“Muzeu dixhital” synon të ruajë trashëgiminë e Zvicrës jashtë vendit

Ndër shekuj, emigrantët zviceranë kanë lënë gjurmë në mbarë botën, megjithatë, pjesa më e madhe e kësaj trashëgimie nuk është dokumentuar, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Zvicra dikur ishte një vend emigracioni, pasi midis viteve 1850 dhe 1914, rreth 400 mijë qytetarë zviceranë u larguan nga atdheu i tyre dhe shumica e bënë këtë me shpresën e një jete më të mirë, për t’i shpëtuar varfërisë në Zvicër.

Ata themeluan koloni në Amerikën e Jugut, bënë verë në Rusi dhe shërbyen si mercenarë në luftërat e huaja. Shumë zviceranë ende emigrojnë çdo vit, qoftë në kërkim të aventurës, për arsye financiare apo për dashuri. Sot, mbi 800 mijë shtetas zviceranë jetojnë jashtë vendit, duke përfshirë edhe pasardhësit e ish-emigrantëve. Ata kanë lënë gjurmë në shumë prej vendeve ku janë vendosur. Megjithatë, kjo trashëgimi rrezikon të humbasë; shpesh nuk dihej as që në fillim.

Johann Roduit, i cili përfaqëson Kanadanë Perëndimore në Këshillin e Zvicrës Jashtë vendit, dëshiron ta ndryshojë këtë pasi në Kongresin e Zvicrës Jashtë vendit në St Gallen këtë fundjavë, ai po paraqet kështu një iniciativë për të mbrojtur trashëgiminë kulturore të diasporës zvicerane.

Mungesa e trashëgimisë koloniale
Roduit është i bindur se trashëgimia historike e Zvicrës nuk ndalet në kufijtë e vendit. “Kudo që ka zviceranë, ata krijojnë kulturën zvicerane,” thotë ai ndërsa u shpreh se beson që ruajtja dhe promovimi i kësaj trashëgimie kulturore do të pasurojë identitetin zviceran.

Nëse kërkoni gjurmë të pranisë zvicerane jashtë vendit, mund t’i gjeni në emra vendesh si Bern, Lucerne dhe New Glarus – të gjitha fshatrat në SHBA që u themeluan nga emigrantët zviceranë. Ose në Sri Lanka, ku ndërtesa zvicerane e kompanisë Baurs qëndron ende krenare në mes të kryeqytetit, Colombo – një trashëgimi e Alfred Baur, i cili hodhi themelet e pasurisë së tij me një plantacion kokosi në atë që ishte Ceiloni i atëhershëm. Ose në Golden, një qytet me shtëpi në shkëmbinjtë kanadezë, ku dikur jetonin udhërrëfyesit e famshëm malorë zviceranë.

Pse kjo trashëgimi tërheq kaq pak interes në vetë Zvicrën?

“Ndoshta nuk e kemi menduar kurrë se mund të ketë një trashëgimi të tillë, pasi nuk kemi një të kaluar koloniale,” thotë Roduit. Por kjo sipas tij është vetëm një paragjykim pasi për përgjigje konkrete, “duhet të pyesni ekspertët”: domethënë nga grupe si Swiss Heritage Society, Pro Helvetia dhe Zyra Federale e Kulturës.

Roduit është i shqetësuar për ruajtjen jo vetëm të trashëgimisë materiale, por edhe të gjurmëve të paprekshme të lëna nga zviceranët në botë, për shembull në fushën e alpinizmit.

Ruajtja e kulturës me celular

Zgjidhja e Roduit për të kapërcyer këtë hendek është krijimi i një muzeu dixhital.

“Zviceranët jashtë vendit do të jenë në gjendje të dokumentojnë asetet kulturore në mbarë botën drejtpërdrejt me telefonat e tyre celularë,” tha ai.

Në bashkëpunim me fakultetin e Inxhinierisë dhe Arkitekturës në Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Zvicrës Perëndimore, Roduit ka zhvilluar një koncept që mund të zbatohet “shumë shpejt”. Ai bazohet në një web-aplikacion që mund të përdoret për të mbledhur të dhëna dhe për të paraqitur përmbajtjen në mënyrë tërheqëse.

Avantazhi i madh i këtij muzeu dixhital është kostoja: “nuk ka qira për t’u paguar, nuk ka ndërtesë për të mirëmbajtur”, thotë Roduit. Shpenzimet e vetme do të ishin për personelin, si programues apo kuratorë.

Megjithatë, muzeu dixhital i historisë zvicerane jashtë vendit nuk është ende një punë e përfunduar.

“Së pari duhet të shohim nëse ka ndonjë interes për Zvicrën,” thotë Roduit. Nëse ka – dhe ai shpreson për reagime pozitive në Kongresin e Zvicrës Jashtë vendit – atëherë mund të fillojë puna për dokumentimin e trashëgimisë historike të lënë nga zviceranët në mbarë botën.

---