A do të shtrenjtohen hipotekat dhe kreditë nëpër Evropë?

Rritja e kostove të huamarrjes po prek gradualisht edhe ekonominë e familjeve. Në Gjermani dhe Itali, normat e hipotekave kanë nisur të rriten, ndërsa tregjet europiane të obligacioneve mbeten nën presion. Çfarë mund të nënkuptojë kjo për konsumatorët dhe ekonominë?

Në pamje të parë, lëvizjet në tregjet e obligacioneve shtetërore mund të duken si një çështje e largët nga buxheti i familjeve. Në realitet, ato mund të ndikojnë drejtpërdrejt në koston e hipotekave, kredive dhe financimit të bizneseve.

Në ditët e fundit, obligacionet europiane janë përballur me presion të fortë shitjeje. Sipas Reuters. rendimenti i obligacioneve franceze 10-vjeçare është ngjitur në nivele që nuk shiheshin prej rreth 17 vitesh, ndërsa rendimenti i obligacionit gjerman 10-vjeçar ka arritur nivelin më të lartë që nga viti 2011.

Të enjten dhe të premten, tregjet mbetën të ndjeshme ndaj shqetësimeve për borxhin publik, inflacionin dhe sasinë e madhe të obligacioneve që shtetet europiane duhet të emetojnë për të financuar shpenzimet e tyre. Reuters raportoi më 21 gusht se edhe Gjermania po përballet me presion të shtuar në tregun e borxhit, ndërsa yield-i i obligacioneve të saj 30-vjeçare arriti nivelin më të lartë që nga viti 2011.

Pse kjo mund të prekë familjet?

Kur rriten kostot me të cilat financohen shtetet, zakonisht rritet edhe kostoja e financimit për sektorin privat. Obligacionet shtetërore shërbejnë shpesh si pikë reference për shumë norma të tjera interesi.

Në Gjermani dhe Itali, normat e hipotekave tashmë kanë filluar të lëvizin lart. Në Itali, hipotekat nuk ndjekin drejtpërdrejt yield-et e obligacioneve shtetërore, por janë më shumë të lidhura me normat e swap-eve në euro. Megjithatë, të dy treguesit shpesh lëvizin në të njëjtin drejtim, pasi pasqyrojnë pritjet për normat e interesit.

Për një familje që duhet të rinovojë hipotekën ose të marrë një kredi të re, edhe një rritje relativisht e vogël e normës mund të nënkuptojë pagesa më të larta mujore.

Çfarë po i shtyn normat lart?

Një nga faktorët kryesorë është frika se inflacioni mund të mbetet më i lartë për më gjatë.

Tensionet në Lindjen e Mesme kanë rritur çmimet e naftës dhe kanë shtuar shqetësimet për inflacionin. Në të njëjtën kohë, investitorët janë gjithnjë e më të shqetësuar për rritjen e borxhit publik dhe për sasinë e madhe të borxhit të ri që duhet të përthithet nga tregjet.

Kjo i bën investitorët të kërkojnë një kthim më të lartë për të mbajtur obligacione afatgjata. Kur yield-et rriten, çmimi i obligacioneve bie dhe kostot e financimit për emetuesit rriten.

Po Zvicra?

Për familjet në Zvicër, ndikimi nuk është automatik dhe as i njëjtë me atë në vendet e eurozonës.

Normat e hipotekave zvicerane varen nga tregu dhe nga faktorë të tjerë, përfshirë politikën monetare të Bankës Kombëtare Zvicerane, normat e tregut dhe kushtet e financimit të bankave.

Megjithatë, zhvillimet në tregjet europiane janë të rëndësishme edhe për Zvicrën, veçanërisht në një kohë kur tregjet globale po rishikojnë pritjet për inflacionin dhe normat e interesit.

Për momentin, mesazhi kryesor për huamarrësit është të mos supozojnë se normat e ulëta do të jenë domosdoshmërisht të përhershme.

Presion edhe mbi buxhetet shtetërore

Problemi nuk kufizohet vetëm te hipotekat.

Kur një shtet duhet të paguajë më shumë interes për borxhin e tij, një pjesë më e madhe e buxhetit shkon për shërbimin e borxhit. Kjo mund të kufizojë hapësirën për shpenzime në fusha si shëndetësia, infrastruktura apo shërbimet publike.

Italia, për shembull, pritet të rifinancojë në vitin 2026 borxh me vlerë sa rreth 17% e PBB-së, sipas S&P Global Ratings. Për Francën kjo shifër është rreth 12%, ndërsa për Gjermaninë dhe Britaninë rreth 7%.

Çfarë duhet të presim?

Tregjet e obligacioneve pritet të mbeten të ndjeshme ndaj zhvillimeve gjeopolitike, çmimeve të energjisë, inflacionit dhe sinjaleve nga bankat qendrore.

Nëse presioni mbi inflacionin vazhdon, investitorët mund të presin norma interesi më të larta për më gjatë. Kjo do të nënkuptonte financim më të shtrenjtë jo vetëm për shtetet, por edhe për kompanitë dhe familjet.

Për konsumatorët, kjo do të thotë se tregjet e obligacioneve nuk janë aq larg nga jeta e përditshme sa mund të duket: një lëvizje në tregun e borxhit mund të përfundojë, pas disa hallkash, në koston e hipotekës, kredisë ose në hapësirën që i mbetet shtetit për shërbimet publike.

---