Përparim Avdili, djathtisti jokonvencional që po sfidon të majtën në Cyrih

Fushata e tij e mprehtë, pa kompromis dhe inteligjente ka bërë që Përparimi jo vetëm të merret seriozisht si kandidat për kryebashkiak por edhe të konsiderohet si sfiduesi më serioz i të majtës që ka pushtetin në Cyrih

Zgjedhjet e përgjithshme për ekzekutivin (Këshillin Bashkiak) dhe për kryebashkiakun e Cyrihut janë në prag. Ato do të mbahen më 8 mars dhe fushata e politikanëve për të zënë pozitat përkatëse është në vlug. Me një prani më të zëshme dhe me një paraqitje jokonvencionale në këtë fushatë po bie në sy kandidati liberal (FDP), Përparim Avdili.

Ai “ka ndezur motorët”  rreth dy muaj para rivalëve të tij, diku nga fundi i tetorit, kur pati hapur fushatën e tij zgjedhore në lokalin e njohur “Mascotte”, Zürich, shkruan albinfo.ch.

Fushata e tij e mprehtë, pa kompromis dhe inteligjente ka bërë që Përparimi jo vetëm të merret seriozisht si kandidat për kryebashkiak (paralelisht edhe anëtar të ekzekutivit të qytetit) por siç e portretizojnë mediat e këtushme tashmë edhe si sfiduesi më serioz i qeveritarit aktual dhe shumëvjeçar socialdemokrat, kandidat për kryebashkiak, Raphael Golta.

Disa slogane dhe batuta therëse që ka përdorur Avdili në fushatën e tij i drejtohen në të shumtën e rasteve pikërisht Golta-s dhe partisë së tij, SP-së, e cila ka shumicën në ekzekutivin e Cyrihut që prej 35 vitesh. “Kryebashkiaku i ardhshëm nuk duhet patjetër të quhet Golta”, ka qenë njëri ndër sloganet që kanë bërë bujë në fushatën e Përparim Avdilit.

Ajo që e dallon Përparimin nga figura tipike e një politikani të djathtë e të FDP-së është jo vetëm prejardhja e tij (migrante dhe modeste) por edhe fakti se ai shpeshherë në idetë, mocionet dhe aksionet e tij godet të majtën në pushtet pikerisht me mjetet që janë tipike për të. Këtu hyn, veç tjerash, angazhimi i tij aktual për banesa të lira. Ndërsa më parë, në asamblenë e qytetit, kishte bërë jehonë – dhe kishte fituar –  mocioni i tij që u mundësonte të rinjve me prejardhje të huaj të bëjnë natyralizimin pa pagesë.

Në “arsenalin” e tij të ironisë dhe sarkazmit që përdor në plakatet zgjedhore që janë vendosur gjithandej nëpër qytetin e Cyrihut bën pjesë edhe përdorimi i qëllimshëm dhe i sforcuar i shkronjës së alfbetit të shqipes ë, si aludim për përkatësinë e tij etnike. Shikur nga ky aspekt Përparimi pati bërë bujë edhe vite më parë kur në një fushatë të tij zgjedhore pati futur një video ku ai, zgjedhësve të tij potencialë u fliste në gjuhën shqipe.

Buja aktuale e fushatës së tij është pasqyruar edhe në praninë e konsiderueshme të Avdilit në mediat zvicerane, në veçanti në ato të Cyrihut. Gazetat kryesore të këtij areali, Tages Anzeiger dhe NZZ, kanë bërë portretin e tij ose kanë zhvilluar intervista me të duke e ballafaquar me rivalin e tij kryesor, Raphael Golta, shkruan albinfo.ch.

Një “provokim mobil” për establishmentin e majtë-të gjelbër

“Ai është një emigrant i gjeneratës së dytë me rrënjë shqiptare nga Maqedonia, vjen nga Altstetten (ZH) dhe dëshiron të sjellë një ndryshim konservator në Cyrih: Përparim Avdili, kandidati i FDP-së për kryetar bashkie, është një provokim mobil për establishmentin e majtë-të gjelbër”. Kështu e përshkruan me pak fjalë “fenomenin Përparim Avdili”  gazeta prestigjioze e Cyrihut, “NZZ am Sonntag”.

Gazeta e fillon portretin e Përparimit me një sekuencë nga rinia e tij e hershme, kur ai e kishte braktisur shkollën profesionale (Lehre).

Mund ta imagjinosh Përparimin e ri, të turpëruar, 20 vjet më parë, kur babai i tij e mori pasi kishte braktisur praktikën e elektricistit të automobilave. Ai rrinte aty, i mbushur me vetë-qortime, me peshën e pritjeve të thyera të prindërve të tij mbi supe. Ata duhej ta mbanin familjen e tyre me gjashtë anëtarë duke ngarë kamionin dhe duke pastruar shtëpitë.

Deri më sot, skena e babait të tij duke e çuar me makinë në shtëpi është e ngulitur në kujtesën e tij. Babai, i cili kishte ardhur në Zvicër si punëtor sezonal nga një fshat i vogël shqiptar në atë që tani është Maqedonia e Veriut, nuk mund ta kuptonte pse djali i tij ankohej në vend që të mbante kokën ulur kur ngacmohej nga kolegët në garazhin e makinave, të cilët e quanin “jugosllav budalla”.

Nga fëmija i një punëtori sezonal me praktikë të braktisur deri te kandidati i FDP-së për kryetar bashkie të Cyrihut. Përparim Avdili është një “provokim që ecën” për “establishmentin e PS-së”, siç kumtohet në posterat e tij të fushatës. Ironikisht, një emigrant i gjeneratës së dytë u mban një pasqyrë përpara socialdemokratëve, thjesht duke treguar rrugën e tij të karrierës: Pas tridhjetë vjetësh në pushtet, ata tani po shfaqen si një klasë e mesme e vetëkënaqur, e vendosur të ruajë ose edhe të zgjerojë status quo-në: banesën e subvencionuar, punën në administratë, subvencionet.

Ata po sfidohen nga figura prej djathtisti e një personi si Avdili ose kolegia e tij e partisë Marita Verbali, të cilët vijnë nga prejardhje modeste dhe nuk i përshtaten aspak stereotipit të politikanit të FDP-së nga shoqëria e lartë e pasur e Cyrihut.

Nga braktisës i praktikës deri te shef i financave

“Kurrë më!” Ja si e përmbledh Avdili atë që mësoi nga dështimi i tij si 18-vjeçar në një mëngjes dhjetori në një kafene në Cyrih: “Asnjëherë më” nuk donte t’i zhgënjente prindërit e tij në atë mënyrë dhe të mos ishte më kurrë në mëshirën e vendimeve të të tjerëve. Tani politikani është kthyer, i veshur me një xhaketë kostumi, një bluzë të bardhë dhe atlete të bardha, dhe mesazhi është i qartë: Ajo që nuk të vret të bën më të fortë. Pasi braktisi praktikën e tij, Avdili punoi në postë, përfundoi një kurs në shkollën e biznesit ndërsa punonte dhe pati fatin të takojë njerëz që besonin tek ai. Ai hyri në sektorin bankar pasi një koleg në Credit Suisse i dha kartën e tij të biznesit gjatë shërbimit ushtarak dhe e rekrutoi në ekipin e tij pavarësisht mungesës së përvojës bankare: “Për herë të parë, përjetova se mund të arrish diçka me punë të palodhur, ambicie dhe këmbëngulje”, thotë ai.

Avdili u ngrit në pozicionin e udhëheqësit të ekipit, kaloi me punë në një bankë tjetër dhe u bë i vetëpunësuar si konsulent për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme. Sot, 38-vjeçari është Drejtor Financiar në Libs, një kompani trajnimi për profesione industriale.

Në një festë të lagjes, atij iu afrua FDP (Partia e Lirë Demokratike) – nga të gjithë njerëzit, pikërisht atij, një emigranti të gjeneratës së dytë nga Altstetten. Politika kishte qenë gjithmonë një temë në familjen e tij: së pari antikomunizmi i babait të tij, pastaj luftërat ballkanike dhe më vonë fushatat ksenofobike të SVP (Partia Popullore Zvicerane) me postera ku mund të lexoheshin mesazhe si “Kosovarët therin në fyt zviceranët”.

Shqiptarët e shohin me kënaqësi portretin e tij duke buzëqeshur, në tabelat e reklamve

Trashëgimia e tij është një pjesë e rëndësishme e identitetit të tij politik. Ai është në bordin e FC Kosova, i përfshirë në Swissalbs, një rrjet sipërmarrësish zvicerano-shqiptarë, dhe nënkryetar i shoqatës së emigrantëve Secondas. Është “jashtëzakonisht e kënaqshme” t’u japësh zë njerëzve që përndryshe nuk janë të interesuar për politikën, thotë Avdili.

Në komunitetin shqiptar, ka edhe krenari të konsiderueshme për të. Njerëzit, prindërit e të cilëve toleroheshin vetëm si punëtorë sezonalë në Zvicër, i bën të shohin tek ai njërin nga vetë ata duke buzëqeshur nga një tabelë reklamash, thotë një i njohur që nuk i ka fare pikëpamjet politike të Përparimit.

Si u përgjigjet Përparimi provokimeve të ulëta për emrin e tij “të papërshtatshëm”

Pati një zemërim të konsiderueshëm kur Peter Rothenbühler, ish-kryeredaktori i “Schweizer Illustrierte”, përdori provokime të ulëta ndaj tij, në një artikull. Ai e krahasoi emrin e Avdilit me “një specialitet të ri në një tezgë me kebap” dhe i sugjeroi ta “zviceranizonte” atë. Vetë Avdili fillimisht e akuzoi atë për përdorim stereotipesh raciste, përpara se t’i rikthehej humorit. Në Instagram, ai postoi sloganin, duke aluduar në fushatën e tij me postera: “Kryetari i ardhshëm i bashkisë duhet të jetë një `Bünzli`(mikroborgjez)”, nënshkruar “Peter Adilli”.

Banori i Altstetten-it (periferi e Cyrihut) ka qenë këshilltar bashkiak që nga viti 2018, dhe për katër vitet e fundit ai ka qenë president i FDP (Partia e Lirë Demokratike) të qytetit. Ndërsa anëtarët e partisë së tij dëshmojnë se ai e ka partinë nën kontroll, kundërshtari i tij i SP-së, presidenti i partisë Oliver Heimgartner, thotë: “Nuk jam në dijeni nëse ai ka arritur ndonjë gjë konkrete që kur u bashkua me këshillin bashkiak.” Personalisht, ai është i afrueshëm, por ideologjikisht i përmbahet rreptësisht vijës së partisë dhe, pavarësisht pozicionit të tij në pakicë, atij i mungon gatishmëria për kompromis. “Pyes veten: Cili është plani? A bëhet fjalë vetëm për ta zgjedhur me çdo kusht?”

Një deklaratë e mprehtë që i përshtatet polarizimit në parlamentin e Zurich-ut. Anëtarët më të rinj të shumicës së krahut të majtë i shohin liberalët si përfaqësues të korporatave lakmitare dhe kundërshtarë të qiramarrësve, ndërsa anasjelltas, shumë djathtistë i shohin kolegët e tyre të majtë si një grup aktivistësh radikalë. Nuk është çudi që suksesi politik i Avdilit ka qenë i kufizuar në një klimë të tillë. Një nga arritjet e tij më të mëdha është ndoshta që FDP dhe SVP penguan, përmes një referendumi, rritjen e pagave që vetë parlamenti donte të jepte. Këtë vit, ai është përqendruar në promovimin e stimujve për ndërtimin e më shumë banesave dhe denoncimin e teprimeve të administratës së krahut të majtë/të gjelbër, siç janë përfshirjet e saj me fondacionin e filmit.

Paraardhësi i tij, avokati Severin Pflüger, thotë për Përparim Avdilin: “Ai është një mjeshtër i zanatit politik, i pëlqen paraqitjet publike dhe ka talentin e duhur për këtë.” Ai qe takuar me Avdilin vite më parë kur ky i fundit i kërkoi një selfie në një takim partie. Pflüger u habit; ata nisën një bisedë dhe, pavarësisht prejardhjeve të tyre shumë të ndryshme, historia e tij e ngritjes bënte përshtypje në një parti të orientuar drejt biznesit. “FDP ka ndryshuar”, thotë Pflüger, duke shtuar se partia e pasur e Zurichbergut tani kryesisht mban një profil të ulët. Shumë nga sipërmarrësit e rinj janë emigrantë të gjeneratës së dytë që po e marrin fatin e tyre në duart e tyre: “Kjo na përshtatet neve.”

Emri i tij, Përparim, flet për ambicien e tij 

Ajo që ai nuk thotë është se mund ta ndjesh ambicionin e Avdilit, emri i të cilit do të thotë “përparim” në shqip. Vetëbesimi i tij është i prekshëm, pasi beson se të paktën do të hyjë në këshillin bashkiak, edhe pse, përveç figurave të rëndësishme si kandidati për kryetar bashkie Raphael Golta, po kandidon edhe Balthasar Glättli, ish-kreu i Partisë së Gjelbër Zvicerane. Ai dëshiron të “bëjë një ndryshim”, siç thonë në zhargonin e qytetit, dhe është i bindur se është arritur një pikë kthese dhe se popullsia po reagon gjithnjë e më shumë në mënyrë kritike ndaj paternalizmit nga spektri i majtë-i gjelbër.

Tani ai është plotësisht në modalitetin e fushatës. Partnerja e tij, Fabiana Margadant, thotë: “Për Përparimin, nuk ka Plan B. Tek i vlen vetëm: Ne mund ta bëjmë këtë! Ai është një person vërtet pozitiv.” E diplomuari në HSG dhe eksperte e patundshmërive  e cila po po kandidon gjithashtu për FDP në një nga vendet më të ulëta në listën e partisë, qesh: “Tek ai gjithmonë ndodhë diçka. Si Lepuri Energizer.”

Avdili flet për shumë gjëra që të tjerët në parti i përsërisin gjithashtu: shpenzimet jashtë kontrollit, zellin rregullator që parandalon ngjarje si Züri-Fäscht (Festivali i Cyrihut). Dhe pulsi i tij duket se shpejtohet kur flet për strehimin  (banesat) jofitimprurës, i cili “u sjell dobi pjesërisht atyre që kanë të ardhura të larta”.

Por pavarësisht gjithçkaje, dhe kjo është e vërtetë edhe për njerëzit brenda FDP-së, ende ka mungesë substance, një avantazhi të vërtetë, diçka vërtet unike. “Ai ende mund ta përmirësojë platformën e tij”, vërejti një person, duke shtuar se fushata është shumë e fokusuar tek ai personalisht. Një shqetësim brenda partisë është marrëdhënia e Avdilit me SVP-në, e cila ka paraqitur kandidatin e vet për kryetar bashkie pas emërimit të tij. Kjo u pa si një fyerje, ndoshta edhe sepse Avdili kishte kundërshtuar një listë të përbashkët me SVP-në në zgjedhjet kombëtare të vitit 2023. Aktivizmi i tij mbi politikën e migracionit nuk e ka bërë pikërisht të dashur për partinë; qëndrimi i tij mbi imigracionin e vendos atë fort në anën liberale.

Ndërsa disa besojnë se ai duhet të kontaktojë më shumë me SVP-në, ai mban një qëndrim të vendosur: “Ne duhet të bashkëpunojmë aty ku ka të përbashkëta, por nuk dua ta pranoj SVP-në si autoritetin e vetëm që vendos se çfarë është djathtë dhe zvicerane.”

(Fotot: Nga faqja e Përparim Avdilit, në facebook)

---