Na ndiqni:
Koha e pritjes së qytetarëve për të dalë nga Kosova në pikën kufitare të Dheut të Bardhë arrin deri në 90 minuta, transmeton albinfo.ch.
Referuar të dhënave të fundit të Qendrës Kombëtare për Menaxhim Kufitar, pritje janë regjistruar edhe te Merdarë, ku ato arrijnë deri në 20 minuta.
Gjendja në pikat tjera është më e qetë dhe nuk raportohet për pritje.
Një avion i kompanisë ajrore me kosto të ulët “Wizz Air”, i cili ishte nisur dje nga Aeroporti Ndërkombëtar i Shkupit drejt Bazelit, është detyruar të kthehet menjëherë pas ngritjes, për shkak të një përplasjeje me një tufë zogjsh.
Sipas informacioneve nga mediat në Shkup, përplasja ka shkaktuar dëmtim në njërin prej motorëve të avionit. Bëhet fjalë për fluturimin me numër WZZ1KX në linjën Shkup-Bazel, i cili, pas një kohe të shkurtër në ajër, është kthyer në aeroportin e Shkupit dhe ka realizuar një ulje të sigurt, pa pasoja për pasagjerët dhe ekuipazhin.
Drejtori i M-NAV, Vladimir Risteski, në një prononcim për mediat, ka deklaruar se situata të tilla ndodhin herë pas here dhe, ndonëse për rastin konkret nuk ka dhënë më shumë detaje, ka bërë të ditur se do të ndërmerret një hetim për të përcaktuar shkakun dhe përmasat e dëmeve të shkaktuara.
Japonia ka regjistruar rënien më të madhe të popullsisë që nga fillimi i regjistrimeve moderne, me një ulje prej rreth 908 mijë banorësh gjatë vitit të fundit.
Sipas të dhënave të publikuara nga qeveria dhe raportimeve të mediave lokale, popullsia aktuale e vendit është 120.65 milionë, duke shënuar kështu vitin e 16-të radhazi me rënie demografike.
Ky proces matjeje ka nisur në vitin 1968, kur Japonia filloi të regjistronte të dhënat e popullsisë në formatin aktual. Autoritetet e vendit kanë paralajmëruar se periudha deri në vitin 2030 është vendimtare për të ndërhyrë dhe frenuar këtë trend shqetësues.
Në vitin 2024, parlamenti japonez miratoi një ligj të ri për stimulimin e lindshmërisë, i cili përfshin mbështetje të zgjeruar për fëmijët dhe përfitime më të mëdha për prindërit që marrin leje lindjeje.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se faktorë si martesat e vonshme, pasiguria financiare dhe mungesa e mbështetjes për prindërit që punojnë vijojnë të jenë sfida kryesore.
Sipas statistikave, në vitin 2023 Japonia shënoi normën më të ulët të lindshmërisë që nga viti 1947, kur filluan regjistrimet kombëtare për fertilitetin.
Ushqime tradicionale, veshje kombëtare, punime artizanale dhe produkte të freskëta vendore u prezantuan në panairin “Me zemër për Diasporën”, që u hap sot në sheshin “Nëna Terezë” në kryeqytet. Aktiviteti, i cili do të zgjasë dy ditë, është organizuar nga Oda Ekonomike e Kosovës dhe ka për qëllim fuqizimin e rolit të gruas në ekonomi e shoqëri.
Pjesëmarrëse në panair janë gra sipërmarrëse nga mbarë Kosova, të cilat përmes tezgave të tyre po promovojnë prodhimet tradicionale dhe punën artizanale, duke synuar njëkohësisht edhe tregun e diasporës që kthehet në vend gjatë muajve të verës.
“Muaji më i mbarë i vitit është kur diaspora është në Kosovë. Atëherë shes më shumë, sidomos turshi”, thotë Mihane Abdullahu nga Lipjani, pronare e biznesit “Duart e Vyera”, e cila në panair ka sjellë ëmbëlsira, turshi dhe gatime shtëpiake.
Panairi ka tërhequr edhe interesim nga vizitorë të shumtë, përfshirë bashkatdhetarë që kanë ardhur për pushime dhe e kanë mirëpritur këtë mundësi për të mbështetur prodhimet vendore.
Sipas të dhënave të fundit nga Agjencia e Statistikave të Kosovës, të publikuara në regjistrimin e vitit 2024, rreth 550 mijë qytetarë të Kosovës jetojnë jashtë vendit, kryesisht në Gjermani, Zvicër, Francë dhe Austri. Ky fluks i madh i mërgatës gjatë verës është një mundësi për rritje ekonomike, veçanërisht për gratë që merren me prodhim dhe tregti.
Në qendër të panairit është promovimi i ekonomisë së qëndrueshme të udhëhequr nga gratë, duke krijuar lidhje mes bizneseve lokale dhe konsumatorëve nga diaspora.
Kondicionerët janë ndër pajisjet që konsumojnë më shumë energji elektrike në shtëpi. Gjatë periudhave me nxehtësi ekstreme, përdorimi i tyre rritet ndjeshëm, duke krijuar presion mbi rrjetin elektrik dhe duke shtuar emetimin e gazrave që dëmtojnë mjedisin, sidomos nëse energjia prodhohet nga termocentrale që përdorin qymyr ose lëndë djegëse fosile. Çdo herë që ndezim kondicionerin, në mënyrë indirekte ndihmojmë në përkeqësimin e ndotjes dhe ndryshimeve klimatike, të njëjtat ndryshime që na detyrojnë ta përdorim më shumë.
Në verë, kur temperaturat kalojnë 35 gradë Celsius, kondicionerët bëhen pjesë e domosdoshme e jetës sonë. Ata na ofrojnë rehati dhe freski, shpeshherë duke qenë pajisja e parë që ndezim në shtëpi, në punë apo në makinë. Por pas kësaj freskie që ofrojnë, fshihet një realitet shqetësues: ndikimi i tyre në ambient është i madh dhe i dëmshëm për shëndetin dhe natyrën.
Kondicionerët përdorin gazra ftohës që, nëse lirohen në ajër pa kontroll, mund të dëmtojnë shtresën e ozonit, mbrojtësen tonë natyrore kundër rrezeve ultravjollcë. Edhe pse pajisjet moderne janë më miqësore me mjedisin, shumë modele të vjetra vazhdojnë të jenë në përdorim dhe paraqesin një rrezik të konsiderueshëm për natyrën. Humbja e shtresës së ozonit ka pasoja serioze për shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe bimëve.
Përveç kësaj, kondicionerët ftohin ambientin e brendshëm, por nxjerrin ajër të nxehtë jashtë, duke rritur temperaturat në zonat urbane dhe duke krijuar “ishuj nxehtësie”. Kjo nënkupton se sa më shumë kondicionerë të përdoren, aq më i nxehtë bëhet ambienti jashtë, duke krijuar një cikël të pafavorshëm që na detyron të përdorim më shumë këto pajisje.
Përveç ndikimit në natyrë, kondicionerët mund të shkaktojnë probleme shëndetësore. Përdorimi i tepruar mund të sjellë alergji, irritim të syve dhe lëkurës, probleme me frymëmarrjen, si dhe dhimbje muskujsh për shkak të ndryshimeve të shpejta të temperaturës. Ajri i kondicionuar që nuk pastrohet rregullisht mund të përhapë baktere dhe myk, duke rrezikuar shëndetin e banorëve.
Gjithashtu, përdorimi i tepruar i kondicionerëve na bën më pak fleksibël ndaj ndryshimeve natyrore të motit. Ne humbasim zakonet e thjeshta si ajrosja natyrale, përdorimi i hijes apo veshja me rroba të përshtatshme, duke u bërë të varur nga teknologjia, që sjell pasoja negative për mjedisin dhe për ne vetë.
Zgjidhja nuk është heqja dorë nga kondicionerët, por përdorimi i tyre me përgjegjësi: mirëmbajtja e rregullt, vendosja e temperaturave të arsyeshme, fikja kur nuk është e nevojshme dhe kërkimi i alternativave të tjera si ventilatorët, ajrosja natyrale, mbjellja e pemëve dhe përmirësimi i izolimit të ndërtesave. Gjithashtu, duhet të investojmë në teknologji më efikase dhe burime energjie të rinovueshme për të ulur ndikimin tonë mjedisor.
Në fund të fundit, përdorimi i kondicionerit është më shumë se rehati, është përgjegjësi ndaj mjedisit dhe shëndetit tonë. Çdo gradë më pak që ulim në termostat ndikon në ajrin që thithim, në klimën që na rrethon dhe në mirëqenien tonë. Për një botë më të qëndrueshme, duhet të mendojmë me kujdes se si përdorim teknologjinë pa dëmtuar natyrën.
Meta ka prezantuar një rregull të ri që ndalon llogaritë publike me më pak se 1,000 ndjekës të kryejnë transmetime të drejtpërdrejta në Instagram.
Së fundmi, përdorues të ndryshëm kanë raportuar se nuk mund të përdorin më funksionin Live nëse numri i ndjekësve të tyre është nën këtë prag. Kur përpiqen të nisin transmetimin, u shfaqet mesazhi: “Kushtet e përdorimit për këtë funksion janë ndryshuar. Vetëm llogaritë publike me të paktën 1,000 ndjekës mund të transmetojnë drejtpërdrejt.” Kjo politikë është konfirmuar zyrtarisht nga Meta.
Ndryshimet e reja në Instagram
Meta sqaron se ky ndryshim është futur për të përmirësuar cilësinë dhe përvojën e përdoruesve që shfrytëzojnë funksionin e transmetimit të drejtpërdrejtë. Megjithatë, kompania nuk ka dhënë shpjegime të detajuara për arsyen pse përdoruesit me më pak ndjekës nuk do të kenë mundësi të përfitojnë nga ky funksion.
Rregulli i ri aplikohet jo vetëm për llogaritë publike, por edhe për ato private. Aktualisht, ndryshimet janë në fuqi për llogaritë publike, ndërsa për ato private janë duke u implementuar, gjë që mund të jetë arsyeja pse njoftimi i fundit përmend vetëm profilin publik. Kjo mund të nënkuptojë se Instagram ka vendosur të heqë edhe opsionin e transmetimeve të drejtpërdrejta vetëm për një grup të vogël miqsh, një funksion që u prezantua në vitin 2024.
Rritja e vonesave po bëhet një shqetësim serioz. Në tremujorin e parë, mesatarisht 12-15% e fluturimeve ishin të vonuara, por kjo shifër ka arritur të rritet në 20 deri mbi 30% në aeroportet gjermane gjatë gjysmës së parë të vitit.
Ndërsa numri i fluturimeve të anuluara ka pësuar një ulje të lehtë, vonesat janë rritur ndjeshëm në Evropë, me aeroportet në Gjermani që janë më të prekura. Sipas analizave të fundit nga portali Flightright, aeroportet e Mynihut dhe Berlinit janë ndër më problematikët në këtë aspekt.
Aeroporti i Mynihut ka regjistruar numrin më të lartë të vonesave dhe anulimeve. Me 1.29% të fluturimeve të anuluara, ai mban pozitën e parë në Gjermani dhe të katërtën në Evropë. Heathrow i Londrës (1.35%), Brukseli (1.36%) dhe Helsinki (2.5%) kanë norma më të larta, kryesisht për shkak të grevave të punonjësve.
Në anën tjetër, aeroporti i Frankfurtit po tregon përmirësim, duke ulur anulimet në vetëm 0.55% dhe duke u renditur i 15-ti në Evropë. Berlini dhe Dyseldorfi ndodhen në vendin e gjashtë dhe të dymbëdhjetë për nga numri i fluturimeve të anuluara, me 1.09% dhe 0.63% përkatësisht.
Në nivel evropian, Gjermania është në vendin e gjashtë për nga përqindja e fluturimeve të anuluara, me 0.76%, një rritje e vogël në krahasim me tremujorin e parë. Megjithatë, në shifra absolute, ajo ka 3,042 fluturime të anuluara, duke zënë vendin e dytë pas Mbretërisë së Bashkuar, që ka 3,179.
Rritje shqetësuese e vonesave
Ndërsa në fillim të vitit vonesat ishin në rreth 12-15%, ato kanë arritur deri në mbi 30% në aeroportet gjermane. Aeroporti BER i Berlinit ka regjistruar shkallën më të lartë me 30.75% të fluturimeve të vonuara. Në Evropë, rekordin e mban Portugalia, ku afërsisht 40% e fluturimeve janë vonuar.
Ka dallime të mëdha edhe ndër linjat ajrore. Për shkak të grevave, Finnair është linja më e paqëndrueshme me 3.15% të fluturimeve të anuluara. Më pas renditen KLM me 2.03% dhe British Airways me 1.3%. Lufthansa ka më pak se 1% anulime, por vuajti nga vonesa që arrijnë deri në 22%.
Nga ana e saktësisë, easyJet është linja me performancën më të dobët, me 40.3% të fluturimeve të vonuara, ndjekur nga British Airways me 37.8% dhe Ryanair me 37.2%. Ekspertja e Flightright, Faiza Tirkon, paralajmëron se gjendja nuk pritet të përmirësohet ndjeshëm në gjysmën e dytë të vitit, duke këshilluar udhëtarët të jenë të përgatitur për vonesa gjatë periudhës së pikut.
Pushimet zakonisht përfaqësojnë një mundësi për t’u çlodhur dhe për të krijuar kujtime të bukura, por një hulumtim i ri tregon se, për shumë udhëtarë, udhëtimi mund të kthehet në një përvojë tejet stresuese.
Një studim nga kompania Dipndive, që analizoi 51 nga qytetet më të vizituara në botë, ka zbuluar se Parisi është destinacioni më stresues për turistët. Analiza mori parasysh faktorë si moti, siguria, dendësia turistike dhe përshtypjet nga vizitorët.
Pse Parisi është në krye të listës?
Parisi mirëpret mbi 47.5 milionë turistë në vit, në një sipërfaqe të vogël prej vetëm 105 km², duke rezultuar në një dendësi jashtëzakonisht të lartë të vizitorëve, rreth 10 herë më shumë se ajo e Nju Jorkut. Edhe pse qyteti rezulton mesatar për sa i përket motit dhe nivelit të krimit, mbipopullimi u identifikua si faktori kryesor që e bën atë më stresuesin për vizitorët.
Qytetet e tjera më stresuese
Në vendin e dytë renditet Hanoi, kryeqyteti i Vietnamit, që përjeton nivele të larta lagështie dhe ka shumë raportime nga turistët për ndjesinë e mbingarkesës për shkak të vapës dhe turmave.
I treti në listë është Shangai, Kinë, që tërheq rreth 300 milionë vizitorë në vit dhe ka një dendësi turistike shumë të lartë, mbi 47,000 turistë për kilometër katror. Po ashtu, qyteti shënoi nivele të larta stresi dhe krimi.
OpenAI ka lansuar zyrtarisht modelin më të avancuar të inteligjencës artificiale deri më tani, ChatGPT‑5. Ky përditësim shënon një hap të madh drejt përmirësimit të ndërveprimit njeri-makinë dhe thellon rolin e AI-së në fusha si programimi, shkrimi profesional dhe shëndetësia.
Sipas kompanisë, ChatGPT‑5 është i disponueshëm që nga sot për të gjithë përdoruesit e platformës ChatGPT. Versioni bazë është falas me kufizime ditore, ndërsa përdoruesit e planit “Plus” dhe “Pro” kanë qasje të zgjeruar, përfshirë variantin premium GPT‑5 Pro.
Përmirësime të mëdha në performancë dhe aftësi arsyetuese
Në një deklaratë për mediat, CEO i OpenAI, Sam Altman, e përshkroi ChatGPT‑5 si një “superfuqi mbi kërkesën” që mund të krahasohet me një bisedë me një ekspert të diplomuar me titull PhD në fusha të ndryshme.
Modeli i ri përmban një arkitekturë të avancuar me shumë shtresa që përfshijnë:
Një motor të shpejtë për përgjigje të menjëhershme;
Një modul të thelluar për arsyetim të ndërlikuar;
Një sistem të zgjuar drejtues që zgjedh automatikisht motorin e duhur sipas pyetjes së përdoruesit.
Kjo qasje hibride lejon AI-në të lëvizë me efikasitet midis detyrave të thjeshta dhe kërkesave të ndërlikuara teknike apo shkencore.
Fusha ku shkëlqen ChatGPT‑5
OpenAI theksoi tre fusha ku përmirësimet janë më të ndjeshme:
Shkrimi profesional: Përgjigje më natyrale, më të rrjedhshme dhe të përshtatura me kontekstin.
Programimi: Kod më i pastër dhe zgjidhje më të avancuara.
Shëndetësia: Ndihmë më e specializuar në informacione rreth mirëqenies dhe simptomave (me paralajmërime për të kërkuar konsultë mjekësore).
Akses për të gjithë, por me kufizime
Përdoruesit falas mund ta përdorin ChatGPT‑5 me një numër të kufizuar pyetjesh në ditë. Abonimi “Plus” ofron qasje më të madhe, ndërsa versioni “Pro”, me një çmim prej rreth 200 dollarësh në muaj, ofron përdorim të pakufizuar dhe qasje në variantin më të fuqishëm të modelit.
Një hap më afër AGI-së
ChatGPT‑5 konsiderohet si një hap i rëndësishëm drejt inteligjencës së përgjithshme artificiale (AGI), megjithëse OpenAI pranon se modeli ende nuk ka kapacitetin për të mësuar vazhdimisht pas trajniminit një veçori kyçe që e ndan atë nga një inteligjencë plotësisht njerëzore.
Me këtë lansim, OpenAI synon të forcojë rolin e saj si lider global në zhvillimin e teknologjisë AI, në një periudhë ku kërkesa për zgjidhje të mençura teknologjike po rritet me shpejtësi në të gjithë botën.
Pas vendosjes së tarifave të reja nga SHBA ndaj Zvicrës, po shtrohet pyetja nëse 40 miliardë franga zvicerane të vendosura në një bankë amerikane janë të sigurta.
Një vit më parë, institucioni shtetëror zviceran Compenswiss, i cili menaxhon fondet e sigurimeve shoqërore të shtyllës së parë (AHV/AVS), vendosi të depozitojë rreth 40 miliardë franga zvicerane në bankën amerikane State Street. Vendimi u kritikua nga disa politikanë që paralajmëruan për varësi të tepërt nga SHBA-të.
Tani që mosmarrëveshja tregtare mes SHBA dhe Zvicrës është përshkallëzuar, dhe Presidenti Donald Trump ka kërcënuar me tarifa deri në 39 për qind, lind një pyetje e re: A mund të përdoren këto fonde si mjet presioni ndaj Zvicrës?
Çfarë thonë ekspertët dhe institucionet?
Sipas drejtorit të investimeve në Raiffeisen, Matthias Geissbühler, një bllokim i fondeve është teorikisht i mundur, por ai e cilëson një skenar të tillë si “i pamundur në praktikë”.
“Për të vendosur sanksione, nevojitet një bazë ligjore. Konflikti tregtar nuk e përmbush këtë kusht sipas së drejtës ndërkombëtare”, – thotë ai për 20 Minuten, transmeton albinfo.ch.Geissbühler thekson se një bankë zvicerane do të ishte më e sigurt nga pikëpamja juridike dhe rregullative, por e pranon që zgjedhja e State Street mund të ketë qenë logjike nga ana financiare:
“Zgjedhja e ofertës më të favorshme në fund përfiton edhe kontribuesit e AHV-së.”
Qëndrimi i Compenswiss dhe State Street
Në një fletë informuese të publikuar këtë pranverë, Compenswiss tha se “ndryshimet e mundshme në administratën amerikane ishin marrë në konsideratë gjatë përzgjedhjes së bankës”. Ata theksojnë gjithashtu se SHBA ka pak interes të sanksionojë një bankë të vetën sistemike, siç është State Street.
Edhe drejtoresha e State Street për Zvicrën, Dagmar Kamber, theksoi se banka është më pak e ekspozuar ndaj rrezikut të sanksioneve sesa një bankë e huaj pa prani në SHBA.
Politikanët të ndarë në qëndrime
Thomas Matter (SVP): Ndërmori një nismë për të rikthyer fondet në Zvicër, e cila u refuzua ngushtë nga Këshilli Kombëtar në pranverë.
“Nëse Trump do të bllokonte fondet vetëm për shkak të tarifave, do të humbiste çdo besueshmëri.”
David Roth (SP): Kundërshtoi rikthimin e fondeve. Ai tha se edhe nëse mandati i kthehet një banke zvicerane si UBS, ajo ende ka prezencë në SHBA, dhe se rreziku nuk do të ulej ndërsa kostot do të rriteshin.
Megjithëse ekspertët e konsiderojnë të pamundur që SHBA të bllokojë fondet e AHV-së, diskutimi vazhdon. Vendimi për të mbajtur paratë në një bankë amerikane sjell përfitime financiare, por edhe një rrezik politik dhe gjeostrategjik që shumë qytetarë dhe politikanë nuk janë të gatshëm ta pranojnë.
Partia Popullore Zvicerane (SVP) në kantonin e Basel-Landschaft ka dorëzuar një iniciativë popullore që synon ndalimin e përdorimit të simboleve gjinore në shkollat fillore të kantonit. Iniciativa mban titullin “Jo gjuhës gjinore në shkollat fillore të Basel-Landschaft” dhe kërkon që në mjediset shkollore të përdoret një gjuhë “e qartë, e kuptueshme dhe e lexueshme”, pa simbole të tilla si ylli gjinor (Gendersternchen).
Organizatorët: Nisma synon mbrojtjen e fëmijëve
Sipas Sarah Regez, politikane e SVP-së dhe kryetare e komitetit të iniciativës, janë mbledhur gjithsej 1,705 firma më shumë se minimumi prej 1,500 firmash të nevojshme për një iniciativë kantonale.
Regez, anëtare e kryesisë së të Rinjve të SVP-së në nivel kombëtar, deklaroi për Radio SRF: “Ne refuzojmë presionin gjuhësor veçanërisht në mjedisin shkollor.”
Sipas saj, përdorimi i gjuhës gjinore u krijon nxënësve presion për t’u shprehur në mënyra të caktuara për të shmangur keqkuptimet apo akuzat për diskriminim.
Fushata që shoqëroi nisjen e kësaj iniciative në tetor 2023 u kritikua ashpër për shkak të imazhit të saj – një ilustrim i quajtur “Përbindëshi gjinor”, i cili, sipas organizatorëve, përfaqësonte “ideologjinë gjinore”.
Por ekspertë të ekstremizmit dhe historianë të Universitetit të Bazelit e cilësuan këtë imazh si problematik, duke e krahasuar me propagandën vizuale të nacional-socialistëve në Gjermani gjatë viteve 1930.
Sarah Regez mohoi akuzat, duke deklaruar se posterët nuk ishin të bazuar në imazhe antisemite, por u frymëzuan nga debati për byzylykët në Kupën e Botës në Katar.
Iniciativa ka hasur në rezistencë nga pjesë të shoqërisë dhe politikës. Deputeti kantonal i SP-së dhe mësuesi Jan Kirchmayr u shpreh:
“SVP, që zakonisht është kundër ndalimeve, tani po kërkon të instalojë një polici gjuhësore – kjo është tërësisht e shkëputur nga realiteti.”
Aktualisht, në shkollat e Basel-Landschaft nuk ka udhëzime të unifikuara mbi përdorimin e gjuhës.
Përvoja nga qyteti i Cyrihut
Një iniciativë e ngjashme në qytetin e Cyrihut, e titulluar “Lamtumirë yllit gjinor”, u hodh poshtë nga votuesit në nëntor 2024 me 57% vota kundër. Kjo iniciativë synonte të ndalonte përdorimin e yllit gjinor dhe termave neutralë si “mësuesit/mësueset” (Lehrpersonen) në administratën publike.
Pavarësisht fushatës, qeveria komunale e Cyrihut theksoi se rregullorja ekzistuese për gjuhën neutrale kishte funksionuar mirë që prej vitit 2022.
Hapat e mëtejshëm
Pas dorëzimit të firmave, Kancelaria e Shtetit do të verifikojë vlefshmërinë e tyre. Nëse gjithçka është në rregull, iniciativa do të kalojë për shqyrtim në parlamentin kantonal.
Për herë të dytë këtë verë, Shërbimi Mjekësor Kantonal në Gjenevë ka dhënë dritën jeshile për aktivizimin e planit të valës së të nxehtit, që nga dita e premte. Temperaturat ekstremisht të larta pritet të vazhdojnë në rajonin e Lemanit deri të mërkurën.
Kujdes i veçantë për personat në nevojë
Në qytetin e Gjenevës, të gjithë ata që janë regjistruar për ndihmë individuale nga Shërbimet Sociale gjatë periudhave të nxehtësisë do të kontaktohen çdo ditë, përfshirë edhe fundjavat. Qëllimi është të garantohet siguria dhe mirëqenia e tyre.
Pishina falas për të moshuarit
Për të lehtësuar përballimin e temperaturave të larta, qyteti ofron:
Hyrje falas në mëngjes në pishinat Vernets dhe Varembé për qytetarët mbi 65 vjeç.
Seanca falas kinemaje në kinematë Scala dhe Nord-Sud gjatë pasditeve për të moshuarit.
Këto masa synojnë të ofrojnë ambiente të freskëta për grupet më të ndjeshme të popullsisë.
Hapësira të freskëta të dedikuara
Gjithashtu, në dispozicion janë edhe hapësira të tjera të freskëta si:
Shtëpi të të moshuarve
Kafene të qendrave tregtare
Institucione komunale si Cité Seniors, Muzeu Etnografik, dhe salla e pishinës Vernets
Një hartë është vënë në dispozicion për të ndihmuar qytetarët në gjetjen e këtyre hapësirave.
Kujdes: Pini mjaftueshëm ujë!
Ekipet e Shërbimeve Sociale do të shtojnë patrullimet për të shpërndarë materiale informuese, freskuese dhe për të ndihmuar personat në situata të vështira, veçanërisht ata që jetojnë në rrugë.
Plani i valës së të nxehtit u aktivizua për herë të parë këtë verë nga 28 qershori deri më 4 korrik. Gjatë kësaj periudhe, mbi 1,000 hyrje u regjistruan në qendrat Scala dhe Nord-Sud.
Kujdesi ndaj të rrezikuarve është thelbësor
Departamenti i Shëndetësisë dhe Lëvizshmërisë rikujton se temperaturat ekstreme mund të kenë pasoja serioze për shëndetin, veçanërisht për të moshuarit dhe personat në gjendje të dobët shëndetësore. Rekomandohet të:
Mbroheni nga dielli
Qëndroni të hidratuar
Tregoni solidaritet me të afërmit dhe fqinjët
Pavarësisht “goditjes së rëndë” nga tarifat doganore amerikane, Zvicra refuzon të përshkallëzojë situatën. Shtetet e Bashkuara kanë vlerësuar se përparimi i Zvicrës në drejtim të kompensimit për suficitin buxhetor ka qenë i pamjaftueshëm. “Është jashtëzakonisht e dhimbshme,” pranoi Këshilltari Federal Guy Parmelin.
Pas vendimit të administratës Trump për të vendosur një tarifë doganore prej 39% ndaj disa mallrave zvicerane, autoritetet federale shprehën zhgënjimin e tyre, por nuk parashikojnë masa hakmarrëse.
“Zvicra është goditur rëndë, por edhe shtete të tjera kanë marrë lajme të pakëndshme. Ky është realiteti i të bërit biznes me SHBA-të dhe duhet të mësohemi me të,” tha Guy Parmelin të enjten.
“Ne kemi dorëzuar një ofertë të përmirësuar,” tha Presidentja zvicerane Karin Keller-Sutter, duke theksuar se blerja e avionëve amerikanë F-35 nuk do të vihet në pikëpyetje. “Zvicra gjithsesi ka një mandat për blerje armatimesh,” shtoi ajo.
Delegacioni zviceran i bashkuar në Uashington
“Shkuam në Uashington si një ekip i bashkuar, me mbështetjen e komunitetit të biznesit,” theksoi Parmelin.
Keller-Sutter dhe Parmelin siguruan se kompanitë zvicerane të prekura nga tarifat kanë vëmendjen e plotë të qeverisë. Masat mbështetëse do të përfshijnë zgjatjen e përfitimeve të punës së shkurtuar deri në 24 muaj dhe përmirësime të kushteve rregullatore për të lehtësuar barrën administrative.
“Koha e keqe” për këto masa
Parmelin shpjegoi se deficiti tregtar prej 40 miliardë dollarësh që SHBA ka me Zvicrën u llogarit për vitin 2024, ndërsa 11 miliardë nga suficiti zviceran vijnë vetëm nga tregtia me ar, e cila u rrit në pritje të tarifave.
“Zvicra ka kaluar edhe më parë situata të vështira dhe ka dalë më e fortë. Ndonjëherë presioni është i nevojshëm,” deklaroi Keller-Sutter. Ajo pranoi se rezultati i bisedimeve ishte një zhgënjim, por shtoi se “është e rëndësishme të ecim përpara. Gjithmonë jemi më të mençur më pas.”
Sektorët më të prekur dhe qëndrimi zviceran
Sipas Parmelin, tarifat do të prekin më shumë industrinë e orëndreqësisë, makinerive, pajisjeve mjekësore dhe disa produkteve ushqimore.
“Pavarësisht dhimbjes, ne duhet të kemi parasysh ekuilibrin e fuqive. Ekonomia jonë nuk ka interes të ndërmarrë masa hakmarrëse, pasi Zvicra është një vend eksportues,” theksoi kreu i Departamentit Federal të Çështjeve Ekonomike. “Gjithashtu duam të mbetemi një partner i besueshëm dhe të ruajmë vlerat tona,” përfundoi presidentja.
Kosova po përballet me njërën prej krizave më të thella politike prej shpalljes së pavarësisë – pa Kuvend të konstituuar, pa Qeveri me kompetenca të plota ekzekutive. Situata është përshkallëzuar me zhvillimet e reja në Gjykatën Kushtetuese.
Adrian Shtuni, ekspert për politikë të jashtme dhe siguri nga Qendra Ndërkombëtare kundër Terrorizmit me seli në Uashington, beson se paraliza institucionale po e cenon edhe shtetësinë, edhe rendin kushtetues të Kosovës.
“E thënë troç, vullneti popullor dhe interesat madhore shtetërore po rrezikojnë të bëhen kurban i egove të papjekura dhe ambicieve dritëshkurtra politike. Populli i Kosovës, as nuk e meriton, as duhet ta pranojë këtë ndëshkim”, ka thënë Shtuni në disa përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë.
Ai i ka bërë këto komente pas vendimit të presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani për të tërhequr kërkesën e saj nga Gjykata Kushtetuese lidhur me konstitutim të Kuvendit.
Presidentja e ka arsyetuar vendimin duke thënë se caktimi i gjyqtarit serb, Radomir Llaban si raportues në shqyrtim të lëndës, është vendim shqetësues dhe i rrezikshëm.
Pas deklaratës së Osmanit se Llaban paraqet rrezik për sigurinë kombëtare, në publik kanë nisur të qarkullojnë ide se Prokuroria mund të ndërhyjë pas këtyre pretendimeve, apo Llaban mund të shkarkohet, çka do ta vinte në pikëpyetje funksionalitetin e gjykatës, dhe kështu do të rriteshin edhe më tepër paqartësitë për hapat e radhës drejt zgjidhjes së krizës.
Gjykata Kushtetuese ka thënë se i trajton kërkesat e dorëzuara nga palët e autorizuara me paanshmëri, përkushtim dhe profesionalizëm, dhe ka rikujtuar që gjyqtari Llaban është emëruar në vitin 2018, pasi u ishte nënshtruar “të gjitha procedurave kushtetuese e ligjore”, për propozimin e tij nga Kuvendi dhe dekretimin nga presidenti i atëhershëm.
A po rrënohet karakteri multietnik i Kosovës?
Gëzim Visoka, profesor i Studimeve për Paqe dhe Konflikt në Universitetin e Dublinit në Irlandë i ka thënë Radios Evropa e Lirë se ndonëse rasti i gjyqtarit në Gjykatën Kushtetuese “duket kredibil, sa i përket të kaluarës së tij dhe brengave për karakter të dyshimtë jokredibil në atë rol”, nëse shikohet pamja në përgjithësi dhe rrethanat në veri, po krijohet ideja që ndarja e pushteteve me karakter etnik në Kosovë nuk po funksionon.
“Çështja e tërheqjes së kërkesës nga Kushtetuesja po e thellon tutje këtë narracionin që karakteri multietnik i Kosovës është duke u rrënuar”.
Multietniciteti në Kosovë është njëri prej aspekteve që faktori ndërkombëtar e mbron me çdo çmim dhe bën thirrje të vazhdueshme që shumica shqiptare t’i integrojë pakicat në të gjitha nivelet, siç iu takon me Kushtetutë. Kërkesë të ngjashme pati më 6 gusht edhe i dërguari evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen.
Mirëpo, kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, u ka thënë mediave po atë ditë se çdo veprim është në funksion të integrimit të serbëve.
“Kryetarët shqiptarë në katër komunat në veri i kanë nënkryetarët serbë dhe kanë drejtorë serbë. Unë kërkova që të ketë një mirënjohje më të madhe për shtetin e Kosovës, sepse nuk ka asnjë incident mes punëtorëve shqiptarë dhe atyre serbë në veri”.
Pasojat e situatës së krijuar?
Kosova vazhdon të mos ketë Kuvend të konsituuar pas zgjedhjeve parlamentare të 9 shkurtit dhe partitë nuk sinjalizojnë se janë të gatshme për kompromis. Në mungesë të një Kuvendi aktiv, plot ligje e marrëveshje ndërkombëtare në vlera milionëshe kanë mbetur në vendnumëro.
Visoka i përmend dy rreziqe të tjera të mëdha nga situata e krijuar.
E para është që mund të ketë kushtëzime dhe imponime të reja ndaj Kosovës, të cilat më parë nuk kanë qenë reale.
Sipas tij, ndonëse Kosova nuk e njeh rendin e rezolutës 1244, sipas pikëpamjes së Kombeve të Bashkuara, ajo rezolutë është funksionale, prandaj mund të ketë përpjekje edhe të mekanizmave tjerë që të përzihen më shumë në punët e brendshme të Kosovës.
“Nuk po aludoj që do të ketë humbje të shtetësisë së Kosovës, ose rivendosje të Kosovës nën administrim ndërkombëtar, por nuk e përjashtoj mundësinë që të ketë presion diplomatik ose veprime që mund ta thellojnë tutje krizën, jo vetëm mes partive, por mes Kosovës si shtet dhe bashkësisë ndërkombëtare”.
Sipas Shtunit, përgjegjësia për gjetjen e zgjidhjes është e klasës politike në Kosovë dhe ajo nuk mund të delegohet.
“Sinqerisht shpresoj shumë se politika në Kosovë do të dijë t’i tejkalojë, si përçarjet dhe armiqësitë e tepruara mes veti, ashtu edhe varësinë e zgjidhjeve në zarf nga jashtë. Ky është testi i vërtetë i pjekurisë shtetërore dhe i konsolidimit të sovranitetit”, ka thënë Shtuni.
E ngarkuara me punë në Ambasadën amerikane në Prishtinë, Anu Prattipati, ka thënë pas takimeve me liderë politikë të Kosovës se ata kanë fituar vota për t’i zgjidhur sfidat me të cilat përballet shteti, andaj duhet të punojnë së bashku për të përmbushur mandatin e dhënë nga populli.
Aspekti i dytë, sipas profesorit Visoka, është që ky kaos i konvenon Serbisë, që të lobojë kundër shtetësisë së Kosovës, të cilën nuk e njeh.
Edhe Shtuni beson se nga kjo situatë përfitojnë shtetet jomike për ta portretizuar Kosovën si shtet i dështuar.
“Populli ka një shprehje të urtë që thotë: Më mire të daltë syri se sa nami. Këtu kam frikë se po dalin të dyja, edhe imazhi i vendit po cenohet edhe interesat madhore po dëmtohen. Pse? Sepse besimi i partnerëve strategjikë të një Kosove të aftë për të qenë e zonja e vetes, dhe një partnere e besueshme, e fortë, dhe e qëndrueshme, po zbehet ndjeshëm”.
Si do të duhej të zgjidhej kriza?
Shtuni beson se përgjegjësitë e paralizës politike janë proporcionale me rezultatet e 9 shkurtit.
“Votat janë përgjegjësi, ndaj përgjegjësinë kryesore për gjetjen e kompromisit e ka partia që ka dalë e para. Fakti se votuesit nuk i dhanë asnjë partie mandat për të qeverisur vetëm, çon në përfundimin logjik se ata votuan për ndryshim, pra për një qeverisje koalicioni, që në thelb është qeveri kompromisi”.
Lëvizja Vetëvendosje ka fituar më së shumti vota më 9 shkurt, pasuar nga Partia Demokratike e Kosovës, Lidhja Demokratike e Kosovës dhe koalicioni mes Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës dhe Nismës Socialdemokrate.
Visoka beson se nëse një parti do të bënte tani lëshime, ajo do të fitonte simpati më të madhe në publik.
“Do të merrte përkrahje politike për atë veprim që do ta quaja fisnik për të kaluar këtë krizë”.
Ai porosit që pas kthimit të situatës në normalitet, duhet të mendohet në rrafshin afatgjatë se si të bëhen ndryshime kushtetuese, ligjore dhe rregullative që të mos ketë përsëritje të një ngërçi të tillë politik./REL
Pavarësisht motit jo gjithmonë të favorshëm në korrik, sezoni i verës po rezulton të jetë pozitiv për teleferikët në Zvicër.
Sipas shifrave të publikuara sot nga Shoqata Zvicerane e Teleferikëve (SBS), në periudhën nga fillimi i majit deri në fund të korrikut, numri i pasagjerëve u rrit me 9% krahasuar me të njëjtat muaj në vitin 2024 në nivel kombëtar, pavarësisht një rënieje prej 3% në muajin e shtatë të vitit.
Në krahasim me mesataren e pesë viteve të fundit, u regjistrua një rritje edhe më e lartë prej 27%: një shifër që, megjithatë, duhet të vihet në perspektivë duke marrë parasysh dy vitet e pandemisë, të cilat çuan në kufizime dhe madje edhe ndërprerje të gjata në operacione, transmeton albinfo.ch.
Megjithatë, ndryshimet rajonale mbeten të rëndësishme. Në krahasim me vitin 2024, rritja më e madhe u vu re në Alpet Vaud dhe Fribourg (+27%); Bernese Oberland tregon +14%, Ticino +8% dhe Valais +6%, ndërsa Graubünden mbetet në një ndalesë (0%). Krahasuar me mesataren afatgjatë, Berna Oberland (+61%) dhe Zvicra Qendrore (+42%) dallohen, ndërsa Ticino bën pak përparim (+4%) dhe Graubünden madje shënon një vlerë negative prej -10%, shkruan swissinfo.
“Sezoni i verës tregon se sa i varur është industria nga natyra dhe kushtet e motit”, komentoi Drejtori i SBS Berno Stoffel, i cituar në një deklaratë. “Industria e përballon gjysmën e dytë të verës me optimizëm: përvoja tregon se, nëse moti është i favorshëm, edhe në muajt gusht deri në tetor është e mundur të priten shumë mysafirë në male.”
Shoqata Zvicerane e Teleferikëve ka rreth 350 anëtarë nga çdo rajon i vendit, duke përfshirë të gjitha kompanitë e mëdha dhe të mesme në degë, por edhe shumë më të vogla. Shoqata përfaqëson shqetësimet dhe interesat e përbashkëta të anëtarëve të saj dhe promovon bashkëpunimin e tyre. Organizata ka selinë në Bernë dhe gjithashtu drejton një qendër trajnimi në Meiringen në Berna Oberland.
Gratë në Austri vazhdojnë të marrin pensione dukshëm më të ulëta se burrat një ndryshim që përfshin dekada. Dita e Pensioneve të Barabarta shërben si një kujtesë e fortë: pensioni mesatar bruto mujor për gratë është aktualisht 39.7 përqind më i ulët se ai i burrave. Ndërsa hendeku ka rënë nën dyzet përqind për herë të parë, ai mbetet i konsiderueshëm. Këtë vit, Dita e Pensioneve të Barabarta bie të enjten, më 7 gusht saktësisht 147 ditë para fundit të vitit. Deri në atë pikë, burrat do të kenë marrë mesatarisht po aq pension sa do të marrin gratë deri në fund të vitit.
Sipas të dhënave nga Departamentet Komunale të Statistikave (MA 23) dhe Çështjeve të Grave (MA 57) të Vjenës, pensioni mesatar bruto për gratë është 1,527 €, ndërsa për burrat është 2,535 €. Këto shifra bazohen në statistikat vjetore të sigurimeve të pensioneve. Kur shikojmë pensionet e dhëna rishtazi, hendeku është më i vogël: gratë marrin 1,826 € dhe burrat 2,762 € – një ndryshim prej 33.9 përqind.
204,000 € më pak gjatë jetës
Gjatë daljes në pension, ky hendek rezulton në një humbje prej afërsisht 204,000 € në pension bruto kumulativ për gratë, sipas Institutit Momentum. Kjo mospërputhje rrit rrezikun e varfërisë në pleqëri: një në pesë pensioniste femra konsiderohet në rrezik varfërie. Pensioni mesatar neto i grave është 1,674 € – vetëm trembëdhjetë euro mbi pragun zyrtar të varfërisë. Burrat marrin rreth 1,953 € – afërsisht 300 € mbi atë vijë, transmeton albinfo.at.
Në krahasim me vendet e tjera të BE-së, Austria renditet ndër vendet me performancën më të keqe. Midis atyre të moshës 65 vjeç e lart, hendeku i pensioneve është 35.6 përqind, sipas Eurostat vetëm Holanda dhe Malta kanë pabarazi më të larta. Mesatarja e BE-së është 24.7 përqind.
Ka dallime të konsiderueshme rajonale brenda Austrisë. Vjena tregon progresin më të madh këtu, Dita e Pensioneve të Barabarta bie më 19 shtator. Karinthia vjen më 10 gusht dhe Austria e Poshtme më 6 gusht. Ditët më të hershme të Pensioneve të Barabarta festohen në Vorarlberg (13 korrik), Austrinë e Epërme (19 korrik) dhe Tirol (24 korrik).
Në dritën e hendekut të vazhdueshëm, aktorët politikë dhe të shoqërisë civile po bëjnë thirrje për reforma. Zëvendëskryetarja e bashkisë së Vjenës, Kathrin Gaál (SPÖ), thekson shkallën e lartë të punësimit me kohë të pjesshme, pagat më të ulëta dhe shpërndarjen e pabarabartë të përgjegjësive të kujdesit si shkaqe kryesore: “Ndryshimi i kësaj është një proces i gjatë, por duhet ta ndjekim.” Thomas Weninger, Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Qyteteve dhe Qytezave, po bën thirrje për transparencë në paga, rritje të lejes së atësisë dhe zgjerim të objekteve të kujdesit për fëmijët.
Instituti Momentum argumenton për përmirësimin e profesioneve me paga të ulëta, të lidhura me sistemin shumë prej të cilave mbahen nga gratë dhe për kredi më të mira pensionesh për kohën e kaluar duke rritur fëmijët ose duke u kujdesur për të afërmit. Gjithashtu bën thirrje për leje të detyrueshme atërore dhe orare të shkurtuara pune me pagë të plotë.
FPÖ kritikon ritmin e ngadaltë të reformës dhe bën thirrje që puna e papaguar e kujdesit të njihet plotësisht në sistemin e pensioneve. Partia e Gjelbër e sheh hendekun e pensioneve si “rezultat të diskriminimit strukturor dhe dekadave të dështimit politik”, sipas zëdhënëses Meri Disoski. Të Gjelbrit po kërkojnë një të drejtë ligjore për kujdesin ndaj fëmijëve, transparencë në paga dhe një shpërndarje më të drejtë të punës së papaguar.
Ministrja për Çështjet e Grave Eva-Maria Holzleitner (SPÖ) pranon se mbetet shumë për t’u bërë. Ajo tregon planet në programin qeveritar, siç është zbatimi i Direktivës së BE-së për Transparencën e Pagave deri në mesin e vitit 2026: “Ne po punojmë me shpejtësi të plotë”, tha ajo për Radion ORF. Shembujt ndërkombëtarë tregojnë se transparenca e pagave mund të çojë në një ngushtim të hendekut të pagave.
Henrike Brandstötter e NEOS gjithashtu bën thirrje për zbatim të shpejtë të masave të përcaktuara në programin qeveritar. Ajo e përshkruan mekanizmin e ri të qëndrueshmërisë së pensioneve si një “hap të parë të rëndësishëm”, por thekson se ulja e shkallës së lartë të punës me kohë të pjesshme tek gratë është thelbësore. Shumë gra, thotë ajo, “nuk kanë zgjidhje tjetër” përveçse të tërhiqen nga tregu i punës për periudha të gjata për shkak të mungesës së opsioneve të kujdesit për fëmijët.
Ky udhëtim do të jetë i kushtueshëm: Një alpinist britanik 60-vjeçar injoroi disa shenja paralajmëruese në Dolomitet italiane dhe iu desh të shpëtohej nga dy helikopterë. Fatura: 14,225 €!
Ai po ecte në shtegun Ferrata Berti pranë San Vito di Cadore (Itali) në një lartësi prej 2,500 metrash, edhe pse shtegu ishte mbyllur zyrtarisht për shkak të rrezikut të rrëshqitjeve të dheut. Ai thjesht i kishte anashkaluar ose injoruar shenjat, disa prej të cilave ishin në anglisht.
Ndërsa shkëmbinjtë filluan të binin, ai thirri shërbimet e emergjencës rreth orës 3:30 të pasdites. Për shkak të motit, u desh të dërgoheshin dy helikopterë dhe disa personel emergjence. Shpëtimi aktual zgjati afërsisht 93 minuta vetëm operacioni me helikopter kushtoi 11,160 €.
“Ai tha se nuk i kishte parë shenjat,” tha Nicola Cherubin, kreu i shërbimit të shpëtimit malor në San Vito. Burri ishte me fat, ai shpëtoi vetëm me një frikë, por tani duhet të paguajë çmimin, shkruan TheGuardian, transmeton albinfo.ch.
Vendosja më e shtrenjtë për shkak të Brexit
Sipas Cherubin, shuma nuk u ul sepse alpinisti nuk ishte nga një vend i BE-së. Dy belgë që ishin shpëtuar pak më parë në një situatë të ngjashme paguan dukshëm më pak. Një komisioner lokal i shëndetësisë paralajmëroi: “Shpëtimi në mal është jetësor jo një shërbim taksish.”
Për shkak të kushteve gjithnjë e më ekstreme të motit dhe nxehtësisë, ka pasur një numër në rritje të rrëzimeve të shkëmbinjve në Alpe dhe Dolomite në muajt e fundit përfshirë në Mont Blanc. Autoritetet po u bëjnë thirrje turistëve që t’i marrin seriozisht paralajmërimet.
Sa kushton një shpëtim në mal?
Një mision me helikopter në male mund të kushtojë lehtësisht disa mijëra euro. Sipas Klubit Alpin Austriak, kostot janë rreth 3,100 euro në Gjermani, 4,900 euro në Austri dhe rreth 3,700 euro në Zvicër. Edhe misionet e thjeshta shpesh fillojnë nga 2,000 euro, shpëtimet komplekse mund të kushtojnë deri në 8,000 euro.
Rast ekstrem: Shpëtimi në shpellë nga shpella e boshtit Riesending në Bavari në vitin 2014 kushtoi pothuajse 1 milion euro!
E rëndësishme: Sigurimi shëndetësor i detyrueshëm zakonisht mbulon vetëm kujdesin mjekësor, jo kostot e shpëtimit. Ata që kalojnë shumë kohë në male duhet të marrin në konsideratë sigurimin plotësues ose anëtarësimin në Klubin Alpin.
Në vitin 2026, Posta Zvicerane nuk do të jetë në gjendje të zbatojë shumicën e rritjeve të çmimeve të propozuara fillimisht. Kjo u njoftua nga Mbikëqyrësi i Çmimeve, Stefan Meierhans, pas një analize të kujdesshme dhe negociatave intensive. Masat e paraqitura për të rritur të ardhurat u gjetën të pajustifikuara, transmeton albinfo.ch.
Gjigandi i verdhë kishte kërkuar rritje çmimesh prej 70.9 milionë frangash, duke përmendur vështirësi në financimin e shërbimit universal. Megjithatë, 50.1 milionë franga nuk do të zbatohen. Çmimet për letrat A dhe B, pakot me përparësi, kutitë postare dhe shpërndarjen falas të gazetave do të mbeten të pandryshuara, shkruan RSI.
Në vend të kësaj, do të autorizohen rritje prej 20.8 milionë frangash, të cilat do të ndikojnë në pakot Ekonomike, dërgesat me shumicë të letrave B dhe artikujt e paadresuar. Megjithatë, këto masa do të duhet të kompensohen gjithashtu për të siguruar që ndikimi i tyre në rezultatin e përgjithshëm ekonomik të mbetet neutral.
Vasfije Krasniqi, e mbijetuara e dhunës seksuale gjatë luftës së fundit në Kosovë dhe personi i parë që u identifikua publikisht, i është bashkuar protestës në përkrahje të ish-krerëve të UÇK-së që po mbahen në Hagë, duke e cilësuar këtë tubim si mbrojtje të vlerave kombëtare.
“Sot kam dalë këtu për t’i mbrojtur vlerat tona kolektive. Është pak me vonesë, por shpresoj që të jetë protestë e fortë për t’i mbështetur vlerat tona të UÇK-së,” ka deklaruar ajo, transmeton albinfo.ch.
Ajo ka theksuar se vlerësimi i saj për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës nuk ka ndryshuar kurrë, duke përkujtuar përkushtimin e familjes së saj ndaj luftës për liri.
“Në vitin 1998, kur është betuar vëllai im për të luftuar për UÇK-në, është edhe ditën e sotme.”
Një numër i madh i qytetarëve nga anë të ndryshme të trojeve shqipfolëse, janë mbledhur në Prishtinë, në protestën e organizuar nga veteranët për të kundërshtuar veprimet e Gjykatës Speciale.
“Kundër padrejtësisë! Në mbrojtje të UÇK-së dhe së vërtetës” është motoja e protestës.
Në protestë u panë edhe qytetarë të organizuar nga Tetova, Kërçova dhe vende të tjera, transmeton albinfo.ch.
Disa nga qytetarët që u deklaruan për media, theksuan se kanë ardhur në grup, nga Maqedonia e Veriut, në përkrahje të çlirimtarëve.
Ministri i Financave, Markus Marterbauer (SPÖ), ka propozuar futjen e kontrolleve të çmimeve për ushqimet, me qëllim luftimin e inflacionit, por sugjerimi është pritur me skepticizëm nga disa ekspertë ekonomikë. Edhe pse inflacioni u rrit në 3.5% në korrik, nxitësit kryesorë nuk ishin çmimet e ushqimeve, por kostot e energjisë për familjet, veçanërisht energjia elektrike, sipas specialistit të inflacionit Josef Baumgartner nga Instituti Austriak i Kërkimeve Ekonomike (WIFO), siç citohet nga Salzburger Nachrichten.
Baumgartner vuri në dukje se edhe qeveria e krahut të majtë e Spanjës shmangu vendosjen e kontrolleve të çmimeve, duke zgjedhur në vend të kësaj uljen e taksës mbi vlerën e shtuar (TVSH) një veprim që në fund të fundit u sjell më shumë dobi familjeve më të pasura në terma absolutë. Për më tepër, çdo ndërhyrje e propozuar nuk do të hynte në fuqi deri në fund të vitit, që përkon me skadimin e kufirit të çmimit të energjisë elektrike të Austrisë, kthimin e mbishpagimeve të energjisë së gjelbër dhe tarifat më të larta të rrjetit të cilat pritet të eliminojnë gradualisht presionet aktuale të çmimeve.
Holger Bonin, drejtor i Institutit për Studime të Avancuara (IHS), vuri në dyshim nëse uljet e TVSH-së do t’u transmetoheshin konsumatorëve, duke pasur parasysh se kompanitë janë gjithashtu nën presion nga rritja e kostove. Bonin dhe Marterbauer theksuan se kufizimet buxhetore e bëjnë të pamundur zbatimin e uljeve të tilla të taksave që në fillim, transmeton albinfo.at.
Baumgartner theksoi se rritja e çmimeve të ushqimeve nuk është unike për Austrinë, por pjesë e një trendi më të gjerë evropian. Ai përmendi sëmundjen e këmbës dhe gojës si shkak të rritjes së çmimeve të mishit, ndërsa Bonin vuri në dukje motin e ftohtë dhe rendimentet më të ulëta që rrisin koston e frutave dhe perimeve. Dështimet e të korrave të lidhura me ndryshimet klimatike, si për portokallin dhe kafenë, janë gjithashtu një faktor.
Sipas Bonin, stimujt e drejtuar nga shteti do të ishin më efektivë sesa kontrollet e çmimeve. Këto mund të përfshijnë nxitjen e ndërtimeve të reja, inkurajimin e konsumatorëve për të ndërruar më shpesh ofruesit e energjisë dhe rritjen e transparencës së çmimeve në sektorin ushqimor. Ulja e dendësisë së dyqaneve ushqimore gjithashtu mund të ulë kostot fikse, megjithëse kjo do të thoshte udhëtime më të gjata për konsumatorët. Bonin mbështet gjithashtu ndihmën financiare të synuar për familjet me të ardhura të ulëta.
Politika e pagave është një tjetër fushë debati. Sipas Oberösterreichische Nachrichten, ekonomisti i IHS, Sebastian Koch, sugjeroi se kufizimi i pagave mund të ndihmojë në uljen e inflacionit. Por kryetari i sindikatës PRO-GE, Reinhold Binder, këmbënguli që ruajtja e fuqisë blerëse të punëtorëve duhet të mbetet përparësia kryesore në negociatat e ardhshme për pagat.
Ekspertët paralajmërojnë se kufizimet e çmimeve mund të nxisin tregun e zi
Kufizimet e çmimeve nuk janë zgjidhje, argumentoi Koch, duke iu referuar përvojës së Hungarisë. Atje, shitësit me pakicë ndaluan së shituri mallra nga të cilat nuk mund të përfitonin, duke nxitur tregun e zi.
Christoph Badelt, president i Këshillit Këshillimor Fiskal të Austrisë, bëri një pikë të ngjashme në Ö1 Mittagsjournal të ORF: është e paqartë se çfarë do të klasifikohej si domosdoshmëri themelore dhe, përfundimisht, çdo kontroll çmimesh i vendosur nga qeveria do të duhej të hiqej duke shkaktuar potencialisht një valë të re rritjesh çmimesh. Ai shtoi se dyqanet mund të ndalojnë krejtësisht shitjen e produkteve të rregulluara.
Lideri i industrisë së shitjes me pakicë, Rainer Will, tha se vetë shitësit me pakicë po përballen me kosto të larta, me marzhe fitimi që variojnë nga 0.5% në 2.5%. “Të fajësosh shitësit me pakicë për rritjen e çmimeve është si të fajësosh postierin për faturën tënde tatimore”, tha ai në Ö1 Morgenjournal.
Will theksoi gjithashtu problemin e kufizimeve territoriale të furnizimit. Prodhuesit e mëdhenj shpesh i pengojnë shitësit me pakicë të furnizohen me produkte në vende të tjera të BE-së, duke krijuar mospërputhje çmimesh. Vendet më të vogla si Austria ose Belgjika shpesh preken më rëndë.
Si shembull, Marterbauer përmendi markën e akullores Cremissimo, e cila shitet për 5.99 € në Austri, por vetëm 2.89 € në Gjermani. Autoriteti Federal i Konkurrencës e ka cilësuar këtë si një “rritje të qartë të çmimit në Austri” nga prodhuesit globalë të ushqimit. Will i bëri thirrje ministrit të financave të avokojë për një ndalim në të gjithë BE-në të kësaj praktike, një ide e mbështetur nga Dhoma e Punës (AK), ekonomisti i së cilës Michael Ertl gjithashtu dënoi pabarazinë e çmimeve.
Badelt shtoi se nëse këto rritje të industrisë konfirmohen, kjo do të kërkonte ndërhyrjen e Komisionit të BE-së. Nëse jo, duhet të bëhen përpjekje për të rritur presionin konkurrues në treg.
Shkalla e papunësisë në Zvicër mbeti e pandryshuar muajin e kaluar. Në korrik, ashtu si në qershor, ishte 2.7 përqind, sipas raportimeve nga Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (Seco).
Niveli aktual i papunësisë korrespondon afërsisht me mesataren afatgjatë të tregut zviceran të punës, tha të enjten Jérôme Cosandey, kreu i Drejtorisë së Punës në Seco. Edhe e rregulluar për efektet sezonale, papunësia mbeti e pandryshuar në korrik në 2.9 për qind krahasuar me muajin e kaluar, sipas raportit të fundit të tregut të punës.
Efekte të ndryshme
Në fund të korrikut, 129,154 persona ishin të regjistruar si të papunë në Qendrat Rajonale të Punësimit (RAV), duke përfaqësuar një rritje prej 1.8 përqind, ose 2,277 persona, krahasuar me qershorin. Pasiguria rreth rritjes së tarifave të kërcënuara nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump që nga prilli ka pasur një ndikim të përzier në sektorë të ndryshëm, theksoi Cosandey.
Numri i të papunëve
Nëse shikoni papunësinë krahasuar me vitin e kaluar, ajo është rritur ndjeshëm: këtë korrik kishte pothuajse 20 përqind më shumë njerëz të papunë sesa në korrik të një viti më parë, transmeton albinfo.ch.
Shifrat e papunësisë u rritën në korrik, jo vetëm në sektorin e prodhimit, i cili përfshin edhe industrinë e eksportit të prekur nga tarifat amerikane. Shenja të qarta të kësaj tashmë po ndihen në industrinë e prodhimit të orëve, për shembull. Megjithatë, pasiguria e rritur ekonomike reflektohet edhe në shifrat e papunësisë në sektorë të tjerë: këta përfshijnë industrinë e mikpritjes, si dhe ofruesit e shërbimeve për ekonominë, siç janë agjencitë e rekrutimit, shkruan SRF.
Ulje e aplikimeve për punë me kohë të shkurtër
Kërcënimi i tarifave la pak gjurmë në aplikimet për punë me kohë të shkurtër. Në korrik, SECO mori aplikime për kompensim pune me kohë të shkurtër për rreth 25,000 vende pune. Kjo ishte dukshëm më e ulët se niveli më i lartë i vitit të kaluar në mars, kur kompanitë dorëzuan aplikime për rreth 37,000 vende pune. Përvoja tregon se rreth gjysma e aplikimeve paraprake zbatohen më pas.
Është mjaft e mundur që aplikimet për kompensim pune me kohë të shkurtër të rriten përsëri me tarifat e SHBA-së të shpallura në gusht, tha Cosandey, por ai nuk pret “një shpërthim”. Megjithatë, pasiguria e lidhur me tarifat me siguri do të çojë në shtyrjen e vendimeve të investimeve dhe punësimeve nga kompanitë.
Në përgjithësi, tregu zviceran i punës ka një tampon të mirë falë punës me kohë të shkurtër, theksoi Cosandey. Shumë kompani kanë edhe mundësi të tjera për t’iu përgjigjur situatës doganore: Nëse kanë fabrika në vende të tjera, për shembull, ato mund të zhvendosin prodhimin për tregun amerikan në ato vende dhe të prodhojnë në Zvicër për tregje të tjera.
SECO tani pret që papunësia të vazhdojë të rritet në muajt e ardhshëm. Në parashikimin e tyre të fundit ekonomik nga qershori, ekonomistët e SECO parashikuan një shkallë mesatare papunësie prej 2.9 përqind për vitin 2025. Në një skenar me tarifa të larta amerikane, papunësia pritet të rritet në 3.5 përqind në vitin 2026, sipas parashikimit, dhe në 3.2 përqind me norma më të moderuara tarifore.
Opinione Gjenerata që sakrifikoi gjithçka për atdhe
Opinione Kur donacionet dhe grantet zëvendësojnë buxhetin komunal
Opinione Shën Nënë Tereza – shembull i gjallë i dashurisë
Opinione Gjermanishtja në botë: Ku flitet dhe sa folës ka?
Opinione VËZHGIMET E FSHEHTA NGA SIGURIMET SHOQËRORE NË ZVICËR – NJË “SPIUNIM I LEJUAR”?
Opinione Samiti Trump – Putin në Alaska: Pritshmëria për paqe dhe realiteti i Arktikut
Opinione Kthimi në shtëpi
Opinione Reflektim mbi ri-kthimin! Pse ktheheni çdo verë në Kosovë?
