Si do të jenë më mirë banorët e kantoneve më të pasura të Zvicrës në vitin 2026?

Kantonet zvicerane nuk janë të barabarta për sa i përket buxheteve të tyre për vitin e ardhshëm. Ndërsa disa po tregojnë deficit, të tjerët po nxjerrin fitim. Çfarë ndryshimi u bën kjo banorëve të tyre?

Për sa i përket buxheteve të tyre të vitit 2026, kantonet tregojnë dallime të konsiderueshme, duke filluar nga deficitet e mëdha deri te fitimet e shëndetshme.

Ky është informacion i rëndësishëm për popullsinë e kantoneve, sepse sa më i madh të jetë një mbështetje financiare që ka një kanton i caktuar, aq më shumë para do të shpenzojë për shërbime të ndryshme publike që u sjellin dobi banorëve të tij – për shembull, në fushat e arsimit publik, subvencioneve të sigurimeve shëndetësore, ndihmës sociale, arsimit dhe kulturës.

Sipas Ernst Stocker, president i Konferencës së Drejtorëve të Financave të Kantoneve, “kantonet po përballen me realitete dhe kushte të ndryshme. Dallimet në strukturat ekonomike ose demografike kanë ndikim në financat e tyre”.

Pra, cilat kantone do të jenë “më të pasurit” në vitin 2026?

Fituesi i qartë është Zugu – dhe (rreth) 133,000 banorët e tij.

Kantoni i vogël parashikon fitimin më të madh për vitin 2026, me një tepricë prej 370 milionë frangash në arkën e tij.

Nga kjo shumë, 200 milionë franga do t’u shpërndahen banorëve të kantonit – përkatësisht, për të ulur primet e sigurimit shëndetësor për vitin 2026 dhe 2027 me 15 përqind.

Kantoni do të mbulojë 99 përqind të kostove të spitalit për të dy vitet.

Në terma konkretë, një banor i Zugut që paguan një prim mujor prej 500 frangash në vitin 2025 do të paguajë 425 franga në muaj në vitin 2026 dhe do të kursejë 900 franga në vit.

Tjetra: Berna, Lucern dhe Aargau

Banorët e tyre do të përfitojnë nga taksa më të ulëta, përcjell albinfo.ch.

Me një tepricë prej 365 milionë, 258 milionë dhe 221 milionë frangash, përkatësisht, të tre kantonet planifikojnë të ulin taksat e tyre, duke njoftuar norma të ndryshueshme nga viti 2027 deri në vitin 2029.

Po kantonet ‘ndërkombëtare’ si Cyrihu, Gjeneva dhe Vaud?

Fatkeqësisht, të tre do të jenë në të kuqe në vitin 2026, duke shënuar deficite që variojnë nga gati 410 milionë franga në Gjenevë dhe 331 milionë në Vaud, deri në 139 milionë në Cyrih.

A do t’i mbajnë kantonet ‘e pasura’ të gjitha paratë për vete?

Jo.

Sipas sistemit të solidaritetit të Zvicrës për ‘barazimin financiar’, rajonet e pasura do të paguajnë një shumë të caktuar parash për kushërinjtë e tyre më të varfër.

Arsyeja pas këtij sistemi është t’i vendosë banorët e të gjitha kantoneve në një pozicion të barabartë financiar – për shembull, një kanton, arkat e të cilit janë plot me para, duhet të ndajë fitimet e tij me rajonet më pak të fatlume.

Qëllimi i sistemit është të eliminojë, ose të paktën të zvogëlojë, pabarazinë në të ardhura midis popullatave të kantoneve të ndryshme.

Kantonet “përfituese” i përdorin këto para për programe të financuara nga publiku, siç janë punimet në spitale, shkolla ose rrugë.

---