Realitetet e reja të punës nuk janë të përshtatshme për pensionet profesionale

Ilustrim, Pixabay

Reforma BVG synon të përmirësojë situatën për punëtorët me kohë të pjesshme. Ekspertët thonë se kjo nuk mjafton. Ata po bëjnë thirrje për reforma më radikale.

Jenni Arne është 53 vjeç dhe një balerin i stërvitur. Sot ajo jep kryesisht mësim. Ajo ka dy punë të përhershme, angazhime të rregullta dhe është e vetëpunësuar: “Ndonjëherë kam tri detyra në tri vende të ndryshme në të njëjtën ditë”.

Nëna e një adoleshenti vështirë se do të ketë pension. Kur e kuptoi këtë, filloi të paguante 100 franga në një llogari të shtyllës së tretë çdo muaj. Dhe ajo u bashkua me një fond pensioni vullnetar për artistët. Kursimet e saj në pension: rreth 30,000 franga. “Do të doja të isha kujdesur për të më herët”, thotë ajo, “por unë varesha nga të ardhurat dhe nuk më interesonte”.

Situata është e ngjashme dhe megjithatë e ndryshme për 38-vjeçarin Reto Stalder. Ai është hartues teknik, aktor dhe këshilltar financiar i vetëpunësuar dhe ka tri fonde pensionesh në tri profesionet e tij. Ai gjithashtu kursen nëpërmjet shtyllës së tretë dhe investon në bursë. “Kam pak më pak se 70,000 franga në fondet e pensioneve”, thotë ai. “E kuptova herët se duhej të kujdesesha vetë për sigurimin e pensionit”.

Shembujt janë simptomatikë të problemeve me pensionet profesionale. Sot, vetëm të ardhurat vjetore mbi 22,000 franga i nënshtrohen sigurimit të detyrueshëm. Pengesa vlen për çdo punë, kështu që njerëzit me disa punë të vogla bien në të çara. Reforma e BVG synon ta ndryshojë këtë.

Ky është hapi i parë, thonë ekspertët e pensioneve. Modeli aktual i punës, në të cilin jeni të punësuar nga një punëdhënës për një përqindje të lartë të jetës suaj, është i vjetëruar, thotë Yvonne Seiler Zimmermann nga Universiteti i Lucernit: “Njerëzit duan të koordinojnë më mirë jetën e tyre profesionale dhe private”. Të punosh me kohë të pjesshme, të ndryshosh punë më shpesh, të kesh pushime më të gjata ose të kesh shumë karriera – këto së shpejti do të jenë normë.

Gjithçka është shumë e ndërlikuar – kështu mendon Beat Bühlmann, i cili ofron vetë zgjidhje pensionesh: “Problemi kryesor është se pensionet profesionale janë të strukturuara rreth kompanive dhe jo rreth nevojave të personit që punon”. Prandaj ai po avokon ndryshimin e sistemit: punëdhënësit dhe punëmarrësit duhet të paguajnë kontributet si më parë, por llogaria e kursimeve pensionale do të jetë me vetë punonjësit.

“Ju mund të zgjidhni fondin tuaj të pensionit – dhe gjithashtu do të interesoheshit më shumë për paratë që ju takojnë,” është i bindur Bühlmann. Megjithatë, të kesh më shumë fjalë do të nënkuptonte gjithashtu nevojën për të gjetur më shumë informacion: për shembull, se cilat fonde pensionesh dëshironi ose si dëshironi t’i investoni paratë, me pak a shumë rrezik, për shembull.

Kjo mund të tërheqë disa, si aktori dhe blogeri financiar Reto Stalder. Të tjerë, si mësuesja e kërcimit Jenni Arne, ndoshta më pak.

Një sfidë tjetër do të ishte transferimi i sistemit ekzistues në atë të ri. Beat Bühlmann flet për një shtëpi të re në të cilën do të duhej të transferohej: “Kushdo që dëshiron mund të qëndrojë në shtëpinë e vjetër; por jam i bindur se shtëpia e re do të ishte më e mirë dhe herët a vonë të gjithë do të preferonin të lëviznin”.

Se sa real është ndryshimi i sistemit, mbetet për t’u parë. Një gjë është e qartë: skemat e sotme të pensioneve profesionale nuk janë të përshtatshme për realitetin e punës të së nesërmes./SRF