Archives

Spanja shpall gjendje emergjente pas ndërprerjes masive të energjisë

Posted on by Alb

Ministria e Brendshme e Spanjës ka shpallur gjendje emergjente, pasi një ndërprerje e madhe e energjisë elektrike goditi vendin dhe Portugalinë të hënën. Raporton BBC.

Ndërprerja shkaktoi kaos në komunikacion dhe çrregullime të tjera, ndërsa autoritetet theksojnë se nuk ka shenja të një sulmi kibernetik. Shkaqet e incidentit mbeten nën hetim.

Rajonet si Madridi, Andalusia dhe Extremadura kanë kërkuar nga qeveria qendrore marrjen në kontroll të rendit publik dhe funksioneve të tjera kritike.

Ndërkohë, operatori energjetik “Red Electrica” njoftoi se ka nisur rikthimin gradual të furnizimit me rrymë, duke arritur që tani të rikthejë rreth 20 për qind të kapacitetit në disa zona të jugut dhe veriut të vendit.

Kriza energjetike ka shkaktuar gjithashtu anulime të fluturimeve si në Spanjë, ashtu edhe në Portugali.

Shaqiri, po e udhëheq Baselin drejt dy trofeve

Posted on by BR

Xherdan Shaqiri po kalon në formë jetësore në moshën 33 vjeçare.

Rikthimi i tij nga SHBA në Superligën zvicerane, duket se ka qenë i qëlluar.

Xherdani u rikthye te ‘shtëpia e tij’ në Basel, ku u formua si lojtar dhe ku u bë i njohur, shkruan albinfo.ch.

Basel po dominonte me Shaqirin dhe Granit Xhakën, por në vitet i munguan trofetë.

Por, Shaqiri me rikthimin e tij, duket se do t’i kthejë edhe trofetë.

Shaqiri udhëhoqi Baselin drejt finales së Kupës së Zvicrës. Në finale, më 1 qershor në Bernë, Baseli përballet me skuadrën Biel-Bienne, që garon në kategorinë e tretë.

Baseli është lider në Superligën zvicerane me gjashtë pikë më shumë se vendi i dytë, derisa do të zhvillohen edhe pesë xhiro nga faza e fundit.

Shaqiri është golashënuesi më i mirë me 14 gola dhe asistuesit më i mirë në ligë me 17 asistime.

Ai është favoriti kryesor për tu zgjedhur Lojtari më i mirë i vitit në Zvicër.

Fillon sezoni më i fortë i polenit në Zvicër

Posted on by Alb

Pas një pauze të shkurtër për shkak të motit të freskët, poleni i barit ka filluar të qarkullojë sërish në Zvicër, njoftoi të hënën Qendra Zvicerane për Alergji. Rreth 70% e personave që vuajnë nga alergjia e pranverës janë alergjikë ndaj polenit të barit.

Veçanërisht gjatë ditëve të ngrohta dhe me diell, sasitë e polenit të barit rriten në ultësirat zvicerane. Në të njëjtën kohë, në ajër vazhdon të ketë edhe polen të rëndë alergjik të mështeknës.

Qendra për Alergji rekomandon që personat me alergji të kontrollojnë parashikimet e polenit çdo ditë dhe të marrin mjekimet për alergji në kohë. Alergjia e pranverës shpesh nënvlerësohet; nëse nuk trajtohet, ajo mund të zhvillohet në astmë. Simptomat mund të ndikojnë ndjeshëm në performancën në shkollë, trajnim, sport apo në skenë, transmeton albinfo.ch.

Fillimi i hershëm i sezonit të polenit të barit në 2025

Sipas Regula Gehrig nga Zyra Federale për Meteorologji (MeteoSwiss), e cila menaxhon edhe rrjetin kombëtar të matjes së polenit, sezoni i polenit të barit ka filluar më herët këtë vit në Zvicër, për shkak të dimrit dhe pranverës së butë. Bima është zhvilluar një deri në dy javë më shpejt se mesatarja afatgjatë.

Një periudhë e shkurtër ftohjeje para Pashkëve e ngadalësoi rritjen përkohësisht, por me rritjen e temperaturave, pritet një shtim i shpejtë i polenit të barit.

Sipas shërbimit privat të motit MeteoNews, temperaturat do të vazhdojnë të rriten gjatë javës, ndërsa rreziku për reshje do të shtohet vetëm të dielën.

Sipas Qendrës për Alergji, sezoni i polenit të barit zgjat deri në fund të verës, me kulmin në muajt maj dhe qershor.

Lufthansa heq shitjet në fluturime derisa Swiss vazhdon me to

Posted on by Alb

Lufthansa po heq dorë nga shitjet në bord për arsye ekonomike, konfirmoi një zëdhënës për agjencinë gjermane të lajmeve DPA. Shkaku kryesor është rënia e kërkesës së bashku me kostot e larta të blerjes. Platforma “Aero Telegraph” kishte raportuar më parë për këtë zhvillim.

Ky vendim do të zbatohet në të gjithë rrjetin e markës kryesore të Grupit Lufthansa, duke filluar nga shtatori. Lufthansa, prej kohësh, nuk ofron më shitje produktesh në fluturimet me distancë të shkurtër, transmeton albinfo.ch.

Ndërkohë, Swiss International Air Lines (SWISS), e cila, bashkë me Lufthansa dhe Edelweiss, është pjesë e Grupit Lufthansa, aktualisht nuk sheh arsye për të ndjekur të njëjtën rrugë. Një zëdhënës i SWISS tha për agjencinë e lajmeve AWP se kompania është e kënaqur me ecurinë e biznesit, pa dhënë shifra të detajuara.

Zvicra me pagat më të larta në botë, Kosova e 80-ta

Posted on by BR

Zvicra prin në listën e vendeve me pagat më të larta në botë.

Numbeo ka publikuar listën me 126, ku paga është llogaritur në dollarë, shkruan albinfo.ch.

Zvicra është e para në botë me 7,157.85 dollarë. Në vendin e dytë është Luksemburgu me afër 1 mijë dollarë më pak, 6,261.80 dollarë, kurse SHBA është në vendin e tretë me 4,340.27 dollarë.

Ndërkohë, në vendin e 70-të është Shqipëria me 705.86 dollarë, ndërsa Kosova e 80-ta me 564.76 dollarë.

https://www.numbeo.com/cost-of-living/country_price_rankings?itemId=105

Stresi në vendin e punës shkakton 10,000 vdekje në vit në Evropë

Posted on by Alb

Numri i njerëzve të stresuar në punë është në rritje. Shkuarja në punë nën stres ndikon negativisht në shëndetin dhe mund të çojë edhe në vdekje. Sindikatat evropiane lëshuan këtë të hënë një paralajmërim, me rastin e Ditës Botërore për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë. Sipas një studimi, presioni në vendin e punës shkakton vdekjen e afro 10,000 evropianëve dhe britanikëve çdo vit.

Çdo vit, afro 10,000 punonjës humbin jetën në Evropë dhe Mbretërinë e Bashkuar si pasojë e stresit të lidhur me punën – një shifër tre herë më e lartë se ajo e viktimave nga aksidentet në vendin e punës. Sipas Konfederatës Evropiane të Sindikatave (ETUC), këto vdekje shkaktohen kryesisht nga dy arsye: sëmundjet e zemrës të shkaktuara nga stresi dhe vetëvrasjet e lidhura me depresionin në punë. Këto probleme kanë gjithashtu një kosto të lartë për ekonominë, transmeton albinfo.ch.

Gratë janë veçanërisht të prekura, pasi përballen më shumë me orare rraskapitëse, pasiguri dhe ngacmim moral.

Nevoja për përparim

Me rastin e kësaj dite ndërkombëtare, Sekretarja e Përgjithshme e ETUC, Esther Lynch, bëri thirrje për veprim të menjëhershëm:

“Bashkimi Evropian ka qenë për një kohë të gjatë një pikë referimi globale për të drejtat e punonjësve. Ne kemi udhëhequr për sigurinë fizike. Sot, duhet të udhëheqim për sigurinë mendore.”

ETUC i kërkon Komisionit Evropian të përgatisë një direktivë urgjente që të detyrojë punëdhënësit të vlerësojnë rreziqet për shëndetin mendor në punë.

“Janë bërë përpjekje të mëdha për shëndetin fizik gjatë dekadave të fundit. Sot, rreziqet janë zhvendosur drejt shëndetit emocional, psikologjik dhe marrëdhënieve në punë. Duhet patjetër të thyejmë shumë tabu,” tha Anny Wahlen, psikologe pune dhe autore e librit “Burnout, sëmundja e shekullit 21.

Gratë dhe të rinjtë më të prekur

Edhe pse këto shifra i referohen Evropës dhe Mbretërisë së Bashkuar, as Zvicra nuk është e përjashtuar.

Sipas Anketës Zvicerane të Shëndetit, stresi në vendin e punës është rritur ndjeshëm gjatë dhjetë viteve të fundit. Në vitin 2012, 18% e të anketuarve deklaronin se ishin të stresuar shumicën e kohës nga puna; në vitin 2022, kjo shifër arriti në 23%. Gjysma e tyre ishin në rrezik të burnout-it. Edhe këtu, gratë dhe të rinjtë janë më të prekshmit.

Për gratë, sipas Anny Wahlen, një shpjegim i mundshëm lidhet me shumëllojshmërinë e roleve sociale që mbajnë, si dhe faktin se shpesh punojnë në pozicione me përgjegjësi më të ulëta, të karakterizuara nga pasiguria dhe fleksibiliteti i lartë.

Po të rinjtë?

“Po vërejmë një ndryshim në mënyrën se si brezat e rinj e shohin rëndësinë e punës në jetën e tyre. Mund të lidhet gjithashtu me mungesën e përvojës ose pjekurisë, çka kufizon aftësinë e tyre për të marrë distancë dhe për të ndërtuar burimet e tyre të brendshme,” shton Wahlen.

Shqipëri: Problemet me zarfin e votës, KQZ jep udhëzime për diasporën

Posted on by Alb

Në 10 ditët e para të procesit zgjedhor, 69,134 shqiptarë nga diaspora kanë dërguar zarfin me votën e tyre në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve (KQZ). Megjithëse shifrat e pjesëmarrjes janë pozitive, votuesit nga jashtë kanë hasur disa vështirësi në lidhje me procedurat e dorëzimit dhe kthimit të zarfit.

Një nga shqetësimet kryesore ka qenë mungesa e fletës së votimit brenda zarfit. Po ashtu, emigrantët kanë raportuar çështje të tjera, si dorëzimi i zarfit tek persona të tretë dhe vështirësitë e krijuara nga kompani të ndryshme kur është fjala për kthimin e zarfit.

Për të ndihmuar ata që janë përballur me këto probleme, KQZ ka shpallur një protokoll të thjeshtë për t’i orientuar votuesit. Ata që përjetojnë ndonjë problem duhet të regjistrohen në sistemin PER dhe, pasi të logohen me të dhënat e tyre, të zgjedhin mes opsioneve: “Konfirmo marrjen e fletës së votimit” ose “raporto një problem me zarfin”, përcjell albinfo.ch.

Pasi të bëjnë këtë, votuesit duhet të përshkruajnë problemin dhe të dërgojnë informacionin e nevojshëm për zarfin postar, duke mundësuar kështu një shqyrtim të mëtejshëm të çështjes nga ana e KQZ.

Pro dhe kundër iniciativës për pagën e barabartë në Aargau

Posted on by Alb

Në 18 maj 2025, votuesit e kantonit të Aargau do të vendosin mbi Iniciativën për Pagën e Barabartë, e cila kërkon transparencë më të madhe në analizat e pagave për kompanitë me mbi 50 punonjës. Kjo iniciativë është mbështetur nga sindikatat dhe organizatat e grave, por është kundërshtuar nga disa parti politike dhe grupe biznesi.

Kërkesat e iniciativës

Iniciativa “Paga e Barabartë në Kantonin Aargau – Tani” kërkon që analizat e pagave të jenë të detyrueshme për kompanitë me 50 apo më shumë punonjës, duke u përpjekur të rrisë transparencën mbi dallimet e pagave mes burrave dhe grave. Aktualisht, këtë detyrim e kanë vetëm kompanitë që operojnë në nivel kombëtar me më shumë se 100 punonjës. Në rast shkeljesh, kompanitë e Aargau-t do të ndëshkohen. Po ashtu, iniciativa kërkon rikthimin e zyrës kantonale për mundësi të barabarta.

Mbështetje dhe kundërshtime

Iniciativa ka marrë mbështetje nga sindikata të ndryshme, si dhe nga partitë e majta, përfshirë Partinë Socialiste (SP) dhe Partinë e Gjelbër. Ndërsa kundërshtohet nga partive të djathta, përfshirë Partinë Liberal-Demokrate (FDP) dhe nga dhomat e tregtisë, të cilat e konsiderojnë një ngarkesë të panevojshme burokratike për bizneset e Aargau-t, transmeton albinfo.ch.

Argumentet për Iniciativën

Mbështetësit e iniciativës argumentojnë se, pavarësisht Ligjit për Mundësi të Barabarta, gratë ende fitojnë mesatarisht 16.2% më pak se burrat për të njëjtën punë. Kjo hendek i jep grave një humbje prej 1,364 frangash në muaj, që në 45 vite pune arrin në mbi 700,000 franga. Irène Kälin, kryetare e Arbeit Aargau dhe anëtare e Këshillit Kombëtar, thekson se kjo është një shifër e vogël për kompanitë, por një hap i madh për drejtësinë gjinore.

Argumentet kundër Iniciativës

Nga ana tjetër, kundërshtarët e iniciativës e shohin këtë kërkesë si një shpenzim të kotë dhe një barrë shtesë për bizneset, veçanërisht për ato në kantonet e tjera ku nuk është e detyrueshme të bëhen analiza të tilla. Karin Faes, presidentja e Partisë së Grave të FDP-së, pohon se analizat e pagave nuk do të ndryshojnë asgjë në profesione si floristeria, ku pagat janë më të ulëta nga natyra e profesionit.

Gjendja aktuale e hendekut të pagave në Zvicër

Sipas Zyrës Federale të Statistikave, hendeku mesatar i pagave mes burrave dhe grave në Zvicër është 16%, me gratë që fitojnë mesatarisht 6,281 franga në muaj, ndërsa burrat 7,025 franga. Rreth 52% e këtij hendeku shpjegohet me faktorë objektivë si arsimi dhe statusi profesional, ndërsa pjesa tjetër mbetet e paqartë.

Vlerësimi i masave të mëtejshme nga niveli federal

Në nivelin kombëtar, kompanitë me mbi 100 punonjës janë të detyruara të kryejnë analiza të pagave që nga 2019, por një vlerësim i përkohshëm ka treguar se mbi gjysma e tyre nuk i respektojnë këto kërkesa. Këshilli Federal ka vendosur të rishikojë më thellë ndikimin e këtij ligji në vitin 2027 dhe të propozojë masa të reja, nëse është e nevojshme.

Në përfundim, vota për Iniciativën për Pagën e Barabartë do të reflektojë mbi një çështje të rëndësishme: A është koha për të ndërmarrë hapa më konkretë për të ulur hendekun e pagave mes gjinive, apo kjo është një ngarkesë shtesë që do të dëmtojë ekonominë e kantonit të Aargau?

 

Spitali i Badenit, ku është vendosur kosovari i plagosur, mbrohet nga policia

Posted on by albinfo.ch

Në një grindje që shpërtheu të shtunën pasdite në Brugg AG pati të shtëna me armë zjarri dhe për pasojë, një person u plagos. Ndërkohë, Policia është shfaqur edhe në Spitalin Kantonal të Badenit.

Zona përreth ishte e rrethuar dhe nën mbikëqyrje, transmeton albinfo.ch. Në hyrje të qytetit Brugg AG ka kishte policë me mitralozë.

Pak më vonë bëhet e qartë: Disa të shtëna u skrepën nga një BMW drejt një makine Skoda në parking, ka shkruar policia kantonale e Aargaut të dielën në mëngjes, shkruan blick.ch. Në Skoda ndodheshin dy persona, njëri prej të cilëve, një kosovar 31-vjeçar, mbeti i plagosur dhe u dërgua në spital.

Gjithashtu, të shtunën pati shumë rrëmujë dhe zhurmë në Spitalin Kantonal të Badenit. Dhoma e urgjencës atje ruhej nga policia. Fotot nga një gazetar i Blick tregojnë oficerë policie dhe makina patrullimi. Sfondi: Një person është pranuar në urgjencë me plagë të shkaktuara nga armë zjarri.

Fjala ishte për viktimën e të shtënave në Brugg. Në përgjithësi, për sa kohë që niveli i rrezikut të një krimi nuk është i qartë dhe askush nuk e di se çfarë po ndodh, policia do të mbrojë të sulmuarin. I tillë ishte fillimisht rasti të shtunën, siç tregon hulumtimi i gazetës Blick.

Sipas policisë kantonale, një zviceran 24-vjeçar është bërë fokusi i hetimit si i dyshuar. Ky dhe një person tjetër nga Kosova u ndaluan nga policia më vonë të shtunën pasdite dhe më pas u arrestuan përkohësisht, përcjell albinfo.ch. Policia nuk ka treguar se sa vjeç ishte i dyshuari i dytë ose nëse të dy ishin në makinën BMW.

Prokurori publik ka nisur procedimin penal. Hetimet mbi rrjedhën e saktë të ngjarjeve dhe sfondin janë duke vazhduar. Gjithashtu, mbetet për t’u sqaruar se cilat ngjarje lidhen me njëra-tjetrën.

A do ta shfuqizojë Thurgau taksën mbi pronën?

Posted on by Alb

Në kantonin Thurgau po zhvillohet një debat i nxehtë: A duhet të hiqet taksa mbi pronën, e cila paguhet nga të gjithë pronarët që nga viti 1971? Çështja ka mbërritur në referendum pas kundërshtimeve të krahut të majtë dhe të gjelbër, pasi parlamenti kantonal votoi për shfuqizimin e saj.

Aktualisht, taksa u kushton pronarëve rreth 300 deri në 500 franga në vit dhe bazohet në vlerën e tatueshme të pasurisë. Me një normë prej vetëm 0,5 për mille, Thurgau renditet ndër kantonet me taksat më të ulëta në Zvicër.

Sipas mbështetësve të shfuqizimit, taksa mbi pronën përbën një formë taksimi të dyfishtë, pasi prona tashmë taksohet në kuadër të taksës mbi pasurinë. Ata theksojnë gjithashtu se mungesa e mundësisë për të zbritur borxhet hipotekare e bën taksën të padrejtë e të rëndë për shumë pronarë. “Drejtësia nënkupton të mos taksosh dy herë të njëjtën pasuri,” deklaron këshilltari kantonal Mathias Tschanen (SVP), transmeton albinfo.ch.

Nga ana tjetër, kundërshtarët paralajmërojnë për pasojat financiare. Të ardhurat nga kjo taksë, që në vitin 2024 kapën shifrën e 36 milionë frangave për kantonin dhe komunat, do të mungonin në buxhet. Këshilltari kantonal Felix Meier (SP) argumenton: “Është e drejtë që të gjithë të kontribuojnë proporcionalisht në të mirën e përbashkët.”

Në rast të miratimit të shfuqizimit, taksa do të hiqet vetëm më 1 janar 2029, duke marrë parasysh situatën e vështirë financiare të kantonit.

Vendimi i fundit mbetet në duart e votuesve të Thurgaut.

Emigrimi i të huajve nga Zvicra është mbi mesataren evropiane

Posted on by Alb

Imigrimi në Zvicër është një temë e përhershme politike. Megjithatë, rrallë diskutohet fakti që një numër i konsiderueshëm i të huajve gjithashtu po largohen nga vendi. Krahasuar me shtetet e tjera evropiane, shkalla e rikthimit nga emigracioni në Zvicër është mjaft e lartë.

“Shpesh harrohet që personat që imigrojnë nuk vendosen gjithmonë përfundimisht,” thotë sociologia Liliana Azevedo nga Qendra Zvicerane për Kërkime mbi Migracionin në Universitetin e Neuchâtel.

Nga viti 2013 deri në 2022, mesatarisht 155,000 persona imigruan çdo vit në Zvicër. Në të njëjtën periudhë, rreth 90,000 shtetas të huaj emigruan nga vendi. Kjo përfaqëson afërsisht 60% të fluksit të përgjithshëm të imigrimit.

Emigrimi ka pasur një rritje të moderuar që nga fillimi i viteve 2000, madje më shumë se imigrimi, transmeton albinfo.ch.

Ashtu si në vendet e tjera evropiane, shkalla e rikthimit të emigrantëve në Zvicër ka rënë që pas fillimit të luftës në Ukrainë, për shkak të numrit të madh të refugjatëve që nuk mund të largohen. Në vitin 2023, kjo shkallë ishte 40 largime për çdo 100 imigrime, ndërsa në vitin 2024 u rrit sërish në 50 për 100.

Krahasuar me shtetet e tjera evropiane, Zvicra ka një përqindje relativisht të lartë të imigrantëve që largohen sërish.

Është e rëndësishme të theksohet se vetëm me shifrat e rikthimit nuk mund të nxirren përfundime të plota, pasi njerëzit që imigrojnë nuk janë domosdoshmërisht të njëjtët që emigrojnë. Duke parë të dhënat afatgjata të ofruara nga Zyra Federale e Statistikave (BFS), bëhet e qartë se shkalla e emigrimit të imigrantëve është më e lartë në vitet e para pas mbërritjes.

Nga 200,000 të huajt që erdhën në Zvicër në vitin 2011, gjysma e tyre kishin lënë vendin brenda pesë vjetësh, dhe pas njëmbëdhjetë vjetësh, pothuajse 60% ishin larguar. Shumica e largimeve ndodhën gjatë dy viteve të para.

Faktori vendimtar: Puna

Sipas sociologes Liliana Azevedo, faktori vendimtar për qëndrimin e imigrantëve në vend është puna:

“Punësimi është ajo që i mban njerëzit të lidhur me Zvicrën. Papunësia, punët e pasigurta ose të pakualifikuara janë të gjitha pengesa për të qëndruar më gjatë se disa vite.”

Shumë njerëz vijnë në Zvicër për një përvojë profesionale ose akademike të vetme, por lidhen pak me vendin dhe largohen shpejt për të ndjekur karrierën e tyre diku tjetër.

Shembull nga ndërtimtaria

Në sektorin e ndërtimit, përqindja e punëtorëve të huaj është veçanërisht e lartë. Shumë prej tyre kthehen në vendlindjet e tyre pas pensionimit.

Liria e lëvizjes së personave, e cila hyri në fuqi në Evropë në vitin 2002, nuk e ka rritur vetëm imigrimin në Zvicër, por gjithashtu ka nxitur një qasje më ndërkombëtare ndaj punësimit.

Sipas Azevedo-s, “sot biografitë janë gjithnjë e më shumë të karakterizuara nga mobiliteti shumëfishtë.”

Për shumë të huaj, arsyeja kryesore për t’u larguar nga Zvicra është pensionimi. Kjo vlen veçanërisht për komunitetin portugez.

Në vitin 2023, portugalezët kishin shkallën më të lartë të rikthimit në vendin e tyre të origjinës, me 83 largime për çdo 100 ardhje.

Sipas një studimi të Universitetit të Neuchâtel-it, “ideologjia e kthimit” vazhdon të ndikojë fuqishëm në komunitetin portugez. Në krahasim me grupet e tjera të huaja të studiuara, portugalezët mbeten më të lidhur me vendin e tyre të origjinës.

Black-out total: Spanja dhe Portugalia nën kaos në metro e aeroporte, dyshime për një sulm kibernetik masiv

Posted on by Alb

Një ndërprerje masive e energjisë ka përfshirë Spanjën, Portugalinë dhe disa zona të jugut të Francës, duke shkaktuar kaos në transport dhe komunikacion. Aksidenti u regjistrua rreth orës 12:50 të së hënës, kur u ndërprenë shërbimet e internetit dhe transporti publik, përfshirë ndalimin e trenave dhe evakuimin e metrosë së Madridit. Pavarësisht reagimeve urgjente, autoritetet dhe operatorët e energjisë nuk kanë mundur të japin ende një shpjegim të qartë për shkaqet, ndërsa hetimet janë në zhvillim e sipër nga Instituti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, i cili po shqyrton mundësinë e një sulmi kibernetik.

Spanja dhe Portugalia të prekura; aeroportet dhe bizneset në errësirë.
Sipas raportimeve nga “El País”, ndërprerja ka prekur rëndë edhe aeroportin e Madridit dhe shumë biznese të tjera, të cilat janë lënë në errësirë. Situata është përkeqësuar në Portugali, ku aeroporti i Lisbonës u mbyll dhe komunikimet midis veriu dhe jugut të vendit u ndërprenë. Në Francë, rajone si Perpinjoni dhe Narbona kanë raportuar ndërprerje të energjisë, ndërsa operatori RTE ka konfirmuar se situata është stabilizuar në këto zona, përcjell albinfo.ch.

Zjarri në malin Alarik – një shkak i mundshëm i ndërprerjes.
Një zjarr masiv në malin Alarik, që dëmtoi një linjë të rëndësishme energjetike midis Francës dhe Spanjës, mund të ketë qenë shkaku i ndërprerjes. Eduardo Prieto, CEO i Red Eléctrica në Spanjë, tha se rikthimi i plotë i energjisë mund të zgjaste nga gjashtë deri në dhjetë orë.

Paralajmërime dhe pasojat në infrastrukturën e komunikimit.
Autoritetet spanjolle kanë kërkuar nga qytetarët të qëndrojnë në vendet e tyre dhe të shmangin lëvizjet e panevojshme. Po ashtu, në Portugali, TAP ka paralajmëruar pasagjerët që të mos udhëtojnë deri në një njoftim të dytë. Interneti dhe rrjetet celulare janë prekur; megjithatë, disa shërbime telefonike janë ende funksionale në Spanjë.

Ndërkohë, kanë kaluar më shumë se dy orë nga fillimi i “blackout-it”, dhe shumë elementë të ngjarjes mbeten ende të paqartë, përfshirë shkakun e saktë dhe nëse ky incident është rezultat i një ndërprerjeje natyrore apo një sulmi kibernetik të organizuar. Hetimet vazhdojnë, ndërsa autoritetet e energjisë dhe ato të sigurisë po marrin masa për të menaxhuar situatën.

Ozempic dhe Mounjaro besohet se ulin rrezikun për disa lloj kancerësh

Posted on by Alb

Medikamentet si Ozempic dhe Mounjaro, që fillimisht janë zhvilluar për trajtimin e diabetit dhe obezitetit, po tregojnë përfitime të tjera shëndetësore. Studimet e fundit tregojnë se këto ilaçe mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut për disa lloje kanceri, duke ofruar gjithashtu mbrojtje nga sëmundjet e zemrës dhe veshkave dhe duke reduktuar inflamacionin.

Një studim i publikuar në JAMA Network Open tregon se përdorimi i agonistëve GLP-1 si Ozempic dhe Mounjaro mund të zvogëlojë rrezikun e kancerit për 10 lloje të ndryshme, duke përfshirë kancerin e fshikëzës së tëmthit dhe tumoret e sistemit nervor qendror, si meningioma. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për pacientët me diabet të tipit 2, të cilët janë më të rrezikuar nga kanceri. Hulumtimi ka përfshirë të dhëna shëndetësore nga 113 milionë njerëz dhe ka treguar një ulje të konsiderueshme të rrezikut të kancerit te ata që përdorin këto ilaçe, krahasuar me ata që përdorin vetëm insulinën.

Pavarësisht përfitimeve, studimi nuk ka treguar ndryshime të dukshme në rrezikun për kancerin e tiroides ose për kancerin e gjirit pas menopauzës.

 

Ndizet sërish në Zvicër debati për mësimin e gjuhës në shkolla

Posted on by BR

Beteja në shkolla për mësimin e gjuhës është ndezur sërish.

Gjuhët mësohen herët në Zvicër. Gjuha e huaj e parë mësohet në klasën e tretë, e dyta në klasën e pestë.

Shumë mësues besojnë se është shumë herët dhe është dërrmuese për fëmijët, transmeton albinfo.ch.

Është gjithashtu politika zyrtare e Partisë Liberale, e cila beson se fëmijët duhet të kenë një njohuri më të mirë të gjuhës së tyre kryesore kombëtare përpara se të sjellin ndonjë tjetër.

Shumë shkolla fillore anembanë vendit kanë anglishten si gjuhën e parë të huaj që mësohet – dhe më pas një gjuhë tjetër kombëtare si të dytën.

Por të tjerë këmbëngulin se gjuhët janë thelbësore për kohezionin kombëtar dhe se një gjuhë e dytë kombëtare duhet t’i jepet përparësi ndaj anglishtes.

Katër organizata, duke përfshirë Forumin për Dygjuhësinë, thonë se tendenca për të vendosur anglishten mbi një gjuhë kombëtare është një kërcënim për shtetin federal.

Për herë të katërt: St. Gallen voton për orarin e hapjes së dyqaneve

Posted on by erezzaademi

Votuesit kanë refuzuar tashmë tre herë orët më të gjata të hapjes. Votimi do të bëhet sërish më 18 maj.

Aktualisht, dyqanet në kantonin e St. Gallen lejohen të hapen nga ora 6 e mëngjesit deri në 7 pasdite. gjatë ditëve të javës dhe nga ora 6 e mëngjesit deri në 5 pasdite. të shtunave. Ka disa përjashtime, siç janë shitjet në mbrëmje, të cilat rregullohen nga komunat. Propozimi i ri lejon orët e mundshme të hapjes nga 5 e mëngjesit deri në 22:00.

A po shfaqen më shumë mundësi për të gjithë?

Përkrahësit argumentojnë se asnjë kanton fqinj nuk ka rregulla aq të rrepta sa St. Gallen. Për më tepër, zakonet e blerjeve të njerëzve kanë ndryshuar. Rregullorja e re do të çojë në më shumë fleksibilitet për pronarët e dyqaneve, si dhe për konsumatorët dhe punonjësit.

A përfitojnë vetëm shitësit e mëdhenj?

Kundërshtarët argumentojnë se kantonet fqinje gjithashtu nuk kanë rrugë të lulëzuara tregtare. Konkurrenca kryesore e dyqaneve është blerja online, e cila gjithsesi është e disponueshme 24 orë. Zgjatja e orarit të hapjes do të përfitonte vetëm nga shitësit e mëdhenj.

Shoqata Tregtare St. Gallen kundër

Shoqata tregtare kantonale e kundërshton propozimin, duke përmendur një sondazh që ajo kreu midis anëtarëve të saj katër vjet më parë. Rreth 80 për qind kundërshtuan orët më të gjata të hapjes.

Bizneset e vogla në veçanti do të shihnin pak përfitim, tha shoqata për SRF, përcjell albinfo.ch.

Ata që janë në favor e shohin ndryshimin e orarit të punës si një përmirësim për stafin. Mund të jetë tërheqëse të punosh gjatë orëve jashtë pikut. Ata që janë kundër argumentojnë se kjo mund të çojë në ditë pune të fragmentuara, për shembull, me pushime drekë prej tre deri në katër orë.

Nisma për rregullimin e orarit të hapjes së dyqaneve erdhi nga SVP dhe FDP. Ata paraqitën një mocion përkatës në parlamentin kantonal. Pasi këshilli kantonal miratoi ligjin e ri, u mbajt një referendum nga PS dhe pjesë të partisë së qendrës së djathtë. Prandaj, propozimi tani do të votohet.

Votimi i katërt për këtë çështje

Kjo është hera e katërt që kantoni i St. Gallen ka votuar për zgjatjen e orarit të punës. Hera e fundit ka qenë në vitin 2010. Propozimet janë refuzuar gjithmonë.

Kosovë: Vendimi për shtrenjtimin e energjisë elektrike nuk do t’i përfshijë katër komunat veriore

Posted on by erezzaademi

Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) ka njoftuar se vendimi për rritjen e tarifave të energjisë elektrike 16.1 për qind nuk do të përfshijë katër komunat veriore të Kosovës.

Në një përgjigje me shkrim të ZRRE-së, tarifat e miratuara nga Bordi i këtij institucioni do të hyjnë në fuqi më 1 qershor 2025 dhe do të zbatohen nga Furnizuesi me Shërbim Universal në të gjithë territorin ku ai operon.

Megjithatë, sipas ZRRE-së komunat veriore – të cilat aktualisht furnizohen nga kompania Elektrosever – nuk përfshihen në këtë vendim, pasi siç thuhet nga ZRRE-ja, Elektrosever operon jashtë sistemit të Furnizuesit me Shërbim Universal dhe marrëdhëniet tarifore atje janë të ndryshme.

“Tarifat e miratuara nga Bordi i Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE) zbatohen nga Furnizuesi me Shërbim Universal duke filluar nga data 01 qershor 2025 në gjithë territorin ku ai operon. Nëse pyetja ka të bëjë me katër komunat veriore të vendit të cilat aktualisht furnizohen nga Elektrosever, atëherë këto tarifa nuk zbatohen në atë pjesë të territorit, për shkak se Elektrosever operon jashtë sistemit të Furnizuesit me Shërbim Universal dhe marrëdhëniet tarifore janë të ndryshme”, thuhet në përgjigjen me shkrim nga ZRRE-ja për KosovaPress.

Për gati 25 vjet, banorët në katër komunat veriore të vendit nuk kanë paguar për energjinë elektrike të shpenzuar. Faturimi në këtë pjesë ka filluar tek në shkurt të vitit 2024, por pjesa më e madhe e banorëve vazhdojnë të mos e paguajnë.

Shkalla e pagesës që nga shkurti i vitit 2024 e deri në dhjetor të po këtij viti për Mitrovicë të Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok mësohet të jetë jo më pak se 20 për qind.

Zyra e Rregullatorit të Energjisë në Kosovë më 11 prill bëri të ditur se rritja e tarifave për të gjitha kategoritë e konsumatorëve bazuar në të Hyrat e Lejuara Maksimale është 16.1 për qind.

Qytetarët e Kosovës nga muaji maj do të paguajnë 16. 1 për qind më shtrenjtë për energjinë elektrike. Kështu kishte thënë kryesuesi i Bordit të ZRRE-së, Ymer Fejzullahu. Shtrenjtimi i energjisë elektrike, ka shkaktuar reagime të shumta nga bizneset, subjektet politike dhe qytetarët, madje kishte edhe disa protesta në Prishtinë.

Kirurgjia Vitreoretinale në Spitalin “Kubati”

Posted on by albinfo.ch

Spitali “Kubati” pa dyshim që ka qenë dhe është lider në kirurgjinë vitreoretinale. Ishin të parët që e ofruan këtë shërbim në Kosovë duke u bërë të mundshëm trajtimin këtu pa pasur nevojë për trajtim jashtë vendit. Kjo u mundësua duke sigururar staf profesional të subspecializuar në klinika të njohura evropiane.

Syri është organ delikat dhe kompleks. Na mundëson të përjetojmë botën me ngjyra dhe detaje, duke e bërë shikimin, pjesë thelbësore të jetës sonë të përditshme. Megjithatë, disa sëmundje të caktuara mund të prekin retinën (shtresën më të thellë të syrit e cila i shndërron rrezet e dritës në impulse elektrike, të cilat dërgohen në tru) dhe trupin qelqor (pjesën xhelatinoze e cila e mbush pjesën më të madhe, të pasme, të syrit), duke shkaktuar dobësim ose humbje të shikimit. Fatmirësisht, përparimet dhe zhvillimiet në mjekësinë moderne kanë bërë të mundur trajtimin e këtyre gjendjeve përmes procedurave të specializuara.

Kirurgjia Vitreoretinale është fushë shumë e specializuar që përfshin teknika të ndërlikuara dhe teknologji të avancuara. Ky lloj operacioni kryhet nga oftalmologët e subspecializuar (kirurgët vitreoretinal). Këto ndërhyrje kryhen për të trajtuar çrregullimet që prekin retinën dhe trupin qelqor. Ajo përfshin teknika delikate dhe precize për të riparuar problemet në pjesën e pasme të syrit. Qëllimi i operacionit është të rivendosë ose ruajë shikimin duke trajtuar çështjet themelore që prekin retinën dhe trupin qelqor.

Sëmundjet më të shpeshta, te të cilat janë të nevojshme ndërhyrjet kirurgjike vitreoretinale:

  1. Shkolitja (ablacioni) e retinës – Kjo ndodh kur retina tërhiqet/shkolitet nga indet (pjesët) që ndodhen poshtë saj, duke shkaktuar humbje të shikimit. Në këto raste ndërhyrja kirurgjike është e nevojshme në mënyrë që të rikthehet retina në vend dhe të parandalohen dëmtimet e mëtutjeshme.
  2. Vrima makulare (macular hole) – Një çarje ose vrimë e vogël mund të krijohet në makulë. Makula është pjesa qendrore e retinës përgjegjëse për shikimin e mprehtë. Vrimat makulare mund të shkaktojnë shikim të paqartë si dhe defekt në pjesën qëndrore të shikimt dhe zakonisht kërkon riparim kirurgjik.
  3. Retinopatia diabetike – Te pacientët me diabet mund të zhvillohen enë gjaku dhe membrane jonormale në retinë, të cilat mund të rrjedhin ose të gjakderdhin, duke shkaktuar probleme në shikim. Në raste të rënda, nevojitet ndërhyrje kirurgjike për të hequr këto membrane dhe sanimin e gjakderdhjes intraokulare.
  4. Hemorragjia e trupit qelqor – Kur gjaku rrjedh në trupin qelqor, e dobëson shikimin. Ndërhyrja kirurgjikale në këto raste është e nevojshme për të pastruar gjakun.
  5. Membrana epiretinale (Macular Pucker) – Një shtresë e hollë indi cikatricial (scar tissue) mund të formohet mbi makulë, duke shkaktuar shtrembërim të figurave dhe ulje të vizusit. Kirurgjia mund të ndihmojë në heqjen e kësaj membrane dhe në përmirësimin e shikimit.
  6. Traumat (lëndimet) e syrit – Lëndimet e syrit të shoqëruara me ose pa trupa intrabulbar mund të çojnë në dëmtime të rënda të retinës, duke kërkuar ndërhyrje kirurgjikale, shpesh urgjente, për të rikthyer shikimin.

Prej simptomave më të rëndësishme, të cilat duhet t’i shtyejnë pacientët për të kërkuar ndihmë mjekësore janë:

Paraqitja e fijeve/hijeve gjatë shikimit me njërin apo të dy sytë. Disa pacientë këtë gjendje e përshkruajnë si paraqitje të “mizave”, “merimangave” etj.

Paraqitja e shkëndijave në pjesët periferike ose qëndrore të shikimit me njërin ose të dy sytë.

Pikat e zeza (të vogla ose të mëdha) para njërit apo dy syve.

Turbullimi ose ndryshimet e përnjëhershme të shikimit.

Shtrembërimi i figurave/objekteve.

Errësimi i pjesshëm ose i plotë i shikimit në njërin apo të dy sytë.

Hapat specifikë të ndërhyrje kirurgjike vitreoretinale varen nga gjendja që trajtohet, por te shumica e procedurave rrjedha operative dhe post-operative shkon si më posht:

Përgatitja – Te pacienti aplikohet anestezioni i bulbusit ose nganjëherë i përgjithshëm për të siguruar komfortin e pacientit gjatë procedurës.

Prerje të vogla (25G-27G) – Hapje të vogla bëhen në pjesën e bardhë të syrit (sklera) për të lejuar qasjen në trupin qelqor dhe retinë.

Heqja e trupit qelqor (Vitrektomia) – Kirurgu largon trupin qelqor gjë që i mundëson qasje te pjesa e pasme e syrit (retina).

Riparimi i retinës – Në varësi të gjendjes, kirurgu mund të përdorë instrumente delikate për të rregulluar dëmtimin e retinës, trajtim me laser si dhe tamponaden me gaz ose vaj silikoni.

Rikuperimi – Kjo fazë vazhdon në varësi të gjendjes/patologjisë e cila është trajtuar.

Kirurgjia moderne vitreoretinale ka përparuar ndjeshëm vitet e fundit, duke i bërë procedurat më të sigurta dhe më efektive. Disa zhvillime kryesore përfshijnë:

Kirurgjia me mikroincizione – Kirurgët tani mund të kryejnë procedura me prerje më të vogla (shpim – 27G), duke e shpejtuar shërimin dhe duke e zvogëluar rrezikun e komplikimeve.

Imazheria me rezolucion të lartë – Teknikat e avancuara të imazherisë lejojnë kirurgët të shohin retinën deri në detaje më të vogla, duke përmirësuar saktësinë gjatë operacionit.

Disa nga pikat e rëndësishme pas ndërhyrjes kirurgjike:

Pozicionimi pas operacionit – Nëse përdoret gazi për të mbështetur retinën, pacienti mund të ketë nevojë të mbajë një pozicion specifik të kokës për disa ditë. Nëse përdoret kjo lloj tamponade (tamponade me gaz), pacientit i rekomandohet të mos udhëtojë me aeroplan për 2-4 javë, varësisht nga lloji I gazit që është përdorur.

Ndryshimet në të pamur – Mund të duhen disa ditë ose javë që shikimi të stabilizohet.

Terapia – Pacientëve zakonisht u përshkruhen pika dhe unguenta (yndyra për lyerje), me përmbajtje të antibiotikëve dhe kortikosteroideve, për të zvogëluar inflamacionin dhe për të parandaluar infeksionet.

Vizitat vijuese – Kontrollat e rregullta me kirurgun mundësojnë përcjelljen e gjendjes së pacientit dhe në këtë mënyrë mund të parandalohen ose menaxhohen ndërlikimet e mundshme.

Kufizimet fizike – Pacientët mund të këshillohen që të shmangin ngritjen e peshave dhe sforcimet fizike për një periudhë të caktuar kohore.

Si çdo procedurë kirurgjike, operacionet vitreoretinale bartin disa rreziqe, duke përfshirë infeksionin, rritjen e presionit të syve, formimin e kataraktës (perdes/pëlhurës së syrit) ose përsëritjen e shkolitjes së retinës. Këto komplikime përgjithësisht janë të rralla. Sidoqoftë, përparimet/zhvillimet në teknikat kirurgjikale kanë përmirësuar ndjeshëm normat e suksesit dhe rezultatet për pacientët që i nënshtrohen kësaj procedure. Duke i kushtuar kujdesin e duhur, duke u siguruar që ndërhyrja të bëhet me kohë dhe nga kirurgët e subpecializuar, shumë pacientë mund ta ruajnë ose ta rikthejnë shikimin e mëparshëm , duke e rritur cilësine e jetës së tyre.

Është e rëndësishme që pacientët të ndjekin me kujdes udhëzimet e kirurgut të tyre për të minimizuar rreziqet dhe për të siguruar rezultatin më të mirë të mundshëm.

Për trajtim dhe intervenim rreth këtyre problemeve Spitali “Kubati” është i përgatitur në të gjitha aspektet, si në atë profesional po ashtu edhe në atë teknik.

 

Rriten shpenzimet ushtarake në mbarë botën

Posted on by BR

Gjatë vitit 2024, shpenzimet ushtarake nëpër botë kapërcyen 2 700 miliardë dollarë., një rritje prej 9,4 % në terma realë krahasuar me vitin 2023, dhe është rritja më e madhe vjetore, të paktën që nga fundi i Luftës së Ftohtë.

Raporti më i fundit i SIPRI-it, Instituti Ndërkombëtar për Kërkime të Paqes në Stokholm, tregon se shpenzimet ushtarake janë shtuar në të gjitha rajonet e botës, por më e mprehtë rritja është regjistruar veçanërisht në Evropë dhe në Lindjen e Mesme.

Pesë shpenzuesit kryesorë ushtarakë — Shtetet e Bashkuara, Kina, Rusia, Gjermania dhe India — përbëjnë 60 % të shpenzimeve globale, dhe së bashku këto shtete kanë shpenzuar 1 635 miliardë dollarë.

Shpenzimet ushtarake i referohen të gjitha shpenzimeve qeveritare për forcat ushtarake dhe aktivitetet, përfshirë rrogat dhe përfitimet, shpenzimet operacionale, blerjet e armëve dhe pajisjeve, ndërtimet e infrastrukturës ushtarake, kërkimet dhe zhvillimin, administratën, komandën dhe mbështetjen, raporton TCH, transmeton albinfo.ch.

“Përllogaritjet tona tregojnë se mbi 100 shtete në mbarë botën i rritën ndjeshëm shpenzimet e tyre ushtarake. Përderisa qeveritë gjithnjë e më shumë po e bëjnë prioritet sigurinë ushtarake, shpesh në kurriz të sektorëve të tjerë buxhetorë, kompromiset ekonomike dhe sociale mund të kenë pasoja të rëndësishme për shoqëritë në vitet në vijim,” shprehet Xiao Liang, kërkues pranë SIPRI.

SIPRI tha se ky është viti i dhjetë me radhë që shënohet një rritje globale e shpenzimeve ushtarake. Barra ushtarake globale — Bruto Prodhimi i Brendshëm global që i dedikohet shpenzimeve ushtarake — u shtua me 2,5 % në vitin 2024. Në mes të luftës trevjeçare të Ukrainës, veç Maltës, siç thuhet në raport, të gjitha shtetet evropiane rezultojnë t’i kenë rritur shpenzimet e tyre ushtarake.

A duhet të përdorni pasaportën ose kartën tuaj të identitetit kur udhëtoni për në dhe nga Zvicra?

Posted on by erezzaademi

Pavarësisht nëse jeni shtetas zviceran apo i huaj, me siguri keni dy dokumente identifikimi zyrtar: pasaportën dhe kartën tuaj të identitetit. Cilin duhet të përdorni për udhëtime?

Përgjigja për këtë pyetje varet nga vendi ku po udhëtoni dhe, në të njëjtën mënyrë, nga do të mbërrini kur të hyni në Zvicër.

Kjo varet gjithashtu nga kombësia juaj – domethënë nëse jeni zviceran, shtetas i Bashkimit Evropian ose EFTA (Norvegji, Islandë dhe Lihtenshtajni), ose një i ashtuquajtur “vend i tretë” (jo-BE/EFTA).

Në thelb, të njëjtat rregulla zbatohen për shtetasit zviceranë dhe të BE/EFTA, kështu që le të fillojmë me ta.

Zona Shengen

Zvicra, së bashku me shtetet e BE-së dhe EFTA-s, është anëtare e zonës Shengen ‘pa kufij’, që do të thotë se nëse jeni shtetas i shumicës së këtyre vendeve dhe udhëtoni në, nga ose ndërmjet këtyre kombeve, normalisht nuk do t’ju duhet të tregoni fare dokumentet tuaja të identitetit.

Në këtë rast, nuk duhet të keni me vete pasaportën tuaj, por të keni me vete një kartë identiteti, të lëshuar nga qeveria e një prej këtyre shteteve. Me shumë mundësi nuk do t’ju kërkohet ta tregoni atë kur kaloni kufijtë e brendshëm të Shengenit, por do t’ju duhet të provoni identitetin tuaj kur hipni në një fluturim nga Zvicra për në një vend të BE-së.

Në disa raste, fqinjët e Zvicrës, Franca, Gjermania dhe Austria kanë shtuar kontrollet kufitare në kufijtë tokësorë, kështu që ia vlen të keni me vete kartën tuaj të identitetit.

Megjithatë, kini parasysh se jo të gjitha vendet anëtare të BE-së janë automatikisht pjesë e zonës Shengen, përcjell albinfo.ch.

Irlanda dhe Qipro nuk janë, ndaj duhet të keni me vete pasaportën kur udhëtoni atje (mund të mjaftojë një kartë identiteti, por për vendet që nuk janë pjesë e Shengenit është më mirë të mbani të dyja format e identifikimit).

Gjithashtu, mbani në mend se shumë vende evropiane nuk i përkasin Bashkimit Evropian, ndaj duhet të udhëtoni atje me pasaportë.

Një prej tyre është Britania e Madhe, ku jo vetëm ju duhet pasaporta, por edhe heqja e vizave.

Kjo është lista e vendeve në Evropë që nuk janë në BE dhe ku do t’ju duhet pasaporta, dhe ndoshta edhe një vizë turistike.

Shqipëria

Bjellorusia

Bosnjë dhe Hercegovinë

Moldavia

Mali i Zi

Maqedonia e Veriut

Rusia

Serbia

Ukraina

Po vendet e tjera të treta?

Nëse jeni një shtetas zviceran që udhëtoni në Amerikën e Veriut, Azi, Afrikë, Australi ose gjetkë në botë, patjetër që do t’ju duhet të keni pasaportën tuaj (dhe, në disa raste, edhe vizën), pasi thjesht karta e identitetit nuk do të mjaftojë.

Nga ana tjetër, kur ktheheni në Zvicër nga vendet jashtë BE-së/EFTA-s, mjafton të paraqisni kartën tuaj të identifikimit zviceran ose BE/EFTA në kontrollin kufitar.

Cila është puna me shtetasit e dyfishtë?

Nëse po udhëtoni në vendin tuaj të origjinës, ka kuptim të përdorni pasaportën ose ID-në e atij vendi kur të mbërrini atje (dhe në rastin e Shteteve të Bashkuara, në fakt është e detyrueshme ta bëni këtë).

Megjithatë, është më mirë të përdorni ID-në tuaj zvicerane kur ktheheni në Zvicër.

Mund të mos ketë shumë ndryshim nëse shtetësia juaj tjetër është nga një shtet i BE-së ose EFTA-s, pasi mund të hyni në Zvicër pa probleme me ID-në e atij vendi.

Por nëse shtetësia juaj e dytë është një vend i tretë, atëherë duhet patjetër të përdorni ID-në tuaj zvicerane kur të mbërrini në Zvicër.

Përndryshe, në varësi të pasaportës tjetër, mund t’ju duhet vizë për të hyrë në Zvicër, madje edhe nëse nuk e bëni, mund të pyeteni për qëllimin e vizitës suaj, kohëzgjatjen e qëndrimit tuaj etj.

Pra, është më mirë të hyni sistematikisht në Zvicër me ID-në tuaj zvicerane ose BE/EFTA.

Plani i guximshëm për të hequr makinat nga rrugët e Cyrihut

Posted on by erezzaademi

Ndërsa ideja e Cyrihut, qyteti më i madh i Zvicrës, për t’u bërë pothuajse pa makina mund të duket e largët, kjo është ajo që do të kërkojë një iniciativë e re.

Nisma, e drejtuar nga politikanë vendorë si dhe aktivistë të çiklizmit e klimës, do të nisë zyrtarisht më 1 maj, që do të thotë se mbledhja e nënshkrimeve për peticionin do të nisë atë ditë.

Për çfarë është kjo lëvizje?
Kështu e shpjegojnë nxitësit e nismës: “Cyrihu vuan nga mungesa e hapësirës, zhurma, trafiku i rrezikshëm dhe ishujt e nxehtësisë. Makinat zënë shumë hapësirë, prodhojnë CO₂, zhurmë dhe shkaktojnë aksidente.”

Prandaj, “që politika e transportit të ndryshojë realisht, nevojitet presion nga shoqëria, bizneset dhe votuesit.”

Konkretisht, teksti kërkon që qyteti të angazhohet për “ta bërë zonën urbane sa më shumë pa makina”. Do të jetë në dorën e autoriteteve të përcaktojnë se ku duhet të vendosen këto zona.

“Ne nuk duam të ndalojmë askënd të drejtojë një makinë,” tha Sonja Roth, anëtare e komitetit iniciativ. Megjithatë, udhëtimet me motor duhet të kufizohen në ato që janë “rreptësisht të nevojshme”; për këtë qëllim, “duhet të krijohen zona të mëdha pa makina” në të gjithë Cyrihun, shkruan The Local, përcjell albinfo.ch.

Sa i keq është problemi i trafikut në Cyrih?
Mbi 24 000 automjete kalojnë çdo ditë në qendër të qytetit; ky numër rritet ndjeshëm kur përfshihen edhe zonat e tjera.

Çfarë do të ndodhë më pas?
Sipas rregullave për çdo iniciativë qytetare në Cyrih, 3 000 nënshkrime duhet të mblidhen për peticion brenda gjashtë muajve. Më pas, nënshkrimet do të vërtetohen nga autoritetet para se çështja të shkojë në votim.

Gjithçka që ndryshon në Gjermani nga muaji maj

Posted on by erezzaademi

Nga mbiemrat për çiftet e martuara te një qeveri krejt e re që hyn në zyrë, këtu janë ndryshimet kryesore që priten në Gjermani këtë maj.

Çiftet e martuara mund të adoptojnë një emër të dyfishtë

Rregullat rreth ndryshimit të emrit tuaj në Gjermani janë mjaft kufizuese, por një liberalizim i rëndësishëm do të vijë më 1 maj.

Që nga ajo datë, çiftet e martuara do të jenë në gjendje të zgjedhin një emër të dytë me dy tyta, qoftë me ose pa vizë. Më parë, vetëm një partner lejohej të merrte një emër të dyfishtë – zakonisht gruaja.

Nëse çifti i martuar vendos të mbajë thjesht një emër, ata ende mund të zgjedhin një mbiemër me dy fuçi për fëmijën e tyre. Nëse nuk zgjedhin një mbiemër të caktuar për fëmijën, mbiemri i dyfishtë do të jepet automatikisht. Pasi të jetë zgjedhur një emër për fëmijën e parë në familje, të gjithë fëmijëve të ardhshëm që çifti do të ketë së bashku do t’u jepet i njëjti emër.

Gjermania ka një qeveri të re

Rreth 10 javë pasi u zhvilluan zgjedhjet federale në shkurt, qeveria e re e koalicionit gjerman do të hyjë në detyrë më 6 maj.

Veterani konservator Friedrich Merz, i cili ka ëndërruar prej kohësh të marrë rolin më të fuqishëm në vend, do të zëvendësojë Olaf Scholz-in e SPD-së si kancelar në këtë datë. Aleanca e qendrës së djathtë CDU dhe CSU e Merz-it do të qeverisë përgjatë SPD-së së qendrës së majtë, duke shënuar koalicionin e pestë ‘Zi-Kuq’ në historinë e Gjermanisë.

Nuk do të dimë se cilët do të jenë ministrat kryesorë në kabinet deri në fillim të majit, por kreu i SPD, Lars Klingbeil, deri më tani është propozuar për Ministrinë e Financave, ndërsa Boris Pistorius ka të ngjarë të qëndrojë në mbrojtje. Qeveria e re ka thënë se do të ketë prioritet rigjallërimin e Gjermanisë në një kohë krize, rindërtimin e infrastrukturës dhe aftësive të saj ushtarake dhe modernizimin e ekonomisë së vendit, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.

Nuk ka më foto letre për lejet e qëndrimit

Në kuadër të përpjekjeve për digjitalizimin e proceseve administrative, nga muaji maj do të lejohen vetëm fotot digjitale në aplikimet për pasaporta, karta identiteti dhe leje qëndrimi.

Gjatë muajve të ardhshëm, terminalet e fotografive do të hapen në Bürgerämter (zyrat e qytetarëve) dhe zyrat e imigracionit në të gjithë vendin. Kjo do t’i lejojë aplikantët për dokumente identiteti të bëjnë fotografinë e tyre në terren kur të vijnë për takimin e tyre.

Njerëzit do të jenë ende në gjendje të shkojnë në studio fotografike dhe farmaci si Rossmann dhe DM për të marrë fotot e tyre, por këta do të duhet të kenë qasje në një sistem të ri të koduar cloud.

Megjithatë, nëse e keni gati një fotografi letre për takimin tuaj në maj, mos u frikësoni: një periudhë mospagimi është në fuqi deri më 31 korrik, që do të thotë se autoritetet lokale mund të pranojnë ende foto jo digjitale në disa raste.

Në një ndryshim tjetër të dobishëm, pasaportat, kartat e identitetit dhe lejet e qëndrimit mund të dërgohen së shpejti drejtpërdrejt në shtëpinë tuaj për një tarifë postare prej 15 €. Kjo do të thotë që, nga maji, ju duhet vetëm një vizitë në zyrën e imigracionit për të aplikuar për një Aufenthaltstitel të ri.

Gjermania feston dy festa publike

Maji është një kohë e shkëlqyer për festat publike, me dy Feiertage që ndodhin në fillim dhe në fund të muajit. Më 1 maj, mbahen marshime dhe zhurma të egra për të festuar Ditën e Punës, ndërsa Dita e Ngjitjes – ose Christi Himmelfahrt – bie më 29 maj.

Të dyja këto festa janë të enjten këtë vit, duke e bërë atë mundësinë e përsosur për të rezervuar disa Brückentagen – ose ditë kalimi. Kjo skemë e zgjuar, e dashur për punëtorët në Gjermani, përfshin përdorimin strategjik të pushimit tuaj vjetor për t’i dhënë vetes një periudhë më të gjatë pushimi gjatë festave publike.

Në këtë rast, rezervimi i së premtes më 2 dhe të premten më 30 do t’ju jepte dy fundjavë katër-ditore në maj – të gjitha për një çmim prej vetëm dy ditësh të festës suaj vjetore.

Rregulla më të ashpra për mbetjet organike

Ju do të dëshironi të bëni më shumë kujdes gjatë ndarjes së mbetjeve tuaja organike (Biomüll) nga fillimi i majit, sepse Gjermania po prezanton tarifa të rritura ndjeshëm për shkeljen e rregulloreve të saj për mbetjet biologjike.

Nga 1 maji, mund të përballeni me gjoba të rënda deri në 2,500 euro nëse nuk arrini të ndani siç duhet materialet inorganike nga ushqimi dhe mbetjet organike në koshin tuaj të mbetjeve biologjike. Kjo vjen si pjesë e një urdhërese të re për mbetjet biologjike që do të zbatohet në mbarë vendin.

Për të qëndruar në anën e djathtë të ligjit (dhe grumbulluesve të mbeturinave), do t’ju duhet të siguroheni që në të ardhmen jo më shumë se tre për qind e mbetjeve tuaja të jenë lëndë inorganike dhe jo më shumë se një për qind të jenë plastike.

Sigurisht, rregulli më i mirë praktik është të ndiqni një rregull “vetëm për kompostim”, ku Biomüll-i juaj është i rezervuar për ushqim, mbeturina kopshtesh dhe copëza të vogla letre.

Microsoft çaktivizon shërbimin Skype

Për një grup të caktuar mijëvjeçarësh, ky mund të ketë një dhimbje nostalgjike: Microsoft po tërhiqet zyrtarisht nga shërbimi i telefonatave video Skype në maj dhe në vend të kësaj e zhvendos fokusin te Teams.

Pas mbylljes më 5 maj, njerëzit që kanë ende llogari në Skype mund të migrojnë te Microsoft Teams, ku do t’i presin të gjitha bisedat dhe kontaktet e tyre të mëparshme.

Zgjedhja e Papës së ri

Pas vdekjes së Papa Françeskut të hënën e Pashkëve, kreu i ri i kishës katolike do të zgjidhet nga një konklava papale në maj.

Këto konklava zakonisht fillojnë 15 deri në 20 ditë pas vdekjes së një pape – në këtë rast, midis 6 dhe 12 majit. Për të zgjedhur një Papë të ri, 135 kardinalë nën moshën 80 vjeç do të mblidhen në Kapelën Sistine dhe do të votojnë për kandidatët e mundshëm, me një shumicë prej dy të tretash që kërkohet për të zgjedhur fituesin.

Midis zgjedhësve janë tre kardinalë gjermanë: Kardinali Rainer Maria Woelki, Kryepeshkopi i Këlnit; Kardinali Reinhard Marks, Kryepeshkopi i Mynihut dhe Freising, dhe Kardinali Gerhard Ludwig Müller, ish-Prefekt i Kongregatës për Doktrinën e Besimit.

Müller gjithashtu besohet të jetë një kandidat i mundshëm për t’u bërë Papa i ardhshëm, megjithëse ai përgjithësisht shihet si një i jashtëzakonshëm.

Pasuria neto e familjeve zvicerane rritet në 4.8 trilion CHF

Posted on by erezzaademi

Asetet e familjeve private në Zvicër vazhduan të rriten fuqishëm në vitin 2024. Rritja është nxitur si nga rritja e aseteve financiare ashtu edhe nga rritja e aseteve pronësore.

Asetet neto u rritën me 180 miliardë CHF (217 miliardë dollarë) ose 3.8% në një total prej 4,480 miliardë CHF në fund të vitit 2024, tha të hënën Banka Kombëtare e Zvicrës (SNB). Rritja ka ardhur kryesisht si pasojë e rritjes së aseteve financiare dhe rritjes së pasurive të paluajtshme.

Asetet financiare të mbajtura nga familjet u rritën me 119 miliardë CHF në 3,146 miliardë CHF. Familjet investuan gjatë gjithë vitit dhe përfituan veçanërisht fuqishëm nga rritja e çmimeve të tregut të aksioneve në tremujorin e parë. Ky zhvillim u duk qartë në investimet kapitale kolektive, ku u regjistruan si blerje ekstensive ashtu edhe fitime të larta kapitale.

Rreth 40% e të arkëtueshmeve financiare të familjeve private përbëheshin nga dëme ndaj kompanive të sigurimit dhe fondeve të pensioneve. Letrat me vlerë përbënin 30%, ashtu si edhe paratë dhe depozitat.

Gjysma e aseteve vijnë nga prona

Vlera e tregut e pronës përbënte pothuajse gjysmën e totalit të aseteve të familjeve private. Aktivet pronësore gjithashtu u rritën, ndonëse me një ritëm më të moderuar se vitet e mëparshme, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Në fund të vitit 2024, vlera e tregut e pasurive të paluajtshme të zotëruara nga familjet arriti në 2,770 miliardë CHF, që korrespondon me një rritje prej 83 miliardë CHF ose 3.1%. Prandaj, rritja ishte më e ulët, pasi çmimet e pronave u rritën më pak.

Në të njëjtën kohë, detyrimet e familjeve private u rritën me 22 miliardë CHF në 1,037 miliardë CHF. Në 953 miliardë CHF, borxhi hipotekor vazhdoi të përbënte pjesën më të madhe të detyrimeve.