Një studim i ri nga Zyra Federale e Statistikave (FSO) në Zvicër tregon një rritje të ksenofobisë në vend që nga viti 2020. Sipas raportit “Diversiteti dhe bashkëjetesa në Zvicër 2024”, ndonëse shumica e zviceranëve janë në kontakt të shpeshtë me të huajt, rreth një e treta e tyre nuk ndihen rehat në praninë e tyre. Për më tepër, 26.5% e emigrantëve raportojnë se kanë përjetuar ksenofobi, një rritje nga 19.8% një dekadë më parë, shkruan The Local.

Një faktor që mund të ndikojë në këtë fenomen është rritja e popullsisë së huaj dhe fushatat politike kundër emigracionit, veçanërisht nga Partia Popullore Zvicerane (SVP). Kjo parti ka propozuar masa si kufizimi i imigracionit kur popullsia kalon 9.5 milionë banorë dhe një ‘taksë imigrimi’ për të huajt që duan të vendosen në Zvicër.

Megjithatë, studimi sjell edhe lajme pozitive: shumica e zviceranëve mbështesin të drejtat e emigrantëve për bashkim familjar (65%), natyralizim (54.5%) dhe pjesëmarrje politike (49%). Përkundër rritjes së ksenofobisë, raporti thekson se hapja ndaj diversitetit mbetet e fortë në shoqërinë zvicerane, përcjell albinfo.ch.

Aplikacioni kryesor bankar i Zvicrës, Twint ka njoftuar ndryshime me veçori të reja që e bëjnë më të lehtë kryerjen e blerjeve online.

Aplikacioni Twint, i cili u prezantua për herë të parë në Zvicër në vitin 2014, është bërë jashtëzakonisht i popullarizuar në vend me rreth 5 milionë përdorues.

Tani pranohet nga 80 për qind e shitësve me pakicë dhe supermarketeve në Zvicër. Në një deklaratë të fundit, Twint njoftoi një seri përmirësimesh që synojnë ta bëjnë atë më të thjeshtë për klientët, por edhe për pronarët e bizneseve.

Një nga veçoritë e reja do t’i lejojë bizneset t’u ofrojnë klientëve një “arkë Express” për klientët kur ata blejnë online, transmeton albinfo.ch.

Kjo i lejon përdoruesit të krijojnë një ID të veçantë Twint, e cila do të përfshijë adresën e emrit dhe detaje të tjera që do të kërkohen për dorëzim.

Duke përfshirë të gjitha detajet e dorëzimit, qëllimi është të shpejtoni blerjet dhe ta bëni përvojën edhe më të qetë, shkruan thelocal.

Kompania gjithashtu lançoi një portal të ri biznesi Twint i cili do t’i lejojë shitësit të monitorojnë më mirë transaksionet dhe të dërgojnë njoftime kur të bëhen pagesat.

Një pjesë e madhe e komoditetit të Twint është se ai mund të përdoret në arkat, makinat shitëse dhe parkimetra, si dhe në dyqanet online – pothuajse kudo në Zvicër, madje edhe në vende që nuk pranojnë karta krediti.

Një avantazh tjetër i Twint është se ju mund ta përdorni atë për të dërguar para në telefonin celular të dikujt tjetër – për sa kohë që ata kanë gjithashtu Twint. Dhe ju mund të merrni para në të njëjtën mënyrë.

FDP dëshiron të kontrollojë imigracionin me një taksë imigracioni – dhe shpreson në mbështetjen e PS-së.

FDP po propozon një taksë imigracioni për të rregulluar imigracionin në Zvicër dhe shpreson të fitojë Partinë Social Demokratike (PS) në këtë plan. Të ardhurve në vend do t’u kërkohet të paguajnë tre përqind të të ardhurave të tyre për njëmbëdhjetë vjet. Të ardhurat, të vlerësuara deri në një miliard franga zvicerane në vit, do t’i kthehen populates, transmeton albinfo.ch.

Me këtë masë, FDP synon të krijojë një alternativë ndaj nismës së SVP-së prej 10 milionë CHF. Partia e Qendrës dhe Liberalët e Gjelbër besojnë gjithashtu se një kundërpropozim i drejtpërdrejtë ndaj nismës premtuese SVP është i nevojshëm.

Propozimi po shkakton polemika – edhe për shkak të konflikteve të mundshme me BE-në, raporton 20minuten.

Këshilltari Kombëtar i FDP, Simon Michel po kërkon një aleancë të gjerë politike kundër nismës SVP. Modeli i tij bazohet në tarifën e zëvendësimit të shërbimit ushtarak për burrat e papërshtatshëm për shërbim. Aplikimi retroaktiv i taksës së imigracionit është i përjashtuar. Rregullorja do të hyjë në fuqi sapo popullsia zvicerane të arrijë në 9.5 milionë – një shifër e cituar gjithashtu si një prag në nismën SVP.

Presidenti i FDP-së, Thierry Burkart mbron konceptin: “Ajo që është e rëndësishme është se në fakt ka një efekt drejtues mbi imigracionin dhe se masa në fund të fundit përfiton popullsinë zvicerane.” Ai thekson se NVM-të dhe bizneset e tjera që mbështeten te punëtorët e kualifikuar nuk duhet të penalizohen. Ai ka një pikëpamje të qetë për rezistencën e mundshme nga Brukseli: “Ne nuk duhet të kënaqemi me bindjen e parakohshme”, transmeton albinfo.ch.

PS nuk ka marrë ende një vendim. Bashkëpresidenti Cédric Wermuth nuk pranoi të komentonte teksa Të Gjelbrit kundërshtojnë taksën. Udhëheqësja e partisë Lisa Mazzone e quan atë një “përbindësh burokratik” dhe tregon mungesën e punëtorëve të kualifikuar në sektorë të tillë si kujdesi shëndetësor dhe ndërtimi.

SVP është gjithashtu skeptik. Presidenti Marcel Dettling e konsideron tarifën të papërshtatshme për zbutjen e “stresit të densitetit” dhe mungesës së strehimit. “Ne duhet të trajtojmë sektorin e azilit dhe rritjen e pakontrolluar të vendeve të punës në qeveri,” thotë ai.

Nuk do të ketë kundërpropozim zyrtar

Ndërkohë, Këshilli Federal i qëndron linjës së tij. Ministri i Drejtësisë Beat Jans (PS) është i angazhuar për procedura më të shpejta të azilit dhe integrim më të mirë të familjeve të emigrantëve në tregun e punës. Nuk do të ketë kundërpropozim zyrtar për nismën prej 10 milionë frangash zvicerane.

Mbetet për t’u parë nëse shumica në Parlament do të mbështesë tarifën e imigracionit. Debati ka të ngjarë të intensifikohet në muajt e ardhshëm.

Ishte hera e parë në kantonin Solothurn: Disa ditë më parë, një algoritëm i vetë-mësimit krijoi një vlerësim tatimor – plotësisht automatikisht. Një ekspert e sheh këtë zhvillim në mënyrë kritike dhe bën thirrje për transparencë.

Gjithnjë e më shumë zyra tatimore nuk po mbështeten më vetëm te njerëzit, por po përdorin gjithashtu algoritme të vetë-mësimit për të rishikuar deklaratat tatimore. Obwalden dhe Nidwalden ishin pionierët, dhe tani kantoni i Solothurnit po ndjek shembullin, transmeton albinfo.ch.

Inteligjenca artificiale shqyrton të gjitha 175,000 deklaratat tatimore të personave fizikë në Solothurn. Më pas, programi vendos se cilat do të përpunohen plotësisht automatikisht dhe cilat ende kërkojnë një rishikim njerëzor.

Për kreun e Zyrës së Tatimeve të Solothurnit, Thomas Fischer, synimi është që 20 për qind e vlerësimeve tatimore të plotësohen plotësisht automatikisht. “Kjo do të reduktojë ndjeshëm ngarkesën e punës për stafin tonë,” thotë Fischer. Edhe zyra e tatimeve ka vështirësi për të gjetur punonjës të kualifikuar, shkruan SRF.

Zhvillimin e inteligjencës artificiale po e ndjekin me interes edhe zyrat e taksave në kantonet e tjera. Gjashtë zyra tatimore kantonale i thanë SRF-së se tashmë kanë projekte konkrete me AI. Dhjetë të tjera u përgjigjën se fillimisht e kishin konsideruar përdorimin e saj.

Luzius Cavelti, profesor i së drejtës tatimore në Universitetin e Bazelit, e ndjek këtë zhvillim me skepticizëm. Ndërsa ai pranon potencialin e AI për autoritetet tatimore, gjithashtu paralajmëron se inteligjenca artificiale mund të bëjë gabime herë pas here.

Sigurisht, edhe punonjësit e zyrës së taksave mund të gabojnë, pranon Cavelti. Por ai thekson: “Nëse AI bën gabime, disa mijëra njerëz mund të preken. Dhe këto gabime mund të mos jenë aq të lehta për t’u zbuluar, duke marrë kohë të gjatë për t’u korrigjuar.”

Për ekspertin e ligjit tatimor, transparenca e plotë është e domosdoshme. Ai thekson se algoritmet e AI nuk duhet të monitorohen vetëm nga autoritetet tatimore dhe prodhuesit, por edhe nga organe të pavarura. “Kjo duhet të bëhet nga institucione të jashtme dhe idealisht, raportet duhet të publikohen menjëherë për të garantuar kontroll të jashtëm mbi zhvillimin e AI.”

Kreu i Zyrës së Tatimeve të Solothurnit premton se transparenca është në plan. Ai siguron se zyra e tatimeve do të jetë nën mbikëqyrje të ngushtë nga autoritetet e kontrollit financiar dhe qeveria federale. Për më tepër, vlerësimet e automatizuara tatimore të Solothurnit do të tregojnë qartë se nuk janë përpunuar nga një njeri.

Si kreu i tatimeve ashtu edhe eksperti pajtohen për nevojën e transparencës. Sepse – dhe ata bien dakord për këtë – tendenca drejt AI në zyrat e tatimeve është pothuajse e pandalshme.

Ushtria zvicerane ka një magjepsje të veçantë për disa emigrantë të gjeneratës së dytë. Sipas një studimi nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë (ETH) në 2014, 30% e personelit të ushtrisë zvicerane kishin një prejardhje emigrante, që do të thotë se të paktën një prind nuk ishte shtetas zviceran.

Për shumë “segundo”, djemtë dhe vajzat e emigrantëve të brezit të dytë, shërbimi ushtarak përfaqëson një mundësi për integrim. “Mendoj se për shumë të rinj me origjinë të huaj, shërbimi ushtarak është një mënyrë për t’u integruar më mirë dhe për të njohur më mirë vendin,” shpjegon Saâd Dhif, gjithashtu një kapiten.

Por shërbimi në ushtri nuk është vetëm një mënyrë për të njohur më mirë vendin. Për disa, është gjithashtu një mundësi për t’u njohur, përtej origjinës së tyre, për cilësitë e tyre individuale. “Në ushtri, veçanërisht pasi u gradova në oficer, mora shumë mirënjohje. Nuk e kisha përjetuar kurrë më parë; kjo më ndihmoi të kapërcej kompleksin tim të inferioritetit si i dyti në komandë”, thotë një pjesëtar i ushtrisë.

Në vitin 2024, pothuajse çdo e dyta biçikletë e shitur në Zvicër ishte një biçikletë elektronike. Në përgjithësi, rreth 14% më pak biçikleta u shitën se një vit më parë.

Pak më shumë se 341,000 biçikleta dhe biçikleta elektronike u dorëzuan në tregtinë e biçikletave në vitin 2024, sipas një sondazhi të publikuar të shtunën nga Shoqata Zvicerane e Furnizuesve të Biçikletave, Velosuisse. Në total, 55% e automjeteve të dorëzuara ishin biçikleta, ndërsa 45% ishin biçikleta elektronike, transmeton albinfo.ch.

Jo të gjitha zonat shënuan një rënie: për shembull, shitjet e biçikletave e-zhavorr pothuajse u katërfishuan në pak më pak se 1,000 njësi, shkruan swissinfo.ch. Sipas raportit, biçikletat e rrugëve elektronike u rritën me pothuajse një të tretën dhe biçikletat e ngarkesave elektronike me rreth një të katërtën.

Megjithatë, në përgjithësi, u dorëzuan 12% më pak biçikleta elektronike. Rënia e biçikletave pa motor ishte deri në 15%, sipas raportit. Velosuisse flet për një fazë konsolidimi që nga viti 2023 pas “ritmeve fantastike të rritjes në vite” të pandemisë Covid-19, nga 2020 deri në 2022.

Sipas Velosuisse, aktualisht ka rreth 5.2 milionë biçikleta dhe rreth 1.4 milionë e-bike në rrugët zvicerane.

Në Zvicër, kur qiramarrësit largohen, pronarët e pronave mund të rrisin çmimet për qiramarrësit që vijnë. Si mund të zbuloni se sa kanë paguar qiramarrësit e mëparshëm dhe çfarë mund të bëni për rritjen e pajustifikuar?

Një studim i kryer në vitin 2024 nga kompania e pasurive të paluajtshme Wüest Partner, zbuloi se pas një zhvendosjeje në një apartament të ri, madje edhe më të vogël, një pjesë e madhe e qiramarrësve paguajnë qira më të larta se banorët e mëparshëm, transmeton albinfo.ch.

Një arsye është mungesa e vazhdueshme – dhe, në disa raste, përkeqësimi – mungesa e banesave.

Një tjetër është se kur një qiramarrës i vjetër largohet dhe vjen një i ri, pronarët kanë të drejtë të rrisin qiranë deri në 10 për qind.

Kjo është e ligjshme dhe, për fat të keq, shumë qiramarrës duhet ta durojnë këtë rritje. Megjithatë, një problem lind kur pronari i pronës po e rrit qiranë me më shumë se 10 për qind.

Por edhe në raste të tilla ‘abuzive’, qiramarrësit nuk mbeten pa rekurs, shkruan thelocal.

Çfarë mund të bëni?

Nëse dyshoni se qiraja juaj tejkalon pragun 10 për qind të lejuar për rritje, mund ta kundërshtoni atë.

Megjithatë, së pari duhet të zbuloni se sa janë tarifuar saktësisht banorët e mëparshëm të banesës suaj.

Për fat të mirë, ky informacion është i njohur publikisht.

Ju keni të drejtë të pyesni se cila ishte qiraja e mëparshme për apartamentin dhe qiradhënësi duhet t’ju tregojë.

Disa kantone gjithashtu kërkojnë që, përveç qirasë së re, qiradhënësi duhet të tregojë gjithashtu shumën e qirasë së vjetër në një formular zyrtar.

Kjo është bërë për të siguruar që qiraja e re të bjerë brenda 10 përqindëshit të lejuar.

Po sikur të mos e bëjnë?

Shumica e pronarëve të pronave respektojnë ligjin për sa i përket rritjeve, por nëse ju ka ndodhur që të keni një që nuk e bën këtë, veproni shpejt.

Kjo sepse ju keni vetëm 30 ditë pas nënshkrimit të kontratës për të kundërshtuar qiranë.

Ju mund ta raportoni atë në Zyrën Federale të Strehimit (BWO) me një letër të rekomanduar – përsëri, brenda 30 ditëve nga nënshkrimi i qirasë, duke shpjeguar pse keni nënshkruar kontratën, duke e ditur se qiraja ishte e tepërt.

Nëse mund të vërtetoni se e keni nënshkruar sepse nuk e dinit që qiraja juaj është dukshëm më e lartë se ajo e paguar nga qiramarrësi i mëparshëm, kjo mund të funksionojë.

Çështja më pas mund t’i kalojë autoritetit komunal të pajtimit, i cili do të shqyrtojë rritjen e diskutueshme të qirasë dhe do të ndërmarrë veprime në emrin tuaj nëse konstaton se rritja tejkalon 10 përqind.

Megjithatë, relativisht pak njerëz paraqesin ankesa të tilla.

Arsyeja e këtij hezitimi, sipas Linda Rosenkranz, avokate e Shoqatës së Qiramarrësve Zvicerane (ASLOCA) është se “një mosmarrëveshje kërkon paraqitjen para autoritetit të pajtimit dhe, nëse është e nevojshme, edhe para gjykatës. Kjo mund të marrë kohë dhe e shtrenjtë.”

Një arsye tjetër qëndron në mentalitetin jokonfrontues të zviceranëve: “ata janë shumë të sjellshëm dhe kanë frikë nga konfliktet”, shtoi ajo.

Kjo konfirmohet nga një studim i institutit kërkimor Sotomo, i cili zbuloi se qiramarrësit i kushtojnë shumë rëndësi një marrëdhënieje të mirë me qiradhënësin dhe nuk duan ta rrezikojnë atë.