo, nuk është e qartë. Disa ekspertë parashikojnë vitin 2040, ndërsa të tjerë, si Céline Schmid nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), thonë se kjo mund të ndodhë që në vitin 2034.

Megjithatë, po merren disa masa për të zbutur krizën e banesave

Trendi i së ardhmes: densifikimi

Siç sugjeron edhe emri, kjo nënkupton ndërtimin e ndërtesave të reja banimi pranë atyre ekzistuese dhe jo në tokë të lirë.

Zgjidhja e densifikimit favorizohet veçanërisht në qytete si Cyrihu dhe Bazeli, nga Zyra Federale për Zhvillimin Hapësinor (ARE).

Kjo zyrë deklaron se “59 për qind e të gjitha lejeve të ndërtimit për zhvillime banimi përfshijnë projekte në parcela tashmë të ndërtuara”. Këto projekte përfshijnë, për shembull, ripërdorimin e zonave industriale të mëparshme, zgjerimin e ndërtesave ekzistuese ose rindërtimet. Për sa kohë që një komunë ka pak rezerva toke të lirë për ndërtim, ndërtimet e reja do të përqendrohen në zona tashmë të banuara.

Në renditjen e vitit 2025 prej 100 aeroportesh në mbarë botën, platforma e vlerësimit Skytrax e vendosi aeroportin më të madh të Zvicrës në vendin e 10-të.

Objektet, komoditeti, pastërtia, mundësitë e blerjeve dhe ngrënies, si dhe kontrollet e shërbimit dhe sigurisë, të gjitha funksionojnë mirë. Cyrihu madje zuri vendin e parë në kategorinë “Aeroporti më i pastër në Evropë”, transmeton albinfo.ch.

Zona e tokës mori gjithashtu një raport të shkëlqyer: Cyrihu është “lider botëror” kur bëhet fjalë për aktivitetet e kohës së lirë dhe infrastrukturën miqësore për familjen, sipas vlerësimit, shkruan thelocal.

Por ka edhe një anë negative: treni që transferon pasagjerët ndërmjet terminaleve, është një “fyt i ngushtë”.