Në Kantonin e Vaud, 8,598 fëmijë ishin nën mbikëqyrjen e shërbimeve të mbrojtjes së fëmijëve vitin e kaluar. Ky numër është në rritje të vazhdueshme, ndërsa disa zëra denoncojnë një politikë të ashpër ndaj disa prindërve. Përballë mungesës së burimeve dhe prindërve të pakënaqur, punonjësit socialë janë nën presion të vazhdueshëm.

Punonjësit socialë për mbrojtjen e të miturve (ASPM) shpesh herë duhet të marrin vendime jashtëzakonisht delikate. Ata janë rreth 80 të diplomuar në HES (Edukatorë të Trajnuar Profesionalisht) në kantonin e Vaud, të cilët janë në vijën e parë për të vlerësuar – kryesisht përmes intervistave – nëse prindërit janë neglizhentë ose madje dhunues ndaj fëmijëve të tyre dhe nëse ata janë ende të aftë të kujdesen për ta, transmeton albinfo.ch.

“Herë pas here është e vështirë të dëgjohet pikëpamja jonë. Disa prindër mund të jenë në mohim të vështirësive, dhe ndonjëherë zhvillohet një përballje mes nesh dhe tyre,” tha Michaël Rouiller, punonjës social në ASPM, në lajmet e 19:30.

Punonjësit socialë ndonjëherë përballen me kërcënime. Po ashtu, edhe punëdhënësi i tyre, Drejtoria e Përgjithshme për Fëmijët dhe Rininë (DGEJ), shpesh është nën sulm.

Rasti i vogëlushes Bénédicte

Një shembull tjetër që ka rënë në sy së fundmi është rasti i vogëlushes Bénédicte, e cila u vendos në një shtëpi kujdesi disa ditë pas lindjes, për shkak të sjelljes së nënës, që u vlerësua si problematike në disa aspekte.

“Për çdo simptomë, do të largojmë fëmijët nga prindërit. Dhe pastaj nuk do t’i japim vetes mundësinë për të rishikuar situatën rregullisht,” thotë Eric Rochat, ish-këshilltar i shtetit liberal në Vaud.

Në maj të vitit 2024, Gjykata Federale mbështeti vendimin e DGEJ-së, por e kritikoi për të drejtat e pamjaftueshme të vizitave që iu ishin dhënë nënës.

Sipas Eric Rochat, ky është një shembull i një problemi sistematik. “Ne nuk duam të marrim asnjë rrezik,” vëren ai, duke folur për çështjen e Bénédicte.

Interesi më i mirë i fëmijës

Siç sugjeron Eric Rochat, a është qëndrim më i ashpër DGEJ-ja pas çështjes së babait dhunues në vitin 2018? Pas këtij skandali që tronditi opinionin dhe zbuloi dobësitë e asaj që ende quhej Shërbimi i Mbrojtjes së Rinisë (SPJ), ishin ndërmarrë reforma të thella.

A ka ardhur kjo në pikën e zbatimit të një tolerancë zero ndaj prindërve? Manon Schick kundërshton këtë dhe siguron se dosjet “rishikohen shumë rregullisht”. Drejtoresha e DGEJ-së vëren gjithashtu se, ndonëse kjo mund të akuzohet për ndërhyrje të tepërt, po ashtu mund të thuhet se ndodhin raste kur ndërhyrja është e pamjaftueshme.

Ajo thekson se veprimet e DGEJ-së janë udhëhequr nga “interesi më i mirë i fëmijës”, i cili natyrisht mund të “përplaset ndonjëherë me interesin e prindërve”. Në rastet kur bashkëpunimi është i vështirë me prindërit, Manon Schick kujton se drejtësia është e përfshirë. “Prindërit gjithmonë kanë mundësinë të ankohen” kundër një rekomandimi të DGEJ-së.

Ngarkesë e madhe me fëmijët për t’u mbrojtur

Megjithatë, numri i fëmijëve që mbikëqyren në kantonin e Vaud është në rritje të vazhdueshme. Ata ishin 8,598 vitin e kaluar. Prej tyre, 88% përfitonin mbështetje socio-educative në shtëpi, ndërsa 12% ishin të vendosur në institucione apo në familje pritëse.

Marrja e përgjegjësisë për të gjithë ata është një sfidë e madhe. Për shkak të mungesës së vendeve të pritjes dhe edukatorëve, disa fëmijë duhet të vendosen në spitale. Kjo përkeqëson frustrimin e prindërve dhe asistentëve socialë.

“Duhet t’u japim mundësinë të bëjnë vërtet punën e tyre, ose të marrim përgjegjësinë të pranojmë se një pjesë e fëmijëve nuk do të mbrohen,” thotë Letizia Pizzolato, sekretare sindikale në SSP.

“Imagjinoni nëse prisni të takoni fëmijën tuaj pas një ndarjeje dhe duhet të prisni muaj të tërë për të marrë shërbime për mbështetje të të drejtave të vizitave,” ilustron Michaël. “E konsideroni këtë si diçka të papranueshme.” Asistenti social shpreh keqardhjen për këtë situatë, ku kolegët shpesh dorëzohen.

Fluks i lartë punonjësish

Për shkak të fluksit të lartë të punonjësve në ASPM, ekuacioni është i thjeshtë, sipas Letizia Pizzolatos: “Duhet t’u japim mundësinë të bëjnë punën e tyre, ose të marrim përgjegjësinë të pranojmë se disa fëmijë nuk do të mbrohen. Ky është një realitet i paçmuar dhe rëndon në supe të profesionistëve.”

Shtimi i fondeve për mbrojtjen e fëmijëve

Vitin e kaluar, Këshilli i Shtetit ndau një ndihmë shtesë prej 80 milionë frangash për mbrojtjen e të miturve. Ky ndihmë, e shpërndarë mbi katër vjet, ka sjellë përmirësime, të cilat Letizia Pizzolato i përshëndet. Megjithatë, ajo paralajmëron se janë ende përpjekje të mëdha që duhet të bëhen për të mbyllur plotësisht “hendekun”.

Një grua zvicerane është refuzuar të hyjë në Shtetet e Bashkuara, pavarësisht se kishte dokumentet e nevojshme. Ky rast ka shkaktuar shqetësim në Departamentin Federal të Punëve të Jashtme (EDA), i cili ka ndërhyrë te ambasada amerikane në Bern për të protestuar ndaj këtij trajtimi.

Sipas EDA-s, arsyeja e refuzimit mbetet e paqartë dhe nuk jepen detaje mbi statusin e gruas, nëse ishte turiste, udhëtare biznesi apo mbajtëse e një karte gjelbër. Ky rast është pjesë e një trende të rritjes së refuzimeve të turistëve dhe shkencëtarëve nga SHBA që prej ardhjes në pushtet të Presidentit Donald Trump, transmeton albinfo.ch. EDA ka këshilluar qytetarët zviceranë që të informohen paraprakisht për kërkesat e hyrjes në SHBA përmes Ambasadës amerikane në Bern, pasi shkeljet e rregullave mund të çojnë në deportim ose arrestim.

Për më tepër, udhëtimet nga Zvicra për në SHBA kanë pësuar një rënie prej 26% në mars të vitit 2025, një tendencë që është lidhur ngushtë me administratën Trump.

Një analizë e realizuar nga laboratori kantonal i Basel-Stadt zbuloi se shumë produkte kozmetike të përdorura në berberhane janë të pasigurta. Nga 55 produkte të kontrolluara në kantonet Bern, Aargau, Solothurn, Basel-Landschaft dhe Basel-Stadt, 31 dolën jo në përputhje me rregulloret, ndërsa 17 u ndaluan nga shitja dhe përdorimi.

Produktet më të zakonshme të testuara ishin xhel për flokë, shampo, ngjyra për flokë dhe mjekër. Sipas kimistit kantonal Yves Parrat, produktet janë zgjedhur sipas një metodologjie me bazë rreziku dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht gjendjen e përgjithshme të tregut, transmeton albinfo.ch.

Problematika me produktet jashtë Evropës

Shumë nga produktet e ndaluara përmbanin konservues ose aromatizues të ndaluar në Zvicër dhe BE. Parrat theksoi se kozmetika e prodhuar jashtë Evropës është shpesh problematike për shkak të mungesës së ligjeve të rrepta dhe kontrollit të dobët të produkteve që shiten online. Një rast i rëndë ishte një bojë për mjekër nga Kina, që nuk kishte etiketa informuese dhe përmbante substanca të rrezikshme, përfshirë një ngjyrues me potencial të lartë alergjik dhe një papastërti të mundshme kancerogjene.

Rreziqet shëndetësore

Preservativët dhe aromatizuesit e ndaluar mund të shkaktojnë reaksione në lëkurë si ekzema. Gjithashtu, disa produkte përmbajnë mbetje të substancave toksike për shkak të proceseve të papërfunduara të prodhimit. Megjithatë, lista e produkteve jo në përputhje nuk do të publikohet për shkak të kufizimeve ligjore. Publikohen vetëm paralajmërime publike për produkte që përbëjnë rrezik serioz, si në rastin e bojës së mjekrës.

Këshillë për konsumatorët

Parrat rekomandon që klientët të informohen për origjinën e produkteve para se t’i blejnë në berberhane. Produktet zvicerane dhe evropiane në përgjithësi kanë një nivel të lartë sigurie, ndryshe nga ato që vijnë nga vende me legjislacion më pak të rreptë.

Manon Ducry, luleshitëse dhe pronare e dyqanit La Graminée në Lugnorre (FR), tregon për vështirësitë që po përjetojnë luleshitësit e pavarur për shkak të rritjes së çmimeve.

Kjo e diel, kur kremtohet Dita e Nënës, është një ditë e rëndësishme jo vetëm për familjet, por edhe për bizneset e luleve, që zakonisht përjetojnë rritje të shitjeve. Megjithatë, pas buqetave shumëngjyrëshe dhe vitrinave të dekoruara, fshihet një realitet jo gjithmonë i lehtë, transmeton albinfo.ch.

“Na është ulur xhiroja rreth 20% brenda një viti. Kjo është shumë,” shprehet Manon Ducry në një intervistë për edicionin e lajmeve të orës 12:30 të së dielës. “Njerëzit po heqin dorë nga blerja e luleve më shpejt se nga çdo produkt tjetër,” vëren ajo.

“Çdo muaj kam një javë orë shtesë”

Me tre vite eksperiencë si pronare dyqani, Manon tregon se ëndrra për të pasur një biznes të sajin nuk është gjithmonë rozë. “Kam një vit që punoj në 120% të kapacitetit,” thotë ajo, duke shtuar se i numëron orët për të pasur një ide më të qartë mbi ngarkesën. “Në përgjithësi, çdo muaj punoj një javë më shumë se norma,” shton ajo.

“Pas çdo luleje ka shumë punë,” thekson Manon. “Njerëzit nuk e kuptojnë gjithmonë vlerën e një luljeje të vetme.” Pavarësisht përkushtimit dhe javëve intensive, ajo e ka të vështirë të nxjerrë një rrogë mujore, pasi kostoja e jetesës është rritur dhe lulet janë kthyer në një luks për shumëkënd.

5 deri në 6% e xhiros vjetore nga Dita e Nënës

Si shumë luleshitës të tjerë, Manon mbështetet shumë te Dita e Nënës këtë vit. Ajo e përshkruan si “festa e vitit”, një ditë të gëzueshme për luleshitësit, e cila sjell rreth 5 deri në 6% të xhiros vjetore.

Edhe pse kushtet janë shpesh sfiduese, Manon nuk mendon të ndryshojë profesion. Për të, është “profesioni më i bukur në botë”: “Ne përcjellim mesazhe dhe emocione.”

Atmosfera në Bazel është e tensionuar para fillimit të Eurovision Song Contest (ESC). Rreth 1,300 oficerë policie nga e gjithë Zvicra janë vendosur në gatishmëri. Aktivistët pro-Palestinë duan të ndalojnë pjesëmarrjen e Izraelit dhe kërkojnë protesta të mëdha pa leje. Sllogani i tyre është: “Eskalon për Palestinën”,  një thirrje që nuk duket të jetë për protesta paqësore. Më 6 maj, Nemo kërkoi gjithashtu përjashtimin e Izraelit, duke thënë se lufta e Izraelit në Gaza është “përgjithmonë në kundërshtim me vlerat që Eurovision thotë se mbështet  paqen, bashkimin dhe respektin për të drejtat e njeriut.”

Ndërkohë, qeveria e qytetit të Bazelit mbron lirinë e shprehjes: “Protesta paqësore lejohet në tubime. Njerëzit mund të shprehin mendimet e tyre për çdo gjë që i shqetëson,” tha Drejtoresha e Sigurisë, Stephanie Eymann, për revistën online Bajour.

Tubimi i refuzuar

Megjithatë, një demonstratë që kishte për qëllim të qëndronte kundër antisemitizmit gjatë Eurovision, e planifikuar për më 15 maj në Claraplatz, është anuluar. Sipas kërkesës, organizatorët kishin për qëllim të flisnin kundër antisemitizmit “në sektorin kulturor dhe në përgjithësi.” Ata donin të dërgonin një mesazh kundër urrejtjes që po i drejtohej Yuval Raphael, kandidatit izraelit të Eurovisionit dhe mbijetues i masakrës së Hamas më 7 tetor 2023. Organizatorët, të cilët dëshirojnë të mbeten anonimë për arsye sigurie, e përshkruajnë veten si një grup të lirë individësh hebrenj dhe jo hebrenj nga Bazeli, Zyrihu, Berna dhe Freiburg (Gjermani), transmeton albinfo.ch.

Pas një hetimi të hollësishëm, Policia e Kantonit të Bazelit ka arritur në përfundimin se demonstrata e planifikuar mund të paraqesë një kërcënim konkret për sigurinë dhe rendin publik. “Lidhja tematike me Eurovision, së bashku me tensionet politike aktuale, paraqet një rrezik të shtuar për shpërndarje, kundër-demonstrata ose përleshje,” thuhet në letrën e refuzimit të policisë së Bazelit, të cilën Blick e ka siguruar.

A ishte problemi lokacioni?

Në përgjigje të një kërkese, policia kantonale shpjegoi refuzimin si vijon: Ndërsa ngjarjet e ESC po zhvillohen paralelisht, demonstratat brenda “perimetrit të ngjarjes” janë përgjithësisht të ndaluara për arsye sigurie, përfshirë Claraplatz. Ky shesh ndodhet në mes të “Boulevardit ESC”, i cili lidh vendet e ngjarjeve të ESC në qendrën e ekspozitave dhe Barfüsserplatz. Megjithatë, refuzimi i kërkesës nuk përmend asnjë shqetësim për lokacionin ose perimetrin e ngjarjes.

Organizatorët thonë se ata konfirmuan për policinë të enjten e kaluar se ishin të gatshëm ta mbajnë tubimin në një lokacion tjetër në Bazel. Aplikanti nuk u përgjigj në telefon sepse ishte në rrugë me biçikletë. Refuzimi i kërkesës mbërriti të premten. Policia nuk ka komentuar këtë llogari.

Atmosferë e tensionuar

Një bisedë me tre gra hebreje nga Bazeli konfirmon se atmosfera është e tensionuar. “Ka një ndjenjë frike,” tha një grua zvicerane e moshës pesëdhjetë vjeçare për Blick. “Mendoj se Zvicra nuk e ka kuptuar ende plotësisht se çfarë po vjen.” Ajo nuk e sheh skenën palestineze lokale si veçanërisht të dhunshme sipas standardeve ndërkombëtare, por ka frikë se forca më radikale mund të mbërrijnë nga Franca dhe Gjermania. Ajo gjithashtu kritikon Nemon: “Nemo kërkon përfshirjen, por në të njëjtën kohë ai do të përjashtojë këngëtarin izraelit.” Antisemitizmi është rritur përgjithësisht, madje edhe jashtë Eurovision dhe protestave pro-Palestinë.

“Po bëhet gjithnjë e më kërcënues për ne,” tha një grua izraelite. Ajo nuk do të flasë hebraisht në qendër të Bazelit gjatë Eurovision. Putin kritikohet kryesisht për politikat ruse, ndërsa hebrenjtë në mbarë botën kritikohet për politikat izraelite. Një grua tjetër e re po mendonte të merrte pjesë në një shfaqje publike me një flamur izraelit, por tani nuk e di nëse të rrezikojë. Dilemës është: “Nga njëra anë, ne jemi të shqetësuar për sigurinë tonë personale, por nga ana tjetër, nuk duam të përjashtohemi nga hapësirat publike.”

Ndërkohë që diskutimet dhe tensionet vazhdojnë, qyteti i Bazelit mbetet në vëmendje, ndërsa protestuesit, si dhe qytetarët e zakonshëm, përballen me sfidat e një situate të ndërlikuar dhe të pasigurt.

Sipas një sondazhi të publikuar nga SonntagsZeitung, një në shtatë të rritur në Zvicër ka qenë viktimë e mashtrimeve në internet. Një e treta e tyre kanë humbur më shumë se 1,000 franga.

Ky sondazh është realizuar nga Instituti Sotomo për llogari të siguruesit AXA gjatë periudhës shkurt-mars dhe përfshiu 1,706 persona. Sipas të dhënave, vetëm një e treta e viktimave të mashtrimeve kibernetike e kanë raportuar rastin në polici. Edhe nga ata që kanë humbur më shumë se 1,000 franga, vetëm 46% kanë bërë kallëzim.

Të rinjtë më të ekspozuar

Statistikat zyrtare tregojnë një rritje të ndjeshme të këtij lloj krimi. Vetëm vitin e kaluar janë regjistruar mbi 59,000 vepra penale të lidhura me internetin. Por, për shkak se shumë viktima nuk paraqesin kallëzim, numri real i mashtrimeve mund të jetë shumë më i lartë.

E habitshme është se të rinjtë rezultojnë të jenë më të prekur se të moshuarit. Kjo shpjegohet pjesërisht me faktin që të rinjtë bëjnë më shumë blerje online dhe janë më të ekspozuar. Mashtrimet më të shpeshta ndodhin përmes “dyqaneve të rreme” në internet (38% e rasteve), të ndjekura nga “phishing” ose vjedhja e identitetit përmes email-eve (33%), transmeton albinfo.ch.

Një sfidë për shoqërinë

Më shumë se tre të katërtat e të anketuarve besojnë se kriminaliteti kibernetik përbën sfida serioze për shoqërinë. Ata janë veçanërisht të shqetësuar për sulmet kibernetike ndaj infrastrukturës së ndjeshme (47%), mashtrimet në internet (44%), manipulimin e opinionit publik dhe profilet e rreme (44%).

Nga ana tjetër, më pak shqetësim shfaqet për varësinë teknologjike të vendit ndaj multinacionalëve të huaj (17%), ndikimin e teknologjisë në jetën shoqërore (18%) apo në shëndetin mendor (16%).

Shumica dërrmuese kërkon ndalim të rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç

Rreth 80% e zviceranëve mbështesin ndalimin e përdorimit të rrjeteve sociale nga fëmijët nën moshën 16 vjeç, sipas pjesës tjetër të sondazhit nga Instituti Sotomo. Një e treta e prindërve thonë se nuk janë në gjendje të mbrojnë fëmijët nga rreziqet online.

Ka gjithashtu kërkesa për më shumë mbrojtje dhe kufizime për fëmijët. Gati katër nga pesë të anketuar mendojnë se telefonat celularë duhet të ndalohen në shkolla, ndërsa 85% e tyre besojnë se fëmijët nuk janë mjaftueshëm të informuar për rreziqet në internet.

Australia është vendi i parë që ndaloi qasjen e fëmijëve nën 16 vjeç në platforma si TikTok dhe Instagram. Një propozim i ngjashëm është paraqitur së fundmi edhe nga kryeministri i Zelandës së Re.

Në Zvicër, dy postulate të fundit i kanë kërkuar Këshillit Federal të shqyrtojë mundësinë e kufizimit të aksesit të të rinjve në rrjetet sociale. Gjithashtu, po diskutohet edhe një ndalim i mundshëm i përdorimit të telefonave inteligjentë në shkolla.