Në një sondazh të Tamedia-s, një shumicë e qartë votoi kundër blerjes së avionëve luftarakë amerikanë F-35. Një shumicë – në të gjitha partitë – është gjithashtu në favor të shpenzimeve më të larta ushtarake.

Në përgjithësi, dy të tretat e të anketuarve deklaruan se nuk duan të blejnë fare avionë luftarakë F-35, ose preferojnë që të mos blihen më. Kjo del nga një sondazh online me 35,132 pjesëmarrës, i publikuar të dielën nga instituti kërkimor Leewas. Ai u krye përpara vendimit të tarifës së presidentit amerikan Donald Trump, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Sondazhi zbuloi se 42% duan që të shpenzohen më shumë para për ushtrinë sesa ishte planifikuar nga Parlamenti. Për 34%, buxheti i planifikuar është saktësisht i duhuri.

Vetëm 18% e të anketuarve duan më pak para për mbrojtje. Sipas dy të tretave të të anketuarve, kursimet duhet të bëhen në sistemin e azilit; gjysma duan më pak fonde për ndihmën zhvillimore dhe 38% do të shkurtonin fondet për kulturën.

Banorët e fshatit Abtwil në kantonin Aargau kanë kërkuar prej kohësh një dyqan. Tani, faza e testimit për një dyqan vetë-shërbimi ka nisur, përcjell albinfo.ch.

Një fshat pa dyqan?

Me një popullsi prej rreth 1,200 banorësh, Abtwil ka dy restorante, por që nga viti 2021 nuk ka më një dyqan të mirëfilltë. “Posta nuk është më, banka është mbyllur, kasapi është zhdukur dhe dyqani i fshatit është zhdukur. Kjo nxiti një dëshirë të fortë në popullatë për rikthimin e një dyqani,” shpjegon anëtari i këshillit komunal, Roland Bühler. Një anketim me banorët tregoi se ekzistonte nevoja për një mundësi për të blerë, transmeton albinfo.ch.

Zgjidhja: “La Petite Épicerie”

Një grup pune kërkoi një operator për një dyqan të ri, por dyqanet tradicionale nuk treguan interes. Kështu, Abtwil vendosi të bashkëpunojë me “La Petite Épicerie”, një koncept që tashmë operon me sukses në pjesën frëngjisht-folëse të Zvicrës. Në vitin 2021, hapën dyqanin e parë edhe në zonën gjermanisht-folëse, pikërisht në Abtwil.

Si funksionon?

Dyqani ndodhet në një kontejner të rikonstruktuar dhe është i hapur 24 orë në ditë, 365 ditë në vit. Klientët hyjnë përmes një aplikacioni në telefon, me të cilin edhe skanojnë blerjet. Vetëm të shtunave paradite ka staf të pranishëm për ndihmë. Ndryshe, stafi nevojitet vetëm për rimbushjen e rafteve. Roland Bühler thekson se edhe njerëzit më të moshuar përshtaten mirë me këtë sistem. “Kemi një 90-vjeçare që bleu një smartphone dhe një kartë bankare vetëm për të bërë blerje në këtë dyqan.”

Çfarë ofrohet?

Produkte bazë si biskota, majonezë dhe lëng për larje enësh janë në dispozicion, por gjithashtu edhe produkte të freskëta lokale dhe rajonale. Çmimet janë më të larta se në supermarket, por sipas Bühler, kursen kohën dhe udhëtimin për të bërë blerje.

Si reagojnë banorët?

Disa e mirëpresin mundësinë, veçanërisht për raste të papritura. “Kur më duhet diçka urgjent, blej fruta apo perime të freskëta këtu,” thotë një banore. Të tjerë, megjithatë, ndihen të distancuar: “Do të doja më shumë një shitës me të cilin të bisedoja, ose të më ndihmonte të gjeja një produkt,” thotë një banor i moshuar.

Çfarë thonë furnitorët?

Çifti Frei, që mban dele në Abtwil, shet produktet e veta në këtë dyqan. “Nuk është shumë fitimprurëse,” thotë Melanie Frei, “por është një mënyrë e mirë për t’i shitur produktet tona në mënyrë lokale.”

Hapat e ardhshëm

Komuna do të mbështesë dyqanin me një shumë vjetore me katër shifra gjatë fazës së testimit, që do të zgjasë edhe tre vjet të tjera. Më pas, vetë banorët do të vendosin për të ardhmen e dyqanit. Ky model mund të shërbejë si shembull edhe për komunat e tjera. Për momentin, dyqani do të mbikëqyret rregullisht nga përfaqësues të komunës.

Sipas një sondazhi online të publikuar nga Tamedia, gati gjysma e popullsisë zvicerane do të donte të investonte më shumë në ushtri sesa ka miratuar Parlamenti.

Ndikimi i gjendjes globale në ndjesinë e sigurisë

Studimi tregon se ndjenja e sigurisë së popullit zviceran ka ndryshuar ndjeshëm gjatë tre viteve të fundit, e ndikuar nga lufta në Ukrainë dhe nga humbja e besimit në SHBA si mbrojtës ushtarak i Evropës.

Kërkohet rritje e shpejtë e buxhetit ushtarak

Një shumicë e madhe mbështet një rritje të menjëhershme të financimeve për ushtrinë. 42% e të anketuarve janë për shpenzime më të larta sesa ato që ka parashikuar Parlamenti, ndërsa 34% i konsiderojnë të mjaftueshme planet aktuale, transmeton albinfo.ch.

Plani i qeverisë federale dhe kërkesa për municione

Qeveria federale planifikon të rrisë buxhetin e mbrojtjes në 1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto deri në vitin 2032 – aktualisht, kjo do të përfaqësonte rreth 9 miliardë franga. Komisioni për Politikën e Sigurisë i Këshillit Kombëtar ka kërkuar një miliard franga shtesë për blerjen e municioneve – në përputhje me dëshirat e qytetarëve.

Mungesë besimi në SHBA dhe refuzim për F-35

Vetëm 30% e të anketuarve mbështesin blerjen e avionëve amerikanë F-35. Në vitin 2020, votuesit kishin miratuar blerjen e avionëve të rinj luftarakë dhe qeveria zgjodhi modelin F-35 nga kompania amerikane Lockheed Martin. Marrëveshja tashmë është firmosur dhe Zvicra ka transferuar 700 milionë franga në SHBA.

Shërbimi ushtarak i detyrueshëm për gratë nuk gjen mbështetje

Sondazhi trajtoi edhe temën e shërbimit të përgjithshëm ushtarak përfshirë gratë. 54% janë kundër këtij propozimi, ndërsa 42% janë pro. Mbështetja për këtë ide ndikohet ndjeshëm nga gjinia: 50% e burrave janë pro, ndërsa vetëm 33% e grave e mbështesin.

Udhëtarët që planifikojnë të përdorin transportin hekurudhor ndërkombëtar drejt ose nga Zvicra këtë vit duhet të përgatiten për ndërprerje të konsiderueshme. Një sërë anulimesh dhe vonesash do të prekin trafikun ndërkombëtar të trenave që nga kjo pranverë e deri në fund të vitit 2025, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Trenat që lidhin Zvicrën me destinacione të njohura në Austri, Gjermani dhe Francë, duke përfshirë edhe linjat e trenave të natës, do të preken më së shumti. Stacionet kryesore si Cyrihu, Bazeli dhe Gjeneva do të jenë qendrat më të prekura nga këto ndërprerje.

Sipas autoriteteve hekurudhore, shkaqet lidhen kryesisht me punimet e mirëmbajtjes dhe ndërtimet në infrastrukturën hekurudhore, të cilat janë të nevojshme për të garantuar siguri dhe efikasitet në trafikun afatgjatë, shkruan The Local.

Pasagjerët këshillohen të kontrollojnë paraprakisht oraret dhe të marrin parasysh ndryshimet e mundshme në itineraret e tyre, veçanërisht ata që udhëtojnë për qëllime turistike apo pune në rajonet fqinjë, transmeton albinfo.ch.

Zvicra po përjeton një transformim të dukshëm në strukturën drejtuese të korporatave të saj: për herë të parë, gati gjysma e posteve të larta menaxheriale në kompanitë më të mëdha të vendit mbahen nga shtetas të huaj, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas një raporti të ri, 49 për qind e drejtuesve të korporatave në Zvicër janë jozviceranë, një përqindje që përshkruhet si “e paprecedentë”. Për më tepër, kjo shifër rritet edhe më shumë kur bëhet fjalë për punësimet e reja – 63 për qind e tyre janë shtetas të huaj.

Të huajt janë të pranishëm sidomos në pozitat kyçe të kompanive më të mëdha dhe më të njohura në Zvicër, si Novartis, Roche dhe Nestlé, të cilat veprojnë globalisht dhe kërkojnë talente me përvojë ndërkombëtare, shkruan The Local.

Ky trend reflekton një tendencë gjithnjë e më të theksuar të ndërkombëtarizimit në tregun zviceran të punës, veçanërisht në sektorët e teknologjisë, farmacisë dhe industrisë ushqimore. Ekspertët theksojnë se ky zhvillim është një pasqyrim i natyrës globale të ekonomisë zvicerane dhe nevojës për kompetenca të larta menaxheriale që kalojnë kufijtë kombëtarë, transmeton albinfo.ch.