Archives

Posta zvicerane shkruan histori: Letra e sigurt elektronike po vjen për të gjithë

Posted on by Alb

Nga viti i ardhshëm, Posta zvicerane do të ofrojë një shërbim të ri: letra elektronike e sigurt, e cila funksionon si letër e rekomanduar, por përmes email-it. Këshilli Federal ka hapur tashmë një konsultim publik mbi këtë temë.

Aktualisht, për të komunikuar me një institucion publik apo administratë, dërgojmë letra të zakonshme ose të regjistruara. Në të ardhmen, do të kemi mundësi të përdorim edhe email-in e sigurt. Ky shërbim, që deri tani ishte i disponueshëm vetëm për kompani të mëdha, do të zgjerohet së shpejti edhe për individët, transmeton albinfo.ch.

“Sigurisht, është shumë më i sigurt se një email i thjeshtë, sepse letra mban një vulë të rregulluar që garanton se nuk është ndryshuar. Për shembull, ka një pullë dixhitale që tregon kohën e dërgimit. Gjithashtu, adresat e dërguesit dhe marrësit verifikohen,” shpjegon zëdhënësi i La Poste, Stefan Dauner, në RTS.

Midis traditës dhe modernitetit

Në praktikë, mjafton të regjistrohesh në faqen zyrtare të Postës Zvicerane, të shkruash letrën dhe ta ruash si PDF. Më pas mund të dërgohet përmes email-it të sigurt ose si letër fizike. La Poste kujdeset për printimin dhe dërgimin me postë, me çmim nga rreth 0.40 CHF deri në 1.00 CHF.

Posta siguron se do të vazhdojë të jetë e mundur dërgimi i letrave me zarfe dhe pulla tradicionale. Megjithatë, ky shërbim i ri pasqyron një prirje në rritje: komunikimi me letra në letër po bie ndjeshëm. Ajo që La Poste e quan “letra hibride” pritet të jetë në dispozicion nga janari i vitit 2026.

Donald Trump ushtron presion mbi universitetet zvicerane

Posted on by Alb

Rreth dhjetë universitete dhe institute kërkimore në Zvicër – përfshirë EPFL, ETH Zürich, Universitetin e Bernës dhe atë të Gjenevës – përfitojnë çdo vit dhjetëra miliona dollarë në formë grantesh nga qeveria e Shteteve të Bashkuara. Këto fonde, kryesisht nga Departamenti Amerikan i Mbrojtjes dhe Instituti Kombëtar i Shëndetësisë (NIH), përdoren për të mbështetur projekte kërkimore në fusha si bioteknologjia, medicina, teknologjitë hapësinore dhe inteligjenca artificiale.

Sipas të dhënave zyrtare të publikuara nga qeveria amerikane, aktualisht ekzistojnë mbi 56.4 milionë dollarë që përfundojnë në institucionet arsimore dhe kërkimore zvicerane. Gjatë dekadës së fundit, kjo shifër ka arritur vlerën e 136.7 milionë dollarëve.

Megjithatë, politika e re e presidentit Donald Trump mund të ndryshojë rrënjësisht këtë dinamikë, transmeton albinfo.ch.

Një mbështetje jetike, por e brishtë
Megjithëse kjo ndihmë përbën vetëm një pjesë të vogël të financimeve – Fondacioni Kombëtar Zviceran për Shkencë ka shpërndarë mbi 9 miliardë franga në dhjetë vjetët e fundit – për shumë projekte, kontributi amerikan mbetet i domosdoshëm.

Universiteti i Bernës është përfituesi më i madh i këtyre fondeve: me 15 projekte aktive dhe një total prej 16.3 milionë dollarësh, kjo qendër kërkimore tregon ndikimin konkret të bashkëpunimit transatlantik. Sidoqoftë, sipas përfaqësueses së institucionit, Brigit Bucher, kjo mbështetje përbën më pak se 1 % të buxhetit të përgjithshëm të universitetit. Çdo ndryshim në politikat e financimit nga SHBA mund të sjellë pasoja për projektet aktuale dhe ato të planifikuara.

Alarm edhe në EPFL, ETH Zürich dhe Universitetin e Gjenevës
Në EPFL, ekzistojnë rreth 30 projekte aktive të lidhura me fonde amerikane, me një vlerë totale prej afro 15 milionë dollarësh. ETH Zürich ka në zhvillim rreth 15 projekte të ngjashme, ndërsa Universiteti i Gjenevës ka marrë rreth 7.4 milionë dollarë gjatë dekadës së fundit.

Rektorja e Universitetit të Gjenevës, Audrey Leuba, paralajmëron se ndërprerja e këtyre granteve do të rrezikonte mbështetjen për studentët në nivel master dhe doktorature. Ajo thekson se tashmë janë ndjerë pengesa konkrete, si kufizime në qasjen në burime shkencore dhe nevoja për t’u organizuar përmes kanaleve private.

Universitetet amerikane ngrihen në protestë
Në SHBA, situata është po ashtu e tensionuar. Rreth 100 drejtues universitetesh prestigjioze – përfshirë Yale, Princeton dhe Harvard – kanë denoncuar publikisht ndërhyrjet e administratës Trump në autonominë universitare dhe lirinë akademike.

Në një deklaratë të përbashkët, ata paralajmërojnë se “ndërhyrja e pajustifikuar qeveritare” rrezikon të dëmtojë seriozisht kërkimin shkencor dhe bashkëpunimet ndërkombëtare. Mes shqetësimeve janë akuzat për antisemitizëm në kampuset që kanë protestuar kundër luftës në Gaza, të cilat institucionet i mohojnë.

Rrezik për të ardhmen e bashkëpunimit shkencor ndërkombëtar
Nga Zvicra, institucione të ndryshme po rishikojnë strategjitë e bashkëpunimit ndërkombëtar. Universiteti i Cyrihut ka bërë thirrje për një angazhim të fortë dhe të qëndrueshëm nga Konfederata, për të kompensuar çdo boshllëk që do të linte tërheqja e fondeve amerikane.

Aeroporti i Tiranës me rritjen më të shpejtë në Evropë

Posted on by BR

Aeroporti i Tiranës renditet si aeroporti me rritjen më të shpejtë në Evropë që nga pandemia, me një shtesë prej 3,2 milionë udhëtarësh në vitin 2024 në krahasim me vitin 2023.

Kjo arritje pasqyron përpjekjet e vazhdueshme për përmirësimin e infrastrukturës dhe shërbimeve, si dhe rritjen e numrit të destinacioneve të ofruara nga aeroporti.

Statistikat e publikuara nga Tirana Airport Partners (TIA) tregojnë se në muajin mars të këtij viti, Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës (Rinas) arriti një rekord historik me 751 235 pasagjerë, duke shënuar rritje krahasuar me të njëjtin muaj të vitit 2024.

Përmes Rinasit janë kryer gjithsej 4684 fluturime, nga 18 linja ajrore drejt 69 destinacioneve në 20 vende, shkruajnë mediat shqiptare, përcjell albinfo.ch.

Për vitin 2025, autoritetet kanë vendosur një objektiv ambicioz prej 12 milionë pasagjerësh, duke synuar një rritje të mëtejshme të fluksit të udhëtarëve dhe forcimin e pozicionit të aeroportit si një portë kryesore për Shqipërinë.

Zvicra vendos sanksione ndaj tetë mediave ruse

Posted on by Alb

Zvicra ka vendosur të zgjerojë listën e saj të sanksioneve, duke përfshirë tetë media ruse, sipas një njoftimi zyrtar nga Sekretariati i Shtetit për Çështjet Ekonomike (SECO).

Në listën e re përfshihen:

  • portali i lajmeve Lenta.ru

  • televizioni Zvezda

  • gazeta Krasnaya Zvezda

  • agjencitë News Front, SouthFront, RuBaltic.ru

  • Fondacioni Strategic Culture

Masat kufizuese do të hyjnë në fuqi më 23 prill, përcjell albinfo.ch.

Ky vendim vjen në vijim të sanksioneve të Bashkimit Evropian, i cili më 24 shkurt prezantoi paketën e 16-të të masave ndëshkuese kundër Rusisë. Në kuadër të saj, BE-ja ndaloi transmetimin e disa mediave të ngjashme, përfshirë ato që tashmë janë në listën e sanksioneve të Zvicrës.

Qëllimi i kësaj lëvizjeje është frenimi i përhapjes së dezinformimit dhe propagandës nga mediat që akuzohen për afilacione të ngushta me Kremlinin.

Italia 5 ditë zie për vdekjen e Papa Françeskut

Posted on by BR

Qeveria e Italisë ka shpallur pesë ditë zie kombëtare pas vdekjes së Papa Françeskut.

Zia do të zgjasë deri të shtunën, kur varrimi i papës së ndjerë do të bëhet jashtë Bazilikës së Shën Pjetrit.

Për këtë arsye janë shtyrë të gjitha aktivitetet sportive, të parapara për ditën e shtunë, transmeton albinfo.ch.

Imazhet e Papës në një arkivol të hapur janë publikuar nga Vatikani, ndërsa trupi i tij do të zhvendoset në Bazilikën e Shën Pjetrit për zi publike të mërkurën.

Katolikët në mbarë botën vazhdojnë të mbajnë zi për vdekjen e papës.

Në Vatikan, ka një fluks të vazhdueshëm njerëzish që vizitojnë kishën ku pritet të prehet Papa.

Vdekja e Papa Françeskut shtyn ndeshjet e Serisë A në Itali

Posted on by albinfo.ch

Vdekja e Papa Françeskut ka sjellë një ndikim të madh edhe në arenën sportive italiane, duke bërë që të gjitha ndeshjet e planifikuara për të shtunën në Serinë A të shtyhen. Ceremonia madhështore e varrimit për kreun e ndjerë të Kishës Katolike Romake, e cila do të mbahet të shtunën në Vatikan, është arsyeja kryesore e këtij vendimi, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Sipas mediave italiane, funeralit të Papës pritet t’i bashkohen figura të shumta nga mbarë bota, çka ka detyruar autoritetet sportive të rishikojnë axhendën e ndeshjeve për të shmangur përplasjet logjistike dhe për të respektuar dhimbjen kombëtare.

Një nga përballjet më të rëndësishme që preket nga ky vendim është ajo mes Inter Milanit dhe AS Romës, një ndeshje kyçe në luftën për titullin kampion. Kjo nuk është hera e parë që Seria A ndryshon orarin për shkak të zisë kombëtare – katër ndeshje të planifikuara për të hënën e Pashkëve tashmë ishin shtyrë dhe janë ricaktuar për këtë të mërkurë.

Vdekja e Papa Françeskut është konfirmuar nga Vatikani të hënën e Pashkëve. Ai ndërroi jetë në moshën 88-vjeçare, pas një sëmundjeje të gjatë. Papa me origjinë argjentinase, i njohur për përulësinë dhe lidhjen me njerëzit e zakonshëm, kishte edhe një pasion të madh për futbollin dhe ishte një mbështetës i klubit argjentinas San Lorenzo, transmeton albinfo.ch.

Federata Italiane e Futbollit (FIGC) ka shprehur ngushëllimet e saj dhe ka theksuar se futbolli në Itali ndan dhimbjen me miliona njerëz në mbarë botën. Presidenti i FIGC, Gabriele Gravina, u shpreh: “Futbolli italian ndan pikëllimin e qindra miliona njerëzve për vdekjen e dhimbshme të Papa Françeskut.”

Nuk është përcaktuar ende se kur do të zhvillohen ndeshjet e së shtunës, ndërsa Federata pritet të japë më shumë detaje në ditët në vijim. Ndërkohë, vëmendja mbetet e përqendruar në ceremoninë lamtumirëse të Papës Françesku, transmeton albinfo.ch.

Kriza e strehimit për punonjësit edhe në Graubünden

Posted on by albinfo.ch

Në resortet e pushimeve, ku dikur ishte e vështirë të gjeje vend për turistët, sot është edhe më e vështirë të gjesh strehim për ata që punojnë për ta. Në një klimë ku mungesa e fuqisë punëtore në sektorin e hotelerisë është tashmë një sfidë e njohur, problemet janë shtuar më tej: punonjësit e turizmit po përballen me pamundësinë për të gjetur një vend ku të jetojnë, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

“Presioni është i dyfishtë”, thotë Christoph Schlatter, drejtor i Hotel Laudinella në St. Moritz. “Nga njëra anë mungojnë apartamentet, nga ana tjetër çmimet janë rritur ndjeshëm. Po bëhet gjithnjë e më e vështirë që punonjësit të gjejnë strehim vetë.” Sipas tij, ndërtimi i rezidencave parësore është ndër zgjidhjet e vetme të qëndrueshme.

Presidenti i Hotelleriesuisse Graubünden, Ernst Wyrsch, pranon se vetë industria e hotelerisë mban një pjesë të përgjegjësisë për situatën. “Për arsye biznesi, shumë hotele shitën banesat e personelit dhe i kthyen ato në apartamente për turistë. Sot, ato banesa na mungojnë.”

Për më tepër, kërkesat e punonjësve kanë ndryshuar. Tani kërkohet strehim më cilësor, dhe destinacionet më të mëdha po e ndiejnë më thellë krizën për shkak të çmimeve të larta të qirasë dhe konkurrencës së ashpër për hapësirë.

Në përpjekje për të ofruar zgjidhje, Hotelleriesuisse dhe Shoqata Zvicerane për Rajonet Malore (SAB) bashkëpunuan në prill me Kantonin e Graubünden dhe qeverinë federale për të zhvilluar një udhëzues që përfshin shembuj të praktikave të mira. Një rast i suksesshëm është ai i Scuol, ku një hotel bleu një ndërtesë për të strehuar punonjësit. Ose rasti i Sumvitg, ku bashkia përfshiu strehimin e stafit në planet e saj urbanistike, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, sfidat mbeten. Hotelet janë të interesuara për hapësira të vogla, funksionale dhe të përballueshme, ndërsa komunat shpesh synojnë zhvillimin e apartamenteve më të mëdha për familjet. Për këtë, Schlatter thekson nevojën për një dialog të hapur: “Është thelbësore të krijojmë një konsensus. Duhet të bëjmë të dukshëm presionin nën të cilin ndodhemi.”

Aktualisht, hoteli i tij po jep me qira 26 dhoma për punonjësit – dhoma që ndryshe do të shfrytëzoheshin për mysafirët. Ai sheh potencial edhe në rregullimin e tregut të Airbnb: “Mbase ekziston mundësia për të rikthyer në treg më shumë apartamente për qëllime pune. Na duhen apartamente të thjeshta, të vogla dhe të përballueshme.”

Ndërkohë, pavarësisht përpjekjeve dhe shembujve pozitivë, një zgjidhje e shpejtë nuk duket në horizont. Me sezonin turistik që afrohet, mungesa e strehimit për punonjësit pritet të bëhet edhe më akute – duke rrezikuar funksionimin e vetë industrisë që e mban në këmbë ekonominë e rajoneve turistike, transmeton albinfo.ch.

 

FMN: Tarifat e Trump dhe masat hakmarrëse po frenojnë ndjeshëm ekonominë globale

Posted on by albinfo.ch

Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) ka paralajmëruar se tarifat e vendosura nga presidenti amerikan Donald Trump, të shoqëruara me masat hakmarrëse nga vendet e tjera, pritet të godasin rëndë aktivitetin ekonomik global gjatë këtij viti. Institucioni ndërkombëtar ka bërë një rishikim në ulje të parashikimeve të tij, duke nënvizuar pasiguritë në rritje dhe ndikimin e thellë të tensioneve tregtare ndërkombëtare, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Në raportin e fundit, të cilin FMN e përshkruan si një “parashikim referimi” për shkak të “kompleksitetit dhe rrjedhshmërisë së momentit aktual”, thuhet se rritja globale për vitin 2025 pritet të arrijë vetëm në 2.8%. Kjo shifër përfaqëson një rënie prej 0.5 pikë përqindjeje krahasuar me vlerësimin e mëparshëm të janarit.

Kryeekonomisti i FMN-së, Pierre-Olivier Gourinchas, gjatë një konference për shtyp theksoi se “sistemi ekonomik global që kemi njohur për tetë dekada është në prag të një rivendosjeje”. Ai paralajmëroi se përveç rritjes së ndjeshme të tarifave, pasiguria e përgjithshme po ndikon rëndë mbi ekonominë botërore dhe nëse ajo vazhdon, do të ngadalësojë më tej ritmet e rritjes.

Si një tregues i goditjes që ka marrë tregtia globale, FMN tani parashikon një rritje prej vetëm 1.7% për tregtinë e mallrave dhe shërbimeve këtë vit — pothuajse përgjysmë krahasuar me pritshmëritë e mëparshme prej 3.2%, transmeton albinfo.ch.

Megjithëse parashikohet që ekonomia globale të shmangë recesionin në të ardhmen e afërt, ndikimet negative të tarifave do të ndihen në të gjitha rajonet si këtë vit ashtu edhe në vitin e ardhshëm. Rreziku për një recesion global, sipas FMN-së, është rritur ndjeshëm, veçanërisht për Shtetet e Bashkuara.

Sidoqoftë, Gourinchas theksoi se ekonomia amerikane, për momentin, mbetet e fortë: “Ekonomia vazhdon të rritet, tregu i punës është i qëndrueshëm. Megjithatë, tarifat përfaqësojnë një kosto prej 0.4 pikë përqindjeje për rritjen,” sqaroi ai.

Për Amerikën e Veriut, FMN ka rishikuar ndjeshëm në ulje parashikimet për të gjitha ekonomitë kryesore. Rritja e SHBA-së tani pritet të jetë vetëm 1.8% për këtë vit (-0.9 pikë), ndërsa Kanadaja parashikohet të rritet me 1.4% (-0.6). Meksika, më e ekspozuara ndaj tregtisë me SHBA-në, mund të futet në recesion me një tkurrje prej 0.3% (-1.7 pikë).

Ndërkohë, Eurozona pritet të goditet më pak, me një rënie mesatare prej 0.3 pikë përqindjeje në parashikime. Gjermania mund të përballet me një tjetër vit pa rritje ekonomike, ndërsa Franca pritet të ketë një rritje modeste prej 0.6%, më pak se sa parashikojnë autoritetet franceze.

Spanja del si përjashtimi i vetëm pozitiv në rajon, me një rritje të pritshme prej 2.5%, më e larta mes ekonomive të përparuara — rezultat i performancës së qëndrueshme gjatë dy viteve të fundit.

FMN paralajmëron se në mungesë të një stabilizimi të tensioneve tregtare, perspektiva për ekonominë globale mbetet e brishtë dhe e rrezikuar nga përshkallëzimi i mëtejshëm i konflikteve tregtare, transmeton albinfo.ch.

Gjykata e Ferizajt cakton paraburgim për gjashtë persona të dyshuar për vrasjen e rreshterit të Policisë

Posted on by albinfo.ch

Gjykata Themelore në Ferizaj ka caktuar masën e paraburgimit prej një muaji për gjashtë persona të dyshuar për përfshirje në vrasjen e rreshterit të Policisë së Kosovës, Muhamed Lika, më 1 prill në Kaçanik. Të dyshuarit H.B., R.M., V.Ç., E.L., Sh.K. dhe D.G. po përballen me akuzën për veprën penale “vrasje e rëndë”, shkruan albinfo.ch.

Sipas njoftimit të gjykatës, rreth orës 23:00 më 1 prill, viktima—rreshteri M.L.—u vra me armë zjarri në hyrje të banesës së tij, pak pasi kishte përfunduar orarin e punës në Stacionin Policor të Kaçanikut. Sipas hetimeve të deritanishme, vrasja ishte planifikuar dhe organizuar paraprakisht, ku i mituri, i përfshirë në rast, kishte shtënë me armë ndaj viktimës, duke e lënë të vdekur në vend.

Nga vendi i ngjarjes janë sekuestruar katër gëzhoja të kalibrit 9×19 mm. Vdekja e zyrtarit policor u konstatua në Qendrën e Mjekësisë Familjare në Kaçanik, si pasojë e plagëve të marra nga predhat e armës së zjarrit, transmeton albinfo.ch.

Sipas Prokurorisë, të dyshuarit kanë vepruar në bashkëkryerje, dhe secili ka pasur rol specifik në ndjekjen dhe vëzhgimin e viktimës. I mituri, pas kryerjes së veprës penale, u largua nga vendi i ngjarjes dhe u takua me të dyshuarin R.M., me të cilin u largua me shpejtësi drejt një lokali në qytet. Pamjet e kamerave të sigurisë e kanë kapur H.B. duke e ndjekur rreshterin Lika që nga dalja nga stacioni policor.

Hetimet zbuluan edhe përfshirjen e të tjerëve, të cilët kishin marrë pjesë në vëzhgimin e vendit të ngjarjes dhe ndjekjen e viktimës me dy automjete – një “Opel Astra” dhe një “Golf II”. Sipas aktakuzës, D.G. ka ndihmuar të miturin pas vrasjes, duke e strehuar dhe furnizuar me ushqim e sende të tjera.

Gjykata i arsyetoi masën e paraburgimit me rrezikun e arratisjes, ndikimit te dëshmitarët dhe mundësinë e përsëritjes së veprës penale.

Hetimet për zbardhjen e plotë të rastit vazhdojnë nën drejtimin e Prokurorisë Themelore në Ferizaj, shkruan albinfo.ch.

 

Pagat u rritën në Zvicër gjatë 2024

Posted on by albinfo.ch

Në Zvicër, pagat u rritën sërish gjatë vitit 2024. Sipas Zyrës Federale të Statistikave, rritja mesatare e pagave nominale ishte 1.8% krahasuar me vitin e kaluar. Edhe pse inflacioni ndikoi në këtë rritje, fuqia blerëse e qytetarëve u përmirësua, falë një rritjeje prej 0.7% të pagave reale – për herë të parë pas tre vitesh rënie, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Inflacioni zbriti në 1.1%, i ndikuar nga rritja e qirave dhe çmimeve të energjisë elektrike, dhe ishte më i ulët krahasuar me 2.1% në 2023 dhe 2.8% në 2022.

Rritja e pagave nuk ishte e barabartë në të gjitha sektorët. Në sektorin dytësor, që përfshin ndërtimin dhe prodhimin, rritjet varionin nga +0.8% në ndërtim dhe prodhimin e metaleve, deri në +4.9% në industrinë e gomës, plastikës e produkteve minerale jometalike.

Në sektorin terciar, rritja mesatare ishte 1.9%, me përqindje të larta në:

  • shëndetësi, kujdes social dhe punë sociale (+3.0%),

  • shërbimet postare e korrierëve (+3.0%),

  • sigurime (+2.5%),

  • administratë publike (+2.5%).

Rritje të ulëta ose negative u regjistruan në sektorë si media, telekomunikacion dhe teknologji informacioni (+0.4%), si dhe në shërbimet administrative e mbështetëse, ku u vu re një rënie prej –0.4%.

Sa i përket gjinisë, gratë përfituan më shumë nga rritjet e pagave këtë vit: pagat e tyre u rritën mesatarisht me 2.6% në terma nominalë, ndërsa pagat e burrave me vetëm 1.2%.

Këto të dhëna tregojnë jo vetëm përmirësimin e përgjithshëm të të ardhurave në Zvicër, por edhe ndryshimet dhe sfidat mes sektorëve të ndryshëm, si edhe një hap pozitiv drejt zvogëlimit të hendekut gjinor në paga, transmeton albinfo.ch.

Mbrëmje përkujtimore dhe letrare, në shënim të Ditës së të Pagjeturve

Posted on by albinfo.ch

Konsullata e Republikës së Kosovës në Cyrih, në bashkëpunim me Lidhjen e Krijuesve Shqiptarë në Mërgatë (LKSHN), organizon një mbrëmje përkujtimore dhe letrare në nderim të viktimave të rrëmbyera gjatë luftës së Kosovës.

Programi përfshin:

  • Promovim librash nga dy autorë të njohur nga Kosova
  • Bashkëbisedim me autorët:

Dr. Blerina Rogova Gaxha
“Memorie dhe traumë: Kujtesa e luftës 1998–99 në letërsinë shqipe në Kosovë”

Dan Ibrahimi
“Rrëfime nga ferri ’99”

E premte, 25 prill 2025
Ora: 19:30
Adresa: Eugen-Huber-Strasse 19A, 8048 Zürich

Mësuesit në Gjenevë në grevë për një ditë

Posted on by BR

Mësuesit në Gjenevë do të hyjnë në grevë më 13 maj, në shenjë proteste ndaj ndryshimeve në orarin e punës.

Kantoni synon të rishqyrtojë rregullat për kohën që mësuesit shpenzojnë jashtë klasës, duke përcaktuar më qartë se çfarë përbën kohë pune.

Por, sipas mësuesve, kjo do të rezultojë në shumë orë pune të papaguara, transmeton albinfo.ch.

Ministrja e Arsimit, Anne Hiltpold, thekson se nuk do të ketë rritje të orarit të punës.

Valisi ende nën ndikimin e reshjeve të borës, tuneli i Shën Bernardit i mbyllur

Posted on by albinfo.ch

Pas reshjeve të dendura të borës në fundjavën e kaluar, kantoni i Valais në Zvicër vazhdon të përballet me pasoja serioze. Tuneli i madh i Shën-Bernardit mbetet i mbyllur deri në njoftim të dytë, për shkak të një orteku që goditi zonën pranë galerisë Toules të enjten e kaluar. Shkëmbinjtë dhe pemët e rrëzuara kanë dëmtuar rëndë galerinë në një gjatësi prej rreth 300 metrash, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Sipas autoriteteve që menaxhojnë tunelin, ende nuk është përcaktuar data e rihapjes. Meqë edhe kalimi i Shën-Bernardit mbetet i bllokuar, aktualisht nuk është e mundur të udhëtohet drejt Italisë përmes Bourg-Saint-Pierre.

Rreth 15 rrugë kantonale mbeten të bllokuara në Valaisin e Epërm dhe Valaisin Qendror. Për shumicën janë vendosur rrugë alternative, por dy seksione janë prekur nga rrëshqitjet e dheut – midis Stalden-it dhe Embd-it, si dhe mes Vercorin-it dhe Itravers-it. Ndërkohë, rruga Ayer–Zinal është mbyllur për shkak të rrezikut të lartë nga ortekët.

Në Sion, shumë parqe pritet të rihapen gjatë ditës, por Domaine des Îles do të qëndrojë i mbyllur deri të premten në mbrëmje. Qasja në zonat Montorge dhe përgjatë lumit Borgne mbetet e ndaluar të paktën deri në fundjavë. Edhe në Sierre, shumë zona nuk janë të sigurta për këmbësorët për shkak të rrezikut nga degët e thyera. Bashkitë lokale u kërkojnë banorëve të ndjekin udhëzimet dhe sinjalistikën paralajmëruese.

Në Val d’Anniviers, pylltarët punojnë për të hequr qindra trungje pemësh që kanë mbushur shtratin e lumit Navizence. Autoritetet theksojnë se punimet për pastrim dhe sigurim do të vazhdojnë edhe në ditët në vijim, ndërsa moti i paqëndrueshëm dhe rreziku i ortekëve kërkojnë vigjilencë më të shtuar nga qytetarët, transmeton albinfo.ch.

Zvicër: Shitjet e ngjitësve të vinjetës mbeten të forta

Posted on by BR

Pavarësisht nga lansimi i vinjetës elektronike, vinjeta tradicionale mbetet shumë e popullarizuar – për habinë e shumë njerëzve.

Vetëm 3 milionë janë shitur, krahasuar me 11 milionë ngjitëse tradicionale, transmeton albinfo.ch.

Shumë vëzhgues prisnin që e-vinjeta të tejkalonte ngjitëset – veçanërisht pasi shitjet në fillim të vitit ishin të forta. Por duket se ekzistojnë disa arsye tradicionale për mbajtjen e ngjitëses klasike.

Vinjetat tradicionale mbeten një dhuratë shumë e njohur për Krishtlindje – një ngjitëse është më e përshtatshme për këtë dhe shumë e shohin ngjitësen më qetësuese.

Shitjet e ngjitësave të huaja janë gjithashtu të forta. Organizatat franceze dhe gjermane të automobilizmit nuk i devijojnë vizitorët në faqet e tyre të internetit drejt portaleve të e-vinjetave; ata preferojnë t’u shesin ngjitësen drejtpërdrejt anëtarëve të tyre.

Pashkët mes shqiptarëve të Zvicrës: Meshat në gjuhën shqipe dhe mesazhi i ringjalljes

Posted on by albinfo.ch

Misioni Katolik Shqiptar në Lucern dhe Misioni Katolik Shqiptar Nënë Tereza në Aarau. Pashkët, festa më e shenjtë e besimit të krishterë, këtë vit u kremtuan me një shpirt të thellë përkushtimi nga komuniteti shqiptar katolik në Zvicër. Meshat e zhvilluara në gjuhën shqipe nga Misioni Katolik Shqiptar në Lucern dhe ai “Nëna Terezë” në Aarau, nuk ishin thjesht një akt fetar, por një ngjarje që bashkoi shqiptarët, duke i lidhur ata me rrënjët e tyre shpirtërore dhe kulturore, edhe pse larg atdheut.

Javë e Shenjtë në Lucern, momente të thella reflektimi

Misioni Katolik Shqiptar në Lucern, gjatë Javës së Shenjtë, mblodhi besimtarët për të përjetuar me përulësi dhe reflektim çastet më domethënëse të kalendarit të Pashkëve. Meshat e së Enjtës dhe të Premtes së Madhe shpalosën ritin e mundimit, vdekjes dhe ringjalljes së Krishtit, duke i dhënë ngjarjes një dimension të thellë shpirtëror.

“Të Premten e Madhe qëndrojmë në heshtje përpara kryqit,” tha Don Anton Uka, me një fjalë të ngrohtë e prekëse, që e mbushte kishën me një heshtje plot kuptim. “Është një heshtje që flet më shumë se çdo fjalë – sepse në atë kryq u derdh dashuria më e madhe që njeriu ka njohur ndonjëherë.”

Një nga momentet më të ndjera të së Enjtës së Madhe ishte rituali i larjes së këmbëve, një simbol i thellë përulësie dhe shërbimi ndaj të tjerëve. Don Uka kujtoi fjalët e Jezusit, i cili lau këmbët e dishepujve, duke përcjellë mesazhin e faljes dhe dashurisë si themel të jetës së krishterë. “Të shërbesh, domethënë të mbretërosh,” shtoi ai, duke citua Shën Ireneun.

Në përmbyllje të kremtimeve, mesazhi i Don Anton Ukës tingëlloi si një thirrje e fuqishme për të gjithë: “Pashkët janë një ftesë për të parë përtej të tashmes, për të besuar dhe për të shpresuar për një të ardhme më të ndritur.”

Misioni Katolik Shqiptar Nënë Tereza Aarau, Pashkët, një kremtim bashkimi

Në qytetin e Aaraut, Pashkët u kremtuan me solemnitet të lartë në Kishën e Shën Palit dhe Shën Pjetrit. Mbi 1.500 besimtarë shqiptarë nga kantone të ndryshme të Zvicrës morën pjesë në meshën e udhëhequr nga Don Marjan Demaj, i cili përcolli mesazhin e ringjalljes, besimit dhe shpresës, duke prekur thellësisht zemrat e të pranishmëve.

 

Festa në Aarau mori një dimension të veçantë falë pjesëmarrjes së shqiptarëve nga besime të ndryshme, përfshirë edhe ata me përkatësi islame. Ky ishte një akt i bukur dhe i fuqishëm i bashkëjetesës, ku vlerat e përbashkëta të dashurisë dhe mirëkuptimit ndërmjet shqiptarëve u shpalosën në mënyrë të natyrshme.

Një  moment i veçantë gjatë meshës ishte përshëndetja e znj. Barbara Borer-Mathys, deputete në Parlamentin Kantonal dhe sekretare e SVP-së për kantonin të Aargaut. Ajo e theksoi rëndësinë e integrimit dhe bashkëpunimit ndërkulturor, duke uruar gjithashtu komunitetin shqiptar për festën.

Në mesazhin e tij festiv, Don Marjan Demaj shprehu urimet më të ngrohta për besimtarët, duke i inkurajuar ata të jetojnë me shpresë dhe dashuri: “Ngjallja e Krishtit është fitorja e jetës mbi vdekjen, e dritës mbi errësirën dhe e shpresës mbi dëshpërimin. Kjo festë na kujton se, edhe në çastet më të vështira, Zoti është gjithmonë me ne, duke na ftuar të besojmë dhe të ecim drejt dritës së Tij që kurrë nuk shteron.”

Pashkët në Zvicër, bashkim shpirtëror dhe identiteti shqiptar në mërgim

Pashkët në Zvicër, këtë vit, ishin më tepër se një ngjarje liturgjike; ato ishin një dëshmi e fuqishme se identiteti shqiptar, rrënjët shpirtërore dhe vlerat tradicionale mund të lulëzojnë edhe larg atdheut. Pas meshës së të Enjtës së Madhe, besimtarët ndanë një mëngjes të përbashkët, një sofrë që u bë simbol i dashurisë, bashkimit dhe shpresës që lind nga ringjallja.

 

Shaqiri i prerë: “Kombëtarja nuk është më për mua”

Posted on by albinfo.ch

Xherdan Shaqiri ka vendosur qartë: nuk do të rikthehet më në Kombëtaren e Zvicrës. Pas fitores 5-0 ndaj Yverdonit, ai tha: “Për mua nuk bëhet fjalë për Kombëtaren.” Kjo deklaratë i jep fund zërave që kërkonin kthimin e tij, sidomos tani që Zvicra ka pasur rezultate të dobëta në ndeshjet e fundit. Shkruan 20minuten; transmeton albinfo.ch.

Shaqiri është tërhequr nga Kombëtarja që nga vera e kaluar, pas Kampionatit Evropian. Edhe pse disa e krahasuan me Toni Kroos, i cili u rikthye për të ndihmuar Gjermaninë, Shaqiri nuk ka në plan të bëjë të njëjtën gjë. Ai tha se ndihet mirë aty ku është dhe tani është i fokusuar vetëm te skuadra e tij, FC Basel.

Synimi: titulli dhe një rekord personal
FC Basel është në vendin e parë në kampionat, me gjashtë pikë më shumë se ndjekësit dhe vetëm pesë ndeshje të mbetura. “Ky është një avantazh i mirë për ne, por çdo ndeshje është e rëndësishme,” tha Shaqiri. Ai është i qartë: “Qëllimi ynë është të bëhemi kampionë.”

Por Shaqiri nuk ndalet me kaq. Ai ka edhe një objektiv personal: të thyejë rekordin e asistimeve në Superligën zvicerane. Aktualisht ka dhënë 17 asistime dhe i duhen vetëm tre për të kaluar rekordin e Miroslav Stevanović, që ka 20.

Me formën e tij të mirë, Shaqiri mund të ndihmojë ekipin të fitojë titullin dhe vetë të shkruajë histori. Ai është i fokusuar dhe i vendosur – tani vetëm Basel është prioriteti i tij.

Helvetia dhe Baloise drejt bashkimit: çfarë do të thotë kjo për klientët dhe punonjësit?

Posted on by albinfo.ch

Një marrëveshje historike po merr formë në qendrën financiare të Zvicrës: dy nga emrat më të mëdhenj në tregun e sigurimeve, Helvetia dhe Baloise, kanë njoftuar planet për t’u bashkuar dhe për të krijuar një gjigant të ri të quajtur “Helvetia Baloise”. Me këtë lëvizje, do të lindë grupi i dytë më i madh i sigurimeve në vend, me një pjesë tregu prej rreth 20 për qind, shkruan Blick.

Bashkimi pritet të finalizohet deri në fund të vitit 2025, por paraprakisht kërkohet miratimi i aksionerëve të të dy kompanive dhe i Komisionit të Konkurrencës. Ndërkohë, pyetjet mbi ndikimin e kësaj marrëveshjeje tek punonjësit, rrjeti i degëve dhe klientët janë ngritur me urgjencë.

Sipas Thomas Schmuckli, kryetar i Bordit të Drejtorëve të Helvetia, klientët nuk do të ndjejnë ndryshime të menjëhershme. Kontratat ekzistuese do të qëndrojnë në fuqi dhe do të kalojnë automatikisht nën emrin e ri “Helvetia Baloise”. Megjithatë, në periudhën afatmesme priten ndryshime në ofertat e sigurimeve, për shkak të standardizimit të shërbimeve dhe produkteve, transmeton albinfo.ch.

Jeffrey Hochegger, strateg investimesh në Raiffeisen Zvicër, thekson se bashkimi vjen si përgjigje ndaj konkurrencës së fortë në treg, ku Axa dhe Mobiliar dominojnë me pjesë më të mëdha. Sipas tij, bashkimi do të sjellë përfitime të konsiderueshme për kompaninë, me sinergji të pritshme vjetore prej 350 milionë frangash zvicerane.

Por këto përfitime do të vijnë me një çmim. Me mbi 22,000 punonjës të përbashkët dhe shumë mbivendosje në funksione dhe degë, priten shkurtime të konsiderueshme në staf. Edhe pse kompanitë kanë premtuar që reduktimet do të ndodhin kryesisht përmes pensioneve të parakohshme dhe largimeve natyrore deri në vitin 2029, portali “Insideparadeplatz” parashikon deri në 2,000 shkurtime të mundshme.

Në aspektin operacional, bashkimi do të prekë edhe rrjetin e degëve. Helvetia dhe Baloise kanë mbi 200 zyre dhe agjenci të shpërndara në gjithë Zvicrën, shumë prej të cilave ndodhen në të njëjtat qytete. Kjo lë të kuptohet për një konsolidim të domosdoshëm, i ngjashëm me atë që ndodhi pas bashkimit të UBS dhe Credit Suisse, transmeton albinfo.ch.

Për klientët, rritja e efikasitetit pritet të sjellë disa përfitime, si prime më të ulëta të sigurimit. Aksionerët ndërkohë mund të presin dividentë më të lartë. Por për punonjësit, bashkimi sjell pasiguri dhe sfida, sidomos për ata që ndodhen në pozicione që mbivendosen mes dy kompanive.

Helvetia Baloise do të jetë një fuqi e re në tregun zviceran të sigurimeve – me potencial për rritje dhe dominim, por edhe me përgjegjësi të mëdha ndaj punonjësve dhe klientëve që tashmë po shikojnë nga afër çdo hap të procesit, transmeton albinfo.ch.

Në Zvicër, si kudo tjetër, 22 Prilli shënon Ditën e Tokës

Posted on by Drin Reçica

Tema e këtij viti është “Fuqia jonë, planeti ynë”, i cili bën thirrje në Zvicër për angazhim, për të “shfrytëzuar energjinë e rinovueshme për të ndërtuar një të ardhme të shëndetshme, të qëndrueshme, të barabartë dhe të begatë për të gjithë ne”.

Bashki të ndryshme anembanë Zvicrës, duke përfshirë shkollat ​​dhe universitetet, do të mbajnë ngjarje të lidhura me tokën për njerëz të të gjitha moshave.

Më 22 prill shënohet Dita e Tokës, një ndër disa ditë të vitit miliarda njerëz festojnë për harmoninë me planetin. Kjo është një ditë simbol në mbarë globin e përshtatshme për të menduar për planetin në të cilin jetojmë dhe se si ta shpëtojmë atë e ta mbajmë pastër, sigurisht ta mbrojmë.

Çdo vit më shumë se një miliard njerëz marshojnë nëpër rrugë në nder të mbrojtjes së mjedisit. Festivalet, marshimet dhe eventet e organizuara në ambientet e jashtme shpesh mbështeten nga të famshmit dhe politikanët. Por, pse e festojmë Ditën e Tokës dhe si ndiqet nga njerëzit në të gjithë botën? Ju japim disa informacione në lidhje me festimet e datës 22 Prill.

E festuar çdo vit në datën 22 Prill, Dita e Tokës synon të shtyjë njerëzit nga e gjithë bota të jenë miqësorë me mjedisin. Kjo mund të thotë shtimin e mbetjeve të riciklueshme, punën vullnetare për një projekt të gjelbër lokal apo implementimin e paneleve diellore në shtëpi. Eventi i parë i Ditës së Tokës, i cili u organizua në Amerikë pothuajse pesë dekada më parë, është konsideruar si fillimi i lëvizjeve të para moderne mjedisore. Që nga fillimet, Dita e Tokës është mbështetur nga një sërë figurash të famshme duke përfshirë edhe Leonardo DiCaprio apo Emma Watson. Tani këto evente koordinohen globalisht nga një rrjet jofitimprurës i Ditës së Tokës. Çdo vit organizohen festivale, parada dhe marshime në të paktën 192 shtete për të mbështetur mbrojtjen e mjedisit. Kjo ditë ka flamurin e vet i cili u krijua nga aktivisti amerikan John McConnell dhe që shfaq qëllimisht një foto të botës. Madje kanë edhe vijën e tyre muzikore që në fakt është Oda e Lumturisë e Beethoven por me lirika që promovojnë mbrojtjen e mjedisit.

 

Çfarë është Marrëveshja e Parisit?

Në datën 22 Prill, të paktën 130 shtete firmosën marrëveshjen e Parisit në lidhje me Ndryshimet Klimaterike. Marrëveshja historike e cila u adoptua me konsensus në kryeqytetin francez në dhjetor dhe u depozitua nga Kombet e Bashkuara në New York në përpjekje për t’i bërë shtetet të firmosin. Sipas Komisionit Europian, marrëveshja përcakton një plan aksioni global për ta vënë botën në vijë dhe për të shmangur ndryshimet e dëmshme klimaterike duke mbajtur nën kontroll temperaturat. Marrëveshjes së adoptuar në Paris në 12 Dhjetor të vitit 2015, ish kryeministri John Prescott iu referua si “moment historik për planetin tonë”. Kina dhe Shtetet e Bashkuara, emetuesit më të mëdhenj të gazrave të dëmshëm në botë kanë pranuar të firmosin marrëveshjen në këtë ceremoni të festimeve të Ditës së Tokës nga Kombet e Bashkuara. Presidenti francez Francois Hollande kërkon të bëjë të njëjtën gjë. Megjithatë, të firmosurit është thjesht një hap i procesit të gjatë të Kombeve të Bashkuara për ta vënë planin në zbatim. Procesi kërkon aprovim formal të të paktën 55 kombeve që përfaqësojnë 55% të emetimit të gazrave të çliruar nga aktiviteti njerëzor. Në shumë shtete, kjo marrëveshje kërkon votim në parlament.

 

 

Fshati i skive në Alpet zvicerane që po josh amerikanët

Posted on by Drin Reçica

Presidenti amerikan Donald Trump duket se ka një ndikim të madh në një fshat të vogël skijimi në Alpet zvicerane, përcjell albinfo.ch.

Në muajt e parë të këtij viti, apartamentet e sapondërtuara në fshatin Andermatt tërhoqën më shumë se 1260 kërkesa nga investitorët amerikanë, me zhvilluesin e projektit që sugjeroi se kërkesa u nxit nga “një fluturim drejt sigurisë” nga amerikanët.

Ata blenë ose hodhën depozita për apartamente me vlerë 14.2 milionë CHF (17.4 milionë dollarë) deri më 10 prill – gati dyfishi i 7.7 milionë CHF të transaksioneve për të gjithë vitin e kaluar.

Në vitin 2023, Andermatt nuk kishte asnjë blerës amerikan për apartamentet e saj të reja.

Për më shumë detaje: https://www.swissinfo.ch/eng/alpine-environment/the-swiss-alps-ski-village-that-is-luring-nervous-americans/89195697?fbclid=IwY2xjawJ0a9NleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETE1MXhaV0F2NGVIdVlmZmROAR47vfJtjTM0shdQIvb6ydS2PiPc8S4sWn1L7N22HUM54lrLNlSbgDa5_rkU_Q_aem_DH5T3f07IzyewYLED_k-2g

Austri: Kosovari reziston kundër arrestimit, lëndon dy policë

Posted on by albinfo.ch

Një 38-vjeçar ka ushtruar rezistencë kundër policëve që donin ta hetonin për vepra të dyshuara penale. Kjo ka ndodhur mëngjesin e së martës, më 22 prill 2025, në Graz. Dy policë nga komisariati i Karlauerstrasse kanë pësuar lëndime të një shkalle të papërcaktuar, transmeton albinfo.at.

Patrulla e policisë Karlauerstrasse u paraqit në Overseegasse pak pas orës 9:00, pasi ish-e dashura e 38-vjeçarit kishte bërë kallëzim penal për disa shkelje të dyshuara. I dyshuari, një kosovar 38-vjeçar, nuk pranoi të hapte derën për policët; më pas, vëllai i tij e hapi derën e banesës me çelës. Papritur dhe pa paralajmërim, i dyshuari u hedh me forcë drejt derës së hyrjes.

I dyshuari u tregua nga fillimi jashtëzakonisht agresiv dhe jo bashkëpunues. Më pas ai tentoi të mbyllte derën me forcë. Punonjësit e policisë, që ndërhynë për ta parandaluar këtë, e arrestuan, shkruan 5minuten.at.

Për arrestimin e tij u desh të përdorej sprej piperi. Megjithatë, ai vazhdoi të rezistojë dhe përsëri sulmoi fizikisht në qafë njërin nga policët, përcjell albinfo.at. Me ndërhyrjen e tyre të guximshme dhe përdorimin e forcës fizike, ata arritën të arrestonin kosovarin agresiv.

Të dy policët pësuan lëndime të një shkalle të papërcaktuar dhe u detyruan të ndërprisnin turnin e punës, pasi morën trajtim mjekësor ambulant në UKH Graz.

I dyshuari gjithashtu pësuar lëndime të pacaktuara gjatë arrestimit. Pas trajtimit ambulant në UKH Graz, ai u transferua në Qendrën e Paraburgimit të Policisë në Graz.

Ekspertët: Mungesa e banesave në Zvicër pritet të ashpërsohet

Posted on by Drin Reçica

Sipas ekonomistit të pasurive të paluajtshme, Andreas Loepfe, situata tashmë e ngushtë e banesave pritet të përkeqësohet edhe më shumë me kalimin e kohës.

Toka e pamjaftueshme për ndërtime të reja, që rrit çmimet e saj, si dhe rritja e kostove të ndërtimit do të përkeqësojnë mungesën dhe, rrjedhimisht, do të çojnë në qira më të larta.

“Qiratë do të rriten gjatë dhjetë viteve të ardhshme në një masë që shumica e njerëzve nuk mund ta imagjinojnë sot,” tha Loepfe, përcjell albinfo.ch.

Një tjetër faktor kyç kontribues është rritja e popullsisë, e cila do të vazhdojë të rritet në vitet në vijim, e nxitur kryesisht nga emigracioni.

Lidhja e Papa Françeskut me shqiptarët, një histori besimi dhe shprese

Posted on by albinfo.ch

Me ndarjen e Papa Françeskut nga jeta, bota humbi një udhëheqës shpirtëror që me thjeshtësinë dhe dashurinë e tij e mbushi çdo hapësirë me dritë. Lajmi për vdekjen e tij preku miliona njerëz në mbarë globin, por veçanërisht ata që ndjenin një lidhje të veçantë me këtë papë të përulur e të afërt me njerëzit. Ai nuk ishte vetëm një Papë, por një udhërrëfyes i vërtetë për një botë që shpesh është e përçarë dhe e mbushur me dhimbje.

Pas mesazheve të tij për paqe, tolerancë dhe mëshirë, Papa Françesku la një trashëgimi që është më e fuqishme se çdo fjalë e thënë – një mesazh për bashkimin e njerëzve, pavarësisht kufijve dhe dallimeve. Ndër ta ishin edhe shqiptarët, për të cilët Papa Françesku kishte një dashuri të thellë dhe të sinqertë. Në qendër të mesazheve të tij shpesh gjendej Shqipëria – “toka e martirëve” dhe shembull i bashkëjetesës ndërfetare.

Për të reflektuar mbi trashëgiminë që ai la pas dhe mbi këtë raport të veçantë me shqiptarët, biseduam me Don Marjan Markun, famullitar, kanonik dhe një zë i fuqishëm i Kishës Katolike Zvicerane. Në këtë intervistë, ai ndan mendimet e tij mbi vizionin e Papës për Kishën, rolin e figurave si Nënë Tereza dhe Skënderbeu, martirët shqiptarë dhe mesazhin e tij universal për një botë më humane.

Don Marjan Marku me Papa Françeskun

Albinfo.ch: Cila ishte lidhja e Papa Françeskut me shqiptarët?

Don Marjan Marku: Lidhja e Papa Françeskut me shqiptarët ishte e veçantë dhe e sinqertë. Ai vetë ka treguar se e kishte njohur nga afër vuajtjen dhe qëndresën e besimtarëve shqiptarë që prej kohës kur ishte në Argjentinë, përmes kontaktit me meshtarë shqiptarë që kishin përjetuar burgun dhe internimin gjatë komunizmit. Në figurën e Nënë Terezës dhe në qëndresën e martirëve, Papa shihte pasqyrën e një populli që nuk e kishte humbur shpirtin, edhe kur i ishte mohuar çdo liri.

Albinfo.ch: Cila ishte rëndësia simbolike e vizitës së parë evropiane të Papa Françeskut në Shqipëri më 21 shtator 2014?

Don Marjan Marku: Vizita e Papa Françeskut në Shqipëri më 21 shtator 2014 ishte një ngjarje historike me simbolikë të jashtëzakonshme, jo vetëm për Kishën Katolike, por për të gjithë shoqërinë shqiptare dhe për mesazhin që iu dërgua botës. Kjo ishte vizita e tij e parë në Evropë jashtë Vatikanit dhe ai e zgjodhi Shqipërinë si një model të bashkëjetesës ndërfetare. Papa e quajti Shqipërinë “një tokë martirësh”, duke theksuar rezistencën e besimtarëve gjatë komunizmit dhe ringjalljen shpirtërore të popullit shqiptar. Ai dërgoi një mesazh botëror për paqe, shpresë, tolerancë dhe për të ndërtuar ura mes feve dhe kulturave. Për më tepër, kjo vizitë afirmoi identitetin evropian të Shqipërisë dhe vlerat e saj të lirisë dhe bashkëjetesës.

Albinfo.ch: Si e përshkruan Papa Françesku bashkëjetesën ndërfetare në Shqipëri dhe pse e konsideron atë një model për botën?

Don Marjan Marku: Papa Françesku u shpreh qartë: “Shqipëria është një model i bashkëjetesës ndërfetare… një shembull për botën.” Ai vlerësoi mënyrën se si shqiptarët, pavarësisht feve të ndryshme, jetojnë në paqe dhe respekt të ndërsjellë. Për Papën, kjo është një dëshmi që pas persekutimeve fetare, shqiptarët nuk zgjodhën hakmarrjen, por ndërtuan një shoqëri të tolerancës dhe dashurisë. Ai theksoi se dialogu ndërfetar është rruga për ndërtimin e një të ardhmeje më të drejtë, dhe Shqipëria është një provë e gjallë që kjo është e mundur.

Albinfo.ch: Në çfarë mënyre Nënë Tereza shërben si pikë referimi për Papën dhe si lidhet kjo me vizionin e tij për Kishën si një “spital fushor”?

Don Marjan Marku: Nënë Tereza është mishërimi i vizionit të Papës për Kishën si një “spital fushor” – një Kishë që shkon atje ku është dhimbja më e madhe. Ajo nuk qëndroi në kushte komode, por doli në rrugë, te më të braktisurit, për t’ua shëruar plagët me dashuri dhe përulësi. Për Papën, Nënë Tereza ishte shembulli i përkryer i mëshirës së gjallë dhe i Kishës që shërben, jo që gjykon. Siç tha ai gjatë kanonizimit të saj: “Ajo bëri zërin e saj të dëgjohet nga të fuqishmit e tokës.” Nënë Tereza dhe Papa Françesku ndajnë të njëjtin ideal për një Kishë të afërt me njeriun dhe të angazhuar për drejtësinë.

Albinfo.ch: Si e ka shprehur Papa Françesku dashurinë dhe respektin e tij për popullin shqiptar gjatë papnisë së tij?

Don Marjan Marku: Papa Françesku ka shfaqur një dashuri të veçantë për shqiptarët, sidomos për qëndresën e tyre gjatë diktaturës, ku feja u ndalua dhe klerikët u persekutuan. Ai e quajti Shqipërinë “tokë martirësh”. Me shpalljen e të Lumëve – Imzot Vinçenc Prenushin dhe 37 martirë të tjerë – ai nderoi sakrificën e atyre që nuk hoqën dorë nga besimi. Në këtë mënyrë, ai i dha Kishës Shqiptare një vend të nderuar në altarin e martirëve të shekullit XX. Dashuria e tij për Shqipërinë nuk ishte vetëm shpirtërore, por edhe simbolike – një dritë shprese për një Evropë që kërkon të rizbulojë vlerat e saj.

Albinfo.ch: Çfarë mesazhi përcjell Papa Françesku për botën përmes vlerësimit të tij për Shqipërinë dhe historinë e saj të martirizimit dhe tolerancës fetare?

Don Marjan Marku: Mesazhi është i fuqishëm: se liria dhe besimi janë më të forta se shtypja dhe dhuna. Shqipëria, me historinë e saj të dhimbshme, por edhe të lavdishme, është një dëshmi se shpresa dhe pajtimi janë të mundura. Papa na kujtoi se martirët janë “fara e shpresës”, ndërsa bashkëjetesa fetare është rruga për paqe globale. Ai e sheh Shqipërinë si një laborator të shpresës për një botë të copëtuar nga përçarjet.

Albinfo.ch: Si e ka vlerësuar Papa Françesku figurën e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut?

Don Marjan Marku: Papa Françesku e përmendi me respekt të thellë Skënderbeun si një hero jo vetëm për Shqipërinë, por edhe për botën e krishterë. Ai e cilësoi Skënderbeun “një shembull të jashtëzakonshëm të besimit të patundur dhe të luftës për liri dhe drejtësi”. Për Papën, Skënderbeu ishte një mbrojtës i lirisë dhe i vlerave shpirtërore të Europës, që nuk u përkul përballë agresionit, por mbrojti popullin dhe besimin me guxim. Ai është një simbol i fortë i qëndresës dhe i unitetit kombëtar e shpirtëror. Vlerësimi i Papës për këtë figurë historike e lidh Shqipërinë me identitetin evropian dhe me rrënjët e krishterimit në Ballkan.

Albinfo.ch: Çfarë humbi bota dhe njerëzimi me vdekjen e Papa Françeskut?

Don Marjan Marku: Nëse do të duhej ta përmblidhja me një fjali: Bota humbi një zemër që rrihte për gjithë njerëzimin. Papa Françesku ishte një zë i së vërtetës, i mëshirës dhe i drejtësisë. Ai foli për ata që nuk kishin zë – për të varfrit, për refugjatët, për të përjashtuarit. Ishte një njeri që e përulej për të ngritur të tjerët. Ai dha një model të ri për Kishën – një Kishë që shërben, që dëgjon, që i afrohet njeriut me dashuri e jo me gjykim. Bota humbi një udhëheqës shpirtëror të jashtëzakonshëm. Papa Françesku ishte zëri i të varfërve, i të përjashtuarve dhe i të pambrojturve. Ai solli frymën e dashurisë, mëshirës dhe përulësisë në një botë të etur për drejtësi dhe humanizëm. Ai ishte ndryshe nga të tjerët – jetoi thjesht, foli qartë, e preku thellë njeriun me mesazhe që përfshinin gjithë njerëzimin, jo vetëm të krishterët. Ai nuk kërkoi të mbretërojë, por të shërbejë. Bota humbi një ndërgjegje morale dhe një udhëheqës që e donte njeriun pa kushte. Me ndarjen e tij nga kjo botë, bota humbi një dritë udhëheqëse të dhembshurisë. Por trashëgimia e tij do të mbetet përjetësisht.