Rritje e shpenzimeve ushtarake në vitin 2024

Shpenzimet ushtarake botërore kanë arritur një shifër rekord prej 2,7 bilionë dollarësh në vitin 2024, duke shënuar një rritje prej 9,4% krahasuar me vitin e kaluar.

Ky është viti i dhjetë radhazi që shpenzimet për ushtri janë në rritje, por asnjëherë kaq shumë që pas fundit të Luftës së Ftohtë. Rreth 100 shtete kanë rritur shpenzimet e tyre për mbrojtje në krahasim me vitin 2023, me një fokus të veçantë në Evropë dhe Lindjen e Mesme, ku konflikte si ai në Ukrainë dhe Gaza kanë nxitur këtë rritje, sipas Institutit të Stokholmit për Studimet e Paqes (SIPRI), shkruan DW dhe transmeton albinfo.ch.

Në Evropë, Gjermania ka luajtur një rol të madh në këtë zhvillim. Shpenzimet ushtarake të këtij vendi u rritën për të tretin vit radhazi, duke arritur në 88,5 miliardë dollarë amerikanë – një rritje prej 28% në krahasim me vitin 2023. Kjo e ka çuar Gjermaninë në vendin e katërt për nga shpenzimet më të larta ushtarake në botë, pas SHBA-së, Kinës dhe Rusisë, dhe për herë të parë që nga ribashkimi, ajo është vendi me shpenzimet më të larta ushtarake në Evropën Perëndimore. Ky trend është i lidhur ngushtë me fondin special prej 100 miliardë eurosh për Bundeswehr, miratuar në vitin 2022, që synon të adresojë mungesat e mëdha në ushtrinë gjermane.

Edhe vendet e tjera evropiane kanë rritur ndjeshëm shpenzimet e tyre për mbrojtje. Polonia ka investuar 31% më shumë, duke arritur në 4,2% të PBB-së për mbrojtje, më shumë se çdo shtet tjetër anëtar i NATO-s. Suedia, pas anëtarësimit në NATO, ka rritur shpenzimet e saj për 34%, duke arritur në 12 miliardë dollarë amerikanë për mbrojtje, transmeton albinfo.ch.

Në Lindjen e Mesme, Ukraina ka shpenzuar një përqindje të madhe të PBB-së së saj për mbrojtje – rreth 34%, duke u bërë vendi me barrën më të madhe ushtarake në botë. Nga ana tjetër, Rusia ka rritur shpenzimet për forcat e saj të armatosura me 38%, duke arritur në 149 miliardë dollarë.

Në SHBA, shpenzimet ushtarake mbeten më të lartat në botë, me një total prej 997 miliardë dollarësh. Një pjesë e madhe e këtyre fondeve është alokuar për modernizimin e aftësive ushtarake dhe arsenalit bërthamor për të ruajtur një avantazh strategjik ndaj Rusisë dhe Kinës.

Po ashtu, Kina ka vijuar modernizimin e ushtrisë së saj, me një buxhet prej 314 miliardë dollarësh për vitin 2024, dhe Japonia ka rritur shpenzimet e saj ushtarake me 21%.

Në Lindjen e Mesme, Izraeli ka rritur shpenzimet për ushtrinë e tij me 65%, duke arritur në 46,5 miliardë dollarë, për shkak të përshkallëzimit të konfliktit me Hezbollahun dhe luftës në Rripin e Gazës, transmeton albinfo.ch.

Austri: Rënie e ndërtimit të banesave

Industria e ndërtimit në Austri po përjeton një rënie të ndjeshme, për shkak të pasigurisë ekonomike dhe faktorëve të tjerë të jashtëm, si inflacioni dhe normat e larta të interesit. Ndërtimi i banesave ka rënë ndjeshëm në të gjithë vendin, me një numër të vogël apartamentesh të reja që po ndërtohen në krahasim me vitet e kaluara, shkruan ORF dhe transmeton albinfo.ch.

Në Vorarlberg, për shembull, vitin e kaluar u ndërtuan vetëm 2 450 apartamente, një rënie e konsiderueshme krahasuar me 4 681 apartamentet e ndërtuara në vitin 2021. Kjo është një ulje e ndjeshme dhe numri më i vogël i apartamenteve të ndërtuara në këtë rajon në 15 vitet e fundit. Ky trend është evident edhe në pjesën tjetër të Austrisë. Sipas statistikave, ndërtimi i 31 200 apartamenteve të reja u miratua në vitin 2024, duke shënuar një rënie në krahasim me vitin rekord 2017, kur u miratuan 40 000 apartamente.

Rënia e kërkesës për pasuri të paluajtshme, pasiguria ekonomike dhe rregullat e rrepta për dhënien e kredive janë disa nga arsyet kryesore që kanë ndikuar në këtë situatë. Sidoqoftë, ka edhe një shpresë për industrinë e ndërtimit, pasi rregullorja KIM pritet të skadojë pas më shumë se dy muajsh, çka mund të lehtësojë procesin e marrjes së kredive për ndërtim dhe të stimulojë kërkesën për apartamente e shtëpi, transmeton albinfo.ch.

Shpenzimet e kujdesit shëndetësor në Zvicër u rriten me 2.4% në vitin 2023

Shpenzimet për kujdesin shëndetësor në Zvicër vazhdojnë të rriten, duke arritur rreth 94 miliardë franga në vitin 2023, një rritje prej 2,4% krahasuar me vitin e kaluar sipas të dhënave të publikuara nga Zyra Federale e Statistikave (FSO). Për vitin 2024, FSO parashikon një rritje të mëtejshme prej 3%, duke e çuar vlerën totale të shpenzimeve shëndetësore në rreth 97 miliardë franga, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Mbi 60% e shpenzimeve për kujdesin shëndetësor janë financuar nga familjet zvicerane. Gjatë vitit 2023, familjet private kontribuan rreth 22% të kostove nga xhepat e tyre, ndërsa 40% e kostove u mbuluan përmes primeve të sigurimit shëndetësor. Kostot e mbetura u përballuan nga kantonet.

Një rritje e ndjeshme u shënua në vitin 2023 në kostot e shërbimeve të ofruara nga spitalet dhe zyra mjekësore, të cilat u rritën me 6% krahasuar me vitin 2022. Ndërkohë, shpenzimet për ilaçet dhe pajisjet terapeutike u rritën më ngadalë, me një rritje prej 3,4%, transmeton albinfo.ch.

Protestat në Gjermani: Thirrje për mbylljen e kufijve dhe ndalimin e ndihmës për Ukrainën

Mijëra njerëz dolën në rrugët e qyteteve e qytezave në mbarë Gjermaninë gjatë fundjavës, duke kërkuar kontrolle të rrepta kufitare dhe ndërprerjen e mbështetjes financiare për Ukrainën. Protestat, të organizuara nga grupi i ri Gemeinsam für Deutschland (Së bashku për Gjermaninë), u shoqëruan me kundër-demonstrata, përleshje me policinë dhe arrestime në disa rajone; shkruan The Local dhe transmeton albinfo.ch.

Në Weimar, në landin e Turingisë — një bastion i ekstremit të djathtë dhe partisë AfD — mbi 1 000 persona morën pjesë në protestë, ku ndër folësit ishte edhe një ekstremist i njohur vendas. Paralelisht, rreth 850 qytetarë u mobilizuan në një kundër-demonstratë të organizuar nga Aleanca Qytetare e Weimarit Kundër të Djathtës.

Në Dortmund, rreth 800 persona protestuan, ndërsa kundër-demonstruesit numëroheshin nga 300 deri në 500, sipas vlerësimeve të policisë. Situata ishte edhe më e tensionuar në Karlsruhe, ku 200 pjesëmarrës të Së bashku për Gjermaninë u përballën me mbi 1 000 kundër-protestues. Në qytete me prirje të majtë, si Hamburgu dhe Berlini, pjesëmarrja e protestuesve ishte dukshëm më e ulët krahasuar me numrin e kundër-demonstruesve; transmeton albinfo.ch.

Aferdita Gashi – Mbi 50 medalje dhe një zemër që sfidon kufijtë

Në një botë ku ëndrrat shpesh mbeten peng i vështirësive, Aferdita Gashi është një shembull i shkëlqyer se me vullnet, pasion dhe këmbëngulje, çdo kufi mund të kapërcehet.

E lindur në Prishtinë dhe e vendosur në Zvicër që prej vitit 1991, Aferdita ka ndërtuar  jo vetëm një jetë të re, por edhe një emër të respektuar në botën e sportit amator. Nënë e tri vajzave, bashkëshorte dhe mbi të gjitha sportiste me shpirt të pashtershëm, ajo frymëzon çdo ditë me dhjetëra gra për të besuar tek forca e tyre.

Një rrugëtim nga pasioni i fëmijërisë tek medaljet ndërkombëtare

Dashuria për vrapimin lindi natyrshëm, në rrugicat e Kosovës, ku si fëmijë, Aferdita nuk mund të ndalte së vrapuari. Por ishte vetëm një dekadë më parë që ajo vendosi ta shndërrojë këtë pasion në një mision personal: të sfidojë vetveten dhe të thyejë barrierat, në çdo pistë ku vrapon.

Sot, Aferdita numëron mbi 50 medalje të fituara në garat më të njohura të Zvicrës dhe rajonit. Në garën e Winterthurit, ajo përfundoi 10 kilometra për vetëm 45 minuta, duke zënë vendin e tretë mes 500 pjesëmarrëseve. Në Maratonën e Bazelit që u mbajt dje më 27.04.2025 ajo u rendit e 13-ta në mesin e  2.500 pjesëmarrës, duke dëshmuar se pasioni nuk njeh kufij. Basler Frauenlauf është pjesë e “Frauenlauf Cup”, një seri garash të dedikuara grave që do të vazhdojnë në qytetet Winterthur më 22 qershor dhe Bregenz më 28 qershor. Kjo seri synon të promovojë aktivitetin fizik dhe bashkësinë mes grave në të gjithë rajonin.

“Nuk ka rëndësi koha që shënon, rëndësi ka guximi për të mos u ndalur,” – thotë ajo, me një shkëlqim në sy që vetëm sportistët e vërtetë e kanë.

Një koleksion medaljesh dhe emocionesh

Në maratonat e Luzernit, Cyrihut, Bernës, Winterthurit dhe garat “Trail Run” në Alpet zvicerane dhe austriake, Aferdita nuk ka mbledhur vetëm medalje, por edhe histori frymëzimi. Çdo medalje, një histori djersë, buzëqeshjeje dhe triumfi personal.

Mbi të gjitha, ajo është një zë që i fton gratë shqiptare të zgjohen, të ecin përpara dhe të sfidojnë veten.

Një thirrje e hapur: Ejani dhe zbuloni forcat tuaja!

Aferdita Gashi është shqiptarja e vetme që përfaqëson aktivisht komunitetin e grave shqiptare në këto gara prestigjioze. Por ajo nuk dëshiron të mbetet e vetme në këtë rrugëtim.

“Unë dua t’i shoh motrat shqiptare duke garuar krah meje! Nuk ka rëndësi nëse ecni apo vraponi – rëndësi ka të niseni, të bëni hapin e parë drejt një personaliteti më të fortë dhe më të qëndrueshëm,” është mesazhi i saj.

Në maratonat ku bashkohen mbi 10 mijë pjesëmarrës për kauza të ndryshme shoqërore, Aferdita ëndërron të shohë edhe më shumë emra shqiptarë – të bashkuar në forcë, në guxim, në jetë.

Sporti si rrugë drejt lirisë

Për Aferditën, sporti është shumë më tepër sesa një aktivitet fizik. Është një mënyrë jetese, një mjet për të ndier lirinë dhe për të ndërtuar një version më të fortë të vetvetes.

“Luftoni për veten tuaj! Besoni te forca që keni brenda. Edhe një hap, edhe një frymëmarrje, edhe një ëndërr – të gjitha janë tuajat. Vraponi drejt lirisë dhe mos ndalni kurrë. Sporti është vetë liria!” – është mesazhi i saj i fuqishëm për të gjitha gratë shqiptare.

Aferdita Gashi, pjesëmarrëse e  komunitetit #meinfrauenlauf, gjithashtu thekson rëndësinë e fuqizimit të grave përmes sportit dhe bashkëpunimit. Ajo shprehet se: “Asgjë nuk funksionon pa gratë”! Komuniteti #meinfrauenlauf dhe atmosfera e veçantë e garës për gra janë të veçanta dhe unike në Zvicër.  Ku besohet fuqishëm se çdo grua mund të arrijë shumë, dhe çdo pjesëmarrëse ka mundësinë të gjejë distancën dhe kategorinë që i përshtatet më së miri.

Për komunitetin e #meinfrauenlauf, rëndësi nuk jo vetëm lëvizja, por dhe kënaqësia që vjen nga vrapimi dhe ecja, duke krijuar një ambient ku çdo grua është e mirëpritur dhe ku secila mund të arrijë qëllimet e veta. “Ne nuk jemi fituese, kemi një komunitet që mbështet njëra-tjetrën. Në vijën e finishit, çdo pjesëmarrëse pritet si një kampione, sepse të gjitha janë fituese në këtë rrugëtim.”- shprehet Aferdita Gashi

Aferdita Gashi bën thirrje për të gjitha gratë që të bashkohen dhe të përjetojnë këtë mundësi të jashtëzakonshme, sepse, siç thotë ajo, “të jesh pjesë e #meinfrauenlauf është një përvojë që nuk harrohet!”

Një frymëzim që vazhdon të ndriçojë

Aferdita Gashi nuk është thjesht një vrapuese. Ajo është një frymëzim, një shembull se si vendosmëria, përkushtimi dhe besimi mund të lëvizin botën. Në vijën e finishit të çdo gare, ajo nuk është vetëm një fituese – ajo është dëshmi reale se fuqia e një gruaje mund të ndryshojë gjithçka.

Për Albinfo.ch: Luljeta Ademi

albinfo.ch
albinfo.ch
albinfo.ch
albinfo.ch
albinfo.ch

Austri: Grupi i profesionistëve kërkojnë zgjerim të rregullores për punën e rëndë

Pas vendimit të koalicionit për të përfshirë infermierët në rregulloren e “punës së rëndë” në Austri, thirrjet për zgjerimin e kësaj mase janë shtuar ndjeshëm. Kryqi i Kuq dhe Shoqata Mjekësore kërkojnë që qeveria të mos ndalet vetëm te infermierët, por të përfshijë edhe grupe të tjera profesionale që kryejnë punë fizikisht dhe psikologjikisht të lodhshme, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Ministrja e Çështjeve Sociale, Korinna Schumann (SPÖ), e cilësoi këtë hap si një “shenjë respekti” për infermierët dhe një “arritje të madhe”, duke theksuar rëndësinë e njohjes së stresit fizik dhe emocional në këtë profesion. Megjithatë, sipas Shoqatës Mjekësore, dallimi ndërmjet mjekëve të spitaleve dhe infermierëve në klasifikimin e punës së rëndë është i padrejtë dhe i paarsyeshëm. “Njëri nuk mund të punojë pa tjetrin,” tha përfaqësuesi i Shoqatës, Harald Mayer, në një intervistë për programin Ö1 të premten.

Një kërkesë të ngjashme ka paraqitur edhe Kryqi i Kuq. Presidenti Gerald Schöpfer theksoi se stresi fizik dhe psikologjik në shërbimin e shpëtimit është shpesh i nënvlerësuar, dhe e mbështeti këtë thirrje me një peticion që tashmë ka mbledhur pothuajse 9 000 nënshkrime, transmeton albinfo.ch.

Sindikata e Punonjësve Privatë (GPA) gjithashtu kërkon zgjerim të mëtejshëm. Kryetarja Barbara Teiber apeloi që rregullorja të përfshijë edhe punonjësit që kujdesen për persona me aftësi të kufizuara, si dhe ata që punojnë në shërbimet mobile të kujdesit dhe mirëqenies së fëmijëve e të rinjve.

Ministria e Çështjeve Sociale deklaroi se është e vetëdijshme për vështirësitë që përballojnë shumë grupe profesionale dhe premtoi shqyrtimin e gjithë Rregullores së Punës së Rëndë. Megjithatë, rregullorja e re pritet të hyjë në fuqi në fillim të vitit 2026.

Ndërkohë, zëdhënësi i të Gjelbërve për çështjet e shëndetësisë, Ralph Schallmeiner, kërkoi që rregulloret të bëhen realisht të arritshme dhe të përmirësohen kushtet e përditshme të punës për stafin shëndetësor. Ai paralajmëroi se shumë profesionistë po largohen nga sektori për shkak të ngarkesës së madhe fizike dhe kushteve jo të favorshme të punës, transmeton albinfo.ch.

Tarifat amerikane rrisin rrezikun e papunësisë në Zvicër

Që kur Shtetet e Bashkuara vendosën tarifa prej 31 përqind për importet nga Zvicra, ndikimi i parë në industrinë zvicerane ka filluar të ndihet. Një numër i vogël kompanish zvicerane kanë kërkuar tashmë kompensim për punë me kohë të shkurtër – një masë mbrojtëse që parashikon që sigurimi i papunësisë të mbulojë përkohësisht një pjesë të kostove të pagave për bizneset e prekura nga orët e reduktuara të punës, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Ky sistem synon të parandalojë humbjen masive të vendeve të punës, si pasojë e ndërprerjeve të pashmangshme dhe afatshkurtra të aktivitetit ekonomik.

Megjithëse deri më tani vetëm disa kompani kanë ndërmarrë këto hapa, autoritetet paralajmërojnë për një përkeqësim të situatës. Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) pret që numri i aplikimeve për kompensim të punës me kohë të shkurtër të rritet ndjeshëm në javët e ardhshme, ndërsa pasojat e tarifave amerikane fillojnë të godasin më fort eksportuesit zviceranë.

Industria zvicerane, veçanërisht sektori i orëve, farmaceutikës dhe makinave precize, shihet si më e rrezikuar nga këto masa tregtare të reja, transmeton albinfo.ch.

CDU dhe CSU shpallin të hënën emrat për kabinetin e ri qeveritar

Pak më shumë se një javë para zgjedhjes së planifikuar të Friedrich Merz si Kancelar, Unioni CDU/CSU do të paraqesë të hënën emrat për postet ministrore. Krahas kësaj, CDU pritet të miratojë zyrtarisht marrëveshjen e re të koalicionit në një konferencë të vogël partie, pasi CSU e kishte aprovuar dokumentin në fillim të këtij muaji, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas marrëveshjes së arritur me partnerët e koalicionit, CDU dhe SPD do të kenë nga shtatë ministri secila, ndërsa CSU do të mbajë tri poste ministrore nga gjithsej 17.

Raportime të pakonfirmuara të mediave sugjerojnë se Johann Wadephul nga CDU do të emërohet Ministër i Jashtëm, ndërsa ish-deputetja e CDU-së, Katherina Reiche, pritet të marrë drejtimin e Ministrisë së Ekonomisë. Karin Prien nga Schleswig-Holstein është përmendur si kandidate për Ministre të Arsimit.

Nga ana tjetër, politikani i CSU-së, Alexander Dobrindt, pritet të marrë postin e Ministrit të Brendshëm, duke u bërë përgjegjës për çështjet e imigracionit dhe sigurisë së brendshme. Nina Warken nga Baden-Württemberg mund të emërohet Ministre e Shëndetësisë, ndërsa Thorsten Frei, kreu i grupit parlamentar të Unionit, përflitet si drejtuesi i ardhshëm i Kancelarisë.

Duke folur për programin Berlin Direkt të ZDF, Sekretari i Përgjithshëm i CDU-së, Carsten Linnemann, nuk konfirmoi as nuk mohoi këto spekulime. “Do ta mësoni nesër në mëngjes,” deklaroi ai, duke lënë të hapura pritshmëritë deri në njoftimin zyrtar, transmeton albinfo.ch.

Panairi “Vjena 2025“, bashkoi bizneset e trojeve shqiptare

Kompani të shumta shqiptare nga Austria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Lugina e Preshevës ishin pjesëmarrëse në panairin e bizneseve shqiptare në Austri, i cili u mbajt më 26 prill në Vjenë.

Ky panair u organizua për të pestën herë dhe u mbajt nën organizimin e Rrjetit të Bizneseve Shqiptare në Austri.

Në panairin “Vjena 2025” u prezantuan një numër i madh firmash nga të gjitha fushat, duke përfshirë ndërtimtarinë, gastronominë, IT, median, patundshmërinë dhe shumë të tjera.

Panairi, i cili u hap në orën 10:00 dhe përfundoi në orën 18:00, u ndoq nga një numër i madh bashkatdhetarësh dhe miqsh austriakë. Të pranishëm ishin deputeti i Parlamentit Austriak, Andreas Minnich—i cili njëkohësisht është edhe kryetar i shoqatës “Miqësia Kosovë–Austri”—pastaj ambasadori i Shqipërisë në Austri, Fate Velaj, i ngarkuari me punë në Ambasadën e Republikës së Kosovës në Austri, z. Albinot Bimbashi, dhe kryetari i Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare në Finlandë, Omer Nura. Gjatë ditës, panairin e vizitoi edhe eurodeputeti austriak Lukas Mandl.

 

Albinfo.at ishte e pranishme dhe ka marrë disa prononcime nga të pranishmit.

Yll Blakaj, kryetar i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare në Austri dhe pronar i kompanisë “Blakaj Fenster & Türen GmbH”, ka thënë për Albinfo.at se panairet e tilla hapin rrugë të reja për bashkëpunim mes njëri­tjetrit dhe janë mundësi e mirë për plasimin e prodhimeve kosovare drejt tregut evropian.

“Është një kënaqësi e madhe që në evente të tilla takohemi me biznese të ndryshme shqiptare, qoftë nga trevat tona shqiptare, por edhe me biznese nga Evropa. Siç shihet, ekonomia në mbarë botën prej tri vjetësh është në recesion, ndërsa ne, si Rrjet i Bizneseve, po mundohemi të motivojmë bizneset me takime të tilla frytdhënëse, duke iu dhënë një mundësi shtesë, sidomos prodhuesve nga vendlindja që synojnë tregun evropian”, theksoi kryetari Blakaj.

Safet Krasniqi, nga kompania “Metag GmbH” dhe kryetar i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare për Vjenë, theksoi se panairi ka krijuar ura të reja bashkëpunimi ndërmjet bizneseve në Austri e Kosovë.

“Ky është përvjetori i pestë i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare që organizohet në Vjenë, dhe edhe njëherë u vërtetua se bizneset kanë nevojë të rrinë së bashku. Jemi të lumtur me vijueshmërinë e këtij panairi, sepse si pjesëmarrja e mysafirëve, ashtu edhe prezantimi i bizneseve ishin në nivelin e duhur. U krijuan miqësi të reja, kontakte dhe bashkëpunime të reja. Prandaj ky organizim ishte një sukses jo vetëm për Rrjetin e Bizneseve Shqiptare, por edhe për gjithë komunitetin tonë në Austri”, theksoi Safet Krasniqi, i cili në këtë panair u prezantua me kompanitë “Metag GmbH” dhe “Jobsmentor.eu”.

 

Të suksesshëm këtë panair e kanë quajtur edhe dy bashkëpronarët e kompanisë “Hekuri GmbH”, Armend Mehmeti dhe Astrit Hasani,

“Një panair i organizuar mirë dhe me shumë mysafirë. Meqë ne jemi të njohur në segmentin e ndërtimit të shtëpive familjare, kishte shumë të interesuar nga komuniteti ynë të cilët pyesnin apo kërkonin oferta dhe bashkëpunime për ndërtimin e shtëpive të tyre” thonë Armendi dhe Astriti.

“Marku Steuerberatung”  është zyre për këshillime tatimore e cila është e krijuar vetëm pak ditë më parë nga Mark Marku. Pjesëmarrjen në këtë panair, Marku e  e vlerëson si një mundësi të mirë për t’u njohur me kompani të tjera shqiptare. “Kjo është pjesëmarrja ime e parë në këtë panair dhe unë jam shumë i lumtur me interesimin e kompanive shqiptare që shprehen dëshirën për të bashkëpunuar në të ardhmen me ta”, thotë ai.

 

 

Në panair të pranishëm ishin edhe vëllezërit Nuri dhe Adri Bugari të cilët u prezantuan me kompaninë e tyre “Auto Bugari GmbH”.

“Ne marrim pjesë gjithmonë, Është një aktivitet shumë i mirë i cili na mundëson të njohim njerëz të ri, biznese të reja por edhe klientë të ri. E vlerësojmë shumë këtë eveniment dhe do të jemi të pranishëm edhe në të ardhmen”, thonë vëllezërit Bugari.

 

Në mesin e shumë kompanive që kishin ardh nga Kosova për të qenë pjesë e këtij panairi, ishte edhe kompania “A-Z Izolime”.

“AZ – IZOLIME është një kompani inovative me seli në Gjakovë, Fokusi ynë është në përpunimin e mëtejshëm të materialeve me cilësi të lartë si PIR dhe lesh guri për të krijuar produkte izoluese të klasit të parë. Duke përdorur teknologjitë më të fundit dhe proceset e prodhimit me precizion të lartë, ne pozicionohemi si ofrues kryesorë në industri” thotë për albinfo.at, Engjell Duzhmani teksa shton: “Kjo ishte hera e parë që erdhëm enkas për këtë panair dhe besoj se, pas depërtimit të materialit tonë tashmë në tregun e Zvicrës, po besojmë që shumë shpejt do të jemi të pranishëm edhe në tregun e Austrisë”, nënvizoi Duzhmani.

 

Ndërkohë Omer Nura. kryetar i Rrjetit Global të Biznseve Shqiptare në Finland, pasi përgëzoj Rrjetin e Austrisë që mban frymën e bashkëpunimit mes vete në këtë kohë krize ekonomike, ai njoftoi se me  16-17 maj në Prishtinë do të mbahet konferenca e ardhshme ekonomike ku pritet të marrin pjesë rreth 400 biznese shqiptare nga mbarë bota.

Omer Nura dhe Yll Blakaj

Lufta tregtare amerikane kërcënon rëndë ekonominë e Nidwaldenit

Lufta e re tarifore e nisur nga presidenti amerikan, Donald Trump, mund të ketë pasoja të rënda për kantonin e vogël zviceran të Nidwaldenit. Me mbi 40 % të eksporteve të tij të orientuara drejt Shteteve të Bashkuara në vitin 2023, Nidwalden është kantoni më i varur nga tregu amerikan. Në qendër të kësaj varësie qëndron Pilatus Aircraft Ltd., kompania që gjeneron pothuajse gjysmën e të ardhurave të saj nga SHBA-ja, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Në një kohë kur SHBA-ja po aplikon një tarifë bazë prej 10 % mbi shumicën e importeve dhe deri në 25 % mbi çelikun, aluminin dhe automjetet, Pilatus dhe rajoni përballen me sfida të mëdha. Në skenarin më të keq, nga korriku mund të vendoset një tarifë shtesë prej 31 % për produktet zvicerane.

Pilatus, e cila punëson gati 3 000 njerëz në Stans dhe është punëdhënësi më i madh në kanton me 45 000 banorë, ndodhet në qendër të kësaj stuhie. Kompania, që vitin e kaluar raportoi një rritje të shitjeve prej 11 % dhe një fitim prej 243 milionë frangash zvicerane, ka parë sukses të jashtëzakonshëm në tregun amerikan me avionin shumëfunksional PC-12, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, tarifat mund të krijojnë një disavantazh të madh krahasuar me konkurrentët amerikanë si Textron Aviation, që operon në Kansas. Për të amortizuar ndikimin, Pilatus ka investuar në një fabrikë montimi përfundimtar në Broomfield, Kolorado, dhe planifikon investime të tjera në SHBA në vitet e ardhshme.

“Pilatus Aircraft Ltd. ka një prani globale dhe është prekur, si shumë kompani të tjera zvicerane, nga politika tarifore e SHBA-së,” deklaroi Othmar Filliger, drejtor i Ekonomisë i Nidwaldenit, për Blick. Ai konfirmon se kantoni është në kontakt të ngushtë me kompaninë dhe se përkushtimi për të mbështetur Pilatus dhe të gjithë sektorin e biznesit mbetet prioritet.

Autoritetet kantonale shpresojnë që bisedimet midis qeverisë zvicerane dhe administratës amerikane të çojnë në një zgjidhje që do të shmangte ndikimet më të këqija. Filliger nënvizon se përmirësimi i atraktivitetit të Nidwaldenit si vendndodhje biznesi është një detyrë e vazhdueshme, dhe përmend projektin për modernizimin e Aeroportit Buochs si një hap kyç për të ardhmen ekonomike të kantonit, transmeton albinfo.ch.

Rritet numri i refugjatëve që kërkojnë strehim në kisha në Gjermani

Një numër gjithnjë e më i madh refugjatësh në Gjermani po i drejtohen kishave për mbrojtje nga deportimi, kanë njoftuar përfaqësues të Kishës Protestante në Gjermani (EKD), shkruan DW, transmeton albinfo.ch.

Sipas një zëdhënëseje të EKD-së, numri i kërkesave për azil në kisha është rritur ndjeshëm në shumë rajone, duke arritur deri në katërfishim në disa vende, si pasojë e presionit në rritje për dëbime. Megjithatë, për shkak të kërkesës së lartë, shumë prej këtyre kërkesave nuk mund të miratohen, duke lënë shumë refugjatë të pambrojtur përballë veprimeve të autoriteteve.

Tensionet janë shtuar, pasi qeveria e re gjermane, nën kancelarin e ardhshëm Friedrich Merz nga Unioni Kristian Demokrat (CDU), ka paralajmëruar politika më të ashpra ndaj azilkërkuesve, përfshirë shtimin e deportimeve, një proces që kishte shënuar rënie gjatë vitit 2020.

Dietlind Jochims, kryetare e Komitetit Ekumenik Gjerman për Azilin e Kishës, ka theksuar se frika dhe pasiguria në mesin e refugjatëve me status të pasigurt kanë çuar në një rritje të ndjeshme të kërkesave për mbrojtje në kisha. Vetëm në tremujorin e parë të vitit 2025, 617 azilkërkues gjetën strehim në kisha, krahasuar me 604 në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, sipas të dhënave të Zyrës Federale për Migracionin dhe Refugjatët (BAMF), transmeton albinfo.ch.

Praktika e strehimit të refugjatëve në kisha bazohet në traditat humanitare dhe të krishtera, megjithëse nuk ka një bazë të fortë ligjore. Ajo synon të ofrojë mbrojtje të përkohshme, duke mundësuar rivlerësimin e rasteve të azilit dhe kërkimin e alternativave ligjore.

Shumica e rasteve lidhen me të ashtuquajturin “Regullin e Dublinit”, ku refugjatët që kanë aplikuar për azil në një shtet tjetër të BE-së priten të deportohen atje. Megjithatë, thirrjet për masa më të rrepta po e vështirësojnë gjithnjë e më shumë edhe këtë formë të mbrojtjes.

Në disa raste të viteve të fundit, refugjatët janë dëbuar edhe nga ambientet e kishave, ndërsa zyrtarët e kishës janë përballur me sanksione për mbështetjen e tyre ndaj azilkërkuesve.

Pavarësisht sfidave, EKD-ja ka mbrojtur fuqishëm strehimin e refugjatëve në kisha. Në një broshurë të publikuar së fundi, komisioneri protestant për refugjatët, Christian Stäblein, theksoi se azili në kishë jepet vetëm pas një shqyrtimi të kujdesshëm dhe si një mjet i fundit për të ofruar shpresë për ata në nevojë, transmeton albinfo.ch

Çmimet në Kosovë rriten para shtrenjtimit zyrtar të energjisë elektrike

Çmimet e produkteve dhe shërbimeve në Prishtinë kanë nisur të rriten ndjeshëm, ndërsa paralajmërimet për shtrenjtimin e energjisë elektrike pritet të thellojnë edhe më tej këtë trend, shkruan KOHA, transmeton albinfo.ch.

Aktualisht, në disa furra të kryeqytetit, një bukë tashmë kushton 80 centë, ndërsa kafeja në shumicën e kafeneve është vështirë të gjendet nën çmimin prej 1 euro. Përfaqësues të bizneseve thonë se ky është vetëm fillimi i një vale të re shtrenjtimi.

Sipas Hysen Sogojevës, kryetar i Odës së Hotelerisë dhe Turizmit, rritja e çmimeve është rezultat i drejtpërdrejtë i paralajmërimeve për shtrenjtimin e energjisë elektrike. “Veç kanë filluar diku, kafja ka filluar të bëhet 1 euro e 30 centë, apo 1 euro e 40 deri në 1 e 50. Në momentin kur shtrenjtohet shërbimi, normal që klientela zvogëlohet,” tha Sogojeva, duke shtuar se bizneset, që sipas tij nuk kanë mbështetje nga shteti, po përballen me vështirësi edhe më të mëdha, transmeton albinfo.ch.

Nga kjo situatë më së shumti po goditen qytetarët. Viktor Sopi, një qytetar nga Prishtina, u ankua për rritjen e vazhdueshme të çmimeve në të gjitha fushat. “Jo vetëm në furra dhe markete, po çdokund po i ngrenë çmimet. Punëtorët e shkretë po punojnë me paga të ulëta, ndërsa çmimet po rriten çdo ditë,” u shpreh ai, duke kritikuar mungesën e rritjes së të ardhurave për qytetarët.

Selatin Kaçaniku nga Shoqata “Konsumatori” vlerëson se çmimet janë rritur qysh në momentin kur është paralajmëruar shtrenjtimi i rrymës. “Në momentin kur qeveria dhe ZRrE-ja e kanë paralajmëruar ngritjen e çmimit të energjisë, është dashur të dalin edhe me masa parandaluese për frenimin e çmimeve,” theksoi ai.

Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRrE) më 16 prill vendosi që nga 1 maji çmimi i energjisë elektrike të rritet mesatarisht për 16.1 për qind. Ky vendim nxiti protesta dhe reagime, mirëpo përfundimisht mbeti në fuqi, transmeton albinfo.ch.

Lufta tarifore e Trump godet rëndë eksportet zvicerane, disa kantone në rrezik më të madh

Lufta e re tregtare e nisur nga presidenti amerikan Donald Trump po kërcënon rëndë ekonominë eksportuese të Zvicrës, duke goditur në mënyrë të pabarabartë kantonet e vendit. Ndërsa një tarifë bazë prej 10% tashmë aplikohet për shumicën e importeve në SHBA, Trump ka paralajmëruar një tarifë të re prej 31% për produktet zvicerane, nëse deri në fillim të qershorit nuk arrihet një marrëveshje, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Eksportet zvicerane të orëve, çokollatës dhe ilaçeve janë veçanërisht të rëndësishme për tregun amerikan, por ndikimi i tarifave ndryshon ndjeshëm nga një kanton në tjetrin. Sipas të dhënave të Zyrës Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare, Basel-Stadt është më i ekspozuari, duke dërguar në SHBA 16.1 miliardë franga nga gjithsej 84.6 miliardë franga eksporte. Industria farmaceutike, e përqendruar në këtë kanton me gjigantë si Roche dhe Novartis, përbën pjesën më të madhe të eksporteve dhe, për momentin, është e përjashtuar nga tarifat.

Megjithatë, sektori i orëve zvicerane, i rëndësishëm për kantonet e Gjenevës, Jurës, Neuchâtelit, Schaffhausenit dhe Bernës, është ndër më të prekurit. “Industria e orëve po vuan më shumë nga tarifat”, tha Tim Reinicke nga Instituti Federal Zviceran i Kërkimeve Ekonomike (KOF). Përkeqësimi i konsumit në SHBA dhe Kinë ka intensifikuar krizën në tregjet e orëve luksoze, transmeton albinfo.ch.

Industria e makinerive dhe metaleve, që ka fortesa në St. Gallen, Cyrih, Aargau dhe Zvicrën Qendrore, gjithashtu po përballet me kërcënime. Megjithatë, Reinicke thekson se humbjet në SHBA mund të zbuten pjesërisht nga rritja e investimeve në Evropë, sidomos në Gjermani.

Ndërkohë, kantoni i Nidwalden, i varur nga eksportet e avionëve të Pilatus Aircraft AG në SHBA (41% e eksporteve), është veçanërisht i ekspozuar. Tarifat e reja mbi çelikun dhe aluminin mund të rëndojnë edhe më shumë këtë sektor industrial.

Ndikim negativ pritet edhe për delikatesat zvicerane si djathi, çokollata dhe kafeja. Eksportuesit nga kantonet e Vaudit dhe Fribourgut, ku prodhohen produkte si Gruyère dhe kapsulat Nespresso, mund të përballen me ulje të kërkesës për shkak të çmimeve më të larta në tregun amerikan, transmeton albinfo.ch.

Nga 1 maji, kufiri Kosovë-Shqipëri kalohet pa kontrolle kufitare

Pika kufitare e Morinës ka regjistruar fluks të lartë udhëtarësh këtë fundjavë, si në hyrje ashtu edhe në dalje. Të dhënat e fundit nga Dogana e Morinës tregojnë se deri në mesditën e së shtunës kanë hyrë në territorin e Shqipërisë 4,291 shtetas dhe 2,036 mjete, shkruan RTSH, transmeton albinfo.ch.

Në të njëjtën kohë, në drejtim të Kosovës janë regjistruar 3,834 shtetas dhe 1,967 mjete që kanë kaluar kufirin. Ndër udhëtarët nuk mungojnë as qytetarët nga Shqipëria që kanë zgjedhur të kalojnë fundjavën në Kosovë.

Për të përballuar fluksin, autoritetet doganore kanë vënë në funksion të gjitha sportelet, duke punuar me intensitet të shtuar për të shmangur pritjet e gjata gjatë kontrollit në kufi.

Ndërkohë, bëhet e ditur se nga 1 maji, rikthehet marrëveshja mes Kosovës dhe Shqipërisë për kalimin e kufirit pa kontrolle, transmeton albinfo.ch.

Integrimi i emigrantëve: Si mund të përballet Evropa me sfidën e saj të popullsisë

Popullsia e Evropës po plaket dhe ajo do të zvogëlohet në shumë vende. Një nga çelësat për të mbështetur shoqëritë dhe ekonomitë do të jetë integrimi i emigrantëve në fuqinë punëtore, thotë autori i një studimi të ri.

Popullsia e Evropës po ndryshon

Popullsia e Bashkimit Evropian pritet të bjerë në mënyrë të vazhdueshme nga viti 2026 për shkak të më pak lindjeve dhe emigracionit që nuk kompenson më rënien e lindshmërisë.

Megjithatë, do të ketë dallime të mëdha në pjesë të ndryshme të Evropës, sipas një punimi të botuar nga Bruegel, një institut kërkimor për politikat ekonomike në Bruksel.

Një tjetër prirje kyçe në ndryshimin e popullsisë së Evropës është se do të ketë një përqindje më të lartë të të moshuarve në vitet në vijim.

“Deri në vitin 2050, 35 për qind e popullsisë së BE-së parashikohet të jetë mbi 65 vjeç. Kjo krahasohet me vetëm 21 për qind në vitin 2022, kështu që po vjen vërtet një ndryshim thelbësor,” thotë David Pinkus, bashkëpunëtor i Bruegel dhe bashkëautor i hulumtimit.

“Pjesa me rritje më të shpejtë të popullsisë janë ata mbi 85 vjeç, gjë që sjell sfida specifike për politikat sociale si kujdesi afatgjatë,” shton ai.

Katër grupe shtetesh

Në punimin e tyre, David Pinkus dhe Nina Ruer analizuan dy faktorët kryesorë të ndryshimit të popullsisë në Evropë, ndryshimin midis numrit të lindjeve dhe vdekjeve (ndryshimi natyror) dhe ndryshimin midis numrit të njerëzve që lëvizin në vendet evropiane dhe atyre që largohen (imigrimi dhe emigracioni).

Ata i klasifikuan vendet e BE-së në katër grupe bazuar në historinë e tyre të imigracionit. Si Evropa Perëndimore (përfshirë Austrinë, Gjermaninë, Francën, Belgjikën, Holandën, Luksemburgun dhe Irlandën) dhe Evropa Veriore (Danimarka, Suedia dhe Finlanda) kaluan nga rajonet e emigrimit në rajonet e imigrimit në vitet 1950.

Evropa Jugore (Italia, Spanja, Portugalia, Greqia, Qipro dhe Malta), historikisht një rajon emigracioni, filloi të përjetonte imigrim të konsiderueshëm në vitet 1990, por u përball me një valë të re largimesh rreth krizës financiare të vitit 2008.

Evropa Lindore (Polonia, Çekia, Sllovakia, Hungaria, Estonia, Letonia, Lituania, Kroacia, Sllovenia, Rumania dhe Bullgaria) ishte e mbyllur për emigracionin gjatë Luftës së Ftohtë dhe përjetoi një valë të madhe emigracioni që nga anëtarësimi në BE.

“Në nivel rajonal, ndryshimi natyror do të jetë negativ në të katër grupet e vendeve dhe migrimi neto do të jetë pozitiv,” tha Pinkus për The Local, përcjell albinfo.ch.

“Megjithatë, në lindje dhe jug ndryshimi total i popullsisë do të jetë ende negativ. Kjo është për shkak të ndryshimit të lartë negativ natyror të popullsisë dhe migrimit neto relativisht të ulët…ndërsa në jug është për shkak të ndryshimit shumë të lartë negativ natyror të popullsisë, por edhe migrimit pozitiv mjaft të fortë neto,” shtoi ai.

Perspektiva demografike në lindje veçanërisht është “shqetësuese”, thotë raporti, pasi “rënia e shpejtë e popullsisë ka shumë të ngjarë të shkaktojë mungesë të fuqisë punëtore dhe stagnim ekonomik” dhe kjo do të shoqërohet me “ikjen e trurit dhe migrimin e lartë të individëve të rinj dhe të aftë”.

Rritja e popullsisë së Suedisë

Në nivel vendi, popullsia parashikohet të rritet deri në vitin 2050 në Austri, Spanjë, Suedi, Belgjikë, Qipro, Irlandë, Luksemburg, Maltë, Holandë, si dhe në Islandë dhe Norvegji.

Vetëm Suedia, Irlanda, Luksemburgu dhe Qiproja (dhe jashtë BE-së, Norvegjia dhe Islanda) pritet të kenë një rritje natyrore të popullsisë në periudhën 2023-2050, ndërsa migrimi neto parashikohet të rritet në të gjitha vendet, me përjashtim të Letonisë, Lituanisë dhe Rumanisë.

Franca dhe Gjermania do të jenë afër rritjes neto zero të popullsisë. Të gjitha vendet e tjera do të përballen me rënie të popullsisë.

Popullsia në plakje

Popullsia evropiane po plaket gjithashtu. Përqindja e njerëzve të moshës 85 vjeç e lart në BE do të dyfishohet, nga 3 përqind aktual në 6 përqind deri në vitin 2050 dhe gati 8 përqind deri në 2070. Të gjitha vendet anëtare të BE-së do të përjetojnë gjithashtu “rritje të konsiderueshme” në përqindjen e popullsisë së tyre 65 vjeç e lart deri në vitin 2050.

“Kjo është një arritje e madhe, por gjithashtu sjell sfida sepse një pjesë më e madhe e të moshuarve në krahasim me fuqinë punëtore do të thotë se do të ketë më shumë njerëz që do të kenë nevojë jo vetëm për pensione, por edhe për shërbime të kujdesit afatgjatë, dhe një grup më i vogël njerëzish që mund të ofrojnë këto shërbime”, tha Pinkus.

Forca më e vogël punëtore

Në të njëjtën kohë, 22 nga 27 vendet e BE-së do të shohin një rënie të popullsisë së tyre në moshë pune (20 deri në 64 vjeç), argumenton raporti.

Grupmosha nën 20 vjeç gjithashtu do të bjerë midis 2023 dhe 2050, përveç në Suedi, Maltë dhe Luksemburg. Kjo mund të çojë në “zhbalancime në tregun e punës” që mund të kompensohen nga njerëzit që punojnë më gjatë, pjesëmarrje më e lartë e grave në fuqinë punëtore dhe më shumë imigrim, thotë raporti.

Pabarazitë rajonale brenda vendeve gjithashtu ka të ngjarë të zgjerohen pasi zonat rurale do të jenë “më të cenueshme ndaj shpopullimit” për shkak të “mundësive të kufizuara ekonomike dhe punësimi dhe aksesit të pamjaftueshëm në shërbimet thelbësore si arsimi, kujdesi për fëmijët dhe kujdesi shëndetësor”.

Ndryshimet e politikave

“Ne e kemi shkruar këtë dokument me supozimin se qëllimi i ruajtjes së fuqisë aktuale të punës është i mirë dhe se rënia e popullsisë do të ishte e padëshirueshme”, sepse do ta bëjë të vështirë ruajtjen e strukturave aktuale të ekonomive dhe shoqërive evropiane, tha Pinkus.

Ky është gjithashtu pikëpamja e shumicës së qeverive të BE-së dhe Komisionit Evropian, thuhet në raport. Në këtë drejtim, autorët rekomandojnë që vendet e Evropës Perëndimore dhe Veriore të miratojnë politika për të mbështetur integrimin e emigrantëve në fuqinë punëtore dhe për zhvillimin rural.

Vendet jugore duhet të forcojnë politikat dhe mundësitë miqësore ndaj familjes për të rinjtë, si dhe të përmirësojnë integrimin e emigrantëve dhe infrastrukturën rajonale.

Vendet lindore duhet të përqendrohen në ruajtjen e talenteve, tërheqjen e emigrantëve në sektorët me mungesë të fuqisë punëtore dhe sigurimin e balancës punë-jetë për të rritur pjesëmarrjen e grave dhe punëtorëve të moshuar në fuqinë punëtore.

Reformat e pensioneve dhe tërheqja e më shumë njerëzve në sektorin e kujdesit afatgjatë do të jenë gjithashtu thelbësore, thotë Pinkus.

“Sektori i kujdesit afatgjatë sot mbështetet kryesisht në kujdesin informal, që do të thotë kujdesi brenda familjes shumë shpesh i ofruar nga gratë. Duhet të ketë më shumë mbështetje për kujdestarët informalë dhe do të jetë gjithashtu e rëndësishme të zvogëlohet mbështetja në kujdesin informal ose, pasi më shumë njerëz kanë nevojë për kujdes, gratë do të jenë veçanërisht të pafavorizuara”.

Pagat e larta shtetërore: 12 për qind rritje pagash në nivel federal – kjo së shpejti duhet të përfundojë

Në të ardhmen, ata që punojnë për qeverinë federale nuk duhet të fitojnë më shumë se ata në sektorin privat. Kjo është kërkesa e një propozimi të Jürg Grossen (GLP), i cili mbështetet nga Këshilli Federal dhe së shpejti do të paraqitet në Parlament.

Në një iniciativë të mbështetur gjerësisht, presidenti i GLP-së Jürg Grossen po bën thirrje për paga të bazuara në treg në nivel federal, duke argumentuar se pagat e larta të qeverisë federale po konkurrojnë me sektorin privat.

Në fakt, sipas studimeve nga Universiteti i Lucernit, një punonjës federal fiton mesatarisht 10,000 CHF, ose dymbëdhjetë për qind, më shumë se një person në një pozicion të krahasueshëm në sektorin privat.

Këshilli Federal e mbështet mocionin, por kritikat vijnë nga e majta. Këshilltarja Kombëtare e Gjelbër Katharina Prelicz-Huber e quan atë një “polemikë të pakëndshme” dhe kritikon studimin.

Pagat në qeverinë federale janë dukshëm më të larta se ato në sektorin privat. Mesatarisht, punonjësit federalë fitojnë dymbëdhjetë për qind më shumë se kolegët e tyre në pozicione të krahasueshme. Ky zbulim u konfirmua nga disa studime të kryera nga Universiteti i Lucernit, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Christoph Scheidegger, profesor i politikës ekonomike në Universitetin e Lucernit, tha për SonntagsZeitung se diferenca është mesatarisht 10,000 CHF. Kur ekstrapolohet në rreth 39,000 pozicione me kohë të plotë, kjo rezulton në një potencial kursimi vjetor prej rreth 390 milionë CHF.

Qeveria federale kritikon studimet e pagave nga Universiteti i Lucernit

Zyra Federale e Personelit kritikon studimet e vitit 2023 dhe 2024 të kryera nga Universiteti i Lucernit. Ata morën vlerësimet e dy ekspertëve të pavarur të pagave: “Bazuar në këtë analizë, ne nuk ndajmë rezultatet e studimeve të IWP,” tha zëdhënësi Anand Jagtap në përgjigje të një kërkese. Metodologjia dhe baza e të dhënave nuk janë të përshtatshme për rezultate domethënëse: “Ato janë shumë të papërpunuara”. Ai i referohet studimit të PWC të porositur nga qeveria federale.

Jürg Grossen, Këshilltar Kombëtar dhe President i GLP-së, tani dëshiron të eliminojë këtë hendek pagash. Mocioni i tij, i cili bën thirrje për paga “të bazuara në treg” në nivel federal, mbështetet nga përfaqësues të SVP, FDP dhe Partisë së Qendrës, madje edhe Këshilli Federal dëshiron të trajtojë pagat e nëpunësve të tij civilë. Në deklaratën e tij, ai shkruan se dëshiron të forcojë më tej “orientimin në treg” përmes përdorimit të kurbave të pagave dhe të heqë mekanizmat automatikë që lidhen me zhvillimin e pagave deri në fillim të vitit 2026.

“Sistemi i pagave synohet të jetë më i afërt me sistemet e pagave të kompanive të tjera,” tha Anand Jagtap, zëdhënës i Departamentit të Burimeve Njerëzore, kur u pyet. Megjithatë, pyetja e ndikimit financiar të këtij rregullimi mbetet pa përgjigje.

Sipas qeverisë federale, pagat nuk janë rritur më shumë se në sektorin privat gjatë dhjetë viteve të fundit. “Këshilli Federal nuk miratoi mocionin për të arritur kursime, por për të përmbushur më mirë kërkesën themelore të mocionit për pagimin e pagave të bazuara në treg,” tha Jagtap.

Jürg Grossen: “Përfitimet edhe pa paga më të larta”

Problemi, sipas Grossen, është se qeveria federale, me pagat e saj të larta, po konkurron me sektorin privat. Është veçanërisht e vështirë, nëse jo e pamundur, për kompanitë e vogla dhe të mesme të vazhdojnë me pagat administrative të financuara nga taksat: “Mund të harroni një pagë mesatare prej mbi 130,000 frangash në sektorin privat,” tha Grossen në përgjigje të një pyetjeje nga 20 Minuten. Me “të bazuara në treg”, ai do të thotë se pagat federale nuk duhet të jenë mesatarisht më të larta se ato në sektorin privat.

Edhe pa pagat më të larta, shteti ofron kushte të favorshme pune, për shembull, përsa i përket sigurimeve shoqërore, fondeve të pensioneve, kohës së pushimeve apo orarit të punës: “Shteti merr përsipër detyra të rëndësishme, nuk dua ta minimizoj këtë. Por ato nuk janë më të vlefshme se detyrat po aq kërkuese në sektorin privat, që prodhojnë vlerë të shtuar në treg”. Presidenti i partisë GLP është optimist në lidhje me votimin në Këshillin Kombëtar, jo më pak për shkak të debatit aktual shtrëngues rreth paketës së ndihmës të Këshillit Federal.

Katharina Prelicz-Huber: Kritika e studimit

Kritikat për mocionin e uljes së pagave vijnë nga e majta. Katharina Prelicz-Huber, një politikane e Partisë së Gjelbër në Këshillin Kombëtar, ka një histori sindikale si ish-presidente e Federatës Zvicerane të Personelit të Shërbimit Publik (VPOD). Kur kontaktohet, ajo e quan atë një “polemikë të pakëndshme” dhe kritikon studimin e Schaltegger për mungesën e një dallimi të qartë: “Në gradat e larta drejtuese, pagat në nivel federal janë më të ulëta se në sektorin privat.”

Prelicz-Huber tregon për një studim të porositur nga qeveria federale nga firma e auditimit PWC: “Ai vërteton se, në përgjithësi, pagat federale nuk janë më të larta se në sektorin privat.” Për më tepër, tregu nuk paguan automatikisht paga të drejta – krejt e kundërta: “Në segmentin më të ulët, shteti paguan më shumë dhe kjo është një gjë e mirë,” thotë ajo. Ata që pastrojnë duhet të paguhen mirë: “Sektori privat duhet të ndjekë shembullin këtu”.

Megjithatë, studimi i PWC tërheq gjithashtu kritika. Jürg Grossen kritikon faktin se krahason vetëm pagat e punonjësve të lartë federalë me ato të kompanive të mëdha, të listuara publikisht: “Ai injoron plotësisht ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, të cilat përbëjnë 99 për qind të të gjitha kompanive.”

Pesë lajmet që “përmblodhën” Zvicrën këtë javë

Mijëra emigrantë u kapën në Zvicër me pasaporta false dhe gjoba të larta prindërit mund të paguanin për nxjerrjen e fëmijëve nga shkolla – këto janë ndër lajmet që raportoi The Local këtë javë. Ju mund të kapni gjithçka në këtë përmbledhje javore.

Dhjetra emigrantë të paligjshëm erdhën në Zvicër duke përdorur një pasaportë false

Një numër në rritje i pasaportave të falsifikuara janë në qarkullim në Zvicër, që do të thotë se mbajtësit mund të kenë marrë leje qëndrimi zvicerane bazuar në këto dokumente të falsifikuara.

Një hetim i kryer nga transmetuesi publik SRF tregon se “mijëra” të huaj jetojnë në Zvicër ilegalisht, me pasaporta evropiane të falsifikuara.

Rrjetet kriminale, disa të identifikuara si me bazë në Turqi, falsifikojnë dhe shesin pasaporta të BE-së, të cilat, sipas kushteve të marrëveshjes së imigracionit që Berna ka me Bashkimin Evropian, u lejojnë mbajtësve të tyre të jetojnë dhe të punojnë në Zvicër.

Çfarë gjoba mund të prisni nëse largoni fëmijët nga shkolla?

Prindërit që kanë fëmijë në shkollat ​​publike në Zvicër janë të detyruar të sigurojnë që fëmijët të ndjekin mësimin sipas orarit të përcaktuar.

Disa shkolla zvicerane mbajnë një qëndrim të ashpër ndaj prindërve që i nxjerrin fëmijët nga klasa për të shkuar me pushime, ose për të zgjatur kohën e tyre të pushimeve.

Ka pasur raporte për gjoba prej disa qindra frangash që u janë shqiptuar prindërve, por kjo shumë nuk është e njëtrajtshme, duke ndryshuar nga një kanton në tjetrin.

A do të mësohen nxënësit zviceranë se si të gjuajnë?

Disa politikanë në Zvicër besojnë se të mësuarit për të qëlluar, si dhe si të trajtoni dhe kujdeseni në mënyrë të sigurt armët, duhet të jetë pjesë e kurrikulës së shkollave.

Kjo do të ishte në përputhje me kulturën e Zvicrës për zotërimin e përgjegjshëm të armëve, thonë ata.

Mirëpo, kundërshtarët janë kundër kësaj ideje, edhe pse qitja sportive dhe garat janë të zakonshme në vend, edhe në popullin tuaj, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Pse Zvicra vazhdon të ketë mungesë të banesave

Ekspertët paralajmërojnë se Zvicra do të vazhdojë të luftojë me një furnizim joadekuat të banesave për të përmbushur kërkesat e një popullsie në rritje.

Një nga arsyet është Ligji i rishikuar i Planifikimit Hapësinor.

Që kur ky ligj hyri në fuqi në 2014, është bërë gjithnjë e më e vështirë ndërtimi i apartamenteve të reja, veçanërisht në tokë të pazhvilluar, e cila mund të zonohet si bujqësore ose është e ndaluar për zhvilluesit për arsye të tjera.

Prandaj, po jepen më pak leje ndërtimi: 27 për qind më pak janë dhënë gjatë pesë viteve të fundit, “duke e bërë kërkesën për banesa të reja gjithnjë e më të vështira për t’u plotësuar”, sipas një analize të fundit nga kompania e pasurive të paluajtshme Wüest Partner.

Cyrihu dhe dy qytete të tjera zvicerane janë ende ‘më të zgjuarit’ në botë

Për të gjashtën herë radhazi, Indeksi i Qyteteve Smart 2025 i dha Cyrihut titullin e qytetit më të zgjuar në botë.

Dy të tjera – Gjeneva (vendi i 3-të) dhe Lozana (e 10-ta) – renditen gjithashtu lart në një sondazh, i cili analizoi 146 qytete anembanë globit.

Të tre zviceranët morën rezultate të larta për lehtësitë e tyre bazë, shërbimet shëndetësore, sigurinë, sistemin shkollor, riciklimin, angazhimin e qytetarëve dhe transportin publik.

Trajnim për blerjet e biletave në internet: “SBB nuk na merr në konsideratë ne të moshuarit”

Për të siguruar që askush të mos humbasë lidhjen, SBB ofron kurse trajnimi për të moshuarit në aplikacionin e saj.

Kursi është planifikuar për në orën 14:00 dhe fillon në orën 14:05. “Ne jemi pak vonë,” thotë udhëheqësi i kursit Willi Gasser. “Por kjo është tipike për SBB.” Shtatëmbëdhjetë qytetarë të moshuar janë ulur në dhomën Pro Senectute në Brunnen (Zvicër), 12 prej të cilëve thonë se e kanë kontrolluar tashmë orarin online. Atmosfera është e përqendruar, me fletore dhe smartfonë të shtrirë në tavolinat e pjesëmarrësve.

Në Brunnen, ka ende një sportel me staf, por pyetja është: për sa kohë? SBB aktualisht operon 115 qendra udhëtimi në të gjithë Zvicrën; Njëzet vjet më parë, kishte më shumë se dyfishi i këtij numri, në 262. Vetëm në fillim të vitit, rreth gjashtë sportele me staf u mbyllën në kantonin e Cyrihut. Edhe makina tradicionale e biletave duket se është në rrugëdalje në planin afatgjatë: katër nga pesë biletat janë blerë tashmë në internet, tha zyra e shtypit e SBB në përgjigje të një hetimi. Megjithatë, për vitet e ardhshme, do të vazhdojë të ketë “të paktën një makinë biletash në çdo stacion SBB”, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Edhe nëse blerja fizike do të mbahet, “Strategjia 2035” e organizatës së industrisë së transportit publik Alliance Swisspass fokusohet në blerjen e biletave dixhitale. Kalimi nga sportelet e biletave në telefonat inteligjentë mund të jetë veçanërisht sfidues për të moshuarit. Për këtë arsye, SBB, në bashkëpunim me Pro Senectute, po zhvillon “kurse trajnimi për të moshuarit” falas për mënyrën e përdorimit të aplikacionit të tyre; do të ketë rreth 100 këtë vit.

Këshilla nga profesionistët

“Kam pak siklet që jam këtu,” thotë një pjesëmarrëse e kursit, e cila për këtë arsye dëshiron të mbetet anonim. Ajo gjithmonë drejton makinën dhe është e mbingarkuar nga oraret e trenave. “Jo unë,” përgjigjet Doris Heini (67). Ajo nuk është as profesioniste në përdorimin e një smartphone, por: “Njerëzit e tjerë ndoshta nuk mund të bëjnë gjëra të tjera.” Heini e zbuloi kursin SBB krejt rastësisht – ajo fillimisht donte të merrte një kurs spanjisht. “Por padyshim që do të jetë i dobishëm kur të mos ketë më makina biletash.”

“Si mund të shkoj nga Brunnen në Erstfeld?” është detyra e parë. Gasser ofron menjëherë dy këshilla: “Nuk duhet të shqetësoheni për kapitalizimin”. Dhe: “Vetëm shkruani ‘Brunnen’, jo ‘Brunnen, Bahnhof’.” Nëse përfshini “Bahnhof”, kjo i referohet stacionit të autobusit, jo platformës. Ndërsa pjesëmarrësit kërkojnë lidhje me tren, Martin Müller dhe Hans-Peter Häderli – si Gasser, të dy punonjës në pension të SBB – ecin përreth dhe kontrollojnë nëse gjithçka po funksionon. “Kjo është ende e lehtë,” thotë një pjesëmarrës. “Po,” pranon një grua e ulur pranë saj. “Ende.”

Frika po bëhet realitet; standardi po rritet. Programi përfshin një orar me ekran me prekje, i cili i lejon përdoruesit të ruajnë destinacionet e përdorura shpesh, si dhe biletat EasyRide dhe Saver. Kur Gasser tregon se si aplikacioni ju lejon të përdorni edhe një hartë GPS për rrugën tuaj të ecjes, një zhurmë habie përshkon dhomën. “Uau! Kjo është çmenduri,” thërret një grua me flokë të shkurtër. “Por shkëlqyeshëm!”

Manuali i udhëzimeve i përfshirë

Adolf Hediger (81) dhe Hanny Arnold (78) ranë dakord njëzëri më pas se kursi ishte “shumë i mirë”. “Vetëm pak përnjëherë,” shtoi Hediger. Bota dixhitale është një territor i ri për ish-orarit dhe lexuesin e vjetër të Blick. Vetëm këtë javë, vajza e tij i dha atij smartfonin e tij të parë, dhe ai gjithashtu solli me vete në kurs paketimin dhe manualin e udhëzimeve. Hediger nuk ka një kompjuter; ai zakonisht blen një biletë me shumë udhëtime për trenin në sportelin e biletave.

Hanny Arnold beson se është e rëndësishme që të ofrohen kurse trajnimi; megjithatë, ajo e sheh gjithashtu shqetësuese që mbylljet e sporteleve të biletave praktikisht po i detyrojnë njerëzit të përdorin aplikacionin. “SBB nuk i merr në konsideratë të moshuarit,” thotë ajo, ndërsa Hediger dhe Doris Heini tundin kokën në pajtim. “Ata thjesht na thonë se çfarë duhet të mësojmë dhe çfarë duhet të bëjmë”. Të moshuarit janë mësuar të blejnë biletat e tyre në sportelin e biletave dhe të marrin informacione dhe oraret atje. Edhe përdorimi i makinerive të biletave është shumë për disa, ndërsa gishtat e të tjerëve nuk janë më mjaft të shkathët.

Shoqata e transportit publik jep gjithçka të qartë

“Transporti publik është një nevojë themelore. Ne kemi një mandat për të siguruar që të gjithë mund ta përdorin atë në çdo kohë, edhe pa një smartphone,” thotë Michaela Ruoss, zëdhënëse e medias për Alliance Swisspass. Megjithatë, është fakt se sportelet e biletave dhe makinat shitëse me staf po përdoren gjithnjë e më pak dhe janë të shtrenjta për t’u mirëmbajtur. Industria aktualisht po punon për opsionet alternative të shpërndarjes, të cilat ata po i diskutojnë me palët e interesuara si Pro Senectute, thotë Ruoss. “Në të ardhmen, kushdo që dëshiron mund të vazhdojë të udhëtojë në mënyrë anonime dhe pa celular”.

Zvicër: Dy shkolla private u mbyllën papritur: nxënës dhe mësues pa perspektivë

Dy shkolla private në Zvicër po mbyllin dyert, duke lënë stafin pa punë dhe dhjetëra nxënës pa zgjidhje të menjëhershme. Në Chur, Neue Tagesschule po mbyllet pas 31 vitesh aktivitet. Blick raporton, duke shpjeguar se ky është një vendim i papritur që përfshin 20 studentë dhe 9 punonjës, duke përfshirë gjashtë mësues, një sekretare, një kujdestar dhe një pastruese, transmeton albinfo.ch.

Drejtori Thomas Wäspe shpjegon se mbyllja ishte për shkak të rënies së regjistrimit dhe vështirësive financiare: “Ne thjesht kishim shumë pak studentë për vitin e ardhshëm shkollor.” Një vit në këtë shkollë të mesme private kushtonte 22500 franga. Pavarësisht konceptit inovativ arsimor – klasa të vogla, mësim i personalizuar, pa detyra shtëpie dhe vakte të përbashkëta – kërkesa rezultoi e pamjaftueshme. Situata është e ngjashme në Winterthur, ku shkolla private e artit CLRW mbylli papritur të pesë kampuset e saj në Zvicër (Winterthur, Cyrih, Bazel, Bernë dhe Lucern) me urdhër të zyrës së falimentimit.

Më shumë se 40 punonjës humbën punën dhe shumë studentë – të cilët po ndiqnin kurse në fotografi, pikturë, dizajn dhe arte pamore – e gjejnë veten pa diplomë, pa kartë raporti dhe në rrezik për të humbur 15,000 frangat që kishin paguar për vitin shkollor.

Të dyja mbylljet janë të lidhura me arsye ekonomike dhe demonstrojnë brishtësinë e sektorit të shkollave private në Zvicër, veçanërisht kur nuk ka regjistrim të mjaftueshëm.

 

 

 

Ky kanton zviceran ka zgjedhur për herë të parë kryetare të këshillit një grua

Kantoni zviceran i Appenzell Inner Rhodes ka zgjedhur për herë të parë një grua në krye të qeverisë lokale.

Angela Koller do të pasojë Roland Inauen si Landammann (ekuivalent me kryetar bashkie) dhe drejtoreshë të arsimit pas votimit të këshillit.

Angela Koller triumfoi ndaj tre konkurrenteve. Ndërsa dy prej tyre morën dukshëm më pak vota, ishte më afër mes Kollerit dhe kandidatit të shoqatës së rëndësishme tregtare kantonale. Në fund, megjithatë, Koller triumfoi edhe ndaj Pius Federer, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Ajo është juriste dhe prej disa vitesh është politikane në këshillin kantonal. Ashtu si Inauen, ajo është anëtare e shoqatës me ndikim të punonjësve të Appenzell. Ajo fillimisht do të marrë detyrën e kryetares së bashkisë.

Roland Dähler (Departamenti i Çështjeve Ekonomike), i cili aktualisht është anëtar i Komitetit të Etikës, u zgjodh si Landammann qeverisës. Dy zyrtarët kantonalë alternojnë çdo dy vjet si qeverisës të Landammann dhe Landammann në fuqi.

Trafik në të dy drejtimet: Një kilometër bllokim përpara portaleve të Gotthard

Përpara dy portaleve të tunelit rrugor Gotthard ka pasur sërish bllokime kilometërshe.

Në veri, vargu i makinave arriti një gjatësi prej rreth dhjetë kilometrash pak pas mesditës. Në orën 16:30, sipas TCS, ishte ende pesë kilometra e gjatë.

Koha e pritjes në drejtimin jugor ishte pak më pak se një orë në mbrëmjen e hershme. Hyrja e autostradës në Göschenen dhe Wassen janë mbyllur për të parandaluar trafikun e devijuar, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Për shkak të mbingarkesës, bllokime trafiku ka pasur edhe në rrugën kryesore përmes Urit. TCS rekomandoi vozitjen në jug përmes rrugës San Bernardino.

Sipas TCS, radha e automjeteve para Portalit Jugor Gotthard arriti një gjatësi prej tre kilometrash pak pas orës 17:00. Kjo korrespondon me një kohë pritjeje prej 30 minutash. Hyrja e autostradës Airolo ishte e mbyllur.

Bllokimi i trafikut kishte ndodhur tashmë të shtunën para dy portaleve dhe arriti një gjatësi deri në dymbëdhjetë kilometra në veri dhe deri në gjashtë kilometra në jug.

Zvicër: Eksperiment i ri i trenit diellor

Hekurudhat Federale të Zvicrës po eksperimentojnë me instalime të reja diellore – panelet do të vendosen në tokë, midis binarëve.

Ideja është se fuqia do të dërgohet në linjat tërheqëse.

Start-up, Sun-Ways, është i bazuar në kantonin Vaud. Ai thotë se sistemi mund të përdoret në të gjithë botën.

Ata gjithashtu theksojnë se ka shumë pak kundërshtime ndaj paneleve midis linjave hekurudhore, transmeton albinfo.ch.

Një seksion eksperimental është instaluar në kantonin Neuchâtel.

Panelet do të mbahen të pastra nga furçat e instaluara në fund të trenave.