Edhe pas uljes së kufirit për blerjet pa taksa nga 300 në 150 franga, turizmi i blerjeve jashtë Zvicrës vazhdon të rritet. Një vit pas hyrjes në fuqi të masës, konsumatorët zviceranë vijojnë të blejnë në supermarketet e vendeve fqinje, kryesisht në Francë, duke ndikuar negativisht në tregtinë vendase.

Sipas një studimi të Universitetit të St. Gallen, blerjet ndërkufitare janë rritur me 10% që nga viti 2022. Po ashtu, Zyra Federale e Doganave raporton një rritje të ndjeshme të deklarimeve përmes aplikacionit QuickZoll, duke gjeneruar 6 milionë franga të ardhura këtë vit, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, bizneset zvicerane shprehin shqetësim për humbjen e klientëve dhe dobësimin e qendrave urbane, ndërsa shoqatat tregtare po shqyrtojnë masa të reja për të frenuar këtë trend.

Shoferët e taksive në kantonin Jura shprehin shqetësim për të ardhmen e tyre pas hyrjes së Uber-it në këtë rajon. Zgjerimi i platformës ka ngjallur reagime të shumta nga rrethet profesionale, sindikatat dhe politika.

Tashmë është e mundur të porositet një udhëtim me Uber edhe në kantonin Jura, ashtu si në pjesën tjetër të Zvicrës. Ky zhvillim ka shkaktuar kritika dhe shqetësime, veçanërisht nga shoferët e taksive lokale.

“Ne tashmë mezi po ia dalim. Nëse përveç kësaj kemi edhe një konkurrent tjetër që bën çfarë të dojë, atëherë më mirë ta mbyllim fare,” deklaroi një shofer taksie nga Jura në emisionin e mëngjesit të RTS.

Shqetësimi është i dukshëm edhe te profesionistë të tjerë të fushës. “Nëse duan të na zhdukin, le të na e thonë hapur. Do të përpiqemi të bëjmë diçka tjetër… ndoshta të gjithë do të përfundojmë në punë sociale,” u shpreh një tjetër shofer, duke theksuar frikën “për të ardhmen e të gjitha taksive në Jura”.

Në Delémont dhe Porrentruy ka vetëm shtatë koncesione zyrtare për rreth 80 mijë banorë. Sipas shoferëve, ekziston rreziku real që shumë prej tyre të humbasin vendet e punës.

Respektimi i ligjit të punës

Këto shqetësime janë përkrahur edhe nga sindikatat Syna dhe Unia, të cilat kërkojnë që shteti të garantojë respektimin e të drejtave të punës për shoferët. Këto përfshijnë detyrimin për kontrata të shkruara pune, respektimin strikt të pagës minimale në kantonin Jura, si dhe kontrollin e orarit të punës dhe pushimeve.

Edhe në planin politik ka reagime. Deputetja socialiste Jelica Aubry-Janketic ka paraqitur një mocion që kërkon përshtatjen e kornizës ligjore. “Në kantone të tjera, këto kompani janë shoqëruar herë pas here me probleme sociale ose konkurrencë të pandershme,” thekson ajo.

Disa shoferë taksie kanë vendosur të kërkojnë zyrtarisht ndërhyrjen e shtetit për të rregulluar situatën e krijuar nga ardhja e Uber-it në kantonin Jura dhe tashmë kanë vendosur të formojnë një grup përfaqësues.

Rritje e kërkesës, sipas Uber-it

Nga ana e saj, kompania Uber deklaron se ky zgjerim vjen si përgjigje ndaj një “kërkese vazhdimisht në rritje” dhe se përfaqëson “një mundësi të rëndësishme ekonomike shtesë për shoferët e taksive që operojnë në kantonin Jura”.

Platforma amerikane bën të ditur se ka vërejtur “një rritje të qartë të kërkesës për shërbimet tona” në Zvicër deri në vitin 2025 dhe se këtë vit ka zgjeruar praninë e saj nga pesëmbëdhjetë në njëzet e gjashtë kantone.

Sipas strategjisë së gjatë “Përdore në vend të mbeturinave”, rrjeti i supermarketeve ka ofruar një zbritje prej 50% për produktet ushqimore që i afrohen datës së skadimit.

Por që nga 6 janari, kjo marrëveshje do të bëhet më pak fitimprurëse: Coop do ta ulë çmimin e këtyre produkteve vetëm me 40%, përcjell albinfo.ch.

Megjithatë, shitësi me pakicë shpjegoi se klientët do të jenë në gjendje të përfitojnë nga oferta për më gjatë sepse zbritjet do të ofrohen më herët, dhe jo vetëm disa orë para mbylljes së dyqanit, siç ndodh aktualisht.

Nëse shpresoni të blini një shtëpi ose një apartament në vitin 2026, mund të dëshironi të dini se çfarë zhvillimesh të prisni në tregun e pronave në Zvicër në muajt në vijim.

Blerja e pronave banesore në Zvicër ka qenë gjithmonë një sfidë – nga çmimet shumë të larta deri te kërkesa që vazhdon të tejkalojë ofertën – dhe kjo situatë pritet të vazhdojë në vitin 2026.

Sipas platformës së pasurive të paluajtshme Houzy, këto janë sfidat kryesore me të cilat kërkuesit e pronave do të duhet të përballen në vitin 2026:

Në Zvicrën me popullsi të dendur, toka për ndërtim është e pakët dhe lirohet vetëm në mënyrë kufizuese.

Planet strikte të zonimit, procedurat e miratimit dhe kundërshtimet pengojnë aktivitetin e ndërtimit.

Rregulloret ndërlikojnë projektet e dendësimit dhe rindërtimit.

Po çmimet e pronave në vitin 2026?

Ato pritet të vazhdojnë trendin e tyre në rritje – me 4.5 përqind, sipas një studimi nga Banka Kantonale e Zurichut (ZKB).

Kjo rritje do të jetë për shkak të një tregu që mbetet shumë i ngushtë, zbuloi studimi.

Një tjetër parashikim, nga banka UBS, parashikon që çmimet e pasurive të patundshme në Zvicër të rriten me 3.5 përqind – më pak se ZKB, por prapëseprapë një rritje e konsiderueshme.

Dallimet gjeografike

Megjithatë, në përgjithësi – dhe për të gjitha arsyet e listuara më sipër – çmimet do të mbeten të larta në vitin 2026, megjithëse blerja e pronave banesore në disa rajone (kantone dhe/ose qytete) do të jetë më e përballueshme se në të tjerat.

Një tregues i mirë i çmimeve të pronave që mund të prisni në rajone të ndryshme është indeksi i fundit i publikuar nga platformat e pasurive të patundshme Immoscout24 dhe IAZI, raporton thelocal.

Ai tregon se shtëpitë janë veçanërisht të shtrenjta në Zvicrën Qendrore (+4.2 përqind). Rritja ishte më e moderuar në rajonin e madh të Cyrihut dhe rajonin e Liqenit të Gjenevës (+0.6 përqind secila). Çmimet e shtëpive të reklamuara ranë në Zvicrën Lindore (-0.3 përqind), por veçanërisht në Ticino (-4.2 përqind).

Sipas këtyre të dhënave, çmimet e reklamuara për apartamente u rritën më shumë në Cyrih (+0.7 përqind), e ndjekur nga Zvicra Veriperëndimore (+0.6 përqind).

Në të kundërt, ato ranë në Zvicrën Qendrore (-0.8 përqind), Zvicrën Lindore (-1 përqind) dhe Ticino (-1.5 përqind) – dhe ky trend ka të ngjarë të vazhdojë, transmeton albinfo.ch.

Po në lidhje me hipotekat?

Viti 2026 do të jetë një kohë e mirë për blerësit e hipotekave.

Kjo sepse në vlerësimin e saj në fillim të dhjetorit, Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) e la të pandryshuar normën bazë të interesit në 0 përqind; sipas parashikimit të UBS, ajo do të mbetet në këtë nivel edhe në vitin 2026.

Kjo do të thotë që interesi për hipotekat do të jetë mjaft i ulët, megjithëse norma e saktë do të varet nga situata financiare e individit (paga dhe pasuritë e tjera), si dhe nga kohëzgjatja – dhe lloji – i hipotekës.

UBS theksoi se, “për sa kohë që SNB e lë normën bazë të interesit në 0 përqind, niveli i përgjithshëm i normës së interesit ka të ngjarë të mbetet i ulët në planin afatgjatë”.

Për shkak të thatësirës së theksuar dhe rrezikut nga zjarret, disa komuna në kantonin e Valais, në Zvicër, kanë vendosur ndalim të zjarreve dhe fishekzjarreve për natën e Vitit të Ri. Vendimi u mor pas një zjarri të vogël që shpërtheu në zonën e skive Bellwald, dyshohet si pasojë e një cigareje të hedhur nga teleferiku.

Autoritetet lokale theksojnë se mungesa e borës dhe reshjeve e ka bërë terrenin jashtëzakonisht të thatë, veçanërisht në Valais-in e Epërm. Përveç Bellwald-it, ndalimi vlen edhe në komunat Binn, Ernen, Fiesch, Fieschertal, Lax, si dhe në disa zona të tjera turistike. Komuna të tjera kanë rekomanduar shmangien e fishekzjarreve.

Në nivel kantonal nuk është shpallur ndalim i përgjithshëm, pasi kushtet ndryshojnë nga një rajon në tjetrin. Autoritetet u bëjnë thirrje banorëve dhe turistëve të tregojnë përgjegjësi, duke paralajmëruar se situata aktuale paraqet rrezik real për zjarre pyjore.

Në Zvicër, kthimi i dhuratave që nuk pëlqehen nuk është një e drejtë e garantuar me ligj. Sipas legjislacionit zviceran, pasi një produkt blihet, shitësi nuk ka detyrim ligjor ta pranojë kthimin, përveç rasteve kur kjo mundësi është parashikuar në kontratë ose në kushtet e përgjithshme të shitjes.

Ekspertja ligjore e Federatës Romande të Konsumatorëve, Manon Renaud, shpjegon se çdo dyqan përcakton vetë rregullat e kthimit, të cilat zakonisht variojnë nga 14 deri në 30 ditë. Në shumicën e rasteve, produkti duhet të jetë i papërdorur, në paketimin origjinal dhe i shoqëruar me faturë ose kupon blerjeje si provë.

Edhe për blerjet online nuk ekziston automatikisht e drejta e kthimit. Konsumatorët duhet të kontrollojnë me kujdes politikat e kthimit të dyqaneve online, pasi shpenzimet e dërgesës për kthimin mund të jenë në ngarkim të blerësit. Sa i përket rimbursimit, shitësit mund të ofrojnë kthim parash ose kuponë, sipas kushteve të tyre.

Ndërkohë, kuponët e dhuratave mbeten dhurata më e zakonshme gjatë festave në Zvicër. Megjithatë, afati i vlefshmërisë së tyre nuk është gjithmonë i qartë dhe nuk rregullohet drejtpërdrejt me ligj. Juristët theksojnë se, në parim, kuponët duhet të jenë të vlefshëm të paktën 5 deri në 10 vjet, në përputhje me afatet e parashkrimit të Kodit të Detyrimeve, përveç rasteve të ofertave promocionale me kushte të veçanta.

Ekspertët u bëjnë thirrje konsumatorëve që, para blerjes ose kthimit të një dhurate, të informohen me kujdes mbi kushtet e shitësit për të shmangur keqkuptime dhe shpenzime të panevojshme.

Me netët e ftohta, kërkesa për vende në strehimore emergjente po rritet. Qytetet e Gjenevës dhe Lozanës kanë hapur strehimore shtesë emergjente për të përmbushur kërkesën.

Strehëzat emergjente të qytetit të Bernës duhet të jenë të mjaftueshme për dimrin. Kjo u deklarua nga departamenti i shërbimeve sociale të qytetit të Bernës në përgjigje të një kërkese nga agjencia e lajmeve Keystone-SDA të hënën.

Në nëntor, qyteti hapi një strehim të përkohshëm emergjence me 20 vende për dimrin. Ky objekt shtesë do të mbyllet përsëri në pranverë.

Në qershor, qyteti ngriti gjithashtu një strehim emergjence me 18 vende për gra, persona interseksualë, jo-binarë dhe transgjinorë, ose persona agjendë. “Kjo ka ofruar lehtësim të rëndësishëm për një grup veçanërisht të prekshëm të personave të pastrehë”, shtoi departamenti i shërbimeve sociale, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Në qytetin e Gjenevës, 80 vende shtesë akomodimi emergjent do të hapen për tre netë nga mbrëmja e së hënës. Me hapjen e strehimores PC në Champel, do të jenë të disponueshme 577 vende.

Në Lozanë, administrata e qytetit kishte njoftuar tashmë se do të rriste kapacitetin e saj të akomodimit emergjent nga mbrëmja e së shtunës. Streha Rouvraie ofron 50 shtretër shtesë.

Zvicra tashmë zbaton kërkesa të rrepta gjuhësore për aplikantët për shtetësi zvicerane, por a mund të bëhen ato së shpejti më të ashpra?

Në një mocion të kohëve të fundit parlamentar, deputeti Jean-Luc Addor njoftoi se po kërkonte kritere më të ashpra të aftësisë gjuhësore për marrjen e shtetësisë zvicerane.

Addor, nga Partia Popullore Zvicerane (SVP/UDC), argumentoi në mocionin e tij – i cili do të diskutohet nga kolegët e tij ligjvënës gjatë një sesioni të ardhshëm parlamentar – se aftësia në një gjuhë kombëtare të rajonit të kandidatit është “një faktor vendimtar në integrim, si dhe në autonomi dhe pavarësi”.

Prandaj, ai po shtyn që niveli minimal i kërkuar të rritet në B2 për gjuhën e folur (nga B1 aktual) dhe në B1 për aftësitë e shkrimit – nga A2.

Kjo do të thotë që ata që aplikojnë për natyralizim do të kenë nevojë për një nivel të ndërmjetëm për komunikim gojor dhe një nivel më bazik për shkrim.

Edhe pse disa kantone kishin vendosur tashmë rregullat e tyre më të ashpra të aftësisë gjuhësore, Addor dëshiron që këto kërkesa më të larta të vendosen edhe në nivel federal.

Kërkesat gjuhësore të cilave kantone i tejkalojnë ato federale?

Nivelet zyrtare – të përcaktuara nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) dhe të bazuara në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës (CEFR), një përkufizim i niveleve të ndryshme të gjuhës me gojë dhe me shkrim të krijuar nga Këshilli i Evropës – janë një kërkesë minimale, me kantone individuale të lira për të futur kritere më të rrepta.

(E njëjta gjë vlen edhe për të gjitha ligjet federale: kantonet mund të miratojnë rregullore më të ashpra se ato kombëtare, por nuk mund të futin rregulla më të buta).

Deri më sot, tre kantone zvicerano-gjermane kërkojnë aftësi më të larta gjuhësore: Schwyz, Nidwalden dhe Thurgau kërkojnë të gjitha nivelin B1 të shkruar dhe B2 të folur.

Asnjë nga këto tre kantone nuk e njeh nivelin më të ulët A2 për aftësitë me shkrim që përcaktohen nga SEM.

Për më tepër, dy kantone të tjera njoftuan se duan të ashpërsojnë gjithashtu kriteret e tyre gjuhësore, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Aargau, ku kërkesat e natyralizimit janë tashmë më të rrepta se gjetkë në Zvicër, tani dëshiron të ketë rregulla më të ashpra për gjuhën, duke i ngritur ato edhe në një nivel B2.

Edhe në Zug, qeveria kantonale i është përgjigjur pozitivisht një mocioni të SVP-së që kërkon një aftësi më të mirë gjuhësore për të marrë shtetësinë zvicerane: B2 për gjuhën e folur dhe B1 për gjuhën e shkruar gjermane.

Vetëm natyralizimi

Këto kërkesa më të ashpra kanë të bëjnë vetëm me shtetësinë, jo me lejet e punës.

Megjithatë, këto kritere të ‘integrimit gjuhësor’ nuk zbatohen në mënyrë të barabartë ose të vazhdueshme për të gjithë shtetasit e huaj.

Për shembull, grupi më i madh i përjashtuar nga kërkesa e gjuhës – të paktën për lejen B – janë shtetasit e Bashkimit Evropian dhe EFTA-s (Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) – domethënë, të gjithë të huajt e mbuluar nga Marrëveshja për Lëvizjen e Lirë të Njerëzve.

Është e vërtetë që njerëzit nga Gjermania, Franca, Italia, Austria dhe Lihtenshtajni tashmë flasin një gjuhë kombëtare, por qytetarët e shteteve të tjera të BE-së/EFTA-s nuk e flasin, gjë që nuk i pengon ata të marrin një leje B. (Megjithatë, nëse vendosin të aplikojnë për lejen C dhe, më vonë, për shtetësinë Seiss, kërkesa e aftësisë gjuhësore do të hyjë në fuqi).

Por, në raste të caktuara, rregulli i gjuhës hiqet edhe për shtetasit e vendeve të treta.

Siç raportohet nga mediat zvicerane, “bankierët amerikanë dhe britanikë, të cilët i nënshtrohen kuotave për shtetasit e vendeve të treta, shpesh marrin trajtim më të butë. Për këta profesionistë, një njohuri e mirë e anglishtes është e mjaftueshme. Ekspertët e IT-së, konsulentët, studiuesit dhe specialistët e kriptomonedhave gjithashtu përfitojnë nga i njëjti sistem.”

Numri i grave në bordet e drejtorëve (BoDs) të kompanive të listuara në bursën zvicerane do të rritet në vitin 2025. Ky është rezultati i një analize të dhënash nga agjencia e lajmeve ekonomike AWP.

Pas një viti 2024 të karakterizuar nga një numër mbi mesataren ndryshimesh në Bordet e Drejtorëve të 212 kompanive të listuara në Bursën SIX Zvicerane, situata u qetësua në vitin 2025. Në total, kishte 165, ose 80 më pak se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, gjë që e sjell numrin përsëri në nivelin e viteve 2022 dhe 2023.

Përqindja e grave në Bordet e Drejtorëve u rrit me një pikë përqindjeje në 18.8%, duke ndjekur një trend që ka vazhduar prej vitesh. Në vitin 2020 ato ishin vetëm 10.4% e totalit.

Numri i grave në krye të kompanive është rritur gjithashtu, megjithëse pjesa e tyre mbetet dukshëm e ulët (6%). Në një krahasim ndërkombëtar, Zvicra është në rangun mesatar, megjithatë, pas Shteteve të Bashkuara (pak më pak se 10%) dhe vendeve skandinave (midis 10 dhe 12%).

AWP numëron pesë drejtorë të rinj ekzekutivë në vitin aktual: Srishti Gupta (Idorsia), Monika Friedli-Walser (Orior), Monica Manotas (Tecan) dhe Regula Berger (Basler Kantonalbank). Ann-Kristin Erkens u emërua gjithashtu drejtoreshë ekzekutive e përkohshme e SIG, ndërsa Anne-Kathrin Stoller do të marrë përsipër detyrën e drejtoreshës ekzekutive të Bachem vitin e ardhshëm, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Numri i drejtorëve ekzekutivë femra u rrit kështu në 12, megjithëse vetëm një drejton një kompani në SMI, indeksin e aksioneve kryesore: Hanneke Faber (Logitech). SLI (Swiss Leader Index) përfshin gjithashtu Géraldine Picaud të SGS. Drejtorët e tjerë janë Christel Rendu de Lint (Vontobel), Claudia Habermacher (Alpine Select), Magdalena Martullo-Blocher (Ems Chemie), Suzanne Thoma (Sulzer) dhe Ricarda Demarmels (Emmi).