Prodhuesi zviceran i orëve, Swatch, ka tërhequr një fushatë reklamuese në mbarë botën pas akuzave për racizëm në Kinë. Komentuesit e akuzuan kompaninë se po imitonte talljet raciste mbi pamjen e syve të aziatikëve.

Swatch ka kërkuar falje dhe ka njoftuar se ka marrë parasysh shqetësimet dhe ka hequr të gjitha reklamat përkatëse në mbarë botën.

Në një imazh reklamuese për koleksionin Swatch Essentials, një model mashkull aziatik tërhoqi sytë e tij lart dhe pas me gishta,  një pozë e njohur si “gjest me sy të pjerrët”. Imazhet u kritikuan ashpër online në Kinë, raporton agjencia e lajmeve Reuters, transmeton albinfo.ch.

Swatch publikoi një falje në llogarinë zyrtare të Instagramit të kompanisë të dielën:

“Kërkojmë ndjesë sinqerisht për çdo shqetësim apo keqkuptim që mund të ketë shkaktuar kjo.” Mesazhi ishte shpërndarë më parë edhe në rrjetin social Weibo, në versionin kinez dhe anglisht.

Aksionet e Swatch u ndëshkuan në bursë (-1.8%). Një pjesëmarrës i tregut i tha agjencisë së lajmeve AWP: “Gabime të tilla janë më shumë se të bezdisshme. Kina nuk ka qenë treg rritjeje për Swatch për një kohë. Dhe tani, përveç kësaj, ata po shqetësojnë klientët me një fushatë të dështuar reklamuese.”

Swatch, i cili prodhon gjithashtu markat Omega, Longines dhe Tissot, është shumë i varur nga tregu kinez, por ka pësuar një rënie të madhe të shitjeve atje gjatë gjashtë muajve të fundit. Pjesa e tregut e Kinës, Hong Kongut dhe Makaos në shitjet totale të grupit ra në 24% brenda 18 muajsh, nga 33% më parë. Grupi parashikon një përmirësim të lehtë të konsumit në Kinë gjatë gjysmës së dytë të vitit.

Prej disa vitesh, orët e edukimit mbi shëndetin seksual në Zvicrën frankofone po përballen me kundërshtime nga disa prindër, të mbështetur nga një pjesë e së djathtës politike, të cilët i konsiderojnë ato si “ideologjike”. Për autoritetet, këto orë janë jetike për parandalimin e abuzimeve seksuale dhe dhunës, uljen e shtatzënive të padëshiruara si dhe përballjen me fenomenin e dhunës kibernetike. Në Gjenevë po shqyrtohet madje futja e tyre që në vitin e 9-të.

Me fillimin e vitit të ri shkollor në disa kantone frankofone, një pjesë e fëmijëve do të ndjekin për herë të parë orë të edukimit seksual, një temë që po shkakton rezistencë te disa prindër.

“Detyra kryesore për edukimin seksual bie mbi familjet. Por mësimet në shkollë na lejojnë të përditësojmë disa mesazhe thelbësore,” theksoi specialistja Monica Mota për RTS. “Sa më herët të fillojmë të flasim për trupin dhe emocionet, aq më shumë fëmijët kuptojnë se kanë të drejtë të informohen, të bëjnë pyetje dhe të marrin përgjigje. Po ashtu, ata e dallojnë më shpejt nëse diçka nuk është e përshtatshme.”

Sipas saj, këto orë janë thelbësore për mbrojtjen e fëmijëve nga abuzimi.

Një klimë tensioni me prindërit

Që prej dy vitesh, në Zvicrën frankofone është shtuar zemërimi i një grupi prindërish, të cilët kanë gjetur mbështetje nga e djathta. Ata e shohin edukimin seksual si një rrëshqitje ideologjike.

Në Fribourg, specialistja Alexandra Chavannaz tregon se takimet me prindërit shpesh zhvillohen në një klimë tensioni. “Ka pasur mbrëmje ku prindërit kanë qenë shumë më kritikë. Në disa raste janë bërë edhe kërcënime, madje është dashur edhe prania e policisë për të shmangur incidentet,” kujton ajo.

Këto takime shërbejnë për të shpjeguar rëndësinë e orëve të edukimit seksual: parandalimi i abuzimeve, ulja e shtatzënive të padëshiruara, lufta kundër dhunës seksuale dhe ndërtimi i marrëdhënieve të shëndetshme.

Peticioni i “Parents Suisse”

Në vitin 2023, në Romandi u shfaqën kundërshtimet e para të organizuara. Në qendër të tyre qëndron kolektivi Parents Suisse, i cili në fillim të vitit 2024 dorëzoi një peticion me 23 mijë firma në Këshillin e Madh të Gjenevës. Ata e akuzojnë edukimin seksual për “përmbajtje ideologjike” dhe kundërshtojnë idenë që fëmijëve t’u ngjallet dyshim mbi identitetin e tyre seksual.

Autoritetet mohojnë çdo akuzë për indoktrinim. “Këto mësime mbështeten në informacione të provuara shkencërisht, nuk ka asnjë lloj prozelitizmi,” thekson Pascal Freydier, drejtor i Shërbimit të Shëndetit të Fëmijëve dhe të Rinjve në Gjenevë, transmeton albinfo.ch.

Mësime që nga klasa e 3-të?

Qëllimi kryesor, sipas tij, është që fëmijët të mësojnë të respektojnë veten dhe të tjerët. “Këto orë u japin nxënësve aftësi për të pasur një jetë seksuale dhe emocionale të shëndetshme, duke i mbrojtur nga informacionet e rreme.”

Edhe këshilltarja e shtetit në Gjenevë, Anne Hiltpold, e mbështet idenë që edukimi seksual të fillojë sa më herët. “Nuk po u mësojmë fëmijëve të kenë marrëdhënie seksuale. Po punojmë mbi trupin, intimitetin, respektin. Për mua, kjo është themelore. Madje po shqyrtojmë mundësinë që mësimet të fillojnë që në klasën e 3-të,” deklaroi ajo.

Një fenomen evropian

Debati mbi edukimin seksual nuk është vetëm zviceran, por pjesë e një lëvizjeje më të gjerë evropiane.

Në Belgjikë, në vitin 2023, futja e detyrueshme e kurrikulës EVRAS (Edukimi mbi Marrëdhëniet, Dashurinë dhe Seksualitetin) shkaktoi protesta të forta nga katolikë konservatorë dhe disa grupe myslimane, të mbështetur nga lëvizje të radikalizuara gjatë pandemisë. Tensionet shkuan deri aty sa disa shkolla u vandalizuan.

E njëjta revoltë po gjen jehonë edhe në Francë, ku grupe si “SOS Éducation” dhe “Parents Vigilants” akuzojnë shkollat për “ekstremezime të zgjimit kulturor”.

Shumë mijëra nxënës të Zvicrës frankofone janë rikthyer në shkollë këtë të hënë, përveç në Valais (23 gusht) dhe Fribourg (28 gusht). Ky vit i ri shkollor sjell disa rregulla të reja, sidomos për përdorimin e telefonave celularë, me kantonin Valais që bëhet më i rrepti në këtë fushë.

Valais

Që nga e enjtja hyn në fuqi ndalimi i plotë i përdorimit të telefonave dhe pajisjeve të tjera elektronike në të gjitha shkollat e kantonit, duke përfshirë klasat, oborret, palestrat dhe tualetet. Masa vlen si për shkollën e detyrueshme ashtu edhe për arsimin e mesëm II (gjeneral dhe profesional).

Përjashtime lejohen vetëm për arsye personale të rëndësishme me miratim të drejtuesve të shkollës. Në nivelin e mesëm II, disa zona të kufizuara mund të përcaktohen si të lejueshme për përdorimin e pajisjeve.

Valais po prezanton gjithashtu një “kit” për mësuesit dhe drejtorët për të identifikuar mungesat dhe për të parandaluar braktisjen e shkollës.

Vaud

Në këtë kanton, telefonat celularë janë të ndaluar në arsimin e detyrueshëm që nga viti 2019. Tani rregulli zgjerohet edhe në shkollat profesionale dhe gjimnaze: pajisjet duhet të mbahen të fikura ose në heshtje gjatë mësimit, por lejohen gjatë pushimeve.

Departamenti i Arsimit po zbaton gjithashtu planin kundër racizmit dhe antisemitizmit me politikë “zero tolerancë”, duke integruar temat përkatëse në mësim. Gjithashtu, një aplikacion i ri i sigurt për komunikimin mes shkollës dhe prindërve do të testohet këtë vit dhe do të bëhet i përgjithshëm nga viti 2026.

Gjeneva

Pas ndalimit të pjesshëm në ciklin e orientimit, tani telefonat janë të ndaluar plotësisht në të gjitha nivelet, edhe gjatë pushimit të drekës.

Sistemi i sanksioneve përfshin:

1. Konfiskim në shkeljen e parë

2. Mbajtje me punë reflektimi në të dytën

3. Thirrje e prindërve në të tretën

4. Përjashtim gjysmëditor në të katërtën

Nxënësit do të përdorin vetëm pajisjet digjitale të ofruara nga shkolla, me përjashtime të rralla gjatë daljeve mësimore.

Neuchâtel

Në të gjitha shkollat e detyrueshme, telefonat duhet të qëndrojnë të fikur dhe të padukshëm, edhe gjatë pushimeve. Përdorimi lejohet vetëm për qëllime pedagogjike.

Gjithashtu, arsimi digjital po futet në klasa me një orë shtesë nga viti i 10-të. Për të përmirësuar drejtshkrimin, kantoni ka prezantuar metoda të reja mësimore dhe ushtrime të përditshme.

Jura

Që nga viti 2020, telefonat janë të ndaluar në shumicën e shkollave. Nga shkurti 2026, vetëm pajisjet e ofruara nga shkollat do të lejohen. Gjithashtu, përdorimi i inteligjencës artificiale gjenerative do të rregullohet. Nxënësit e vitit të 11-të do të testohen në aftësitë digjitale këtë shtator.

Berna

Debati për përdorimin e celularëve vazhdon, pasi ende nuk ka një rregull të unifikuar. Këshilli i Madh pritet ta shqyrtojë çështjen këtë vjeshtë.

Fribourg

Në këtë kanton (rrethimi nis më 28 gusht), nuk ekziston ende një rregull i unifikuar për vitin 2025. Disa deputetë kërkojnë ndalim të plotë të telefonave, përfshirë gjatë pushimeve dhe kampeve shkollore. Masa fillimisht do të prekte shkollën e detyrueshme, por mund të zgjerohet edhe në arsimin e mesëm II dhe atë profesional.

Meteorologët parashikojnë temperatura më të ftohta në Zvicër për pjesën tjetër të verës, por Partia e Gjelbër dëshiron që qeveria të zbatojë masa të posaçme për të mbrojtur popullsinë gjatë valëve të ardhshme të nxehtësisë.

Zvicra u godit nga periudha të nxehtësisë ekstreme në qershor dhe dy javët e para të gushtit të këtij viti, dhe ka vuajtur nga valë intensive të nxehtësisë edhe në vitet e mëparshme.

Prandaj, është një pritje legjitime,  bazuar në përvojat e mëparshme, si dhe në trendin e ngrohjes globale  që episodet ekstreme të motit do të kthehen në verat e ardhshme.

Prandaj, të Gjelbrit kanë hartuar një ‘Plan të Valës së Nxehtësisë’ me 26 pika,  që shkon përtej masave aktuale statutore – dhe të cilin partia dëshiron që qeveria ta zbatojë gjatë periudhave të ardhshme të nxehtësisë, transmeton albinfo.ch.

Përshtatja e ligjit të qirasë

Masat e detyrueshme të mbrojtjes nga nxehtësia duhet të zbatohen në banesat me qira.

Në rastet e nxehtësisë së padurueshme, qiramarrësit duhet të kenë të drejtë për një ulje automatike të qirasë.

Të përfshihet në ligj mbrojtja nga nxehtësia në vendin e punës

Nga 26 gradë Celsius, punëdhënësit duhet të marrin masa për të mbrojtur shëndetin e punonjësve, duke përfshirë pushime më të gjata, zona me hije, pije falas ose orare të shkurtuara pune, thonë të Gjelbrit, shkruan thelocal. Nëse ky detyrim nuk respektohet, punonjësit duhet të kenë të drejtën të mos punojnë fare.

“Asnjë punë e lodhshme nuk duhet të kryhet në nxehtësi ekstreme”, të cilën të Gjelbrit e përcaktojnë si 30 gradë Celsius e lart.

Dhe në mungesë të zonave me hije të përhershme, aktivitetet e lodhshme në natyrë duhet të ndalen ose të përshtaten në përputhje me rrethanat.

Detyrimi për të matur temperaturën

“Kompanitë duhet të detyrohen të matin temperaturën në vendet e punës dhe automatikisht të marrin masa mbrojtëse kur tejkalohen vlerat kritike.”

Përgatitja e sistemit të kujdesit shëndetësor

Spitalet, praktikat mjekësore dhe institucionet e kujdesit duhet të jenë të përgatitura për incidente në rritje që lidhen me nxehtësinë.

Mbroni institucionet e kujdesit shëndetësor

Qeveria federale duhet të vendosë standarde të detyrueshme të mbrojtjes nga nxehtësia për institucionet e kujdesit shëndetësor, duke filluar nga trajnimi i stafit deri te përshtatjet arkitekturore dhe kondicionimi i ajrit kur rinovimet e energjisë nuk janë të mundshme në afat të shkurtër.

“Këto përshtatje duhet të mbështeten nga fondet federale, siç është fondi i klimës”, argumenton Partia.

Të bësh shkollat rezistente ndaj nxehtësisë

Fëmijët gjithashtu duhet të mbrohen nga nxehtësia në shkollat e tyre.

“Prandaj, qeveria federale duhet të theksojë kontrollin e nxehtësisë në arsim, me udhëzime, fletë faktesh dhe koncepte trajnimi”, thanë të Gjelbrit.

“Këto përfshijnë rekomandime mbi masat arkitekturore, ventilimin, orarin fleksibël të mësimeve në ditët e nxehta dhe, nëse është e nevojshme, instalimin e sistemeve të ajrit të kondicionuar.”

A do të zbatohet ky plan, pjesërisht ose tërësisht?

Qeveria ende nuk ka reaguar ndaj tij, por disa pikëpamje të ndryshme kanë dalë tashmë nga partitë e tjera politike.

Nuk është çudi që Partia Popullore Zvicerane (SVP) e krahut të djathtë është kundër masave të propozuara.

“Nuk kemi nevojë për paternalizëm shtetëror. Të gjithë mund të gjejnë një vend të dyshimtë”, tha një nga deputetët e partisë, Thomas de Courten.

Megjithatë, Stefan Müller-Altermatt, një deputet i Partisë së Qendrës, ka një pikëpamje më të moderuar për planin.

“Sigurisht që duhet të përshtatemi me këtë realitet të ri klimatik”, deklaroi ai.

Megjithatë, ai nuk beson se duke pasur parasysh sistemin e decentralizuar të Zvicrës,  qeveria federale duhet të jetë përgjegjëse për zbatimin dhe financimin e planit.

Në vend të kësaj, kantonet dhe komunat individuale duhet të kenë planet e tyre të veprimit  si dhe financat  për masat kundër valës së të nxehtit në territoret e tyre.

Marrja e shtetësisë zvicerane nuk është e lehtë, siç do t’ju tregojnë shumë njerëz që kanë kaluar nëpër këtë proces. Një provim natyralizimi është pjesë e kësaj procedure, megjithëse ka përjashtime.

Ashtu si në vendet e tjera, në Zvicër për t’u bërë shtetas varet nga kalimi i një testi natyralizimi.

Por, ndryshe nga shumica e vendeve, Zvicra nuk ka një test standard kombëtar që administrohet në të gjithë vendin; në vend të kësaj, çdo kanton dhe komunë mund të hartojë listën e vet të pyetjeve me shkrim, me gojë ose të dyja.

Në mënyrë tipike, kandidatët duhet të demonstrojnë njohuritë e tyre për Zvicrën në aspektin e gjeografisë, historisë dhe institucioneve politike, si dhe njohjen e komuniteteve të tyre lokale.

Për më tepër, aftësia në gjuhën e kantonit është gjithashtu një kërkesë.

A duhet që çdo aplikant ta japë këtë test?

Në përgjithësi, të gjithë ata që aplikojnë për natyralizim të zakonshëm do të duhet ta japin (dhe sigurisht ta kalojnë) provimin, pavarësisht formës që merr në një kanton të caktuar.

Ata që kërkojnë opsionin e shpejtë (i njohur edhe si ‘i thjeshtuar’ ose ‘i lehtësuar’), mund të gjejnë më shumë fleksibilitet në kërkesat e provimit, varësisht nga rrethanat e tyre personale.

Për shembull, të ashtuquajturit të huaj të ‘gjeneratës së tretë’,  ata që kanë lindur në Zvicër dhe kanë jetuar gjithë jetën e tyre këtu  ose bashkëshortët e qytetarëve zviceranë që plotësojnë kriteret e rezidencës dhe integrimit  mund të zbulojnë se testi nuk është gjë tjetër veçse një bisedë me autoritetet lokale të natyralizimit.

Siç thotë një amerikan i martuar me një zvicerane (dhe për këtë arsye po aplikon për një procedurë të përshpejtuar): “Më është dashur të shkoj për një intervistë në një stacion lokal policie në qytetin tim. Personi më bëri disa pyetje të tilla si ‘A ndiheni mirë i integruar në komunitetin tonë’ dhe ‘a është gjuha juaj mjaftueshëm e mirë për të komunikuar me vendasit’. Pas kësaj, filloi të binte borë dhe oficeri i policisë duhej të shkonte direkt në trafik. Pak më pas, mora një letër nga kantoni që më përgëzonte që u bëra zviceran.”

Në asnjë mënyrë ky shembull i vetëm nuk duhet të merret si një trend i përgjithshëm. Por tregon se në disa situata, faza e provimit mund të jetë relativisht e padhimbshme,  veçanërisht nëse ka borë, transmeton albinfo.ch.

Pra, a duhet që çdo i huaj të japë provimin apo disa njerëz janë të përjashtuar prej tij?

Ka disa përjashtime.

Për shembull, këto grupe në përgjithësi nuk duhet të plotësojnë një test shtetësie:

• Fëmijët nën moshën 18 vjeç që kërkojnë shtetësi së bashku me prindërit e tyre
• Në të njëjtën mënyrë, fëmijët e huaj që janë adoptuar si të mitur nga prindër shtetas/ë zviceranë nuk duhet ta japin provimin
• Nëse aplikoni për shtetësi nëpërmjet rrugës së prejardhjes nga babai ose nëna,  nëpërmjet jus sanguinis  pavarësisht nga vendi juaj i lindjes, atëherë nuk duhet ta jepni provimin. (Jus sanguinis është një ligj me të cilin shtetësia përcaktohet ose fitohet nga shtetësia e njërit ose të të dy prindërve). Sipas Aktit të Shtetësisë Zvicerane (SCA), ju konsideroheni zviceranë nëse prindërit tuaj zviceranë janë të martuar me njëri-tjetrin dhe njëra palë është shtetase zvicerane

Në parim, të gjithë të tjerët duhet ta japin provimin, por, siç u përmend, varësisht nga rrethanat tuaja personale, kjo mund të jetë një çështje joformale.

Por ka më shumë: gjuha

Nëse nuk përjashtoheni plotësisht nga testi, shumica e aplikantëve duhet ta kalojnë testin e gjuhës, shkruani thelocal.

Në janar 2019, qeveria prezantoi rregulla të reja për aftësitë gjuhësore të kërkuara për të marrë shtetësinë zvicerane.

Secili prej niveleve u përcaktua nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) dhe u bazua në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës (CEFR), një përkufizim i niveleve të ndryshme të gjuhës me gojë dhe me shkrim të krijuar nga Këshilli i Evropës.

Vetëm dy grupeve u jepet një përjashtim nga kjo kërkesë:

Të huajt që kanë lindur në Zvicër, kanë jetuar këtu gjithë jetën e tyre dhe kanë kaluar nëpër sistemin e detyrueshëm shkollor zviceran

Imigrantët nga Gjermania, Franca, Italia dhe Austria, për sa kohë që jetojnë në kantonin e përshtatshëm për gjuhën

Megjithatë, mbani mend se këto janë kërkesat minimale kombëtare, me kantone individuale të lira për të futur kritere më të rrepta  dhe disa e kanë bërë këtë.

Kjo do të thotë që nëse aplikoni për natyralizim në një nga këto kantone, duhet të përmbushni rregullat e tyre individuale gjuhësore.

Markat zvicerane si Victorinox, prodhuesi i thikës ikonike të xhepit, po përpiqen të përshtaten me tarifën prej 39% të vendosur nga Shtetet e Bashkuara për importet e mallrave zvicerane. Përveç rritjes së çmimeve, firmat po shqyrtojnë zhvendosjen e aktiviteteve të tyre nga Zvicra.

Thermoplan, e cila eksporton makina automatike kafeje në 84 vende, dërgon rreth një të tretën e produkteve të saj të prodhuara ekskluzivisht në Zvicër në SHBA. “Tarifat prej 39% do të na ndikojnë drejtpërdrejt dhe ndjeshëm”, tha drejtori i marketingut të kompanisë, Yves Zurmühle, për agjencinë e lajmeve AWP.

“Në afat të shkurtër, kjo do të thotë presion në rritje mbi çmimet dhe negociata më komplekse me klientët tanë”, shpjegoi ai. “Në afat të mesëm dhe të gjatë, na detyron të bëhemi më efikasë, të shqyrtojmë skenarë alternativë të furnizimit dhe prodhimit dhe, së bashku me partnerët tanë, të gjejmë mënyra për të siguruar konkurrueshmërinë tonë.”

Kompania, e cila është e vendosur në Weggis, kantonin e Lucernës, dhe punëson 540 punonjës, thotë se nuk do të jetë në gjendje t’ua kalojë të gjitha mbishpagesat klientëve të saj. Klientët në Shtetet e Bashkuara janë të shqetësuar për çmimet, kohën e dorëzimit dhe planifikimin, ndërsa ata tashmë po përballen me tarifa 50% të SHBA-së për kafenë braziliane, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa një zhvendosje e plotë e prodhimit në SHBA mund të konsiderohet si zgjidhja e fundit, “një zhvendosje e pjesshme në Gjermani, ku ndodhet edhe një nga degët tona, duket shumë më realiste”, thotë Zurmühle. Kompania duhet së pari të studiojë skenarë të ndryshëm dhe thekson se niveli i trajnimit në Zvicër dhe cilësia zvicerane janë shtyllat e “suksesit” të saj.

Nga ana e saj, Nespresso, e cila prodhon kapsulat e saj të kafesë me të njëjtin emër dhe ato të markës amerikane Starbucks në Zvicër, nuk pranoi të komentojë. Dega e Nestlé, e cila ka tre vende prodhimi në kantonet Fribourg dhe Vaud, regjistroi shitje prej 3.2 miliardë CHF në gjysmën e parë të vitit, me një rritje dyshifrore në Amerikën e Veriut.

Victorinox parashikon një faturë të majme

Prodhuesi me bazë në Schwyz i thikës së famshme zvicerane të xhepit Victorinox parashikoi tronditjen doganore duke ndërtuar stoqe në SHBA, tregu i saj kryesor i eksportit. Kostot shtesë janë pra “të kontrollueshme” këtë vit, por nëse ato do të mbaheshin, “po flasim për kosto shtesë deri në 13 milionë dollarë në vit nga viti 2026 e tutje”, tha drejtori menaxhues Carl Elsener për AWP.

Elsener tha se ishte një “situatë jashtëzakonisht e vështirë” tani, pasi grupi tashmë po vuan nga një frang zviceran i fortë. Mbishpagimet po e përkeqësojnë situatën, “veçanërisht për produkte të tilla si thikat profesionale, ku ne jemi në konkurrencë të drejtpërdrejtë me prodhuesit amerikanë dhe evropianë”. Victorinox gjeneron 13% të shitjeve të saj në SHBA dhe 18% për shitjet e thikave profesionale dhe të kuzhinës.

Për kreun e markës, e cila është gjithashtu aktive në prodhimin e orëve dhe bagazheve, “një normë totale e detyrimeve doganore prej rreth 44% për produktet tona, e kombinuar me një zhvlerësim prej 12% të dollarit që nga fillimi i vitit, përfaqëson një sfidë masive për konkurrueshmërinë tonë, marzhet tona dhe strategjinë tonë”. Victorinox do të heqë dorë nga rritjet e çmimeve në vitin 2025 dhe po diskuton rritjet e çmimeve “të arritshme” për vitin e ardhshëm me ekipin e saj amerikan.

Victorinox po konsideron gjithashtu “mundësitë e kryerjes së fazave të caktuara të punës, të tilla si pastrimi përfundimtar dhe paketimi i thikave profesionale, direkt në vend” në SHBA.

“Zhvendosja e prodhimit jashtë vendit, veçanërisht për thikat e xhepit, nuk është një mundësi për ne”, tha Elsener. “Marka jonë jeton në origjinën e saj zvicerane, cilësinë dhe vlerat e saj.” Ai tha se ishte i lidhur me vendin e Ibach në Zvicër, por donte të mbetej “mjaftueshëm” fleksibël.

Ndërkohë, Ricola, prodhuesi i ëmbëlsirave bimore, pohon se ka një biznes global të shërbyer nga Zvicra dhe se do të vazhdojë t’i “përmbahet kësaj politike”. Grupi me seli në Laufon, kantoni i Bazelit, po diskuton rregullimet e çmimeve me klientët e tij amerikanë dhe do të “investojë në inovacione dhe do të bëjë kursime të kostove në zinxhirin e furnizimit aty ku është e mundur dhe e arsyeshme”.

Peshqit, bimët ujore dhe kafshët e vogla në lumenjtë, liqenet dhe përrenjtë zviceranë mbeten nën ‘presion të rëndë’, sipas Zyrës Federale për Mjedisin.

Gjendja e tyre është stabilizuar në një nivel të ulët, tha zyra të hënën.

Ekspertët nga Zyra Federale për Mjedisin (FOEN) analizojnë periodikisht situatën e peshqve, organizmave të vegjël si larvat e insekteve, krustaceve të vogla dhe bimëve ujore në Zvicër.

Sipas fushatës së tyre të katërt të matjeve në vitin 2023, jeta në përrenj dhe lumenj mbetet nën presion të rëndë. Stoqet e peshqve dhe bimët ujore në veçanti po vuajnë për shkak të aktivitetit njerëzor, transmeton albinfo.ch.

Komunitetet shtazore dhe bimore preken veçanërisht në zonat ku njerëzit kanë dëmtuar trupat ujorë me ndërtime, si dhe ndotës dhe lëndë ushqyese nga vendbanimet, bujqësia, tregtia dhe industria, tha zyra. Mbeturinat, shkuma dhe aromat u vunë re në shumë pika matëse.

Zyra paralajmëron se ende duhet bërë shumë për të përmirësuar gjendjen e trupave ujorë dhe banorëve të tyre. Masat e rianatyralizimit dhe hapat për të përmirësuar cilësinë e ujit kanë përmirësuar disa rrjedha uji në të kaluarën. Ndërhyrjet pozitive përfshijnë trajtim më efektiv të ujërave të ndotura, projektim të brigjeve të lumenjve pothuajse natyralë, hidrocentrale miqësore për peshqit dhe shmangien e pesticideve që ndotin rrjedhat e ujit, thuhet në njoftim.

Ajo thekson se Akti i Mbrojtjes së Ujit kërkon dhe inkurajon zbatimin e masave të tilla. Nëse ato zbatohen në mënyrë të vazhdueshme, gjendja e kafshëve dhe bimëve ujore do të përmirësohet dhe trupat ujorë do të jenë në gjendje të përmbushin funksionet e tyre thelbësore për njerëzit dhe natyrën, thotë zyra.

Në disa kantone gjermanofolëse, ka një tendencë të qartë në rënie në performancën e gjuhës gjermane.

Leximi, shkrimi dhe gramatika po bëhen gjithnjë e më të vështira për nxënësit në nivelet e shkollës fillore dhe të mesme, sipas rezultateve të testeve të kryera në Basel-City, Basel-Contract, Solothurn dhe Aargau, transmeton albinfo.ch.

Rënia është veçanërisht e theksuar në gramatikë dhe drejtshkrim, shkruan thelocal.

Dhe përqindja në rritje e nxënësve me prejardhje migrante nuk e shpjegon plotësisht këtë trend, pasi folësit amtarë gjithashtu performojnë më keq, kanë treguar testet.

Ditët me nxehtësi ekstreme që kanë mbajtur për dy javë në Zvicër po i afrohen fundit, njofton shërbimi meteorologjik MeteoSchweiz.

Pas një ftohjeje të lehtë në fund të fundjavës, pritet që tendenca të vazhdojë gjatë gjysmës së dytë të kësaj jave.

“Një front aktiv mund të sfidojë sistemin e presionit të lartë që ka dominuar mbi Evropën Perëndimore dhe të sjellë ajër më të lagësht dhe më të freskët”, tha MeteoSchweiz, transmeton albinfo.ch.

Sipas parashikimeve, duke filluar nga e enjtja, 21 gusht, modelet e motit tregojnë një rënie të dukshme temperaturash të shoqëruar me reshje.

Megjithatë, temperaturat do të mbeten të ngrohta, duke lëvizur në vlerat e ulëta deri të mesme të 20 gradëve Celsius.