Archives

Zvicra ofron 4 milionë franga për Sudanin

Posted on by erezzaademi

Zvicra ka ofruar 4 milionë CHF për të ndihmuar Sudanin, i cili është prekur rëndë nga uria dhe kolera. Jo më pak se 64% e popullsisë sudaneze, ose rreth 28.4 milionë njerëz, janë në një situatë të pasigurisë akute ushqimore.

“Përballë kësaj situate, Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) ka vendosur të lirojë 4 milionë CHF nga buxheti i saj për Fondin Humanitar të Kombeve të Bashkuara për Sudanin (SHF)”, tha ministria e jashtme zvicerane, transmeton albinfo.ch.

Kjo shumë ka për qëllim të forcojë mbështetjen për OJQ-të ndërkombëtare, kombëtare dhe lokale, të cilat kanë qasje më të lehtë në zonat më të goditura dhe të vështira për t’u arritur të vendit. Që nga viti 2023, Zvicra ka ndarë më shumë se 135 milionë CHF për të mbështetur popullsinë sudaneze, shkruan swissinfo.

Për më shumë se dy vjet, vendi është zhytur në një krizë të rëndë humanitare si rezultat i luftimeve midis Forcave të Armatosura Sudaneze dhe Forcave të Mbështetjes së Shpejtë. Më shumë se 10 milionë njerëz janë aktualisht të zhvendosur brenda vendit dhe pothuajse 4 milionë kanë ikur në vendet fqinje. Sipas Kombeve të Bashkuara, më shumë se 30 milionë njerëz kanë nevojë për ndihmë humanitare në Sudan.

Maqedonia e Veriut: 6 milionë euro për inteligjencë artificiale, asnjëri projekt funksional

Posted on by erezzaademi

Edhe pse inteligjenca artificiale është prioritet global, në Maqedoni të Veriut ende mungon kuadri ligjor, strategjia kombëtare dhe koordinimi institucional për zbatimin e saj. Sipas raportit të Auditorit të Përgjithshëm, asnjë nga 48 projektet e bashkëfinancuara nga viti 2018 deri më 2023 nuk është zbatuar në sektorin publik.

Brenda pesë vjetëve, në Maqedoninë e Veriut janë shpenzuar mbi gjashtë milionë euro për 48 projekte që përdorin inteligjencën artificiale (IA) për ta zgjidhur ndonjë problem, por asnjëri prej tyre nuk është zbatuar në sektorin publik, ka bërë të ditur Enti Shtetëror i Auditimit (ESA) në raportin auditues për mundësitë e përdorimit të IA-së në sektorin publik në Maqedoninë e Veriut.

“Sado që nuk ka të dhëna zyrtare financiare për investimet e sektorit publik në projekte që lidhen me IA-në, Qeveria me buxhetin në periudhën 2018-2023, në bashkëpunim me Bankën Botërore, përmes Fondit për Inovacione dhe Zhvillim Teknologjik, ka bashkëfinancuar 48 projekte që përfshijnë IA-në. Në 17 sektorë janë financuar projekte në një shumë të përgjithshme prej 375.768 mijë denarësh, apo 6.110.044 eurosh, nga të cilat, shuma e bashkëfinancimit për këto projekte ka qenë 267.104 mijë denarë, apo 4.343.161 euro,” ka bërë të ditur ESA-ja.

Pesë projekte janë bashkëfinancuar nga Banka Botërore, pesë nga fondet e përbashkëta të Bankës Botërore dhe buxhetit të shtetit, ndërsa 38 të tjera janë financuar nga buxheti i Maqedonisë së Veriut. Projektet u përkasin fushave të industrisë së aviacionit, auto/agroindustrisë, veterinarisë, e-biznesit, energjetikës, shëndetësisë, financave, IT-arsimimit, sektorit publik, sektorit juridik, prodhimit dhe financave.

Megjithëse janë shpenzuar miliona euro, auditorët kanë konstatuar se sektori publik nuk është i përgatitur për përdorimin e inteligjencës artificiale në aktivitetet e tij, ndërsa shteti nuk ka strategji kombëtare apo kuadër ligjor, buxhet për zhvillim dhe as staf të kualifikuar për zhvillimin e IA-së.

Qeveria investoi 150 mijë euro në asistentin ADA, i cili u shua pas dy vitesh

Në vitin 2023, Qeveria e udhëhequr nga Dimitar Kovaçevski, promovoi asistentin e parë digjital të bazuar në inteligjencë artificiale, të quajtur ADA, me qëllim rritjen e transparencës dhe përmirësimin e informimit mbi mundësitë për investime.

“Sot kjo vegël nuk është më funksionale, dhe një nga arsyet është moszgjatja e kontratës me operatorin ekonomik që e kishte zhvilluar dhe mirëmbajtur aplikacionin”, thuhet në raportin e auditimit.

ADA ishte konceptuar të ishte asistenti i parë digjital në sektorin publik në rajon dhe më gjerë, që do t’iu ndihmonte kompanive të merrnin informacion të plotë për kushtet e investimit në vend, i disponueshëm 24/7 në gjuhën maqedonase, shqipe dhe angleze.

Teknologjia Park në Shkup është një tjetër projekt që ishte paralajmëruar, por ende nuk është ndërtuar. Auditorët kanë konstatuar, gjithashtu, se portali i të dhënave të hapura, i zyrtarizuar në vitin 2018, nuk funksionon që nga fillimi i vitit 2025, duke kufizuar transparencën dhe potencialin inovativ të sektorit të biznesit.

Ndërkohë, në kuadër të një projekti pilot për numrin 112 për rastet emergjente, po përdoret inteligjenca artificiale për analizë në kohë reale dhe dhënie rekomandimesh gjatë thirrjeve urgjente, por zbatimi i plotë i tij është i kufizuar për shkak të kërkesave shtesë financiare dhe mungesës së një kornize ligjore dhe teknike.

Raporti i auditimit thekson se projekte sikurse sistemi 112, ku po testohet transkriptimi dhe përkthimi në kohë reale përmes inteligjencës artificiale, kërkojnë një vlerësim të veçantë për ndikimin në privatësi – një praktikë që ende nuk është e vendosur në mënyrë sistematike.

Investime të papërfillshme në infrastrukturën e TIK-ut

Edhe pse inteligjenca artificiale në nivel global ka depërtuar në shumë sektorë të jetës së përditshme, sipas auditorëve, në vend investimet në infrastrukturën e TIK-ut për kapacitete të avancuara kërkimore mbeten të papërfillshme.

“Edhe pse 96.99 për qind e popullsisë mbulohet me rrjet 5G dhe mbi 68 për qind e amvisërive kanë qasje në rrjete fikse me kapacitet shumë të lartë, Republika e Maqedonisë së Veriut ende nuk disponon me infrastrukturë digjitale moderne dhe gjithëpërfshirëse, që është parakusht për zbatimin e inteligjencës artificiale. Mungojnë gjeneratat e reja të superkompjuterëve, qendrat e qëndrueshme të të dhënave dhe sistemet e specializuara për përpunimin e të dhënave të mëdha, çka e kufizon gatishmërinë e vendit për përdorimin e IA-së në sektorin publik,” thuhet në raportin e auditimit.

Në Maqedoninë e Veriut, projektet e para që e kanë përdorur inteligjencën artificiale datojnë që nga viti 2012. Ndër to është sintezuesi i parë i plotë i të folurit në gjuhën maqedonase, TTS-MK, i cili është përdorur si mjet ndihmës në Bashkimin Kombëtar të të Verbërve dhe është financuar nga Ministria e Shoqërisë Informatike dhe Administratës (MSHIA) dhe Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikimeve. Gjithashtu, për nevojat e Shkollës Shtetërore për Rehabilitimin e Fëmijëve dhe të Rinjve me të meta në shikim “Dimitar Vllahov” – Shkup, nga stafi i Fakultetit të Informatikës pranë AUE-FON është zhvilluar një ndërfaqe për funksionalizimin e një printeri për alfabetin Braille (donacion nga MSHIA dhe Qeveria).

Në Evropën Juglindore, Sllovenia është i vetmi vend që ka strategji kombëtare për inteligjencën artificiale dhe renditet e para për politikat proaktive në këtë fushë. Maqedonia e Veriut gjendet në mesin e listës, pas saj renditen Mali i Zi, Shqipëria dhe Kosova.

Edhe indeksi i Fondit Monetar Ndërkombëtar për gatishmërinë për IA e pozicionon vendin në vendin e 77-të nga 174 shtete. Sipas Entit Shtetëror të Auditimit, kjo tregon se, ndonëse ekziston potencial, nevojiten përmirësime të mëdha në infrastrukturën digjitale, kapitalin njerëzor, inovacionet dhe integrimin ekonomik, si dhe në rregullativën dhe etikën që lidhet me inteligjencën artificiale.

Bashkimi Evropian në vitin 2024 miratoi Ligjin për Inteligjencën Artificiale – rregulloren e parë gjithëpërfshirëse në botë për këtë teknologji. Ligji inkurajon vendet ta adoptojnë IA-në dhe të krijojnë kushte për mbështetjen e inovacionit dhe investimeve në këtë fushë./REL

Shtylla e dytë e pensionit: Vetëm pak njerëz bëjnë një tërheqje të madhe kapitali

Posted on by erezzaademi

Aktualisht flitet shumë për faktin se miliarda franga zvicerane tërhiqen nga fondet e pensioneve si shuma të plota pas daljes në pension. Dhe në shumë vende, kjo kritikohet si problem. Megjithatë, kushdo që studion shifrat do të kuptojë se shumica dërrmuese tërheq shumë pak para nga fondet e tyre të pensioneve.

Pensionistët në pension mund të zgjedhin se si duan ta marrin pensionin e tyre nga pothuajse të gjitha fondet e pensioneve: vetëm një pension, vetëm një shumë të plotë ose një pjesë të kursimeve të tyre të akumuluara të pensionit në formën e një pagese në para të gatshme. Statistikat tregojnë se gjatë 10 viteve të fundit, një sasi gjithnjë e në rritje e kursimeve të pensionit është paguar në formën e pagesave në para të gatshme dhe jo më vetëm në pension. Vitin e kaluar, 13 miliardë franga zvicerane u paguan në formën e një shume të plotë, dyfishi i shumës që ishte pak më shumë se 10 vjet më parë.

Nëse këto pagesa të plota nga fondet e pensioneve janë të mira apo të këqija, është çështje mendimesh të ndryshme. Ndërsa disa mbrojnë lirinë për të bërë çfarë të duash me kursimet e pensionit, të tjerë parashikojnë se personat e sapo dalë në pension do të tërheqin kursimet e tyre të pensionit dhe pastaj do t’i shpërdorojnë ato.

Mbi të gjitha, lidhje të thella

Në këtë kontekst, është interesante të dihet se sa para tërheqin në të vërtetë pensionistët e rinj nga fondet e tyre të pensioneve. Shifrat e reja nga Administrata Federale e Taksave tregojnë se shumica dërrmuese e atyre që tërheqin para nga fondet e tyre të pensioneve pas daljes në pension tërheqin më pak se 200,000 franga. 160,000 njerëz madje tërheqin më pak se 100,000 franga. Ndërsa pak më shumë se 1,016 njerëz tërheqin 300,000 franga në shuma të plota dhe vetëm 353 tërheqin gjysmë milioni franga, transmeton SRF.

Këto shifra, të publikuara për herë të parë, tregojnë se zemërimi publik për “plaçkitjen” e fondeve të pensioneve duhet të vihet në perspektivë. Shumica dërrmuese e atyre që tërheqin kapital e bëjnë këtë në një shkallë modeste. Kjo mund të jetë për shkak se ata nuk kanë shumë para në fondin e tyre të pensioneve dhe pensioni që rezulton do të ishte aq i ulët, sa tërheqja e një pensioni është e pakuptimtë. Ose ata tërheqin një pjesë të kursimeve të tyre të pensionit, për shembull për të paguar një hipotekë për një shtëpi, përcjell albinfo.ch.

Politikisht, çështja është aktualisht e diskutueshme sepse qeveria federale, si pjesë e paketës së saj të 27-të të ndihmës, synon të vendosë taksa më të larta mbi pagesat e mëdha të kapitalit nga shtylla e dytë. Megjithatë, pagesat e mëdha janë të rralla, siç tregojnë shifrat e mësipërme. Të ardhurat shtesë nga taksimi më i lartë janë përkatësisht të kufizuara. Aktualisht, qeveria federale pret të ardhura shtesë prej një maksimumi prej 240 milionë CHF në vit. Fakti që kjo shifër nuk do të jetë më e lartë është gjithashtu për shkak të faktit se pagesat e kapitalit deri në 100,000 CHF nuk tatohen më rëndë se sa tatohen sot, edhe pse këto janë më të zakonshmet.

Ku është vendi më i sigurt për të mbajtur sendet e mia me vlerë në Zvicër?

Posted on by erezzaademi

Qofshin bizhuteri të shtrenjta apo dokumente të rëndësishme, mund të preferoni të mos i mbani këto sende me vlerë nën dyshek. Ku mund t’i vendosni në Zvicër për t’i mbrojtur?

Nëse nuk jeni shumë kokëfortë për sendet tuaja dhe nuk ju intereson shumë nëse janë të sigurta në shtëpinë tuaj, ndoshta i mbani në vende të tilla me akses të hapur si sirtarë, dollapë ose në një kuti nën shtrat.

Dhe nëse keni një send që me të vërtetë shpresoni se do të vidhet ose do të thyhet – si ajo vazo e shëmtuar që dikush jua ka dhuruar – madje mund të përshtatni një qëndrim të kujdesshëm dhe ta lini atë në publik.

Por nëse zotëroni objekte që vlejnë shumë para ose kanë vlerë sentimentale, ose keni dokumente të rëndësishme që duhet t’i ruani, atëherë mënyra më e mirë për t’i mbajtur ato të sigurta është në një… kasafortë.

Çfarë duhet të dini për marrjen me qira të një kasaforte në një bankë

Për të pasur akses në një kasafortë, duhet të keni një llogari në një bankë në të cilën dëshironi të merrni me qira këtë hapësirë magazinimi.

Disa banka kanë kritere shtesë për marrjen me qira të kasafortave.

Për shembull, sipas platformës së konsumatorëve Moneyland, bankat “mund të kërkojnë që ju të mbani një bilanc minimal të specifikuar në llogarinë e lidhur për të garantuar pagesën e tarifave të qirasë”.

Periudha minimale e qirasë është zakonisht një vit, megjithëse disa banka nuk vendosin kushte minimale, transmeton albinfo.ch.

Këto marrëveshje qiraje mund të përfundojnë në fund të çdo viti kalendarik. Nëse nuk jepet njoftim, kontrata zgjatet automatikisht për një vit shtesë, sipas Moneyland.

Si funksionon sistemi?

Kutitë e depozitave të sigurta zakonisht kanë brava të dyfishta. Çelësi i njërës prej bravave mbahet nga banka dhe tjetra mbetet në zotërimin tuaj.

Ndërsa mbahen veçmas, ato janë të ndërlidhura. Pra, nëse e humbni çelësin tuaj, i gjithë brava do të duhet të zëvendësohet, duke shkaktuar kosto që mund të arrijnë në 1,000 franga.

Gjithashtu, kasafortat vijnë në madhësi të ndryshme, të cilat mund t’i zgjidhni bazuar në vëllimin e artikujve që duhet të mbani atje.

Madhësia e tyre matet në litra  ku më e vogla ka kapacitet prej 10 litrash dhe më e madhja 20,000 litra  jo aq sa për të mbajtur një elefant, por pothuajse.

Sa i përket kostos, logjikisht kutitë më të vogla janë më të lira se ato më të mëdhatë, megjithëse çmimet varen nga banka dhe dega.

Si një tregues i përgjithshëm, Moneyland citon midis 60 dhe 200 franga në vit për madhësinë më të vogël dhe deri në 10,000 franga për më të madhen.

Cilat janë avantazhet e një kasaforte bankare?

Përveç qëllimit të saj kryesor,  domethënë, të mbajë sendet tuaja të sigurta  ajo ofron gjithashtu atë që shumë banka zvicerane nuk e garantojnë më për klientët e huaj: privatësinë dhe konfidencialitetin.

Ndërsa detajet e llogarive tuaja financiare mund dhe zbulohen autoriteteve fiskale në vendin tuaj të origjinës, përmbajtja e kasafortës suaj nuk zbulohet.

Banka nuk mund ta hapë në mënyrë të njëanshme kasafortën tuaj për të inspektuar se çfarë përmban ajo dhe do ta bënte këtë vetëm me urdhër gjykate.

Megjithatë, nuk lejoheni të ruani sende të caktuara, siç janë armët dhe substancat e rrezikshme kimike ose biologjike.

Po në lidhje me paratë e padeklaruara?

Shumë njerëz fshehin para në kasafortat e tyre.

Këto pasuri, sigurisht, duhet të deklarohen, megjithëse realisht, shumë njerëz janë të njohur për fshehjen e parave të tyre nga autoritetet tatimore në një kasafortë.

Nëse ky është rasti juaj, dijeni se kjo është e paligjshme – megjithëse, siç u përmend më lart, përveç nëse ka një urdhër gjykate në fuqi, ka shumë të ngjarë që askush, përveç ndërgjegjes suaj, nuk do ta dijë.

Përmbytjet në Pakistan dhe Kashmir: Shkon në mbi 300 numri i viktimave

Posted on by erezzaademi

Të paktën 307 persona kanë humbur jetën si pasojë e përmbytjeve të mëdha dhe rrëshqitjeve të dheut në Pakistan dhe Kashmir.

Të paktën 74 shtëpi janë dëmtuar, ndërsa një helikopter shpëtimi u rrëzua gjatë operacioneve, duke vrarë pesë anëtarë të ekuipazhit, raporton BBC, transmeton albinfo.ch.

Sipas parashikimeve të motit, priten shira të dendur deri më 21 gusht në veriperëndim të vendit, ku disa zona janë shpallur zona fatkeqësie.

Reshjet midis qershorit dhe shtatorit sjellin rreth tre të katërtat e reshjeve vjetore të Azisë Jugore. Rrëshqitjet e dheut dhe përmbytjet janë të zakonshme dhe mbi 300 persona kanë vdekur në sezonin e këtij viti.

Thika e xhepit mbetet në Zvicër

Posted on by erezzaademi

Prodhimi i thikave zvicerane të ushtrisë nuk do të zhvendoset jashtë vendit. Kjo u deklarua nga CEO i Victorinox, Carl Elsener, në lidhje me sfidën e paraqitur nga tarifat amerikane.

Sipas Elsener, zhvendosja jashtë vendit “nuk është një mundësi”, pavarësisht se Shtetet e Bashkuara janë një treg kyç për prodhuesin e thikave të xhepit. “Marka është e lidhur ngushtë me origjinën e saj zvicerane”, theksoi CEO për agjencinë e lajmeve AFP.

Kompania aktualisht po punon me ekipet e saj në Shtetet e Bashkuara për të gjetur zgjidhje. Në afat të shkurtër, shpjegon Elsener, situata nuk është kritike falë rritjes parandaluese të inventarëve në SHBA para se tarifat të hynin në fuqi. Kjo do t’i lejojë Victorinox të ruajë çmime të qëndrueshme deri në fund të vitit, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, nëse tarifat vazhdojnë, ndikimi financiar mund të jetë i konsiderueshëm. “Ne presim kosto shtesë deri në 13 milionë dollarë në vit duke filluar nga viti 2026”, shpjegoi Elsener.

Për të ruajtur konkurrueshmërinë, Victorinox po vlerëson disa opsione, duke përfshirë rritje të mundshme të çmimeve në vitin e ardhshëm dhe zhvendosjen e mundshme të disa hapave të prodhimit, siç janë pastrimi përfundimtar ose paketimi i thikave profesionale, direkt në Shtetet e Bashkuara.

Zvicra kundërshton vendbanimet e reja izraelite në territorin palestinez

Posted on by erezzaademi

Zvicra thotë se kundërshton ndërtimin e paralajmëruar të mijëra njësive të banimit në Bregun Perëndimor palestinez të pushtuar nga Izraeli, vendbanime në lindje të Jerusalemit të planifikuara nga qeveria izraelite e Benjamin Netanyahut.

“Këto projekte shkelin të drejtën ndërkombëtare, rrezikojnë zgjidhjen me dy shtete dhe nxisin tensionet”, tha Ministria e Jashtme zvicerane në platformën X.

Ministri izraelit i Financave, Bezalel Smotrich, njoftoi së fundmi planet për të ndërtuar rreth 3,400 njësi banimi në zonën midis Jerusalemit Lindor dhe vendbanimit Maale Adumim, transmeton albinfo.ch.

Zona konsiderohet si një nga pikat më të ndjeshme në konfliktin midis Izraelit dhe palestinezëve. Zhvillimi i saj do ta ndante në mënyrë efektive Bregun Perëndimor në pjesë veriore dhe jugore dhe do ta bënte shumë më të vështirë, nëse jo të pamundur, krijimin e një territori të afërt për një shtet të ardhshëm palestinez.

Në vitin 1967, gjatë Luftës Gjashtëditore, Izraeli pushtoi Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor, ndër zona të tjera, ku tani jetojnë më shumë se 700,000 kolonë hebrenj midis rreth 3 milionë palestinezëve. Sipas ligjit ndërkombëtar, vendbanimet atje janë të paligjshme.

Kosovë: KEDS-i shkyç bizneset, ZRRE-ja apelon për kontrata me kompani të licencuara

Posted on by erezzaademi

Kompania për Shpërndarjen e Energjisë Elektrike (KEDS) në Kosovë ka bërë të ditur të shtunën se ka filluar shkyçjen e rreth 450 bizneseve nga rrjeti, për shkak të përfundimit të afatit të përcaktuar që ato të lidhin marrëveshje me furnizues tjerë të energjisë.

Këtë paralajmërim e ka bërë më 13 gusht edhe Zyra e Rregullatorit të Energjisë e Kosovës (ZRRE), pasi shkalla e dytë e Gjykatës Komerciale ka vendosur në të mirë të këtij institucioni, kur e ka shqyrtuar lëndën në të cilën është bërë kërkesë për shtyrjen e liberalizimit të tregut të energjisë elektrike.

Në treg të hapur kanë dalë 1.300 kompani me rreth 10 mijë njehsorë.

ZRRE-ja i ka thënë të shtunën Radios Evropa e Lirë se deri më tash janë shkëputur 600 njehsorë nga 1.400 në total që do t’i nënshtrohen këtij procesi.

Kjo Zyrë iu ka bërë thirrje bizneseve që të lidhin kontrata gjatë ditës së shtunë me kompanitë e licencuara për furnizim me energji, duke thënë se ato janë duke punuar.

KEDS-i ka bërë të ditur përmes një njoftimi në Facebook se disa njehsorë do të shkyçen nga distanca, ndërsa pjesa tjera fizikisht te kompanitë, dhe që tashmë janë mobilizuar ekipet në gjithë Kosovën.

Vendimi i ZRRE-së për liberalizimin e tregut të energjisë ka hyrë në fuqi më 1 qershor.

Sipas vendimit, të gjitha kompanitë që kanë më shumë se 50 punëtorë, ose qarkullim mbi 10 milionë euro në vit, janë detyruar të kalojnë në tregun e hapur të energjisë.

Për të mos mbetur pa energji, bizneset janë furnizuar përkohësisht – në periudhën 1 qershor deri më 31 korrik – nga Korporata Energjetike e Kosovës, në cilësinë e Furnizuesit të Mundësisë së Fundit.

Aktualisht, në Kosovë janë të licencuara 22 kompani për tregtim me energji, ndërsa tre të tjera janë në proces të licencimit.

Në mesin e tyre përfshihet edhe Operatori për Furnizim me Energji Elektrike (KESCO) dhe KEK-u.

Deri më 31 korrik, mbi 250 biznese private kanë nënshkruar kontratë me KESCO-n, ndërkohë që janë në pritje edhe dhjetëra kërkesa të tjera.

Oda Ekonomike e Kosovës dhe Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë në Kosovë e kanë pranuar me shqetësim vendimin e shkallës së dytë të Gjykatës Komerciale.

Oda Ekonomike e Kosovës ka thënë se do ta vazhdojë betejën përmes mjeteve ligjore që i ka dispozicion.

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë në Kosovë ka thënë të shtunën se pasojat e këtij vendimi do të jenë dramatike.

“Mbyllje të aktiviteteve biznesore, humbje të prodhimit vendor, rritje të importit, rritje të çmimeve dhe varfërim të mëtejmë të qytetarëve”, ka thënë ajo përmes një reagimi publik, duke iu bërë thirrje institucioneve të vendit që të ndërhyjnë dhe ta ndalin këtë proces.

Në Kosovë, liberalizimi i tregut të energjisë është paraparë me Ligjin për energjinë elektrike të miratuar në vitin 2016, por zbatimi i tij është shtyrë për shkak të rrethanave të ndryshme.

Në vendet e Bashkimit Evropian, procesi i liberalizimit të tregut të energjisë ka filluar në fund të viteve ’90 me qëllim rritjen e konkurrencës, efikasitetit, sigurisë dhe zgjedhjes për konsumatorët.

Në Ballkanin Perëndimor ky proces është ende në zhvillim e sipër./REL

Trump: Marrëveshja direkte e paqes në Ukrainë, më e përshtatshme sesa armëpushimi

Posted on by Drin Reçica

Presidenti amerikan, Donald Trump, është shprehur të shtunën, pak pas takimit të tij me presidentin rus, Vladimir Putin, dhe bisedës telefonike me liderët e NATO-s, përfshirë edhe presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky, se “mënyra më e mirë për t’i dhënë fund luftës së tmerrshme mes Rusisë dhe Ukrainës është që të shkohet menjëherë drejt marrëveshjes së paqes”.

Përmes një shkrimi në platformën “Truth Social”, Trump ka thënë se kjo do t’i jepte fund luftës dhe do të ishte më thelbësore sesa “marrëveshja për armëpushim”.

Ai ka shtuar ndër të tjera se “ka pasur një ditë të shkëlqyeshme dhe tepër të suksesshme në Alaskë”.

Krahas kësaj, Trump ka konfirmuar po ashtu takimin me Zelenskyn, i cili do të udhëtojë të hënën për në Washington DC, ka shkruar BBC, përcjell albinfo.ch.

“Nëse gjithçka funksionon si duhet, atëherë do të planifikojmë një takim me presidentin Putin. Potencialisht, miliona jetë njerëzish mund të shpëtohen”, ka deklaruar Trump.

Melania Trump i dërgon letër Putinit për fëmijët ukrainas

Posted on by Drin Reçica

Bashkëshortja e presidentit të SHBA-së, Donald Trump, Melania Trump ngriti çështjen e gjendjes së vështirë të fëmijëve në Ukrainë dhe Rusi në një letër personale drejtuar presidentit rus ,Vladimir Putin, thanë sot dy zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë, sipas “Reuters”.

Presidenti Trump ia dorëzoi letrën homologut të tij, Putinit – gjatë bisedimeve të tyre në samitin e Alaskë, thanë zyrtarët.

Melania Trump, e lindur në Slloveni, nuk ishte në udhëtimin e presidentit Trump drejt Alaskës.

Ekzistenca e letrës nuk ishte raportuar më parë.

Rrëmbimi i fëmijëve ukrainas nga Rusia ka qenë një çështje thellësisht e ndjeshme për Ukrainën.

Ukraina i ka quajtur rrëmbimet e dhjetëra mijëra fëmijëve të saj të çuar në Rusi ose në territorin e pushtuar nga Rusia pa pëlqimin e familjes ose kujdestarëve – një krim lufte që përmbush përkufizimin e gjenocidit të traktatit të OKB-së.

Më herët, Moska tha se i kishte mbrojtur fëmijët e cenueshëm nga një zonë lufte.

Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut tha se Rusia u ka shkaktuar vuajtje miliona fëmijëve ukrainas dhe ka shkelur të drejtat e tyre – që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës në vitin 2022.

Trump dhe Putini u takuan për gati tre orë në një bazë ushtarake amerikane, në Anchorage pa arritur një marrëveshje armëpushimi në luftën në Ukrainë.

Granit Xhaka debuton si kapiten i Sunderlandit në Premierligë

Posted on by Drin Reçica

Granit Xhaka, futbollisti shqiptar me karrierë të gjatë ndërkombëtare, do të mbajë për herë të parë shiritin e kapitenit të Sunderlandit në një ndeshje zyrtare, shkruan albinfo.ch.

Skuadra angleze do të përballet sot me West Hamin, në kuadër të javës së parë të Premierligës. Takimi pritet të fillojë nga ora 16:00 dhe do të jetë një sfidë e rëndësishme për ekipin e Xhakës.

Emërimi i tij si kapiten shihet si një hap i madh për rolin e tij në klub, duke treguar besimin e trajnerit dhe shokëve të skuadrës tek përvoja dhe lidershipi i tij në fushë. /Albinfo.ch

Mbi 6,400 kaprollë të vegjël të shpëtuar falë dronëve vullnetarë

Posted on by Drin Reçica

Interesante dhe e vërtetë, në vitin 2025 u vendos një rekord i ri në Zvicër: mbi 6,400 kaprollë të vegjël u shpëtuan nga vullnetarët përpara se fushat të kositeshin, transmeton albinfo.ch.

Falë angazhimit të 722 ekipeve dhe përdorimit të dronëve me kamera termike, u shpëtuan gjithsej 6,451 kafshë, duke e tejkaluar rezultatin e vitit të kaluar, kur u shpëtuan 5,159 kafshë. Dronët fluturuan mbi 62,693 hektarë, 20,000 më shumë se në vitin 2024.

Kaprollët e fshehur në barin e gjatë janë të rrezikuar çdo vit nga makineritë bujqësore. Shoqata Salvataggio Caprioleto vlerëson se të paktën 1,500 kafshë humbin jetën, ndërsa numri real mund të jetë edhe më i lartë.

Pranvera e butë ka favorizuar fluturimet e dronëve dhe rritjen e këlyshëve në livadhe. Qëndrimi i tyre i palëvizshëm në bar, si strategji mbrojtjeje ndaj grabitqarëve, i ekspozon ata ndaj rrezikut nga makineritë e kositjes, duke e bërë ndërhyrjen e vullnetarëve të domosdoshme.

Migros feston 100 vjet

Posted on by Drin Reçica

Më 15 gusht 1925, Gottlieb Duttweiler themeloi Migros, duke sjellë një revolucion në tregun zviceran: shitjen direkte te konsumatorët me çmime deri në 40% më të ulëta se konkurrenca. Fillimisht, pesë kamionë me gjashtë produkte të thjeshta, sheqer, sapun, oriz, kafe, makarona dhe yndyrë kokosi nisën rrugën nga Cyrihu drejt dyqaneve, përcjell albinfo.ch.

Pas sfidave të hershme dhe bojkotimeve nga furnizuesit, Duttweiler prodhoi vetë artikujt e Migros, duke vendosur themelet e një kooperative që do të shndërrohej në simbol kombëtar. Në vitin 1946 u hap dyqani i parë i vetëshërbimit në Cyrih, i pari në Evropë, ndërsa në vitet ’50 dhe ’60 Migros u rrit si një gjigant i shitjes me pakicë dhe model i kapitalizmit social, duke ofruar shërbime kulturore, trajnime dhe kujdes për komunitetin.

Migros feston 100-vjetorin me 1.3 milion trëndafila për klientët

 

Në Ticino, kooperativa rajonale e parë u krijua në 1933, duke përhapur filozofinë e çmimeve të përballueshme dhe qasje gjithëpërfshirëse. Sot, Migros ka rreth 98,000 punonjës, 2.3 milionë anëtarë kooperativë dhe të ardhura vjetore prej rreth 32.5 miliardë CHF.

Viti 2024 shënoi një rikthim në rrënjët e kompanisë nën CEO-n Mario Irminger, me fokus tek shitja me pakicë, shërbimet financiare dhe kujdesi shëndetësor, duke shitur ose mbyllur markat e specializuara dhe duke ruajtur qëndrueshmërinë ekonomike.

Mësimi po fillon në Zvicër, ja sa fitojnë mësuesit

Posted on by Drin Reçica

Pushimet verore përfunduan këtë javë për shumicën e kantoneve zvicerane, duke shënuar fillimin e një tjetër viti shkollor. Për mësuesit, kjo do të thotë: koha për t’u marrë me punë, por jo të gjithë ata fitojnë të njëjtën pagë, transmeton albinfo.ch.

Në Zvicër, mësuesit janë të punësuar nga kantonet ose komunat e tyre, dhe pagat e tyre publikohen në mënyrë transparente. Sipas të dhënave të Konferencës së Drejtorëve Kantonalë të Arsimit dhe departamenteve të arsimit kantonal, ka dallime të mëdha midis kantoneve, shkruan albinfo.ch.

Kantoni i Cyrihut kryeson

Mësuesit e shkollave fillore në Cyrih fitojnë më shumë: paga maksimale arrin në 152,569 CHF në vit (12,714 CHF në muaj, duke përfshirë pagën e 13-të mujore). Pas tij renditen Basel-Stadt me 137,491 CHF dhe Gjeneva me 135,713 CHF.

Nga ana tjetër, kantonet me pagat më të ulëta janë Obwalden (113,659 CHF), Neuchâtel (114,195 CHF) dhe Nidwalden (114,686 CHF). Diferencat mund të arrijnë deri në 40,000 CHF në vit midis kantoneve më të pasura dhe më të varfra.

Paga fillestare vs. paga maksimale

• Paga fillestare (Einstieg) tregon sa merr një mësues i ri me normë pune të plotë.

• Paga maksimale (Maximallohn) është shuma më e lartë që mund të arrijë një mësues pas viteve të përvojës dhe ngritjeve në karrierë.

Shembuj të tjerë:

• Graubünden: 75,504 CHF fillestare, 116,276 CHF maksimale

• Zürich: 98,915 CHF fillestare, 152,569 CHF maksimale

Këto shifra tregojnë se kantonet kanë autonomi të madhe për të përcaktuar pagat e mësuesve dhe dallimet rajonale janë të dukshme. Një mësues i ri mund të fillojë me pagë më të ulët ose më të lartë, por me përvojë, diferencat mund të ngushtohen ose të zgjerojnë.

Për më shumë – https://www.blick.ch/wirtschaft/mega-unterschiede-je-nach-kanton-so-viel-verdient-der-lehrer-deines-kindes-id21142356.html 

FSK-ja pajiset me autoblinda të reja nga SHBA-ja, rriten kapacitetet mbrojtëse të Kosovës

Posted on by Drin Reçica

Forca e Sigurisë së Kosovës është furnizuar me autoblinda të reja, të blera në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si pjesë e përpjekjeve për fuqizimin e kapaciteteve mbrojtëse të vendit, përcjell albinfo.ch.

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e cilësoi këtë furnizim si një dëshmi të re të partneritetit të palëkundur me SHBA-në, ndërsa theksoi se ushtria e Kosovës do të vazhdojë të zhvillohet sipas modelit amerikan, si në trajnime ashtu edhe në doktrinë ushtarake.

Ministri në detyrë i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, u shpreh se FSK-ja po përparon me ritme dinamike, duke u pajisur me teknologji dhe mjete të avancuara që mundësojnë përmbushjen e misionit kushtetues. Ai tha se transformimi i FSK-së në një forcë profesionale nuk do të ishte i mundur pa mbështetjen e SHBA-së, të cilën e quajti partner strategjik dhe të pazëvendësueshëm. Maqedonci konfirmoi gjithashtu përkushtimin e Kosovës për të pasur sisteme armatimi të përputhshme me standardet e NATO-s.

Kosova nuk ka bërë të ditur numrin e autoblindave të reja, por vendi ka qenë vazhdimisht aktiv në blerjen e pajisjeve ushtarake nga SHBA-ja. Përveç furnizimeve të mëparshme me automjete të tipit Humvee dhe ASV, vitin e kaluar Kosova kërkoi blerjen e 200 raketave kundërajrore Javelin dhe është në proces të pagesës. Buxheti i mbrojtjes për këtë vit është rritur në 207.8 milionë euro, ndërsa transformimi i FSK-së në ushtri të plotë është planifikuar të përfundojë brenda një dekade nga nisja e tij në vitin 2018.

Gjeneva dhe Brukseli do të marshojnë së bashku për drejtësi më 30 gusht

Posted on by albinfo.ch

Të shtunën, më 30 gusht 2025, me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Viktimave të Zhdukjeve me Forcë, dy marshime paqësore do të zhvillohen njëkohësisht në Gjenevë dhe Bruksel.

Të quajtura “Marshimi për Drejtësi”, nën moton “Përderisa i kujtojmë, ata jetojnë” ato synojnë të nderojnë kujtimin e të zhdukurve me forcë dhe të shprehin solidaritet me familjet e tyre, të cilat shpesh presin me dekada dhe nuk marrin kurrë një përgjigjje për fatin e më të dashurve të tyre.

Përmes kësaj praktike, ato duan gjithashtu t’ua transmetojnë fëmijëve dhe të rinjve në mërgatë një pjesë të historisë së popullit shqiptar, në mënyrë që kujtimi i sprovave të përjetuara nga kombi i tyre të mbetet i gjallë dhe i ndarë ndër breza.

Në Gjenevë, tubimi është planifikuar për në orën 13:30 në Parc des Cropettes, me një nisje në orën 14:00 drejt Place des Nations nëpërmjet Rue de Montbrillant dhe Avenue de France. Me të mbërritur, pjesëmarrësit do të marrin pjesë në një ekspozitë të fotografive, dëshmi, fjalime dhe shfaqje artistike.

Në Bruksel, marshimi do të zhvillohet në të njëjtën kohë, duke ndjekur një itinerar simbolik nëpër zemër të kryeqytetit evropian. Hollësitë e këtij marshi do t’i sjellim këtyre ditëve.

Ky mobilizim i njëkohshëm lindi nga iniciativa e grave migrante shqiptare që jetojnë në Evropë, të vendosura për të bashkuar zërat e tyre për të denoncuar pandëshkueshmërinë dhe për të kërkuar të vërtetën dhe drejtësinë për të gjitha viktimat, pavarësisht vendit apo konfliktit.

“Për sa kohë që i kujtojmë, ato jetojnë”, na kujtojnë organizatoret, duke i ftuar të gjithë të marrin pjesë, grupe të të rinjëve të veshur me kostume tradicionale në nderim të origjinës së tyre, duke mbajtur një foto të një viktime, një lule ose flamurin e vendit përkatës.

Informacion praktik 

Gjenevë: Vendndodhja e mbledhjes: Parc des Cropettes – 13:30 ➡ Itinerari: Rue de Montbrillant → Avenue de France → Place des Nations

Mbërritja: 14:45 – e shoqëruar nga fjalime, shfaqje artistike dhe një homazh

Marshim paqësor – pa slogane ose mesazhe të jashtme në kujtim të të zhdukurve. Duke bashkuar Gjenevën dhe Brukselin, ky veprim pasqyrues synon t’u dërgojë një mesazh të qartë institucioneve ndërkombëtare: zhdukja me forcë është një krim që nuk njeh kufij ose status kufizimi.

Evropianët dalin me deklaratë të përbashkët pas samitit Trump-Putin

Posted on by Drin Reçica

Liderët kryesorë evropianë, përfshirë Emmanuel Macron, Giorgia Meloni, Friedrich Merz, Keir Starmer, Ursula von der Leyen dhe të tjerë, kanë publikuar një deklaratë të përbashkët pas takimit në Alaskë midis presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit rus Vladimir Putin. Samiti nuk prodhoi marrëveshje për armëpushim apo paqe, përcjell albinfo.ch.

Në deklaratë, liderët evropianë mirëpresin përpjekjet e Trumpit për të ndaluar luftimet në Ukrainë dhe për të arritur një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme. Ata theksojnë se Ukraina duhet të ketë garanci të forta sigurie, pa kufizime mbi forcat e saj të armatosura, dhe se Rusia nuk ka të drejtë vetoje mbi aspiratat e saj drejt Bashkimit Evropian dhe NATO-s.

Evropianët shprehen gatishmërinë për të bashkëpunuar me Trumpin dhe Zelenskyn për një samit trepalësh, duke siguruar mbështetje të palëkundur për Ukrainën dhe duke rritur presionin mbi Rusinë përmes sanksioneve dhe masave ekonomike deri në arritjen e një paqeje të drejtë.

KQZ: Votuesit me postë nuk mund të votojnë edhe në Kosovë

Posted on by Drin Reçica

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka bërë të ditur se të gjithë shtetasit e Kosovës që regjistrohen për të votuar me postë nga jashtë vendit, do të largohen nga listat e votuesve brenda Kosovës. Emri i tyre do të figurojë vetëm në listën e votuesve jashtë vendit, përcjell albinfo.ch.

Zëdhënësi i KQZ-së, Valmir Elezi, tha se kjo është një kërkesë ligjore dhe votuesit informohen individualisht për këtë procedurë. Ai sqaroi se ata që duan të rikthehen në listat e votuesve brenda Kosovës, mund të paraqesin kërkesë deri 24 orë para mbylljes së afatit për kundërshtimin e listave.

Regjistrimi i votuesve jashtë Kosovës për zgjedhjet lokale të 12 tetorit ka nisur më 23 korrik dhe do të zgjasë deri më 29 gusht 2025. Votimi me postë do të zhvillohet nga 17 shtatori deri më 11 tetor. Në këto zgjedhje qytetarët jashtë vendit nuk do të kenë mundësi të votojnë nëpër përfaqësitë diplomatike, por vetëm përmes postës.

Zvicra shpallet për të 8-in vit radhazi vendi më inovativ i Evropës

Posted on by Drin Reçica

Zvicra është renditur sërish në krye të listës së vendeve më inovative të Evropës për vitin 2025, sipas vlerësimit të Komisionit Evropian. Ky është viti i tetë me radhë që vendi mban epërsinë në këtë fushë, duke dëshmuar stabilitet dhe vazhdimësi në politikën e inovacionit, transmeton albinfo.ch. 

Suksesi i Zvicrës i atribuohet kombinimit të kërkimeve shkencore të përparuara, investimeve në arsim dhe teknologji, si dhe partneriteteve të forta mes sektorit publik dhe atij privat. Këto elemente e bëjnë sistemin zviceran një model të qëndrueshëm për nxitjen e zhvillimit ekonomik përmes inovacionit.

Ekspertët theksojnë se ky pozicionim e forcon reputacionin e Zvicrës si një prej qendrave kryesore globale për shkencën, teknologjinë dhe zhvillimin e ideve të reja.

Kupa e Zvicrës: A do të shkruajë histori FC Dardania Lausanne kundër Servette?

Posted on by albinfo.ch

Skuadra shqiptare FC Dardania Lausanne, e sapo ngjitur në Ligën e 2-të regjjonale, nesër do të përjetojë një moment historik: përballjen me gjigantin e Superligës zvicerane, Servette FC, në kuadër të Kupës së Zvicrës. Ndeshja zhvillohet nga ora 15:30 në Lozanë dhe përbën një sfidë të jashtëzakonshme për klubin shqiptar, i cili mat forcat me një kundërshtar katër kategori më lart.

“Është vërtet fantastike”, thotë trajneri Marcos Carballo, i cili në shkurt mori drejtimin e ekipit dhe e udhëhoqi drejt një sezoni të paharrueshëm. Nën drejtimin e tij, Dardania fitoi kampionatin e Ligës së 2-të, siguroi ngjitjen në Ligën e 2-të ndër-rajonale dhe, mbi të gjitha, triumfoi në Kupën e Vaud-it – sukses që i hapi dyert për pjesëmarrjen historike në Kupën e Zvicrës.

Nga ana tjetër, Servette, një klub me traditë të gjatë dhe i angazhuar në arenën evropiane pritet të vijë me një skuadër të alternuar. Por kjo nuk ia zbeh emocionin Dardanisë.
“Nuk ka rëndësi si do të paraqiten. Servette mbetet një klub i Superligës dhe është privilegj i madh që vjen të luajë një ndeshje zyrtare tek ne”, thekson Carballo.

Pas largimit të disa lojtarëve kyç, Dardania ka nisur një fazë ristrukturimi, me synimin për t’u stabilizuar në Ligën e 2-të regjjonale. Por nesër, e gjithë vëmendja është te dueli i madh në Kupën e Zvicrës.

𝙳𝚊𝚛𝚍𝚊𝚗𝚒𝚊 𝙻𝚂 – 𝙵𝙲 𝚂𝚎𝚛𝚟𝚎𝚝𝚝𝚎
𝙳𝚒𝚖𝚊𝚗𝚌𝚑𝚎 𝟷𝟽 𝚊𝚘û𝚝 𝟸𝟶𝟸𝟻
𝙲𝚘𝚞𝚙 𝚍’𝚎𝚗𝚟𝚘𝚒 𝚊̀ 𝟷𝟻:𝟹𝟶
𝙲𝚎𝚗𝚝𝚛𝚎 𝚂𝚙𝚘𝚛𝚝𝚒𝚏 𝚍𝚎 𝙲𝚑𝚊𝚟𝚊𝚗𝚗𝚎𝚜

QKUK pajiset për herë të parë me aparatura për ngrohjen e gjakut falë komunitetit shqiptar në Cyrih

Posted on by Drin Reçica

Për herë të parë, Klinika e Onkologjisë dhe Emergjenca e QKUK-së janë pajisur me aparatura të specializuara për ngrohjen e gjakut dhe lëngjeve trupore (blood warmer), mjete të domosdoshme për një transfuzion të sigurt dhe efikas, përcjell albinfo.ch.

Donacioni është realizuar nga organizata joqeveritare “Cicat”, me seli në Cyrih, e cila u përkujdes që këto aparatura jetike t’i bëhen pjesë e praktikës së përditshme në mjekimin e pacientëve.

Kryetarja e OJQ-së, Ermire, theksoi se deri më sot, mjekët në QKUK shpesh janë detyruar të përdorin metoda alternative në mungesë të aparaturave adekuate.

“Deri më tani, në raste të veçanta është përdorur mbajtja e qeseve me gjak pranë trupit për t’i ngrohur, gjë që e vështirësonte shumë punën e mjekëve. Sot dhuruam katër Blood Warmers,  dy për Klinikën Onkologjike dhe dy për Emergjencën,  si dhe pesë karroca për bartjen e barnave, me shpresën dhe zotimin se këto nuk do të jenë donacionet e fundit,” deklaroi ajo.

Donacioni u bë i mundur falë Festivalit “Shliroj Cicat”, mbajtur në tetor 2024, ku artistët realizuan piktura gjatë tri ditëve të rezidencës. 

Zelensky: Bisedova gjatë me Trump, takim në Washington të hënën

Posted on by Drin Reçica

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka zhvilluar një bisedë të gjatë telefonike me Presidentin Donald Trump pas samitit në Alaskë, një bisedë që përfshiu më shumë se një orë diskutime dypalëshe dhe më pas u zgjerua me pjesëmarrjen e liderëve evropianë të vendeve të NATO-s, përcjell albinfo.ch.

“E nisëm me bisedime një për një përpara se të ftonim liderët evropianë të bashkoheshin. Kjo telefonatë zgjati më shumë se një orë e gjysmë, përfshirë rreth një orë të bisedës sonë dypalëshe me Presidentin Trump,” tha Zelensky.

Presidenti ukrainas theksoi se Ukraina mbetet e gatshme të punojë me përkushtim maksimal për arritjen e paqes, ndërsa Trump e informoi atë mbi takimin me Presidentin rus Vladimir Putin dhe pikat kyçe të diskutimit.

Zelensky përshëndeti propozimin e Trump për një takim trepalësh midis Ukrainës, SHBA-së dhe Rusisë, duke thënë se “formati trepalësh është i përshtatshëm” dhe se “çështjet kyçe mund të diskutohen në nivelin e liderëve”.

Kreu i shtetit ukrainas njoftoi gjithashtu se të hënën do të zhvillojë një takim ballë për ballë me Trump në Washington, D.C., ku do të diskutohen në detaje mënyrat për t’i dhënë fund luftës dhe vrasjeve në Ukrainë.

Zelensky nënvizoi rëndësinë e përfshirjes së vendeve evropiane në të gjitha fazat e procesit, për të garantuar siguri të besueshme në bashkëpunim me SHBA-në. Ai shtoi se janë diskutuar edhe sinjale pozitive nga pala amerikane për përfshirje në garantimin e sigurisë së Ukrainës.

“Vazhdojmë të koordinojmë qëndrimet me të gjithë partnerët. Falënderoj të gjithë ata që po ndihmojnë,” përmbylli deklaratën e tij Presidenti Zelensky.