Mungesa e Borës: Shumë pista skish, të mbyllura

Këtë vit ka dukshëm më pak borë në male se zakonisht gjatë sezonit të Krishtlindjeve. Në Berner Oberland, Graubünden dhe Valis, madje edhe në lartësi më të mëdha, në këtë sezon ka vetëm sa gjysma ose edhe vetëm sa një e treta e reshjeve të zakonshme të borës, transmeton albinfo.ch.

Kjo sipas shifrave të publikuara nga Instituti për Kërkimin e Borës dhe Ortekëve.

Në shumicën e vendpushimeve të skive, vetëm pistat e mbuluara artificialisht me borë janë të hapura, shkrun srf.ch. Ata që mbështeten në borë natyrale mund të vizitojnë vetëm një numër të kufizuar pistash.

Në Valis, Graubünden dhe Zvicrën Qendrore, 60 për qind e pistave janë aktualisht të mbyllura dhe vetëm gjysma e teleferikëve janë në funksion. Kjo tregohet nga një analizë e realizur nga SRF Data.

Gratë përbëjnë 35% të bordeve të drejtorëve zviceranë

Gratë janë ende në pakicë në bordet e drejtorëve të 30 kompanive më të mëdha zvicerane të listuara në bursë. Pjesa e tyre është aktualisht 35%, sipas një analize nga agjencia e lajmeve AWP. Kjo shifër nuk ka ndryshuar gjatë vitit të kaluar.

Me 25%, përqindja e grave në bordet drejtuese të kompanive në Indeksin e Liderëve Zviceranë (SLI) është më e ulët. Kjo shifër gjithashtu nuk ka ndryshuar që nga fillimi i vitit, përcjell albinfo.ch.

Mesatarisht, kompanitë SLI tashmë i plotësojnë kërkesat e qeverisë në të ardhmen. Kjo përcakton një kuotë prej 30% gra në bordet e drejtorëve nga viti 2026. Nga viti 2031, një në pesë anëtarë të bordit ekzekutiv duhet të jetë gjithashtu një grua.

Grupi i auditimit SGS ka përqindjen më të lartë të grave në Bordin e Drejtorëve me 44%. Pasohet nga prodhuesi i implanteve dentare Straumann me 43% dhe kompania ushqimore Nestlé, kompania farmaceutike Novartis, risiguruesi Swiss Re dhe banka kryesore UBS me 42% secila.

Shumica e zviceranëve mbështesin bashkimin në traktatin për ndalimin e armëve bërthamore

Rreth 70% e të anketuarve në një sondazh janë në favor të bashkimit të Zvicrës me Traktatin e OKB-së për Ndalimin e Armëve Bërthamore, sipas Demoscope.

Sondazhi i publikuar të shtunën tregon se çështja gjeti gjithashtu një shumicë në të gjithë panelin, pavarësisht faktorëve të tillë si gjinia, mosha, arsimi, statusi i punësimit, rajoni dhe lloji i vendbanimit.

E njëjta gjë vlen edhe për përkatësinë partiake, me miratimin midis votuesve të Partisë Popullore Zvicerane të krahut të djathtë që ishte më i ulëti me 51%. Midis votuesve të Partisë Radikale-Liberale të qendrës së djathtë, 68% ishin në favor, 78% për Partinë e Qendrës dhe 92% për Partinë Social Demokrate të krahut të majtë, Partinë e Gjelbër dhe Partinë e Gjelbër Liberale të qendrës.

Një total prej 1,007 personash në të gjithë Zvicrën u intervistuan për sondazhin në nëntor. Demoscope kreu sondazhin në emër të Fushatës Ndërkombëtare për Heqjen e Armëve Bërthamore (ICAN), përcjell albinfo.ch.

Traktati për Ndalimin e Armëve Bërthamore (TPNW) synon të nxjerrë jashtë ligjit armët bërthamore në të gjithë botën dhe të arrijë heqjen e tyre të plotë. Që kur hyri në fuqi në vitin 2021, pothuajse 100 vende i janë bashkuar traktatit të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së; 74 prej tyre e kanë ratifikuar traktatin. Fuqitë bërthamore zyrtare dhe jozyrtare dhe të gjitha shtetet e NATO-s ende nuk e kanë nënshkruar traktatin.

Ndërkohë, në Zvicër, elektorati zviceran duhet të vendosë nëse do t’i bashkohet traktatit. Sipas Aleancës për Ndalimin e Armëve Bërthamore, ajo ka mbledhur mbi 135,000 nënshkrime – të mjaftueshme për iniciativën popullore, siç u raportua në mesin e dhjetorit.

Sfondi i kësaj është se qeveria e hodhi poshtë përsëri nënshkrimin e TPNW në mars 2024. Ajo e konsideron angazhimin e Zvicrës për një botë pa armë bërthamore brenda kornizës së Traktatit për Mospërhapjen Bërthamore (NPT) si më efektiv.

Në atë kohë, ajo deklaroi se bashkimi me Traktatin për Ndalimin e Armëve Bërthamore nuk ishte në interes të Zvicrës në mjedisin aktual ndërkombëtar, në të cilin një luftë e re në Evropë kishte nxjerrë përsëri në pah aspektet e politikës së sigurisë.

Qeveria e kishte refuzuar tashmë pranimin në vitin 2018 dhe 2019. Për më tepër, qeveria e konsideron traktatin të ketë pak ndikim sepse nuk njihet nga pronarët e armëve bërthamore, por edhe nga pothuajse të gjitha vendet perëndimore dhe evropiane.

Katër nga pesë zviceranë mbajnë syze ose lente kontakti

Përqindja e njerëzve me ndihma vizuale në Zvicër ka rënë pak gjatë katër viteve të fundit, por mbetet në një nivel të lartë. Sipas Optikschweiz, kjo është për shkak të trendeve demografike dhe kohës para ekranit.

Përqindja e njerëzve që mbajnë syze dhe lente kontakti ka rënë me 1.9 pikë përqindjeje në 81% që nga viti 2021, sipas një studimi nga Optikschweiz: 53% mbajnë vetëm syze, 22% përdorin si syze ashtu edhe lente kontakti dhe 3% vetëm lente kontakti. Për shkak të presbiopisë natyrore, pothuajse të gjithë kanë nevojë për ndihma vizuale ndërsa plaken, tha ajo.

Përdorimi i përditshëm i pajisjeve dixhitale si telefonat inteligjentë gjithashtu kontribuon në nevojën për korrigjim, madje edhe tek të rinjtë, tha Optikschweiz, transmeton swissinfo. Tek fëmijët dhe adoleshentët, dëmtimet e shikimit zbulohen gjithashtu më herët dhe më shpesh se në të kaluarën, përcjell albinfo.ch.

Studimi anketoi 1,049 persona të moshës 16-74 vjeç në Zvicrën gjermanishtfolëse dhe frëngjishtfolëse.

Studentët shqiptarë në Zvicër në takim me Ambasadën e Shqipërisë në Bernë për Ditën Kombëtare të Diasporës

Me rastin e Ditës Kombëtare të Diasporës, Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Bernë organizoi një pritje dhe takim të posaçëm me studentët shqiptarë që studiojnë në Zvicër, ku u zhvillua një diskutim i hapur mbi sfidat, idetë dhe format konkrete të bashkëpunimit për vitin e ardhshëm, transmeton albinfo.ch.

Studentët shqiptarë u përfaqësuan nga z. Eleonit Smajli, Kryetar i Federatës së Studentëve Shqiptarë në Zvicër, si dhe z. Aril Asllanaj, Kryetar i Shoqatës së Studentëve Shqiptarë për Kantonin e Bernës. Ata informuan të pranishmit për bashkimin e të gjitha shoqatave studentore shqiptare në Zvicër nën ombrellën e Federatës, duke prezantuar strukturën organizative, projektet e planifikuara dhe gatishmërinë për bashkëpunim të vazhdueshëm me Ambasadën.

Në takim morën pjesë studentë nga fusha të ndryshme studimi, të ardhur nga Berna, Zyrihu, Argau dhe Neuchâtel, duke reflektuar larminë akademike dhe angazhimin aktiv të rinisë shqiptare në Zvicër.

Studentët u pritën nga znj. Monika Zguro, e Ngarkuar me Punë në Ambasadën e RSH-së në Bernë, dhe z. Valon Gashi, Sekretar i Parë, të cilët prezantuan punën dhe misionin e Ambasadës, marrëdhëniet dypalëshe ndërmjet Shqipërisë dhe Zvicrës, si dhe projektet aktuale dhe ato në proces.

Gjatë diskutimit u hodhën ide konkrete për projekte të përbashkëta në të ardhmen, të fokusuara në promovimin e kulturës shqiptare, diplomacinë publike, rrjetëzimin akademik dhe profesional, si dhe përfshirjen aktive të studentëve në aktivitete edukative dhe komunitare.

Takimi u zhvillua në një frymë bashkëpunimi, dialogu dhe angazhimi të përbashkët, duke theksuar rëndësinë e forcimit të lidhjeve mes institucioneve shtetërore shqiptare dhe rinisë akademike në diasporë, si një urë e qëndrueshme bashkëpunimi për të ardhmen. /Albinfo.ch 

Xhaka rrit standardet dhe mentalitetin fitues te Sunderlandi

Qendërmbrojtësi i Sunderlandit, Dan Ballard, ka vlerësuar ndikimin e madh që transferimi i Granit Xhakës ka pasur në skuadër, duke thënë se mesfushori zviceran ka ngritur ndjeshëm standardet dhe mentalitetin fitues në ekipin që këtë sezon është rikthyer në Premier League.

Xhaka, kapiten i Zvicrës dhe i Sunderlandit, iu bashkua klubit anglez gjatë afatit kalimtar veror nga Bayer Leverkuseni dhe menjëherë mori rolin e liderit në skuadër. 33-vjeçari ishte një nga përforcimet kyçe të Sunderlandit pas rikthimit në elitën e futbollit anglez përmes plejofit.

Sunderlandi së fundmi triumfoi në derbin e zjarrtë ndaj Newcastle United me rezultat 1:0, ndërsa Ballard thekson se ndikimi i Xhakës ka qenë vendimtar jo vetëm në fushë, por edhe jashtë saj.

Ballard, i cili ka qenë pjesë e Akademisë së Arsenalit në kohën kur Xhaka luante për ekipin e parë të “Topçinjve”, pranon se ishte i befasuar nga ndikimi i menjëhershëm i mesfushorit zviceran.

“Isha pak i habitur kur u transferua. Nuk isha i sigurt se sa do të funksiononte, por nuk e kisha imagjinuar kurrë se një individ mund të kishte kaq shumë ndikim në skuadër. Që nga dita e parë, standardet janë rritur sepse ai çdo gjë e bën 100 për qind. Krijohet ndjenja se, nëse ai ka pasur një karrierë të jashtëzakonshme dhe vazhdon të punojë në mënyrë perfekte, atëherë pse të mos e bëjmë edhe ne”, ka deklaruar Ballard për BBC.

Sunderlandi ka regjistruar shtatë fitore dhe katër humbje në 16 ndeshje të zhvilluara deri tani në kampionat, ndërsa Ballard beson se këto rezultate janë fryt i mentalitetit fitues që Xhaka ka sjellë në ekip.

“Nga palestra e deri në qendrën stërvitore, ai është gjithmonë maksimalisht i përqendruar. Edhe kur kushtet janë të vështira, ai jep gjithçka. Kur e sheh atë duke vepruar kështu, bëhet e papranueshme që të tjerët të mos ndjekin të njëjtin ritëm. Ai na ka rritur të gjithëve”, ka shtuar qendërmbrojtësi 26-vjeçar.

Në sezonin aktual të Premier League, Xhaka ka shënuar një gol dhe ka regjistruar katër asistime në 16 paraqitje me fanellën e Sunderlandit.

Ramë Lahaj magjeps publikun në Festivalin e Këngës me dy interpretime emocionale

Tenori i njohur Ramë Lahaj, kryetar i jurisë së Festivalit të Këngës në RTSH dhe një nga emrat më të vlerësuar të operës shqiptare në skenat ndërkombëtare, i dhuroi publikut një performancë të veçantë gjatë këtij edicioni të festivalit, përcjell albinfo.ch.

Me një zë të fuqishëm, të pastër dhe thellësisht emocionues, Lahaj rrëmbeu vëmendjen që në notat e para, duke krijuar një nga momentet më të spikatura të mbrëmjes. I shoqëruar nga Orkestra e RTSH-së, e cilësuar si “gjerdani” i festivalit, ai interpretoi dy këngë të dashura për publikun shqiptar, “Shiu i Verës” dhe “Vetë ke mbet”, duke sjellë një interpretim të nivelit të lartë artistik që u shpërblye me duartrokitje të gjata.

Pas performancës, Lahaj ndau vlerësime të veçanta për organizimin e Festivalit të Këngës, për rolin e RTSH-së dhe për punën e orkestrës. Ai theksoi se mbushja e sallës është dëshmi e vlerësimit për artin dhe traditën mbi 60-vjeçare të këtij festivali, duke përgëzuar njëkohësisht orkestrën, muzikantët dhe kujdesin e veçantë për skenografinë.

Tenori u shpreh gjithashtu i lumtur që është pjesë e jurisë së Festivalit të Këngës, në mesin e figurave që i vlerëson lart dhe që kontribuojnë në vazhdimësi për suksesin e këtij eventi muzikor.

Zvicër: Kontrolle të shtuara kufitare në kufirin jugor

Kufiri jugor i Zvicrës do të monitorohet më nga afër për të luftuar migracionin e paligjshëm. Këshilli Federal e ka vendosur këtë, duke zbatuar kështu një mandat të dhënë nga Parlamenti, transmeton albinfo.ch.

Më shumë staf nga Zyra Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare do të vendoset për kontrollin kufitar të jugut.

Këshilli Federal ka njoftuar sot se 300 punonjësve shtesë do t’u jepen të drejtat e nevojshme të aksesit në sistemet e kërkimit dhe informacionit, raporton srf.ch.

Për të qenë në gjendje të deportojë vazhdimisht individë pa të drejtë qëndrimi, qeveria federale synon të bashkëpunojë më ngushtë me kantonet dhe forcat policore si dhe të zgjerojë shkëmbimin e informacionit me vendet fqinje.

Bahamas njeh Pavarësinë e Kosovës

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka njoftuar se Bahamas është bërë shteti i 121-të që ka njohur Pavarësinë e Kosovës.

Sipas deklaratës së përbashkët nga Komonuelthit të Bahamas dhe Republikës së Kosovës bëhet e ditur se të dyja shtetet njoftojnë gjithashtu vendosjen e marrëdhënieve diplomatike ndërmjet Komonuelthit të Bahamas dhe Republikës së Kosovës, me efekt nga data e nënshkrimit të Marrëveshjes së Përbashkët për vendosjen e marrëdhënieve diplomatike, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe Konventën e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike të vitit 1961.

“Të dyja shtetet riafirmojnë përkushtimin e tyre ndaj qëllimeve dhe parimeve të Kartës së Kombeve të Bashkuara, përfshirë respektimin e sovranitetit, barazisë së shteteve dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve. Ato bien dakord ta zhvillojnë marrëdhënien e tyre mbi bazën e respektit të ndërsjellë, reciprocitetit dhe angazhimit konstruktiv. Bahamas dhe Kosova shprehin synimin e tyre për të thelluar bashkëpunimin në fusha me interes të përbashkët, përfshirë konsultimet politike, tregtinë dhe investimet, turizmin, arsimin dhe kulturën, teknologjinë dhe inovacionin, bashkëpunimin në sektorin publik, si dhe shkëmbimet ndërmjet njerëzve, në përputhje me ligjet dhe procedurat e secilit shtet respektiv. Komonuelthi i Bahamas dhe Republika e Kosovës mirëpresin ndërtimin e një partneriteti të ngrohtë dhe produktiv, i cili u shërben interesave të të dy popujve dhe kontribuon në paqen dhe bashkëpunimin ndërkombëtar”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

Gjermania riafirmon mbështetjen e fortë për KFOR-in

Sot, në Konferencën e Shteteve Kontribuese të Forcave KFOR, i Ngarkuari me Punë i Ambasadës Gjermane në Kosovë, Christian Böttcher, riafirmoi mbështetjen gjermane për KFOR dhe NALT (“NATO Advisory and Liaison Team” – Ekipi Këshillues dhe i Ndërlidhjes i NATO-s).

“Ushtarët tanë luajnë një rol jetik në sigurimin e një mjedisi të sigurt dhe lirinë e lëvizjes në Kosovë. Angazhimi i tyre është një simbol i fuqishëm i paqes dhe bashkëpunimit në Evropë. Ne shprehim falënderimet tona më të sinqerta për të gjithë ata që shërbejnë në këto misione për përkushtimin dhe shërbimin e tyre|, thuhet në njoftim të Ambasadës Gjermanë në Kosovë.

Kurti: Kosova masat më të mëdha financiare s’i ka vuajtur nga BE-ja, por nga opozita

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka deklaruar se e mirëpret vendimin e Bashkimit Evropian për heqjen e masave ndaj Kosovës, por njëkohësisht ka hedhur akuza ndaj opozitës parlamentare, të cilën e ka fajësuar për vendosjen e “masave më të mëdha financiare” ndaj vendit.

Duke folur në mbledhjen e Qeverisë në detyrë të mbajtur të premten, Kurti tha se opozita, përmes mosvotimit të Planit të Rritjes të BE-së dhe tri marrëveshjeve me Bankën Botërore, ka bllokuar mjete financiare me vlerë të përgjithshme prej mbi një miliard eurosh.

“Republika e Kosovës masat më të mëdha financiare nuk i ka vuajtur nga Bashkimi Evropian, por nga opozita parlamentare. Muajin e kaluar, përkundër insistimit tonë, Kuvendi u shpërnda pa u votuar Plani i Rritjes i BE-së në vlerë prej 880 milionë eurosh dhe tri marrëveshje me Bankën Botërore në vlerë prej 120 milionë euro, pra mbi një miliard euro gjithsej, për shkak të mungesës së votës dhe vullnetit të opozitës,” ka deklaruar Kurti.

Ai ka shtuar se shpreson që pas zgjedhjeve të 28 dhjetorit, “opozita e tanishme t’ia heqë masat Kosovës”.

Kurti i ka cilësuar masat e Bashkimit Evropian ndaj Kosovës si të padrejta, duke theksuar se institucionet e Kosovës nuk kanë qenë përgjegjëse për eskalimin e situatës në katër komunat veriore të vendit.

“Ne e mirëpresim vendimin e BE-së për heqjen e masave që i ishin vendosur Kosovës. Ato ishin të padrejta që nga dita e parë, sepse, së pari, institucionet e Republikës së Kosovës nuk ishin shkaktare të eskalimit të situatës dhe, së dyti, deeskalimi ishte meritë e institucioneve të Kosovës,” ka përfunduar Kurti.

Prishtina tashmë paraqitet saktë në platformat ndërkombëtare të udhëtimit

Sipas njoftimit të përfaqësuesit diplomatik Faruk Ajeti, linja ajrore Star Alliance ka korrigjuar të dhënat e saj, ndërsa platforma online për rezervime Opodo ka ndryshuar destinacionin nga “Pristina (Serbia)” në “Pristina (Kosovo)”, duke reflektuar përkatësinë e saktë shtetërore të kryeqytetit të Republikës së Kosovës.

“Me këtë korrigjim, në këto dy platforma të mëdha ndërkombëtare, kryeqyteti i Republikës së Kosovës tashmë paraqitet në mënyrë të drejtë dhe korrekte për udhëtarë dhe vizitorë nga mbarë bota,” ka shkruar Ajeti.

Ai ka ftuar gjithashtu qytetarët që, në rast se hasin institucione apo kompani të tjera ku Republika e Kosovës nuk paraqitet saktë, t’i dërgojnë dëshmitë përkatëse në adresën elektronike [email protected], në mënyrë që këto pasaktësi të adresohen dhe korrigjohen.

Ky hap vlerësohet si një sukses diplomatik dhe institucional, pasi siguron njohjen e saktë të Kosovës në sistemet globale të udhëtimit dhe kontribuon në forcimin e imazhit të vendit në arenën ndërkombëtare.

Emigruan për një jetë më të mirë, familja shqiptare fle në rrugët e Francës

Një familje shqiptare me katër fëmijë, mes tyre edhe një foshnje 20-muajshe e sëmurë, po jeton prej më shumë se një jave në rrugë në qytetin e Montpellier-it, në Francë, transmeton albinfo.ch.

Çifti, i cili është larguar nga Shqipëria, nuk ka përfituar ende strehim emergjent, pavarësisht telefonatave të përditshme në numrin 115, i dedikuar për raste emergjente sociale. Familja po fle në sheshin përpara Bashkisë së Montpellier-it, në kushte të vështira dhe përballë temperaturave të ulëta.

Të hënën në mbrëmje, shoqatat “Un toit, un avenir” dhe “Solidarité Partagée” organizuan një tubim solidariteti përpara Bashkisë, ku u mblodhën rreth 60 persona. Presidenti i shoqatës “Solidarité Partagée” deklaroi për mediat franceze se situata është e papranueshme, duke theksuar se fëmijët po sëmuren nga të ftohtit dhe se raste të tilla kanë zgjatur edhe me muaj.

Sipas tij, prefektura nuk po përmbush detyrimet ligjore për strehimin emergjent të familjeve në nevojë.

Nga ana tjetër, mediat franceze raportojnë se prefektura e konsideron familjen si jo prioritet për strehim emergjent, për shkak të statusit të parregullt administrativ. Ky qëndrim mbështetet edhe nga vendimi i Gjykatës Administrative të Montpellier-it, e cila më 8 dhjetor rrëzoi kërkesën e familjes për strehim.

Ndërkohë, një tjetër tubim solidariteti është paralajmëruar për të dielën, më 21 dhjetor, në orën 14:00, sërish përpara Bashkisë së Montpellier-it.

Qeveria federale dhe rekomandimet për alkoolin: Debat mbi shëndetin dhe biznesin

Qeveria federale planifikon të publikojë rekomandime të reja për konsumimin e alkoolit, duke u bazuar në udhëzimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), që paralajmërojnë se edhe konsumimi i moderuar mund të jetë i dëmshëm për shëndetin. Sipas rekomandimit aktual, burrat e shëndetshëm nuk duhet të pijnë më shumë se dy gota alkool në ditë, ndërsa gratë vetëm një gotë.

Megjithatë, Këshilli i Shteteve nuk mbështet ndryshimin e rekomandimeve dhe miratoi një mocion që kërkon ndalimin e tyre deri në përfundimin e studimit aktual UNATI mbi lidhjen midis alkoolit dhe shëndetit, që do të zgjasë edhe tre vjet.

Ministrja e Shëndetësisë, Elisabeth Baume-Schneider, theksoi se OBSH nuk ndjek një politikë zero-tolerancë, por synon reduktimin e dëmshmërisë dhe kontrollin e konsumit për të ulur rreziqet shëndetësore.

Debati politik ka nxitur edhe polemika ekonomike: Barbara Gysi nga Partia Socialdemokrate argumenton se ndalimi i rekomandimeve është një “lojë fuqie” për të mbështetur shitjet e verës zvicerane, ndërsa Benedikt Würth nga Partia Qendrore shton se nuk ka konsensus shkencor që çdo pikë alkooli është e dëmshme dhe se rekomandimet duhet të mbështeten në bazë shkencore.

Vendimi përfundimtar mbi një rekomandim të ri apo mbajtjen e atij aktual do të vendoset pas diskutimeve në Këshillin Kombëtar.

 

Targat e shtrenjta: Pse njerëzit paguajnë kaq shumë për një numër automjeti?

Në kantonet më të pasura të Zvicrës, targat e automjeteve me numra të ulët po shiten për shuma marramendëse. Së fundmi, targa “ZH 11” në kantonin e Cyrihut u shit për 262,000 franga zvicerane, ndërsa targa më e shtrenjtë e shitur ndonjëherë në Zvicër, “ZH 24”, arriti 299,000 franga në gusht 2024.

Ekspertët thonë se këto targat nuk janë thjesht numra regjistrimi: ato konsiderohen simbol statusi, objekte koleksionimi ose madje një “trofe” për pronarët. Numrat e ulët janë të vështirë për t’u marrë, më parë u jepeshin kryesisht pronarëve të garazheve ose institucioneve si policia, dhe kjo i bën edhe më të dëshirueshëm për qytetarët privatë.

Sistemi zviceran lejon edhe targat e personalizuara, të cilat mund të trashëgohen brenda familjeve, por për momentin ato nuk janë të përhapura gjerësisht për shkak të kostove të larta. Kantonet e pasura si Cyrihu, Aargau dhe Graubünden vazhdojnë të organizojnë ankande për targat më të veçanta, duke i kthyer ato në një treg të veçantë koleksionimi.

Donald Trump vendos një afat të ri për Zvicrën për arritjen e një marrëveshjeje detyruese

Shtetet e Bashkuara po rrisin presionin ndaj Zvicrës në lidhje me tarifat doganore. Sipas disa gazetave në gjuhën gjermane, Uashingtoni kërkon që një marrëveshje ligjërisht e detyrueshme të arrihet deri më 31 mars 2026. Në të kundërt, SHBA paralajmërojnë se do të “rishqyrtojnë dhe, nëse është e nevojshme, do të rikonceptojnë” nivelin e tarifave doganore të vendosura ndaj Bernës, transmeton albinfo.ch.

Sipas një dokumenti të Përfaqësuesit të Tregtisë së SHBA-së, të publikuar në Federal Register, Uashingtoni synon që deklarata e qëllimit e nënshkruar më 14 nëntor të shndërrohet shpejt në një marrëveshje dypalëshe. Ky dokument, i zbuluar nga gazetat e grupit mediatik gjermanofolës CH Media, thekson se ulja retroaktive e tarifave nga 39% në 15% është bërë “me supozimin dhe pritshmërinë” që marrëveshja të negociohet me sukses brenda tremujorit të parë.

I kontaktuar nga agjencia Keystone-ATS, Departamenti Federal i Çështjeve Ekonomike (EAER) deklaroi se negociatat do të përcaktojnë nëse ky afat mund të respektohet. “Qëllimi është përfundimi i marrëveshjes në tremujorin e parë të vitit 2026, ashtu siç është parashikuar në deklaratën e përbashkët,” theksoi departamenti.

Deklarata e datës 14 nëntor parashikon që palët synojnë “të fillojnë menjëherë negociatat për marrëveshjen, në mënyrë që të arrihet përparim i konsiderueshëm deri në tremujorin e parë të vitit 2026, në varësi të procedurave përkatëse kombëtare, dhe të përfundohet marrëveshja në masën më të madhe të mundshme”.

UBS planifikon shkurtime vendesh pune në janar

Banka zvicerane UBS po përgatitet të fillojë valën e ardhshme të shkurtimeve të vendeve të punës në mesin e janarit, pohon Bloomberg bazuar në burime brenda bankës.

Sipas agjencisë, një fazë tjetër e ndërprerjes është planifikuar për mesin e vitit 2026, kur sistemet e IT-së të marra përsipër si pjesë e blerjes së Credit Suisse do të çaktivizohen.

UBS po hyn në vitin e fundit të integrimit të Credit Suisse. Pas bashkimit, fuqia punëtore ishte rritur në pothuajse 120,000 punonjës. Që atëherë, sipas burimeve të Bloomberg, fuqia punëtore është zvogëluar me rreth 15,000 pozicione, transmeton albinfo.ch.

I kontaktuar nga agjencia e lajmeve Awp, institucioni nuk dëshiroi të komentonte mbi lajmin. Megjithatë, iu referua deklaratave të mëparshme se kompania po kërkon të minimizojë shkurtimet e vendeve të punës në Zvicër dhe në mbarë botën si rezultat i integrimit.

Reduktimi i fuqisë punëtore do të shtrihet gjatë disa viteve, theksoi kompania: do të arrihet kryesisht përmes luhatjeve natyrore, daljeve në pension të parakohshme, lëvizshmërisë së brendshme dhe internalizimit të roleve të jashtme.

Dr. Përparim Limani në krye të Kirurgjisë Onkologjike në Aarau

Nga 1 dhjetori 2025, PD Dr. med. Dr. sc. nat. Përparim Limani merr drejtimin e Klinikës së Kirurgjisë së Përgjithshme dhe Viscerale në Kantonsspital Aarau, një prej qendrave më të rëndësishme kirurgjikale në Zvicër. Emërimi i tij përveç që paraqet një hap profesional, është edhe një moment që shënon edhe një standard të ri të pranisë shqiptare në mjekësinë zvicerane.

Me dy doktorata një në mjekësi dhe një në shkencat natyrore, me një karrierë të formuar në Spitalin Universitar të Cyrihut, në laboratorin HPB nën drejtimin e Prof. Pierre-Alain Clavien dhe me një fellowship në MD Anderson Cancer Center në Houston, Dr. Limani vjen në këtë rol me një bagazh të jashtëzakonshëm kërkimi dhe eksperience klinike. Ai ka publikuar studime në Nature Communications, Annals of Surgery, Clinical Cancer Research, dhe ka trajtuar pacientë në programet më të avancuara onkologjike dhe robotike të Zvicrës.

Edhe në nivel personal, ky emërim bart peshë të veçantë, bashkëshortja e tij është mjeke gjinekologe, një ekuilibër i rrallë profesional që e mban të tokëzuar dhe i jep peshë njerëzore angazhimit të tij klinik.

Më poshtë, portreti merr formë përmes bisedës së realizuar.

albinfo.ch: Dr. Limani, emërimi juaj në krye të kirurgjisë së përgjithshme dhe viscerale në Aarau shihet si një arritje e rëndësishme në sistemin zviceran të shëndetësisë. Çfarë kuptimi ka kjo për ju?

Dr. Përparim Limani: “Ky rol është një përgjegjësi e madhe. Udhëheqja e një klinike nuk është një kulm personal, por një zotim i qartë për të ngritur të gjithë ekipin bashkë me mua.”

albinfo.ch: Karriera juaj ndërthur praktikën klinike me kërkimin shkencor. Si e shihni marrëdhënien mes të dyjave?

Dr. Përparim Limani: “Kërkimi shkencor nuk është luks. Është mënyra e vetme për të çuar përpara trajtimin e pacientëve. Çdo eksperiment është një premtim për dikë që do të trokasë në derën tonë nesër.”

albinfo.ch Si nisi rrugëtimi juaj shkencor në mjekësi dhe cilat ishin drejtimet kryesore të hulumtimit tuaj?

Dr.Përparim Limani: Rruga ime shkencore filloi në laboratorin HPB të Cyrihut, ku punova në modele të regjenerimit të mëlçisë, në terapi inovative kundër neoplazive gastrointestinale dhe në studime mbi mikroambientin tumoral. Aty e kuptova për herë të parë se kërkimi shkencor ndërtohet me hapa të vegjël, por thelbësorë. Siç e kam thënë shpesh: “Në laborator kuptova se çdo hap i vogël është fillimi i një ndryshimi të madh.”

albinfo.ch: Ju keni punuar në një nga qendrat më të rëndësishme të onkologjisë në botë – MD Anderson. Çfarë morët me vete nga ajo përvojë?

Dr. Përparim Limani: “Në MD Anderson, kuptova se kirurgjia moderne është simfoni e saktësisë. Çdo lëvizje është vendim. Dhe çdo vendim është jetë.”

albinfo.ch: Keni publikuar studime në revista me renome dhe keni fituar çmime shkencore. Si e përjetoni këtë pjesë të karrierës?

Dr. Përparim Limani: “Një publikim është vetëm maja e akullnajës. Pjesa e vërtetë është rruga deri te ai publikim, netët e gjata në laborator, diskutimet me ekipin, dilemat shkencore. Ato momente të heshtura janë pjesa më formuese.”

albinfo.ch: Edhe teknologjia robotike ka qenë pjesë e rëndësishme e punës suaj në Cyrih. Si po e ndryshon ajo realitetin kirurgjikal?

Dr. Përparim Limani: “Teknologjia robotike nuk e zëvendëson kirurgun. Ajo e zgjeron kufirin e asaj që mund të bëjmë me saktësi dhe butësi.”

albinfo.ch: Sa i rëndësishëm është ekuilibri personal në një profesion të tillë intensiv?

Dr. Përparim Limani: “Familja ime është qendra e qetësisë sime. Bashkëshortja ime është mjeke gjinekologe; ajo e kupton ritmin e profesionit, barrën dhe emocionin e tij. Kjo më jep forcën për të qenë i përqendruar edhe në vendimet më të vështira.”

Ai përshkruan familjen si hapësirë rikthimi dhe ekuilibrin një kundërpeshë e domosdoshme ndaj sfidave të përditshme klinike.

albinfo.ch Ju konsideroheni një figurë frymëzuese për komunitetin shqiptar në Zvicër. Si e shihni këtë dimension?

Dr. Përparim Limani: “Origjina nuk është një etiketë. Është përgjegjësi, është kujtesë, dhe është burim force. Në çdo hap, unë e ndiej këtë përgjegjësi.”

Emërimi i Dr. Përparim Limanit në krye të kirurgjisë në Aarau është një histori suksesi profesionistësh të diasporës shqiptare, por mbi të gjitha është rrëfim i një mjeku që ndërton ura mes shkencës, përkushtimit dhe humanitetit. Rruga e tij, që nis nga Kërçova dhe përfundon në sallat më të avancuara të kirurgjisë zvicerane, mbetet dëshmi se me qetësi, dije të thellë dhe integritet, kufijtë zhduken.

Në një sistem shëndetësor që kërkon profesionalizëm të padiskutueshëm dhe mendim të kthjellët, Dr. Limani sjell një model të qartë të mjekut modern: të qëndrueshëm, të përkushtuar dhe të lidhur me rrënjët nga të cilat nisi.

 

Ofertuesi paguan 262,000 CHF për targën “ZH 11”

Targa e makinës së Cyrihut “ZH 11” është shitur për 262,000 CHF në një ankand online.

Shifra është nën rekordin prej 299,000 CHF të paguara në vitin 2024 për targën ZH 24.

U paraqitën gjithsej 141 oferta për numrin 11, por me një çmim prej 160,000 CHF e lart, vetëm tre persona vazhduan të ofronin, siç mund të shihet në faqen e ankandit të Zyrës së Trafikut Rrugor të Cyrihut. ZH 11 është numri më i ulët i ankandit ndonjëherë në kantonin e Cyrihut.

Kohët e fundit, kantoni i Solothurnit duhej të bllokonte ofertat për targën SO 1 për shkak të një numri ofertash të ulëta, shkruan swissinfo. Një përdorues me pseudonimin Inzest në fakt kishte ofruar 1 milion CHF, dyfishi i ofertës maksimale të mëparshme, përcjell albinfo.ch.

Në krahasim, në Cyrih gjithçka shkoi mirë. Kantoni nxjerr në ankand targa me pesë shifra ose më pak, si dhe kombinime të veçanta me gjashtë shifra, në internet çdo javë. Në vitet e fundit, janë gjeneruar të ardhura që arrijnë në miliona franga. Para që derdhen në arkën e kantonit të Cyrihut.

Gjithçka që ndryshon në jetën në Zvicër nga janari i 2026-ës

Viti i ri sjell një mori ndryshimesh në Zvicër, duke përfshirë prime më të larta të sigurimit shëndetësor dhe mbrojtje më të mirë për blerësit e pronave.

Zvicra ka një president të ri (po, përsëri)

Guy Parmelin, Ministri aktual i Ekonomisë, u zgjodh nga parlamenti për të marrë përsipër presidencën nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2026.

Ky është raundi i tij i dytë në pozicionin e lartë pasi Parmelin ishte president në vitin 2021.

Zvicra e ndërron presidencën çdo vit midis Këshillit Federal, kabinetit me shtatë anëtarë që shërben si kreu kolektiv i shtetit të vendit.

Presidenti i Konfederatës Zvicerane është i pari midis të barabartëve, kryeson këshillin dhe zakonisht përfaqëson vendin në çështje të mëdha brenda dhe jashtë vendit.

Primet më të larta të sigurimit shëndetësor do të hyjnë në fuqi

Nga 1 janari, primet e sigurimit shëndetësor zviceran do të rriten me 4.4 përqind në vitin 2026.

Kjo është mesatarja kombëtare – disa norma të kantoneve do të jenë edhe më të larta: Me një rritje prej 6.9 përqind mbi primet aktuale, banorët e Ticinos do të përballen me rritjen më të lartë – 582 franga në muaj.

Tjetra është Valais (5.8 përqind – 439 franga); Appenzell-Innerrhoden (5.5 përqind – 322 franga); Uri (5.3 përqind – 363 franga); Cyrih (5.1 përqind – 451 franga); dhe Graubünden (5 përqind – 400 franga).

Vit i ri, vinjeta e re 

Keni kohë deri në fund të muajit për të ngjitur ngjitësen e vitit 2026 në xhamin e përparmë të automjetit tuaj, ose për të blerë një version dixhital në internet.

Nëse kapeni duke ngarë makinën pa makinë në një autostradë zvicerane që nga 1 shkurti, do të gjobiteni me 200 franga.

Ndjekja do të bëhet vepër penale

Deri më tani, viktimat e ndjekjes kishin mundësi të kufizuara për të ndjekur penalisht autorët e këtij lloji ngacmimi.

Kryesisht, ato duhej të drejtoheshin në procedura civile ose të mbështeteshin në ligje më të gjera penale.

Por që nga 1 janari, personat e dënuar për ndjekje mund të dënohen deri në tre vjet burg.

Policia zvicerane do të përdorë pesë ngjyra të ndryshme lëkure për të kategorizuar shkelësit

Qeveria do të modernizojë sistemin kombëtar të kërkimit Ripol, i cili centralizon raportet që lidhen me personat e zhdukur, të kërkuar, të deportuar ose të rrezikshëm.

Zyra Federale e Policisë (Fedpol) njoftoi në një njoftim për shtyp të shtunën se do të përfshihen pesë opsionet e mëposhtme për ngjyrën e lëkurës së shkelësve: shumë e çelët, e çelët, mesatare, e errët ose shumë e errët.

Sa i përket kategorisë ‘lloji’, ajo do të mbulohet nga nëntë opsione, që korrespondojnë me rajonet gjeografike – përkatësisht Evropën Veriore, Afrikën e Veriut, Azinë dhe Amerikën e Jugut.

Mbrojtje më e mirë për blerësit e pronave

Kushdo që blen një shtëpi ose apartament do të ketë më shumë fleksibilitet në kërkimin e kompensimit ose në kërkimin e riparimeve nëse kompania e ndërtimit nuk arrin ta kryejë siç duhet punën.

Por nga 1 janari, periudha e njoftimit për defektet e dukshme dhe të fshehura do të zgjatet në 60 ditë nga data e blerjes ose zbulimit të defekteve.

Vaksina të caktuara do të përjashtohen nga bashkëpagesat

Disa vaksina të rekomanduara nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH) nuk do t’i nënshtrohen më bashkëpagesave nga 1 janari. Ato përfshijnë imunizimet kundër Covid-19, tuberkulozit, pneumonisë, sëmundjes meningokokale, difterisë, tetanosit dhe RSV për gratë shtatzëna, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.

Qëllimi i kësaj mase është të “rrisë shkallën e vaksinimit në Zvicër”, tha FOPH.

Digjitalizimi i regjistrimit të automjeteve

Nga 1 janari, regjistrimi i automjeteve do të bëhet më dixhital dhe efikas.

Certifikatat Elektronike Evropiane të Konformitetit (eCoC) do të jenë të disponueshme direkt nga bazat e të dhënave evropiane, duke i bërë të disponueshme elektronikisht të dhënat mbi automjetet individuale në Sistemin e Informacionit të Regjistrimit të Automjeteve të Zvicrës.

Prodhuesit, importuesit, tregtarët, furnizuesit, transportuesit, garazhet dhe autoritetet do të kenë akses të drejtpërdrejtë në të dhënat përkatëse të automjeteve.

Automjetet me një Certifikatë Evropiane të Konformitetit (CoC) të vlefshme, qoftë në format letre apo elektronik, janë të përjashtuara nga miratimi i tipit zviceran. Ato mund të regjistrohen në Zvicër për herë të parë në emër të çdo personi, me kusht që të përmbushen të gjitha kërkesat e tjera të regjistrimit.

Pagesa e gjobës së CO2 do të jetë një kusht për regjistrimin e automjeteve.

Gjithashtu, nga 1 janari, zbatimi i ligjit të CO2 do të jetë më i lidhur ngushtë me regjistrimin e automjeteve.

Konkretisht, certifikatat dhe targat do të lëshohen vetëm pas pagesës së plotë të çdo gjobës së duhur sipas ligjit të CO2 ose përfshirjes së automjetit në një flotë të re automjetesh.

Kjo vlen kryesisht për importuesit e automjeteve të reja që tejkalojnë objektivat specifike të emetimeve.

Destinacione të reja fluturimi nga aeroportet zvicerane në vitin 2026

Gjatë vitit 2026, aeroportet zvicerane do të shtojnë disa destinacione të reja ajrore, kryesisht nga Cyrihu, Gjeneva dhe EuroAirport Basel.

Nga Aeroporti i Cyrihut – SWISS do të rrisë frekuencat drejt destinacioneve evropiane si Roma, Mançesteri, Porto, Napoli dhe Krakovi. Gjithashtu do të hapë dy linja të reja: Poznan (Poloni) nga 29 marsi, Rijeka (Kroaci) gjatë korrik–gushtit.

Në fluturimet ndërkontinentale, SWISS do të nisë linjë të re drejt Bostonit nga 1 janari 2026, me avionin e ri Airbus A350. Po ashtu do të ofrojë fluturime të shpeshta drejt qyteteve amerikane pritëse të Kupës së Botës 2026, përfshirë Nju Jorkun, Los Anxhelosin dhe Majamin. Nga 26 prilli do të ketë edhe fluturime drejt Torontos.

Në total, SWISS do të shërbejë 112 destinacione nga Cyrihu dhe Gjeneva në sezonin veror 2026.

Edelweiss dhe linja të tjera

Edelweiss do të shtojë fluturime sezonale drejt Luleå (Suedi) dhe dy destinacioneve tropikale në Cape Verde (São Vicente dhe Praia).

Air Baltic do të hapë linjë të re Cyrih–Vilnius nga maji, ndërsa Oman Air do të nisë fluturime direkte gjatë gjithë vitit mes Cyrihut dhe Muskatit, duke ofruar lidhje edhe me Azinë dhe Lindjen e Mesme.

Nga Gjeneva

SWISS ka shtuar fluturime direkte drejt Dublinit, Stokholmit, Kopenhagës dhe Goteborgut (deri në fund të marsit).
EasyJet do të operojë fluturime gjatë gjithë vitit drejt Maltës, si dhe destinacione të reja si Rennes, Shkup dhe Fuerteventura.

Nga EuroAirport Basel

Në vitin 2026 do të ketë fluturime të reja drejt Londrës (Luton), Rabatit, Seviljes dhe Valencias. Megjithatë, aeroporti do të ketë ndërprerje të madhe nga 15 prilli deri më 20 maj për shkak të rinovimit të pistës, me fluturime të kufizuara vetëm nga EasyJet.

Swisscom do të heqë plotësisht teknologjinë 3G deri në fund të vitit 2025

Siç ishte njoftuar më parë, operatori Swisscom do të ndërpresë përdorimin e teknologjisë 3G deri në fund të këtij viti. Kjo teknologji, e zhvilluar mbi 20 vjet më parë, është bërë krejtësisht e vjetëruar.

Rreth 180,000 klientë privatë dhe biznesesh ende përdorin 3G, e cila tashmë është zëvendësuar nga rrjetet 4G dhe 5G, të cilat lejojnë transmetimin e volumeve shumë më të mëdha të të dhënave, tha një zëdhënës i Swisscom për AWP të mërkurën.

Konkurrenti Sunrise kishte ndërprerë rrjetin e tij 3G që në fund të gushtit, ndërsa Salt konfirmoi se do të vazhdojë të ofrojë shërbimin 3G të paktën deri në fund të vitit 2026, sipas një zëdhënësi të operatorit të tretë më të madh në Zvicër.