Archives

Eda Vllaco, pianistja shqiptare me shumë çmime kombëtare dhe ndërkombëtare

Posted on by Drin Reçica

Eda Vllaco është pianiste e talentuar dhe, pavarësisht moshës së re, ajo zotëron disa çmime në fushën e saj, përcjell albinfo.ch.

E lindur më 23 maj 2005, Eda e nisi rrugëtimin e saj muzikor që në moshë të vogël në shkollën e muzikës «Lorenc Antoni» në Prizren, nën udhëheqjen e nënës së saj, Reyhan Kodrazi. Talenti i saj i jashtëzakonshëm e ka çuar atë drejt fitimit të shumë çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare, duke përfaqësuar me sukses Kosovën në Itali, Francë, Gjermani, Emiratet e Bashkuara Arabe e vende të tjera. Në moshën vetëm 9-vjeçare, ajo interpretoi në skenën prestigjioze të Filarmonisë së Berlinit.

Në edicionin e 11-të të Konkursit Ndërkombëtar «Nouvelles Étoiles» në Paris, në janar 2025, Eda Vllaco, së bashku me Rukiye Ayben Sever, fitoi Çmimin e Parë në kategorinë «Duo piano-flaut» (mosha 17–19 vjeç), duke përfaqësuar me krenari Universitetin e Arteve të Bukura Mimar Sinan në Stamboll.

https://www.facebook.com/share/1FuJinzChA/?mibextid=wwXIfr

Amir Rrahmani afër titullit të dytë në Itali

Posted on by BR

Napoli po shkon drejt titullit në Serie A. Pas fitores së fundit ndaj Torinos, 2:0, skuadra napolitane ka tre pikë më shumë se Interi i dytë, shkruan albinfo.ch.

Deri në përfundim të Serie A kanë mbetur katër xhiro. Nëse Napoli fiton tre ndeshje dhe barazon në një takim tjetër, do të sigurojë titullin e dytë brenda tri vjetësh.

Pjesë e rëndësishme është edhe kapiteni i Kosovës, Amir Rrahmani. Ai është shtyllë e mbrojtjes, duke qenë titullar i padiskutueshëm.

Zvicër: Studentë dhe studiues të bashkuar kundër shkurtimeve të Konfederatës

Posted on by BR

Në Zvicrën frëngjisht-folëse, shoqatat studentore, studiuesit, sindikatat dhe partitë e majta kanë bashkuar forcat për të luftuar kundër shkurtimeve të propozuara nga Konfederata në sektorin e tyre.

Sot ata prezantuan një rezolutë të përbashkët dhe paralajmëruan veprime në nivel rajonal dhe kombëtar, transmeton albinfo.ch.

Koalicioni është “kundërshtuar me vendosmëri ndaj shkurtimeve prej 460 milionë frangash në vit për arsimin, kërkimin dhe inovacionin e propozuar nga Këshilli Federal”, thuhet në rezolutë. “Koalicioni ynë mbron vizionin e një shërbimi arsimor dhe kërkimor publik cilësor të aksesueshëm për të gjithë pa diskriminim,” vijon dokumenti. Duke dyfishuar apo edhe katërfishuar tarifat e universitetit dhe duke ulur kontributet në Fondin Kombëtar të Kërkimit, plani i Këshillit Federal “do të përkeqësojë një situatë tashmë të paqëndrueshme për sa i përket pasigurisë së studentëve dhe studiuesve dhe pabarazisë në aksesin në arsimin e lartë”, denoncoi Léa Ziegler i sindikatës VPOD para shtypit në Lozanë.

Maxime Oswald, i Federatës së Shoqatave Studentore të Universitetit të Lozanës (UNIL), shprehu shqetësimin për rritjen e numrit të studentëve në situata të pasigurta, tashmë duke luftuar me rritjen e qirave dhe kostove të jetesës, të cilave i shtohet edhe rritja e tarifave të shkollimit. “Bursat nuk mbulojnë më shpenzimet reale dhe, pa mbështetje të konsiderueshme familjare, bëhet e vështirë të përballohen shpenzimet ditore”, tha ai. Ulja e kontributit federal për Fondacionin Kombëtar të Shkencës Zvicerane (SNSF) do të çojë në humbjen e vendeve të punës dhe projekteve kërkimore. “Kërkuesit e rinj tashmë kanë një kontratë me afat të caktuar pas tjetrës që zgjat një ose dy vjet, apo edhe disa muaj, shpesh me kohë të pjesshme. Përveç detyrave të mësimdhënies, ata janë nën presion të fortë për të botuar dhe për të qenë ndërkombëtarisht të lëvizshëm (…) Shkurtimet e buxhetit do të çojnë në pasiguri më të madhe të punës dhe do të kenë ndikim në cilësinë e mësimdhënies,” ankohet Philipp Walch i Association du corps decorps’s intermédiaire UNlé.

Rezoluta, e mbështetur nga mbi 30 organizata, do t’i dërgohet Këshillit Federal si pjesë e procedurës së konsultimit. “Do të shërbejë gjithashtu si bazë për informimin e komunitetit akademik për masat që po diskutohen në Bernë dhe për mobilizimin në kampuse dhe në rrugë”, shton Léa Ziegler, transmeton albinfo.ch. Aksionet do të zhvillohen në javët e ardhshme në universitetet e Gjenevës, Fribourg-ut, Lozanës dhe Neuchâtel-it me demonstrata dhe stenda informative. Grevë e studentëve do të ketë edhe në universitetet e shkencave të aplikuara të Gjenevës, ndërsa në vjeshtë është planifikuar një ditë kombëtare aksioni.

 

Si të dallohen domatet që janë plot me kimikate

Posted on by Alb

Flitet shumë për ushqimin organik, për frutat dhe perimet e spërkatura apo të pa spërkatura… Por a dini të kontrolloni nëse domatet janë plot me “kimike” apo jo?

Domatet bëjnë pjesë në grupin e frutave dhe janë të pamundura për t’u ruajtur gjatë gjithë dimrit, por ato shiten që në pranverë.

Si e dini nëse një domate është spërkatur?

Për të përcaktuar nëse një perime ose frut ka pesticide, mund të hapni një domate dhe të shikoni brenda. Në mënyrë tipike, domatet me toksina kanë vija të verdha, me një “pjesë” të verdhë në qendër.

Sigurohuni që domatet të mos kenë të njëjtën madhësi dhe të duken identike, sepse ajo që duket sikur është “vizatuar” pas të njëjtit model sigurisht që nuk është e natyrshme. Shmangni frutat e paketuara, pasi ato prodhohen pothuajse gjithmonë duke përdorur kimikate dhe pesticide.

Nëse domatja nuk duket “perfekte”, nëse ka kreshta, njolla kafe ose disa prej tyre duken “të krisur”, ka shumë të ngjarë të jetë një domate e pa spërkatur.

Makina me naftë dhe benzinë pas 2035? Dilema e madhe që po trondit industrinë evropiane të automobilave

Posted on by Alb

Në Bruksel po nxehet debati mbi të ardhmen e motorëve me djegie të brendshme. Manfred Weber, president i Partisë Popullore Evropiane dhe një zë i rëndësishëm në Parlamentin Evropian, i bëri thirrje Bashkimit Evropian që të rishikojë planin për ndalimin e shitjes së makinave të reja me benzinë dhe naftë pas vitit 2035.

Në një intervistë për Financial Times, Weber theksoi se qytetarët duhet të kenë ende mundësi të blejnë makina tradicionale, për aq kohë sa emetimet e tyre të karbonit mund të kompensohen. Kjo deklaratë vjen në një kohë kur kontinentin e vjetër e ka kapluar pasiguria në industrinë e automobilave — një sektor jetik për ekonominë evropiane.

Shembujt janë të freskët: Britania e Madhe këtë muaj zbuti rregullat për automjetet elektrike, duke ulur penalizimet për industrinë vendase. Në të njëjtën kohë, nga SHBA-të erdhi një tjetër goditje – një tarifë 25% mbi importet e makinave, një masë që pritet të ndikojë eksporte evropiane në vlerën e 67 miliardë eurove, transmeton albinfo.ch.

Kriza e fundit nuk i kurseu as gjigantët e makinave evropiane. Shumë kompani njoftuan shkurtim të vendeve të punës, të përballura me konkurrencën në rritje të makinave më të lira të prodhuara në Kinë.

Brukseli, nën presion të madh, në mars lejoi një lehtësim të përkohshëm të objektivave të ashpra për emetimet. Megjithatë, plani për ndalimin e motorëve me djegie të brendshme në vitin 2035 mbetet për momentin i pandryshuar.

Statistikat flasin qartë për një realitet kompleks. Regjistrimet e makinave të reja në BE shënuan rënie me 1.9% në tremujorin e parë të vitit 2025, krahasuar me një vit më parë. Sipas Shoqatës Evropiane të Prodhuesve të Automjeteve (ACEA), në muajin mars pati një rënie të lehtë prej 0.2%.

Në këtë peizazh të tronditur, automjetet hibride-elektrike kanë marrë pjesën më të madhe të tregut (35.5%), ndjekur nga ato me benzinë (28.7%), automjetet elektrike me bateri (15.2%) dhe makinat me naftë (9.5%).

Ndërkohë, automjetet elektrike me bateri po tregojnë rritje solide: në Gjermani regjistrimet janë rritur me 38.9%, në Belgjikë me 29.9% dhe në Holandë me 7.9%. Përjashtim bën Franca, ku është shënuar një rënie rekord prej 6.6%.

Në anën tjetër, automjetet hibride po përjetojnë një bum të vërtetë: në tremujorin e parë të vitit, regjistrimet e tyre në BE u rritën me 20.7%, me rritje të fortë sidomos në Francë, Spanjë, Itali dhe Gjermani.

Ndërsa ora rreh drejt 2035-ës, Evropa gjendet përballë një pyetje thelbësore: A do të mbizotërojë tranzicioni i pastër drejt automjeteve elektrike, apo industria dhe konsumatorët do të detyrojnë një kthesë të re në rrugën e saj të gjelbër?

Spanja shpall gjendje emergjente pas ndërprerjes masive të energjisë

Posted on by Alb

Ministria e Brendshme e Spanjës ka shpallur gjendje emergjente, pasi një ndërprerje e madhe e energjisë elektrike goditi vendin dhe Portugalinë të hënën. Raporton BBC.

Ndërprerja shkaktoi kaos në komunikacion dhe çrregullime të tjera, ndërsa autoritetet theksojnë se nuk ka shenja të një sulmi kibernetik. Shkaqet e incidentit mbeten nën hetim.

Rajonet si Madridi, Andalusia dhe Extremadura kanë kërkuar nga qeveria qendrore marrjen në kontroll të rendit publik dhe funksioneve të tjera kritike.

Ndërkohë, operatori energjetik “Red Electrica” njoftoi se ka nisur rikthimin gradual të furnizimit me rrymë, duke arritur që tani të rikthejë rreth 20 për qind të kapacitetit në disa zona të jugut dhe veriut të vendit.

Kriza energjetike ka shkaktuar gjithashtu anulime të fluturimeve si në Spanjë, ashtu edhe në Portugali.

Shaqiri, po e udhëheq Baselin drejt dy trofeve

Posted on by BR

Xherdan Shaqiri po kalon në formë jetësore në moshën 33 vjeçare.

Rikthimi i tij nga SHBA në Superligën zvicerane, duket se ka qenë i qëlluar.

Xherdani u rikthye te ‘shtëpia e tij’ në Basel, ku u formua si lojtar dhe ku u bë i njohur, shkruan albinfo.ch.

Basel po dominonte me Shaqirin dhe Granit Xhakën, por në vitet i munguan trofetë.

Por, Shaqiri me rikthimin e tij, duket se do t’i kthejë edhe trofetë.

Shaqiri udhëhoqi Baselin drejt finales së Kupës së Zvicrës. Në finale, më 1 qershor në Bernë, Baseli përballet me skuadrën Biel-Bienne, që garon në kategorinë e tretë.

Baseli është lider në Superligën zvicerane me gjashtë pikë më shumë se vendi i dytë, derisa do të zhvillohen edhe pesë xhiro nga faza e fundit.

Shaqiri është golashënuesi më i mirë me 14 gola dhe asistuesit më i mirë në ligë me 17 asistime.

Ai është favoriti kryesor për tu zgjedhur Lojtari më i mirë i vitit në Zvicër.

Fillon sezoni më i fortë i polenit në Zvicër

Posted on by Alb

Pas një pauze të shkurtër për shkak të motit të freskët, poleni i barit ka filluar të qarkullojë sërish në Zvicër, njoftoi të hënën Qendra Zvicerane për Alergji. Rreth 70% e personave që vuajnë nga alergjia e pranverës janë alergjikë ndaj polenit të barit.

Veçanërisht gjatë ditëve të ngrohta dhe me diell, sasitë e polenit të barit rriten në ultësirat zvicerane. Në të njëjtën kohë, në ajër vazhdon të ketë edhe polen të rëndë alergjik të mështeknës.

Qendra për Alergji rekomandon që personat me alergji të kontrollojnë parashikimet e polenit çdo ditë dhe të marrin mjekimet për alergji në kohë. Alergjia e pranverës shpesh nënvlerësohet; nëse nuk trajtohet, ajo mund të zhvillohet në astmë. Simptomat mund të ndikojnë ndjeshëm në performancën në shkollë, trajnim, sport apo në skenë, transmeton albinfo.ch.

Fillimi i hershëm i sezonit të polenit të barit në 2025

Sipas Regula Gehrig nga Zyra Federale për Meteorologji (MeteoSwiss), e cila menaxhon edhe rrjetin kombëtar të matjes së polenit, sezoni i polenit të barit ka filluar më herët këtë vit në Zvicër, për shkak të dimrit dhe pranverës së butë. Bima është zhvilluar një deri në dy javë më shpejt se mesatarja afatgjatë.

Një periudhë e shkurtër ftohjeje para Pashkëve e ngadalësoi rritjen përkohësisht, por me rritjen e temperaturave, pritet një shtim i shpejtë i polenit të barit.

Sipas shërbimit privat të motit MeteoNews, temperaturat do të vazhdojnë të rriten gjatë javës, ndërsa rreziku për reshje do të shtohet vetëm të dielën.

Sipas Qendrës për Alergji, sezoni i polenit të barit zgjat deri në fund të verës, me kulmin në muajt maj dhe qershor.

Lufthansa heq shitjet në fluturime derisa Swiss vazhdon me to

Posted on by Alb

Lufthansa po heq dorë nga shitjet në bord për arsye ekonomike, konfirmoi një zëdhënës për agjencinë gjermane të lajmeve DPA. Shkaku kryesor është rënia e kërkesës së bashku me kostot e larta të blerjes. Platforma “Aero Telegraph” kishte raportuar më parë për këtë zhvillim.

Ky vendim do të zbatohet në të gjithë rrjetin e markës kryesore të Grupit Lufthansa, duke filluar nga shtatori. Lufthansa, prej kohësh, nuk ofron më shitje produktesh në fluturimet me distancë të shkurtër, transmeton albinfo.ch.

Ndërkohë, Swiss International Air Lines (SWISS), e cila, bashkë me Lufthansa dhe Edelweiss, është pjesë e Grupit Lufthansa, aktualisht nuk sheh arsye për të ndjekur të njëjtën rrugë. Një zëdhënës i SWISS tha për agjencinë e lajmeve AWP se kompania është e kënaqur me ecurinë e biznesit, pa dhënë shifra të detajuara.

Zvicra me pagat më të larta në botë, Kosova e 80-ta

Posted on by BR

Zvicra prin në listën e vendeve me pagat më të larta në botë.

Numbeo ka publikuar listën me 126, ku paga është llogaritur në dollarë, shkruan albinfo.ch.

Zvicra është e para në botë me 7,157.85 dollarë. Në vendin e dytë është Luksemburgu me afër 1 mijë dollarë më pak, 6,261.80 dollarë, kurse SHBA është në vendin e tretë me 4,340.27 dollarë.

Ndërkohë, në vendin e 70-të është Shqipëria me 705.86 dollarë, ndërsa Kosova e 80-ta me 564.76 dollarë.

https://www.numbeo.com/cost-of-living/country_price_rankings?itemId=105

Stresi në vendin e punës shkakton 10,000 vdekje në vit në Evropë

Posted on by Alb

Numri i njerëzve të stresuar në punë është në rritje. Shkuarja në punë nën stres ndikon negativisht në shëndetin dhe mund të çojë edhe në vdekje. Sindikatat evropiane lëshuan këtë të hënë një paralajmërim, me rastin e Ditës Botërore për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë. Sipas një studimi, presioni në vendin e punës shkakton vdekjen e afro 10,000 evropianëve dhe britanikëve çdo vit.

Çdo vit, afro 10,000 punonjës humbin jetën në Evropë dhe Mbretërinë e Bashkuar si pasojë e stresit të lidhur me punën – një shifër tre herë më e lartë se ajo e viktimave nga aksidentet në vendin e punës. Sipas Konfederatës Evropiane të Sindikatave (ETUC), këto vdekje shkaktohen kryesisht nga dy arsye: sëmundjet e zemrës të shkaktuara nga stresi dhe vetëvrasjet e lidhura me depresionin në punë. Këto probleme kanë gjithashtu një kosto të lartë për ekonominë, transmeton albinfo.ch.

Gratë janë veçanërisht të prekura, pasi përballen më shumë me orare rraskapitëse, pasiguri dhe ngacmim moral.

Nevoja për përparim

Me rastin e kësaj dite ndërkombëtare, Sekretarja e Përgjithshme e ETUC, Esther Lynch, bëri thirrje për veprim të menjëhershëm:

“Bashkimi Evropian ka qenë për një kohë të gjatë një pikë referimi globale për të drejtat e punonjësve. Ne kemi udhëhequr për sigurinë fizike. Sot, duhet të udhëheqim për sigurinë mendore.”

ETUC i kërkon Komisionit Evropian të përgatisë një direktivë urgjente që të detyrojë punëdhënësit të vlerësojnë rreziqet për shëndetin mendor në punë.

“Janë bërë përpjekje të mëdha për shëndetin fizik gjatë dekadave të fundit. Sot, rreziqet janë zhvendosur drejt shëndetit emocional, psikologjik dhe marrëdhënieve në punë. Duhet patjetër të thyejmë shumë tabu,” tha Anny Wahlen, psikologe pune dhe autore e librit “Burnout, sëmundja e shekullit 21.

Gratë dhe të rinjtë më të prekur

Edhe pse këto shifra i referohen Evropës dhe Mbretërisë së Bashkuar, as Zvicra nuk është e përjashtuar.

Sipas Anketës Zvicerane të Shëndetit, stresi në vendin e punës është rritur ndjeshëm gjatë dhjetë viteve të fundit. Në vitin 2012, 18% e të anketuarve deklaronin se ishin të stresuar shumicën e kohës nga puna; në vitin 2022, kjo shifër arriti në 23%. Gjysma e tyre ishin në rrezik të burnout-it. Edhe këtu, gratë dhe të rinjtë janë më të prekshmit.

Për gratë, sipas Anny Wahlen, një shpjegim i mundshëm lidhet me shumëllojshmërinë e roleve sociale që mbajnë, si dhe faktin se shpesh punojnë në pozicione me përgjegjësi më të ulëta, të karakterizuara nga pasiguria dhe fleksibiliteti i lartë.

Po të rinjtë?

“Po vërejmë një ndryshim në mënyrën se si brezat e rinj e shohin rëndësinë e punës në jetën e tyre. Mund të lidhet gjithashtu me mungesën e përvojës ose pjekurisë, çka kufizon aftësinë e tyre për të marrë distancë dhe për të ndërtuar burimet e tyre të brendshme,” shton Wahlen.

Shqipëri: Problemet me zarfin e votës, KQZ jep udhëzime për diasporën

Posted on by Alb

Në 10 ditët e para të procesit zgjedhor, 69,134 shqiptarë nga diaspora kanë dërguar zarfin me votën e tyre në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve (KQZ). Megjithëse shifrat e pjesëmarrjes janë pozitive, votuesit nga jashtë kanë hasur disa vështirësi në lidhje me procedurat e dorëzimit dhe kthimit të zarfit.

Një nga shqetësimet kryesore ka qenë mungesa e fletës së votimit brenda zarfit. Po ashtu, emigrantët kanë raportuar çështje të tjera, si dorëzimi i zarfit tek persona të tretë dhe vështirësitë e krijuara nga kompani të ndryshme kur është fjala për kthimin e zarfit.

Për të ndihmuar ata që janë përballur me këto probleme, KQZ ka shpallur një protokoll të thjeshtë për t’i orientuar votuesit. Ata që përjetojnë ndonjë problem duhet të regjistrohen në sistemin PER dhe, pasi të logohen me të dhënat e tyre, të zgjedhin mes opsioneve: “Konfirmo marrjen e fletës së votimit” ose “raporto një problem me zarfin”, përcjell albinfo.ch.

Pasi të bëjnë këtë, votuesit duhet të përshkruajnë problemin dhe të dërgojnë informacionin e nevojshëm për zarfin postar, duke mundësuar kështu një shqyrtim të mëtejshëm të çështjes nga ana e KQZ.

Pro dhe kundër iniciativës për pagën e barabartë në Aargau

Posted on by Alb

Në 18 maj 2025, votuesit e kantonit të Aargau do të vendosin mbi Iniciativën për Pagën e Barabartë, e cila kërkon transparencë më të madhe në analizat e pagave për kompanitë me mbi 50 punonjës. Kjo iniciativë është mbështetur nga sindikatat dhe organizatat e grave, por është kundërshtuar nga disa parti politike dhe grupe biznesi.

Kërkesat e iniciativës

Iniciativa “Paga e Barabartë në Kantonin Aargau – Tani” kërkon që analizat e pagave të jenë të detyrueshme për kompanitë me 50 apo më shumë punonjës, duke u përpjekur të rrisë transparencën mbi dallimet e pagave mes burrave dhe grave. Aktualisht, këtë detyrim e kanë vetëm kompanitë që operojnë në nivel kombëtar me më shumë se 100 punonjës. Në rast shkeljesh, kompanitë e Aargau-t do të ndëshkohen. Po ashtu, iniciativa kërkon rikthimin e zyrës kantonale për mundësi të barabarta.

Mbështetje dhe kundërshtime

Iniciativa ka marrë mbështetje nga sindikata të ndryshme, si dhe nga partitë e majta, përfshirë Partinë Socialiste (SP) dhe Partinë e Gjelbër. Ndërsa kundërshtohet nga partive të djathta, përfshirë Partinë Liberal-Demokrate (FDP) dhe nga dhomat e tregtisë, të cilat e konsiderojnë një ngarkesë të panevojshme burokratike për bizneset e Aargau-t, transmeton albinfo.ch.

Argumentet për Iniciativën

Mbështetësit e iniciativës argumentojnë se, pavarësisht Ligjit për Mundësi të Barabarta, gratë ende fitojnë mesatarisht 16.2% më pak se burrat për të njëjtën punë. Kjo hendek i jep grave një humbje prej 1,364 frangash në muaj, që në 45 vite pune arrin në mbi 700,000 franga. Irène Kälin, kryetare e Arbeit Aargau dhe anëtare e Këshillit Kombëtar, thekson se kjo është një shifër e vogël për kompanitë, por një hap i madh për drejtësinë gjinore.

Argumentet kundër Iniciativës

Nga ana tjetër, kundërshtarët e iniciativës e shohin këtë kërkesë si një shpenzim të kotë dhe një barrë shtesë për bizneset, veçanërisht për ato në kantonet e tjera ku nuk është e detyrueshme të bëhen analiza të tilla. Karin Faes, presidentja e Partisë së Grave të FDP-së, pohon se analizat e pagave nuk do të ndryshojnë asgjë në profesione si floristeria, ku pagat janë më të ulëta nga natyra e profesionit.

Gjendja aktuale e hendekut të pagave në Zvicër

Sipas Zyrës Federale të Statistikave, hendeku mesatar i pagave mes burrave dhe grave në Zvicër është 16%, me gratë që fitojnë mesatarisht 6,281 franga në muaj, ndërsa burrat 7,025 franga. Rreth 52% e këtij hendeku shpjegohet me faktorë objektivë si arsimi dhe statusi profesional, ndërsa pjesa tjetër mbetet e paqartë.

Vlerësimi i masave të mëtejshme nga niveli federal

Në nivelin kombëtar, kompanitë me mbi 100 punonjës janë të detyruara të kryejnë analiza të pagave që nga 2019, por një vlerësim i përkohshëm ka treguar se mbi gjysma e tyre nuk i respektojnë këto kërkesa. Këshilli Federal ka vendosur të rishikojë më thellë ndikimin e këtij ligji në vitin 2027 dhe të propozojë masa të reja, nëse është e nevojshme.

Në përfundim, vota për Iniciativën për Pagën e Barabartë do të reflektojë mbi një çështje të rëndësishme: A është koha për të ndërmarrë hapa më konkretë për të ulur hendekun e pagave mes gjinive, apo kjo është një ngarkesë shtesë që do të dëmtojë ekonominë e kantonit të Aargau?

 

Spitali i Badenit, ku është vendosur kosovari i plagosur, mbrohet nga policia

Posted on by albinfo.ch

Në një grindje që shpërtheu të shtunën pasdite në Brugg AG pati të shtëna me armë zjarri dhe për pasojë, një person u plagos. Ndërkohë, Policia është shfaqur edhe në Spitalin Kantonal të Badenit.

Zona përreth ishte e rrethuar dhe nën mbikëqyrje, transmeton albinfo.ch. Në hyrje të qytetit Brugg AG ka kishte policë me mitralozë.

Pak më vonë bëhet e qartë: Disa të shtëna u skrepën nga një BMW drejt një makine Skoda në parking, ka shkruar policia kantonale e Aargaut të dielën në mëngjes, shkruan blick.ch. Në Skoda ndodheshin dy persona, njëri prej të cilëve, një kosovar 31-vjeçar, mbeti i plagosur dhe u dërgua në spital.

Gjithashtu, të shtunën pati shumë rrëmujë dhe zhurmë në Spitalin Kantonal të Badenit. Dhoma e urgjencës atje ruhej nga policia. Fotot nga një gazetar i Blick tregojnë oficerë policie dhe makina patrullimi. Sfondi: Një person është pranuar në urgjencë me plagë të shkaktuara nga armë zjarri.

Fjala ishte për viktimën e të shtënave në Brugg. Në përgjithësi, për sa kohë që niveli i rrezikut të një krimi nuk është i qartë dhe askush nuk e di se çfarë po ndodh, policia do të mbrojë të sulmuarin. I tillë ishte fillimisht rasti të shtunën, siç tregon hulumtimi i gazetës Blick.

Sipas policisë kantonale, një zviceran 24-vjeçar është bërë fokusi i hetimit si i dyshuar. Ky dhe një person tjetër nga Kosova u ndaluan nga policia më vonë të shtunën pasdite dhe më pas u arrestuan përkohësisht, përcjell albinfo.ch. Policia nuk ka treguar se sa vjeç ishte i dyshuari i dytë ose nëse të dy ishin në makinën BMW.

Prokurori publik ka nisur procedimin penal. Hetimet mbi rrjedhën e saktë të ngjarjeve dhe sfondin janë duke vazhduar. Gjithashtu, mbetet për t’u sqaruar se cilat ngjarje lidhen me njëra-tjetrën.

A do ta shfuqizojë Thurgau taksën mbi pronën?

Posted on by Alb

Në kantonin Thurgau po zhvillohet një debat i nxehtë: A duhet të hiqet taksa mbi pronën, e cila paguhet nga të gjithë pronarët që nga viti 1971? Çështja ka mbërritur në referendum pas kundërshtimeve të krahut të majtë dhe të gjelbër, pasi parlamenti kantonal votoi për shfuqizimin e saj.

Aktualisht, taksa u kushton pronarëve rreth 300 deri në 500 franga në vit dhe bazohet në vlerën e tatueshme të pasurisë. Me një normë prej vetëm 0,5 për mille, Thurgau renditet ndër kantonet me taksat më të ulëta në Zvicër.

Sipas mbështetësve të shfuqizimit, taksa mbi pronën përbën një formë taksimi të dyfishtë, pasi prona tashmë taksohet në kuadër të taksës mbi pasurinë. Ata theksojnë gjithashtu se mungesa e mundësisë për të zbritur borxhet hipotekare e bën taksën të padrejtë e të rëndë për shumë pronarë. “Drejtësia nënkupton të mos taksosh dy herë të njëjtën pasuri,” deklaron këshilltari kantonal Mathias Tschanen (SVP), transmeton albinfo.ch.

Nga ana tjetër, kundërshtarët paralajmërojnë për pasojat financiare. Të ardhurat nga kjo taksë, që në vitin 2024 kapën shifrën e 36 milionë frangave për kantonin dhe komunat, do të mungonin në buxhet. Këshilltari kantonal Felix Meier (SP) argumenton: “Është e drejtë që të gjithë të kontribuojnë proporcionalisht në të mirën e përbashkët.”

Në rast të miratimit të shfuqizimit, taksa do të hiqet vetëm më 1 janar 2029, duke marrë parasysh situatën e vështirë financiare të kantonit.

Vendimi i fundit mbetet në duart e votuesve të Thurgaut.

Emigrimi i të huajve nga Zvicra është mbi mesataren evropiane

Posted on by Alb

Imigrimi në Zvicër është një temë e përhershme politike. Megjithatë, rrallë diskutohet fakti që një numër i konsiderueshëm i të huajve gjithashtu po largohen nga vendi. Krahasuar me shtetet e tjera evropiane, shkalla e rikthimit nga emigracioni në Zvicër është mjaft e lartë.

“Shpesh harrohet që personat që imigrojnë nuk vendosen gjithmonë përfundimisht,” thotë sociologia Liliana Azevedo nga Qendra Zvicerane për Kërkime mbi Migracionin në Universitetin e Neuchâtel.

Nga viti 2013 deri në 2022, mesatarisht 155,000 persona imigruan çdo vit në Zvicër. Në të njëjtën periudhë, rreth 90,000 shtetas të huaj emigruan nga vendi. Kjo përfaqëson afërsisht 60% të fluksit të përgjithshëm të imigrimit.

Emigrimi ka pasur një rritje të moderuar që nga fillimi i viteve 2000, madje më shumë se imigrimi, transmeton albinfo.ch.

Ashtu si në vendet e tjera evropiane, shkalla e rikthimit të emigrantëve në Zvicër ka rënë që pas fillimit të luftës në Ukrainë, për shkak të numrit të madh të refugjatëve që nuk mund të largohen. Në vitin 2023, kjo shkallë ishte 40 largime për çdo 100 imigrime, ndërsa në vitin 2024 u rrit sërish në 50 për 100.

Krahasuar me shtetet e tjera evropiane, Zvicra ka një përqindje relativisht të lartë të imigrantëve që largohen sërish.

Është e rëndësishme të theksohet se vetëm me shifrat e rikthimit nuk mund të nxirren përfundime të plota, pasi njerëzit që imigrojnë nuk janë domosdoshmërisht të njëjtët që emigrojnë. Duke parë të dhënat afatgjata të ofruara nga Zyra Federale e Statistikave (BFS), bëhet e qartë se shkalla e emigrimit të imigrantëve është më e lartë në vitet e para pas mbërritjes.

Nga 200,000 të huajt që erdhën në Zvicër në vitin 2011, gjysma e tyre kishin lënë vendin brenda pesë vjetësh, dhe pas njëmbëdhjetë vjetësh, pothuajse 60% ishin larguar. Shumica e largimeve ndodhën gjatë dy viteve të para.

Faktori vendimtar: Puna

Sipas sociologes Liliana Azevedo, faktori vendimtar për qëndrimin e imigrantëve në vend është puna:

“Punësimi është ajo që i mban njerëzit të lidhur me Zvicrën. Papunësia, punët e pasigurta ose të pakualifikuara janë të gjitha pengesa për të qëndruar më gjatë se disa vite.”

Shumë njerëz vijnë në Zvicër për një përvojë profesionale ose akademike të vetme, por lidhen pak me vendin dhe largohen shpejt për të ndjekur karrierën e tyre diku tjetër.

Shembull nga ndërtimtaria

Në sektorin e ndërtimit, përqindja e punëtorëve të huaj është veçanërisht e lartë. Shumë prej tyre kthehen në vendlindjet e tyre pas pensionimit.

Liria e lëvizjes së personave, e cila hyri në fuqi në Evropë në vitin 2002, nuk e ka rritur vetëm imigrimin në Zvicër, por gjithashtu ka nxitur një qasje më ndërkombëtare ndaj punësimit.

Sipas Azevedo-s, “sot biografitë janë gjithnjë e më shumë të karakterizuara nga mobiliteti shumëfishtë.”

Për shumë të huaj, arsyeja kryesore për t’u larguar nga Zvicra është pensionimi. Kjo vlen veçanërisht për komunitetin portugez.

Në vitin 2023, portugalezët kishin shkallën më të lartë të rikthimit në vendin e tyre të origjinës, me 83 largime për çdo 100 ardhje.

Sipas një studimi të Universitetit të Neuchâtel-it, “ideologjia e kthimit” vazhdon të ndikojë fuqishëm në komunitetin portugez. Në krahasim me grupet e tjera të huaja të studiuara, portugalezët mbeten më të lidhur me vendin e tyre të origjinës.

Black-out total: Spanja dhe Portugalia nën kaos në metro e aeroporte, dyshime për një sulm kibernetik masiv

Posted on by Alb

Një ndërprerje masive e energjisë ka përfshirë Spanjën, Portugalinë dhe disa zona të jugut të Francës, duke shkaktuar kaos në transport dhe komunikacion. Aksidenti u regjistrua rreth orës 12:50 të së hënës, kur u ndërprenë shërbimet e internetit dhe transporti publik, përfshirë ndalimin e trenave dhe evakuimin e metrosë së Madridit. Pavarësisht reagimeve urgjente, autoritetet dhe operatorët e energjisë nuk kanë mundur të japin ende një shpjegim të qartë për shkaqet, ndërsa hetimet janë në zhvillim e sipër nga Instituti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, i cili po shqyrton mundësinë e një sulmi kibernetik.

Spanja dhe Portugalia të prekura; aeroportet dhe bizneset në errësirë.
Sipas raportimeve nga “El País”, ndërprerja ka prekur rëndë edhe aeroportin e Madridit dhe shumë biznese të tjera, të cilat janë lënë në errësirë. Situata është përkeqësuar në Portugali, ku aeroporti i Lisbonës u mbyll dhe komunikimet midis veriu dhe jugut të vendit u ndërprenë. Në Francë, rajone si Perpinjoni dhe Narbona kanë raportuar ndërprerje të energjisë, ndërsa operatori RTE ka konfirmuar se situata është stabilizuar në këto zona, përcjell albinfo.ch.

Zjarri në malin Alarik – një shkak i mundshëm i ndërprerjes.
Një zjarr masiv në malin Alarik, që dëmtoi një linjë të rëndësishme energjetike midis Francës dhe Spanjës, mund të ketë qenë shkaku i ndërprerjes. Eduardo Prieto, CEO i Red Eléctrica në Spanjë, tha se rikthimi i plotë i energjisë mund të zgjaste nga gjashtë deri në dhjetë orë.

Paralajmërime dhe pasojat në infrastrukturën e komunikimit.
Autoritetet spanjolle kanë kërkuar nga qytetarët të qëndrojnë në vendet e tyre dhe të shmangin lëvizjet e panevojshme. Po ashtu, në Portugali, TAP ka paralajmëruar pasagjerët që të mos udhëtojnë deri në një njoftim të dytë. Interneti dhe rrjetet celulare janë prekur; megjithatë, disa shërbime telefonike janë ende funksionale në Spanjë.

Ndërkohë, kanë kaluar më shumë se dy orë nga fillimi i “blackout-it”, dhe shumë elementë të ngjarjes mbeten ende të paqartë, përfshirë shkakun e saktë dhe nëse ky incident është rezultat i një ndërprerjeje natyrore apo një sulmi kibernetik të organizuar. Hetimet vazhdojnë, ndërsa autoritetet e energjisë dhe ato të sigurisë po marrin masa për të menaxhuar situatën.

Ozempic dhe Mounjaro besohet se ulin rrezikun për disa lloj kancerësh

Posted on by Alb

Medikamentet si Ozempic dhe Mounjaro, që fillimisht janë zhvilluar për trajtimin e diabetit dhe obezitetit, po tregojnë përfitime të tjera shëndetësore. Studimet e fundit tregojnë se këto ilaçe mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut për disa lloje kanceri, duke ofruar gjithashtu mbrojtje nga sëmundjet e zemrës dhe veshkave dhe duke reduktuar inflamacionin.

Një studim i publikuar në JAMA Network Open tregon se përdorimi i agonistëve GLP-1 si Ozempic dhe Mounjaro mund të zvogëlojë rrezikun e kancerit për 10 lloje të ndryshme, duke përfshirë kancerin e fshikëzës së tëmthit dhe tumoret e sistemit nervor qendror, si meningioma. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për pacientët me diabet të tipit 2, të cilët janë më të rrezikuar nga kanceri. Hulumtimi ka përfshirë të dhëna shëndetësore nga 113 milionë njerëz dhe ka treguar një ulje të konsiderueshme të rrezikut të kancerit te ata që përdorin këto ilaçe, krahasuar me ata që përdorin vetëm insulinën.

Pavarësisht përfitimeve, studimi nuk ka treguar ndryshime të dukshme në rrezikun për kancerin e tiroides ose për kancerin e gjirit pas menopauzës.

 

Ndizet sërish në Zvicër debati për mësimin e gjuhës në shkolla

Posted on by BR

Beteja në shkolla për mësimin e gjuhës është ndezur sërish.

Gjuhët mësohen herët në Zvicër. Gjuha e huaj e parë mësohet në klasën e tretë, e dyta në klasën e pestë.

Shumë mësues besojnë se është shumë herët dhe është dërrmuese për fëmijët, transmeton albinfo.ch.

Është gjithashtu politika zyrtare e Partisë Liberale, e cila beson se fëmijët duhet të kenë një njohuri më të mirë të gjuhës së tyre kryesore kombëtare përpara se të sjellin ndonjë tjetër.

Shumë shkolla fillore anembanë vendit kanë anglishten si gjuhën e parë të huaj që mësohet – dhe më pas një gjuhë tjetër kombëtare si të dytën.

Por të tjerë këmbëngulin se gjuhët janë thelbësore për kohezionin kombëtar dhe se një gjuhë e dytë kombëtare duhet t’i jepet përparësi ndaj anglishtes.

Katër organizata, duke përfshirë Forumin për Dygjuhësinë, thonë se tendenca për të vendosur anglishten mbi një gjuhë kombëtare është një kërcënim për shtetin federal.

Për herë të katërt: St. Gallen voton për orarin e hapjes së dyqaneve

Posted on by erezzaademi

Votuesit kanë refuzuar tashmë tre herë orët më të gjata të hapjes. Votimi do të bëhet sërish më 18 maj.

Aktualisht, dyqanet në kantonin e St. Gallen lejohen të hapen nga ora 6 e mëngjesit deri në 7 pasdite. gjatë ditëve të javës dhe nga ora 6 e mëngjesit deri në 5 pasdite. të shtunave. Ka disa përjashtime, siç janë shitjet në mbrëmje, të cilat rregullohen nga komunat. Propozimi i ri lejon orët e mundshme të hapjes nga 5 e mëngjesit deri në 22:00.

A po shfaqen më shumë mundësi për të gjithë?

Përkrahësit argumentojnë se asnjë kanton fqinj nuk ka rregulla aq të rrepta sa St. Gallen. Për më tepër, zakonet e blerjeve të njerëzve kanë ndryshuar. Rregullorja e re do të çojë në më shumë fleksibilitet për pronarët e dyqaneve, si dhe për konsumatorët dhe punonjësit.

A përfitojnë vetëm shitësit e mëdhenj?

Kundërshtarët argumentojnë se kantonet fqinje gjithashtu nuk kanë rrugë të lulëzuara tregtare. Konkurrenca kryesore e dyqaneve është blerja online, e cila gjithsesi është e disponueshme 24 orë. Zgjatja e orarit të hapjes do të përfitonte vetëm nga shitësit e mëdhenj.

Shoqata Tregtare St. Gallen kundër

Shoqata tregtare kantonale e kundërshton propozimin, duke përmendur një sondazh që ajo kreu midis anëtarëve të saj katër vjet më parë. Rreth 80 për qind kundërshtuan orët më të gjata të hapjes.

Bizneset e vogla në veçanti do të shihnin pak përfitim, tha shoqata për SRF, përcjell albinfo.ch.

Ata që janë në favor e shohin ndryshimin e orarit të punës si një përmirësim për stafin. Mund të jetë tërheqëse të punosh gjatë orëve jashtë pikut. Ata që janë kundër argumentojnë se kjo mund të çojë në ditë pune të fragmentuara, për shembull, me pushime drekë prej tre deri në katër orë.

Nisma për rregullimin e orarit të hapjes së dyqaneve erdhi nga SVP dhe FDP. Ata paraqitën një mocion përkatës në parlamentin kantonal. Pasi këshilli kantonal miratoi ligjin e ri, u mbajt një referendum nga PS dhe pjesë të partisë së qendrës së djathtë. Prandaj, propozimi tani do të votohet.

Votimi i katërt për këtë çështje

Kjo është hera e katërt që kantoni i St. Gallen ka votuar për zgjatjen e orarit të punës. Hera e fundit ka qenë në vitin 2010. Propozimet janë refuzuar gjithmonë.

Kosovë: Vendimi për shtrenjtimin e energjisë elektrike nuk do t’i përfshijë katër komunat veriore

Posted on by erezzaademi

Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) ka njoftuar se vendimi për rritjen e tarifave të energjisë elektrike 16.1 për qind nuk do të përfshijë katër komunat veriore të Kosovës.

Në një përgjigje me shkrim të ZRRE-së, tarifat e miratuara nga Bordi i këtij institucioni do të hyjnë në fuqi më 1 qershor 2025 dhe do të zbatohen nga Furnizuesi me Shërbim Universal në të gjithë territorin ku ai operon.

Megjithatë, sipas ZRRE-së komunat veriore – të cilat aktualisht furnizohen nga kompania Elektrosever – nuk përfshihen në këtë vendim, pasi siç thuhet nga ZRRE-ja, Elektrosever operon jashtë sistemit të Furnizuesit me Shërbim Universal dhe marrëdhëniet tarifore atje janë të ndryshme.

“Tarifat e miratuara nga Bordi i Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE) zbatohen nga Furnizuesi me Shërbim Universal duke filluar nga data 01 qershor 2025 në gjithë territorin ku ai operon. Nëse pyetja ka të bëjë me katër komunat veriore të vendit të cilat aktualisht furnizohen nga Elektrosever, atëherë këto tarifa nuk zbatohen në atë pjesë të territorit, për shkak se Elektrosever operon jashtë sistemit të Furnizuesit me Shërbim Universal dhe marrëdhëniet tarifore janë të ndryshme”, thuhet në përgjigjen me shkrim nga ZRRE-ja për KosovaPress.

Për gati 25 vjet, banorët në katër komunat veriore të vendit nuk kanë paguar për energjinë elektrike të shpenzuar. Faturimi në këtë pjesë ka filluar tek në shkurt të vitit 2024, por pjesa më e madhe e banorëve vazhdojnë të mos e paguajnë.

Shkalla e pagesës që nga shkurti i vitit 2024 e deri në dhjetor të po këtij viti për Mitrovicë të Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok mësohet të jetë jo më pak se 20 për qind.

Zyra e Rregullatorit të Energjisë në Kosovë më 11 prill bëri të ditur se rritja e tarifave për të gjitha kategoritë e konsumatorëve bazuar në të Hyrat e Lejuara Maksimale është 16.1 për qind.

Qytetarët e Kosovës nga muaji maj do të paguajnë 16. 1 për qind më shtrenjtë për energjinë elektrike. Kështu kishte thënë kryesuesi i Bordit të ZRRE-së, Ymer Fejzullahu. Shtrenjtimi i energjisë elektrike, ka shkaktuar reagime të shumta nga bizneset, subjektet politike dhe qytetarët, madje kishte edhe disa protesta në Prishtinë.

Kirurgjia Vitreoretinale në Spitalin “Kubati”

Posted on by albinfo.ch

Spitali “Kubati” pa dyshim që ka qenë dhe është lider në kirurgjinë vitreoretinale. Ishin të parët që e ofruan këtë shërbim në Kosovë duke u bërë të mundshëm trajtimin këtu pa pasur nevojë për trajtim jashtë vendit. Kjo u mundësua duke sigururar staf profesional të subspecializuar në klinika të njohura evropiane.

Syri është organ delikat dhe kompleks. Na mundëson të përjetojmë botën me ngjyra dhe detaje, duke e bërë shikimin, pjesë thelbësore të jetës sonë të përditshme. Megjithatë, disa sëmundje të caktuara mund të prekin retinën (shtresën më të thellë të syrit e cila i shndërron rrezet e dritës në impulse elektrike, të cilat dërgohen në tru) dhe trupin qelqor (pjesën xhelatinoze e cila e mbush pjesën më të madhe, të pasme, të syrit), duke shkaktuar dobësim ose humbje të shikimit. Fatmirësisht, përparimet dhe zhvillimiet në mjekësinë moderne kanë bërë të mundur trajtimin e këtyre gjendjeve përmes procedurave të specializuara.

Kirurgjia Vitreoretinale është fushë shumë e specializuar që përfshin teknika të ndërlikuara dhe teknologji të avancuara. Ky lloj operacioni kryhet nga oftalmologët e subspecializuar (kirurgët vitreoretinal). Këto ndërhyrje kryhen për të trajtuar çrregullimet që prekin retinën dhe trupin qelqor. Ajo përfshin teknika delikate dhe precize për të riparuar problemet në pjesën e pasme të syrit. Qëllimi i operacionit është të rivendosë ose ruajë shikimin duke trajtuar çështjet themelore që prekin retinën dhe trupin qelqor.

Sëmundjet më të shpeshta, te të cilat janë të nevojshme ndërhyrjet kirurgjike vitreoretinale:

  1. Shkolitja (ablacioni) e retinës – Kjo ndodh kur retina tërhiqet/shkolitet nga indet (pjesët) që ndodhen poshtë saj, duke shkaktuar humbje të shikimit. Në këto raste ndërhyrja kirurgjike është e nevojshme në mënyrë që të rikthehet retina në vend dhe të parandalohen dëmtimet e mëtutjeshme.
  2. Vrima makulare (macular hole) – Një çarje ose vrimë e vogël mund të krijohet në makulë. Makula është pjesa qendrore e retinës përgjegjëse për shikimin e mprehtë. Vrimat makulare mund të shkaktojnë shikim të paqartë si dhe defekt në pjesën qëndrore të shikimt dhe zakonisht kërkon riparim kirurgjik.
  3. Retinopatia diabetike – Te pacientët me diabet mund të zhvillohen enë gjaku dhe membrane jonormale në retinë, të cilat mund të rrjedhin ose të gjakderdhin, duke shkaktuar probleme në shikim. Në raste të rënda, nevojitet ndërhyrje kirurgjike për të hequr këto membrane dhe sanimin e gjakderdhjes intraokulare.
  4. Hemorragjia e trupit qelqor – Kur gjaku rrjedh në trupin qelqor, e dobëson shikimin. Ndërhyrja kirurgjikale në këto raste është e nevojshme për të pastruar gjakun.
  5. Membrana epiretinale (Macular Pucker) – Një shtresë e hollë indi cikatricial (scar tissue) mund të formohet mbi makulë, duke shkaktuar shtrembërim të figurave dhe ulje të vizusit. Kirurgjia mund të ndihmojë në heqjen e kësaj membrane dhe në përmirësimin e shikimit.
  6. Traumat (lëndimet) e syrit – Lëndimet e syrit të shoqëruara me ose pa trupa intrabulbar mund të çojnë në dëmtime të rënda të retinës, duke kërkuar ndërhyrje kirurgjikale, shpesh urgjente, për të rikthyer shikimin.

Prej simptomave më të rëndësishme, të cilat duhet t’i shtyejnë pacientët për të kërkuar ndihmë mjekësore janë:

Paraqitja e fijeve/hijeve gjatë shikimit me njërin apo të dy sytë. Disa pacientë këtë gjendje e përshkruajnë si paraqitje të “mizave”, “merimangave” etj.

Paraqitja e shkëndijave në pjesët periferike ose qëndrore të shikimit me njërin ose të dy sytë.

Pikat e zeza (të vogla ose të mëdha) para njërit apo dy syve.

Turbullimi ose ndryshimet e përnjëhershme të shikimit.

Shtrembërimi i figurave/objekteve.

Errësimi i pjesshëm ose i plotë i shikimit në njërin apo të dy sytë.

Hapat specifikë të ndërhyrje kirurgjike vitreoretinale varen nga gjendja që trajtohet, por te shumica e procedurave rrjedha operative dhe post-operative shkon si më posht:

Përgatitja – Te pacienti aplikohet anestezioni i bulbusit ose nganjëherë i përgjithshëm për të siguruar komfortin e pacientit gjatë procedurës.

Prerje të vogla (25G-27G) – Hapje të vogla bëhen në pjesën e bardhë të syrit (sklera) për të lejuar qasjen në trupin qelqor dhe retinë.

Heqja e trupit qelqor (Vitrektomia) – Kirurgu largon trupin qelqor gjë që i mundëson qasje te pjesa e pasme e syrit (retina).

Riparimi i retinës – Në varësi të gjendjes, kirurgu mund të përdorë instrumente delikate për të rregulluar dëmtimin e retinës, trajtim me laser si dhe tamponaden me gaz ose vaj silikoni.

Rikuperimi – Kjo fazë vazhdon në varësi të gjendjes/patologjisë e cila është trajtuar.

Kirurgjia moderne vitreoretinale ka përparuar ndjeshëm vitet e fundit, duke i bërë procedurat më të sigurta dhe më efektive. Disa zhvillime kryesore përfshijnë:

Kirurgjia me mikroincizione – Kirurgët tani mund të kryejnë procedura me prerje më të vogla (shpim – 27G), duke e shpejtuar shërimin dhe duke e zvogëluar rrezikun e komplikimeve.

Imazheria me rezolucion të lartë – Teknikat e avancuara të imazherisë lejojnë kirurgët të shohin retinën deri në detaje më të vogla, duke përmirësuar saktësinë gjatë operacionit.

Disa nga pikat e rëndësishme pas ndërhyrjes kirurgjike:

Pozicionimi pas operacionit – Nëse përdoret gazi për të mbështetur retinën, pacienti mund të ketë nevojë të mbajë një pozicion specifik të kokës për disa ditë. Nëse përdoret kjo lloj tamponade (tamponade me gaz), pacientit i rekomandohet të mos udhëtojë me aeroplan për 2-4 javë, varësisht nga lloji I gazit që është përdorur.

Ndryshimet në të pamur – Mund të duhen disa ditë ose javë që shikimi të stabilizohet.

Terapia – Pacientëve zakonisht u përshkruhen pika dhe unguenta (yndyra për lyerje), me përmbajtje të antibiotikëve dhe kortikosteroideve, për të zvogëluar inflamacionin dhe për të parandaluar infeksionet.

Vizitat vijuese – Kontrollat e rregullta me kirurgun mundësojnë përcjelljen e gjendjes së pacientit dhe në këtë mënyrë mund të parandalohen ose menaxhohen ndërlikimet e mundshme.

Kufizimet fizike – Pacientët mund të këshillohen që të shmangin ngritjen e peshave dhe sforcimet fizike për një periudhë të caktuar kohore.

Si çdo procedurë kirurgjike, operacionet vitreoretinale bartin disa rreziqe, duke përfshirë infeksionin, rritjen e presionit të syve, formimin e kataraktës (perdes/pëlhurës së syrit) ose përsëritjen e shkolitjes së retinës. Këto komplikime përgjithësisht janë të rralla. Sidoqoftë, përparimet/zhvillimet në teknikat kirurgjikale kanë përmirësuar ndjeshëm normat e suksesit dhe rezultatet për pacientët që i nënshtrohen kësaj procedure. Duke i kushtuar kujdesin e duhur, duke u siguruar që ndërhyrja të bëhet me kohë dhe nga kirurgët e subpecializuar, shumë pacientë mund ta ruajnë ose ta rikthejnë shikimin e mëparshëm , duke e rritur cilësine e jetës së tyre.

Është e rëndësishme që pacientët të ndjekin me kujdes udhëzimet e kirurgut të tyre për të minimizuar rreziqet dhe për të siguruar rezultatin më të mirë të mundshëm.

Për trajtim dhe intervenim rreth këtyre problemeve Spitali “Kubati” është i përgatitur në të gjitha aspektet, si në atë profesional po ashtu edhe në atë teknik.