Historia e kosovarit “pa letra”

Nga tre muajt fillestarë, tashmë u bënë shumë vite dhe K. është një “Sans-Papieres” (emërtim për të huajt pa leje qëndrimi). Ai kishte fatin e keq të vinte tepër vonë në Zvicër. “Për Kosovarët nuk jepen më leje qëndrimi”...

Kur i kishte vdekur babai, ai nuk kishte mundur t`i shkonte për varrim pasi që në dokumentet e tij mungonte leja e qëndrimit në Zvicër. Kjo, përkundër faktit se kosovari K. punon prej vitesh për një bujk në kantonin Baselland.
“Punëtorët sezonalë, kryesisht polakët, vijnë vetëm për një kohë të shkurtë, punojnë, marrin paratë dhe shkojnë. Por, ndryshe prej tyre, unë di më shumë rreth punës në këtë ekonomi familjare. Nëse unë do të shkoja, shefi im do të kishte një problem, pasi që unë e kam në kokë gjithë dijen për punët e këtushme”.

K. ka ardhur  në Zvicër pas përfundiimit të luftës së Kosovës, me një vizë turistike për tre muaj. E dinte si mund të gjendej punë këtu pasi që më parë në Zvicër kishte punuar vëllai i tij si sezonier.
Nga tre muajt fillestarë, tashmë u bënë shumë vite dhe K. është një “Sans-Papieres” (emërtim për të huajt pa leje qëndrimi në Zvicër). Ai kishte fatin e keq të vinte tepër vonë në Zvicër. “Për Kosovarët nuk jepen më leje qëndrimi”. Punëdhënësi ishte aq i kënaqur me punën e tij sa që as nuk provonte ta zëvendësonte.

K. e njeh gjendjen e personave “Sans-Papiers” të kantoneve tjera. “Në kantonin Vaud, në rast kontrolli policët të thonë: `Duhet ta lëshosh Zvicrën brenda 48 orësh`. Por ata as që i marrin shënimet personale të personit pa letra kështu që atij nuk i ndodh asgjë”.

Ndërsa në vendin ku jeton K. është shumë e rendësishme të mos identifikohet ai dhe punëdhënësi i tij. Kështu, gjatë bisedës së bërë në këshillimoren për sans-papiers në Bazel, K. shpreh keqardhje përse në gazetë nuk mund të pubolikohen as gjërat pozitive. Kur flet për punëdhënësin, atë e përmend me emër. “Ne hamë dhe pimë së bashku”. Dhe, në një rast vdekjeje në familjen e punëdhësit, në njoftimin për ngushëllime ishte edhe emri i K. si një pjesëtar i familjes së gjerë.
 
Këshilltarja e K., Olivia Jost vërteton se punëdhënësi në fjalë ka sjellje korrekte. Në këtë rast pra nuk bëhet fjalë për diskriminim. Paga që i jepet kosovarit është sipas normave për punëtorët në bujqësi. Shpeshherë edhe punëdhënësit shprehin keqardhje për faktin se Ligji për të Huajt nuk parasheh ndonjë mundësi për legalizimin e një marrëdhënieje të tillë pune, shkruan azonline.ch. Personat pa letra, vetëm pas shumë vitesh kanë një shans të vogël për të marrë lejen e qëndrimit përmes trajtimit si raste të rënda, thotë Jost.
 
Ndërsa K. e komenton këtë në një gjermanishte të rrjedhshme: “Nëse një ditë do t`ia dal të legalizohem, do ta pimë së bashku nga një gotë verë të mirë”.