Traktatet Zvicër-BE: Gjashtë pikat më kontroverse

Më 13 qershor, Këshilli Federal publikoi traktatin e ri midis Zvicrës dhe Bashkimit Evropian.

Nga “miratimi dinamik i ligjit” te klauzola mbrojtëse në fushën e imigracionit, këtu janë pikat më të rëndësishme në mënyrë të përmbledhur.

Në maj 2021, Këshilli Federal braktisi “marrëveshjen kornizë” me BE-në, pa referendum dhe pa u konsultuar me Parlamentin. Megjithatë, në mars 2023, Zvicra dhe BE vendosën të bënin një fillim të ri dhe rifilluan negociatat zyrtare. Përfundimi i suksesshëm i tyre u njoftua më 20 dhjetor 2024.

Negociatat u përqendruan në zhvillimin e mëtejshëm të marrëveshjeve dypalëshe. U negociuan gjithashtu marrëveshje të reja në fushat e energjisë elektrike, ushqimit dhe shëndetësisë. Marrëveshja, me një gjatësi prej 1889 faqesh, u botua më 13 qershor 2025. Ja disa nga pikat më të diskutueshme.

Transferimi dinamik i ligjit

Risia më e madhe është miratimi dinamik i ligjit të BE-së: brenda kuadrit të marrëveshjeve, Zvicra duhet të miratojë në përgjithësi rregulloret e reja. Nëse nuk e bën, atëherë hyn në lojë procedura e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve, shkruan 20minuten.

Procedurat e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve

Ka një procedurë shumëfazore për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve midis palëve kontraktuese. Së pari, një “Komitet i Përzier” me përfaqësim të barabartë zhvillon një dialog politik dhe diplomatik. Nëse nuk arrihet një marrëveshje, çështja mund t’i referohet “Tribunalit të Arbitrazhit”, i përbërë nga dy përfaqësues nga Zvicra dhe dy nga BE, të cilët së bashku zgjedhin një anëtar të pestë.

Çështja e Gjykatës Evropiane të Drejtësisë është veçanërisht e diskutueshme: nëse tribunali i arbitrazhit duhet të zbatojë ligjin e BE-së në vendimin e tij, Gjykata Evropiane e Drejtësisë duhet të vendosë se si do të interpretohen këto dispozita. Më pas, tribunali vendos për rezultatin e mosmarrëveshjes duke u bazuar në këtë interpretim. Nëse Zvicra nuk e pranon vendimin, BE-ja mund të vendosë “masa kompensuese”.

Direktiva për shtetësinë dhe lëvizja e lirë e personave

Në parim, e ashtuquajtura “Direktivë për të Drejtat e Qytetarëve” i zgjeroi parimet e lëvizjes së lirë të personave dhe të ribashkimit familjar të punëtorëve për të gjithë qytetarët e BE-së. Marrëveshja e re përfshin “përjashtime të përshtatura” për Zvicrën, duke e kufizuar direktivën vetëm për qytetarët e punësuar të BE-së, siç shpjegoi Ministri i Jashtëm Ignazio Cassis.

Megjithatë, kundërshtarët e marrëveshjes paralajmërojnë se këto përjashtime nuk janë të mjaftueshme për të mbrojtur sistemet e sigurimeve shoqërore nga imigracioni. Sipas tyre, një qytetar i BE-së konsiderohet i “punësuar” në Zvicër nëse ai ose ajo nuk merr ndihmë sociale për më shumë se gjashtë muaj brenda një periudhe pesëvjeçare dhe e ruan përkohësisht këtë status edhe nëse merr përfitime papunësie, për sa kohë që është i regjistruar në RAV, raportoi së fundmi NZZ.

Mbrojtja e pagave dhe klauzola mbrojtëse

Marrëveshjet e reja synojnë të sigurojnë që nivelet e larta të pagave në Zvicër krahasuar me BE-në të mos rrezikohen. Për këtë arsye, partnerët socialë – punëdhënësit dhe punonjësit – kanë negociuar së bashku 14 masa shoqëruese. Politikisht, këto masa synojnë të fitojnë mbështetjen e sindikatave.

Gjithashtu, Zvicra ka negociuar një klauzolë mbrojtëse në lidhje me imigracionin. Kjo mund të aktivizohet nëse imigracioni shkakton “probleme serioze ekonomike ose sociale”. Për ta bërë këtë, Zvicra duhet së pari ta paraqesë çështjen te “Komiteti i Përzier”, transmeton albinfo.ch. Në raste të skajshme, tribunali i arbitrazhit ngarkohet sërish me shqyrtimin e situatës.

Publikimi i tekstit të traktatit shënoi fillimin e periudhës së konsultimeve, gjatë së cilës partitë, shoqatat, kantonet dhe qytetarët mund të shprehin komentet e tyre. Kjo periudhë do të zgjasë tre muaj. Më pas, është radha e Parlamentit. Në fund, fjalën e fundit do ta ketë populli nëpërmjet një referendumi.

---