Çmimet në Kosovë rriten para shtrenjtimit zyrtar të energjisë elektrike

Çmimet e produkteve dhe shërbimeve në Prishtinë kanë nisur të rriten ndjeshëm, ndërsa paralajmërimet për shtrenjtimin e energjisë elektrike pritet të thellojnë edhe më tej këtë trend, shkruan KOHA, transmeton albinfo.ch.

Aktualisht, në disa furra të kryeqytetit, një bukë tashmë kushton 80 centë, ndërsa kafeja në shumicën e kafeneve është vështirë të gjendet nën çmimin prej 1 euro. Përfaqësues të bizneseve thonë se ky është vetëm fillimi i një vale të re shtrenjtimi.

Sipas Hysen Sogojevës, kryetar i Odës së Hotelerisë dhe Turizmit, rritja e çmimeve është rezultat i drejtpërdrejtë i paralajmërimeve për shtrenjtimin e energjisë elektrike. “Veç kanë filluar diku, kafja ka filluar të bëhet 1 euro e 30 centë, apo 1 euro e 40 deri në 1 e 50. Në momentin kur shtrenjtohet shërbimi, normal që klientela zvogëlohet,” tha Sogojeva, duke shtuar se bizneset, që sipas tij nuk kanë mbështetje nga shteti, po përballen me vështirësi edhe më të mëdha, transmeton albinfo.ch.

Nga kjo situatë më së shumti po goditen qytetarët. Viktor Sopi, një qytetar nga Prishtina, u ankua për rritjen e vazhdueshme të çmimeve në të gjitha fushat. “Jo vetëm në furra dhe markete, po çdokund po i ngrenë çmimet. Punëtorët e shkretë po punojnë me paga të ulëta, ndërsa çmimet po rriten çdo ditë,” u shpreh ai, duke kritikuar mungesën e rritjes së të ardhurave për qytetarët.

Selatin Kaçaniku nga Shoqata “Konsumatori” vlerëson se çmimet janë rritur qysh në momentin kur është paralajmëruar shtrenjtimi i rrymës. “Në momentin kur qeveria dhe ZRrE-ja e kanë paralajmëruar ngritjen e çmimit të energjisë, është dashur të dalin edhe me masa parandaluese për frenimin e çmimeve,” theksoi ai.

Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRrE) më 16 prill vendosi që nga 1 maji çmimi i energjisë elektrike të rritet mesatarisht për 16.1 për qind. Ky vendim nxiti protesta dhe reagime, mirëpo përfundimisht mbeti në fuqi, transmeton albinfo.ch.

Lufta tarifore e Trump godet rëndë eksportet zvicerane, disa kantone në rrezik më të madh

Lufta e re tregtare e nisur nga presidenti amerikan Donald Trump po kërcënon rëndë ekonominë eksportuese të Zvicrës, duke goditur në mënyrë të pabarabartë kantonet e vendit. Ndërsa një tarifë bazë prej 10% tashmë aplikohet për shumicën e importeve në SHBA, Trump ka paralajmëruar një tarifë të re prej 31% për produktet zvicerane, nëse deri në fillim të qershorit nuk arrihet një marrëveshje, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Eksportet zvicerane të orëve, çokollatës dhe ilaçeve janë veçanërisht të rëndësishme për tregun amerikan, por ndikimi i tarifave ndryshon ndjeshëm nga një kanton në tjetrin. Sipas të dhënave të Zyrës Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare, Basel-Stadt është më i ekspozuari, duke dërguar në SHBA 16.1 miliardë franga nga gjithsej 84.6 miliardë franga eksporte. Industria farmaceutike, e përqendruar në këtë kanton me gjigantë si Roche dhe Novartis, përbën pjesën më të madhe të eksporteve dhe, për momentin, është e përjashtuar nga tarifat.

Megjithatë, sektori i orëve zvicerane, i rëndësishëm për kantonet e Gjenevës, Jurës, Neuchâtelit, Schaffhausenit dhe Bernës, është ndër më të prekurit. “Industria e orëve po vuan më shumë nga tarifat”, tha Tim Reinicke nga Instituti Federal Zviceran i Kërkimeve Ekonomike (KOF). Përkeqësimi i konsumit në SHBA dhe Kinë ka intensifikuar krizën në tregjet e orëve luksoze, transmeton albinfo.ch.

Industria e makinerive dhe metaleve, që ka fortesa në St. Gallen, Cyrih, Aargau dhe Zvicrën Qendrore, gjithashtu po përballet me kërcënime. Megjithatë, Reinicke thekson se humbjet në SHBA mund të zbuten pjesërisht nga rritja e investimeve në Evropë, sidomos në Gjermani.

Ndërkohë, kantoni i Nidwalden, i varur nga eksportet e avionëve të Pilatus Aircraft AG në SHBA (41% e eksporteve), është veçanërisht i ekspozuar. Tarifat e reja mbi çelikun dhe aluminin mund të rëndojnë edhe më shumë këtë sektor industrial.

Ndikim negativ pritet edhe për delikatesat zvicerane si djathi, çokollata dhe kafeja. Eksportuesit nga kantonet e Vaudit dhe Fribourgut, ku prodhohen produkte si Gruyère dhe kapsulat Nespresso, mund të përballen me ulje të kërkesës për shkak të çmimeve më të larta në tregun amerikan, transmeton albinfo.ch.

Nga 1 maji, kufiri Kosovë-Shqipëri kalohet pa kontrolle kufitare

Pika kufitare e Morinës ka regjistruar fluks të lartë udhëtarësh këtë fundjavë, si në hyrje ashtu edhe në dalje. Të dhënat e fundit nga Dogana e Morinës tregojnë se deri në mesditën e së shtunës kanë hyrë në territorin e Shqipërisë 4,291 shtetas dhe 2,036 mjete, shkruan RTSH, transmeton albinfo.ch.

Në të njëjtën kohë, në drejtim të Kosovës janë regjistruar 3,834 shtetas dhe 1,967 mjete që kanë kaluar kufirin. Ndër udhëtarët nuk mungojnë as qytetarët nga Shqipëria që kanë zgjedhur të kalojnë fundjavën në Kosovë.

Për të përballuar fluksin, autoritetet doganore kanë vënë në funksion të gjitha sportelet, duke punuar me intensitet të shtuar për të shmangur pritjet e gjata gjatë kontrollit në kufi.

Ndërkohë, bëhet e ditur se nga 1 maji, rikthehet marrëveshja mes Kosovës dhe Shqipërisë për kalimin e kufirit pa kontrolle, transmeton albinfo.ch.

Integrimi i emigrantëve: Si mund të përballet Evropa me sfidën e saj të popullsisë

Popullsia e Evropës po plaket dhe ajo do të zvogëlohet në shumë vende. Një nga çelësat për të mbështetur shoqëritë dhe ekonomitë do të jetë integrimi i emigrantëve në fuqinë punëtore, thotë autori i një studimi të ri.

Popullsia e Evropës po ndryshon

Popullsia e Bashkimit Evropian pritet të bjerë në mënyrë të vazhdueshme nga viti 2026 për shkak të më pak lindjeve dhe emigracionit që nuk kompenson më rënien e lindshmërisë.

Megjithatë, do të ketë dallime të mëdha në pjesë të ndryshme të Evropës, sipas një punimi të botuar nga Bruegel, një institut kërkimor për politikat ekonomike në Bruksel.

Një tjetër prirje kyçe në ndryshimin e popullsisë së Evropës është se do të ketë një përqindje më të lartë të të moshuarve në vitet në vijim.

“Deri në vitin 2050, 35 për qind e popullsisë së BE-së parashikohet të jetë mbi 65 vjeç. Kjo krahasohet me vetëm 21 për qind në vitin 2022, kështu që po vjen vërtet një ndryshim thelbësor,” thotë David Pinkus, bashkëpunëtor i Bruegel dhe bashkëautor i hulumtimit.

“Pjesa me rritje më të shpejtë të popullsisë janë ata mbi 85 vjeç, gjë që sjell sfida specifike për politikat sociale si kujdesi afatgjatë,” shton ai.

Katër grupe shtetesh

Në punimin e tyre, David Pinkus dhe Nina Ruer analizuan dy faktorët kryesorë të ndryshimit të popullsisë në Evropë, ndryshimin midis numrit të lindjeve dhe vdekjeve (ndryshimi natyror) dhe ndryshimin midis numrit të njerëzve që lëvizin në vendet evropiane dhe atyre që largohen (imigrimi dhe emigracioni).

Ata i klasifikuan vendet e BE-së në katër grupe bazuar në historinë e tyre të imigracionit. Si Evropa Perëndimore (përfshirë Austrinë, Gjermaninë, Francën, Belgjikën, Holandën, Luksemburgun dhe Irlandën) dhe Evropa Veriore (Danimarka, Suedia dhe Finlanda) kaluan nga rajonet e emigrimit në rajonet e imigrimit në vitet 1950.

Evropa Jugore (Italia, Spanja, Portugalia, Greqia, Qipro dhe Malta), historikisht një rajon emigracioni, filloi të përjetonte imigrim të konsiderueshëm në vitet 1990, por u përball me një valë të re largimesh rreth krizës financiare të vitit 2008.

Evropa Lindore (Polonia, Çekia, Sllovakia, Hungaria, Estonia, Letonia, Lituania, Kroacia, Sllovenia, Rumania dhe Bullgaria) ishte e mbyllur për emigracionin gjatë Luftës së Ftohtë dhe përjetoi një valë të madhe emigracioni që nga anëtarësimi në BE.

“Në nivel rajonal, ndryshimi natyror do të jetë negativ në të katër grupet e vendeve dhe migrimi neto do të jetë pozitiv,” tha Pinkus për The Local, përcjell albinfo.ch.

“Megjithatë, në lindje dhe jug ndryshimi total i popullsisë do të jetë ende negativ. Kjo është për shkak të ndryshimit të lartë negativ natyror të popullsisë dhe migrimit neto relativisht të ulët…ndërsa në jug është për shkak të ndryshimit shumë të lartë negativ natyror të popullsisë, por edhe migrimit pozitiv mjaft të fortë neto,” shtoi ai.

Perspektiva demografike në lindje veçanërisht është “shqetësuese”, thotë raporti, pasi “rënia e shpejtë e popullsisë ka shumë të ngjarë të shkaktojë mungesë të fuqisë punëtore dhe stagnim ekonomik” dhe kjo do të shoqërohet me “ikjen e trurit dhe migrimin e lartë të individëve të rinj dhe të aftë”.

Rritja e popullsisë së Suedisë

Në nivel vendi, popullsia parashikohet të rritet deri në vitin 2050 në Austri, Spanjë, Suedi, Belgjikë, Qipro, Irlandë, Luksemburg, Maltë, Holandë, si dhe në Islandë dhe Norvegji.

Vetëm Suedia, Irlanda, Luksemburgu dhe Qiproja (dhe jashtë BE-së, Norvegjia dhe Islanda) pritet të kenë një rritje natyrore të popullsisë në periudhën 2023-2050, ndërsa migrimi neto parashikohet të rritet në të gjitha vendet, me përjashtim të Letonisë, Lituanisë dhe Rumanisë.

Franca dhe Gjermania do të jenë afër rritjes neto zero të popullsisë. Të gjitha vendet e tjera do të përballen me rënie të popullsisë.

Popullsia në plakje

Popullsia evropiane po plaket gjithashtu. Përqindja e njerëzve të moshës 85 vjeç e lart në BE do të dyfishohet, nga 3 përqind aktual në 6 përqind deri në vitin 2050 dhe gati 8 përqind deri në 2070. Të gjitha vendet anëtare të BE-së do të përjetojnë gjithashtu “rritje të konsiderueshme” në përqindjen e popullsisë së tyre 65 vjeç e lart deri në vitin 2050.

“Kjo është një arritje e madhe, por gjithashtu sjell sfida sepse një pjesë më e madhe e të moshuarve në krahasim me fuqinë punëtore do të thotë se do të ketë më shumë njerëz që do të kenë nevojë jo vetëm për pensione, por edhe për shërbime të kujdesit afatgjatë, dhe një grup më i vogël njerëzish që mund të ofrojnë këto shërbime”, tha Pinkus.

Forca më e vogël punëtore

Në të njëjtën kohë, 22 nga 27 vendet e BE-së do të shohin një rënie të popullsisë së tyre në moshë pune (20 deri në 64 vjeç), argumenton raporti.

Grupmosha nën 20 vjeç gjithashtu do të bjerë midis 2023 dhe 2050, përveç në Suedi, Maltë dhe Luksemburg. Kjo mund të çojë në “zhbalancime në tregun e punës” që mund të kompensohen nga njerëzit që punojnë më gjatë, pjesëmarrje më e lartë e grave në fuqinë punëtore dhe më shumë imigrim, thotë raporti.

Pabarazitë rajonale brenda vendeve gjithashtu ka të ngjarë të zgjerohen pasi zonat rurale do të jenë “më të cenueshme ndaj shpopullimit” për shkak të “mundësive të kufizuara ekonomike dhe punësimi dhe aksesit të pamjaftueshëm në shërbimet thelbësore si arsimi, kujdesi për fëmijët dhe kujdesi shëndetësor”.

Ndryshimet e politikave

“Ne e kemi shkruar këtë dokument me supozimin se qëllimi i ruajtjes së fuqisë aktuale të punës është i mirë dhe se rënia e popullsisë do të ishte e padëshirueshme”, sepse do ta bëjë të vështirë ruajtjen e strukturave aktuale të ekonomive dhe shoqërive evropiane, tha Pinkus.

Ky është gjithashtu pikëpamja e shumicës së qeverive të BE-së dhe Komisionit Evropian, thuhet në raport. Në këtë drejtim, autorët rekomandojnë që vendet e Evropës Perëndimore dhe Veriore të miratojnë politika për të mbështetur integrimin e emigrantëve në fuqinë punëtore dhe për zhvillimin rural.

Vendet jugore duhet të forcojnë politikat dhe mundësitë miqësore ndaj familjes për të rinjtë, si dhe të përmirësojnë integrimin e emigrantëve dhe infrastrukturën rajonale.

Vendet lindore duhet të përqendrohen në ruajtjen e talenteve, tërheqjen e emigrantëve në sektorët me mungesë të fuqisë punëtore dhe sigurimin e balancës punë-jetë për të rritur pjesëmarrjen e grave dhe punëtorëve të moshuar në fuqinë punëtore.

Reformat e pensioneve dhe tërheqja e më shumë njerëzve në sektorin e kujdesit afatgjatë do të jenë gjithashtu thelbësore, thotë Pinkus.

“Sektori i kujdesit afatgjatë sot mbështetet kryesisht në kujdesin informal, që do të thotë kujdesi brenda familjes shumë shpesh i ofruar nga gratë. Duhet të ketë më shumë mbështetje për kujdestarët informalë dhe do të jetë gjithashtu e rëndësishme të zvogëlohet mbështetja në kujdesin informal ose, pasi më shumë njerëz kanë nevojë për kujdes, gratë do të jenë veçanërisht të pafavorizuara”.

Pagat e larta shtetërore: 12 për qind rritje pagash në nivel federal – kjo së shpejti duhet të përfundojë

Në të ardhmen, ata që punojnë për qeverinë federale nuk duhet të fitojnë më shumë se ata në sektorin privat. Kjo është kërkesa e një propozimi të Jürg Grossen (GLP), i cili mbështetet nga Këshilli Federal dhe së shpejti do të paraqitet në Parlament.

Në një iniciativë të mbështetur gjerësisht, presidenti i GLP-së Jürg Grossen po bën thirrje për paga të bazuara në treg në nivel federal, duke argumentuar se pagat e larta të qeverisë federale po konkurrojnë me sektorin privat.

Në fakt, sipas studimeve nga Universiteti i Lucernit, një punonjës federal fiton mesatarisht 10,000 CHF, ose dymbëdhjetë për qind, më shumë se një person në një pozicion të krahasueshëm në sektorin privat.

Këshilli Federal e mbështet mocionin, por kritikat vijnë nga e majta. Këshilltarja Kombëtare e Gjelbër Katharina Prelicz-Huber e quan atë një “polemikë të pakëndshme” dhe kritikon studimin.

Pagat në qeverinë federale janë dukshëm më të larta se ato në sektorin privat. Mesatarisht, punonjësit federalë fitojnë dymbëdhjetë për qind më shumë se kolegët e tyre në pozicione të krahasueshme. Ky zbulim u konfirmua nga disa studime të kryera nga Universiteti i Lucernit, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Christoph Scheidegger, profesor i politikës ekonomike në Universitetin e Lucernit, tha për SonntagsZeitung se diferenca është mesatarisht 10,000 CHF. Kur ekstrapolohet në rreth 39,000 pozicione me kohë të plotë, kjo rezulton në një potencial kursimi vjetor prej rreth 390 milionë CHF.

Qeveria federale kritikon studimet e pagave nga Universiteti i Lucernit

Zyra Federale e Personelit kritikon studimet e vitit 2023 dhe 2024 të kryera nga Universiteti i Lucernit. Ata morën vlerësimet e dy ekspertëve të pavarur të pagave: “Bazuar në këtë analizë, ne nuk ndajmë rezultatet e studimeve të IWP,” tha zëdhënësi Anand Jagtap në përgjigje të një kërkese. Metodologjia dhe baza e të dhënave nuk janë të përshtatshme për rezultate domethënëse: “Ato janë shumë të papërpunuara”. Ai i referohet studimit të PWC të porositur nga qeveria federale.

Jürg Grossen, Këshilltar Kombëtar dhe President i GLP-së, tani dëshiron të eliminojë këtë hendek pagash. Mocioni i tij, i cili bën thirrje për paga “të bazuara në treg” në nivel federal, mbështetet nga përfaqësues të SVP, FDP dhe Partisë së Qendrës, madje edhe Këshilli Federal dëshiron të trajtojë pagat e nëpunësve të tij civilë. Në deklaratën e tij, ai shkruan se dëshiron të forcojë më tej “orientimin në treg” përmes përdorimit të kurbave të pagave dhe të heqë mekanizmat automatikë që lidhen me zhvillimin e pagave deri në fillim të vitit 2026.

“Sistemi i pagave synohet të jetë më i afërt me sistemet e pagave të kompanive të tjera,” tha Anand Jagtap, zëdhënës i Departamentit të Burimeve Njerëzore, kur u pyet. Megjithatë, pyetja e ndikimit financiar të këtij rregullimi mbetet pa përgjigje.

Sipas qeverisë federale, pagat nuk janë rritur më shumë se në sektorin privat gjatë dhjetë viteve të fundit. “Këshilli Federal nuk miratoi mocionin për të arritur kursime, por për të përmbushur më mirë kërkesën themelore të mocionit për pagimin e pagave të bazuara në treg,” tha Jagtap.

Jürg Grossen: “Përfitimet edhe pa paga më të larta”

Problemi, sipas Grossen, është se qeveria federale, me pagat e saj të larta, po konkurron me sektorin privat. Është veçanërisht e vështirë, nëse jo e pamundur, për kompanitë e vogla dhe të mesme të vazhdojnë me pagat administrative të financuara nga taksat: “Mund të harroni një pagë mesatare prej mbi 130,000 frangash në sektorin privat,” tha Grossen në përgjigje të një pyetjeje nga 20 Minuten. Me “të bazuara në treg”, ai do të thotë se pagat federale nuk duhet të jenë mesatarisht më të larta se ato në sektorin privat.

Edhe pa pagat më të larta, shteti ofron kushte të favorshme pune, për shembull, përsa i përket sigurimeve shoqërore, fondeve të pensioneve, kohës së pushimeve apo orarit të punës: “Shteti merr përsipër detyra të rëndësishme, nuk dua ta minimizoj këtë. Por ato nuk janë më të vlefshme se detyrat po aq kërkuese në sektorin privat, që prodhojnë vlerë të shtuar në treg”. Presidenti i partisë GLP është optimist në lidhje me votimin në Këshillin Kombëtar, jo më pak për shkak të debatit aktual shtrëngues rreth paketës së ndihmës të Këshillit Federal.

Katharina Prelicz-Huber: Kritika e studimit

Kritikat për mocionin e uljes së pagave vijnë nga e majta. Katharina Prelicz-Huber, një politikane e Partisë së Gjelbër në Këshillin Kombëtar, ka një histori sindikale si ish-presidente e Federatës Zvicerane të Personelit të Shërbimit Publik (VPOD). Kur kontaktohet, ajo e quan atë një “polemikë të pakëndshme” dhe kritikon studimin e Schaltegger për mungesën e një dallimi të qartë: “Në gradat e larta drejtuese, pagat në nivel federal janë më të ulëta se në sektorin privat.”

Prelicz-Huber tregon për një studim të porositur nga qeveria federale nga firma e auditimit PWC: “Ai vërteton se, në përgjithësi, pagat federale nuk janë më të larta se në sektorin privat.” Për më tepër, tregu nuk paguan automatikisht paga të drejta – krejt e kundërta: “Në segmentin më të ulët, shteti paguan më shumë dhe kjo është një gjë e mirë,” thotë ajo. Ata që pastrojnë duhet të paguhen mirë: “Sektori privat duhet të ndjekë shembullin këtu”.

Megjithatë, studimi i PWC tërheq gjithashtu kritika. Jürg Grossen kritikon faktin se krahason vetëm pagat e punonjësve të lartë federalë me ato të kompanive të mëdha, të listuara publikisht: “Ai injoron plotësisht ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, të cilat përbëjnë 99 për qind të të gjitha kompanive.”

Pesë lajmet që “përmblodhën” Zvicrën këtë javë

Mijëra emigrantë u kapën në Zvicër me pasaporta false dhe gjoba të larta prindërit mund të paguanin për nxjerrjen e fëmijëve nga shkolla – këto janë ndër lajmet që raportoi The Local këtë javë. Ju mund të kapni gjithçka në këtë përmbledhje javore.

Dhjetra emigrantë të paligjshëm erdhën në Zvicër duke përdorur një pasaportë false

Një numër në rritje i pasaportave të falsifikuara janë në qarkullim në Zvicër, që do të thotë se mbajtësit mund të kenë marrë leje qëndrimi zvicerane bazuar në këto dokumente të falsifikuara.

Një hetim i kryer nga transmetuesi publik SRF tregon se “mijëra” të huaj jetojnë në Zvicër ilegalisht, me pasaporta evropiane të falsifikuara.

Rrjetet kriminale, disa të identifikuara si me bazë në Turqi, falsifikojnë dhe shesin pasaporta të BE-së, të cilat, sipas kushteve të marrëveshjes së imigracionit që Berna ka me Bashkimin Evropian, u lejojnë mbajtësve të tyre të jetojnë dhe të punojnë në Zvicër.

Çfarë gjoba mund të prisni nëse largoni fëmijët nga shkolla?

Prindërit që kanë fëmijë në shkollat ​​publike në Zvicër janë të detyruar të sigurojnë që fëmijët të ndjekin mësimin sipas orarit të përcaktuar.

Disa shkolla zvicerane mbajnë një qëndrim të ashpër ndaj prindërve që i nxjerrin fëmijët nga klasa për të shkuar me pushime, ose për të zgjatur kohën e tyre të pushimeve.

Ka pasur raporte për gjoba prej disa qindra frangash që u janë shqiptuar prindërve, por kjo shumë nuk është e njëtrajtshme, duke ndryshuar nga një kanton në tjetrin.

A do të mësohen nxënësit zviceranë se si të gjuajnë?

Disa politikanë në Zvicër besojnë se të mësuarit për të qëlluar, si dhe si të trajtoni dhe kujdeseni në mënyrë të sigurt armët, duhet të jetë pjesë e kurrikulës së shkollave.

Kjo do të ishte në përputhje me kulturën e Zvicrës për zotërimin e përgjegjshëm të armëve, thonë ata.

Mirëpo, kundërshtarët janë kundër kësaj ideje, edhe pse qitja sportive dhe garat janë të zakonshme në vend, edhe në popullin tuaj, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Pse Zvicra vazhdon të ketë mungesë të banesave

Ekspertët paralajmërojnë se Zvicra do të vazhdojë të luftojë me një furnizim joadekuat të banesave për të përmbushur kërkesat e një popullsie në rritje.

Një nga arsyet është Ligji i rishikuar i Planifikimit Hapësinor.

Që kur ky ligj hyri në fuqi në 2014, është bërë gjithnjë e më e vështirë ndërtimi i apartamenteve të reja, veçanërisht në tokë të pazhvilluar, e cila mund të zonohet si bujqësore ose është e ndaluar për zhvilluesit për arsye të tjera.

Prandaj, po jepen më pak leje ndërtimi: 27 për qind më pak janë dhënë gjatë pesë viteve të fundit, “duke e bërë kërkesën për banesa të reja gjithnjë e më të vështira për t’u plotësuar”, sipas një analize të fundit nga kompania e pasurive të paluajtshme Wüest Partner.

Cyrihu dhe dy qytete të tjera zvicerane janë ende ‘më të zgjuarit’ në botë

Për të gjashtën herë radhazi, Indeksi i Qyteteve Smart 2025 i dha Cyrihut titullin e qytetit më të zgjuar në botë.

Dy të tjera – Gjeneva (vendi i 3-të) dhe Lozana (e 10-ta) – renditen gjithashtu lart në një sondazh, i cili analizoi 146 qytete anembanë globit.

Të tre zviceranët morën rezultate të larta për lehtësitë e tyre bazë, shërbimet shëndetësore, sigurinë, sistemin shkollor, riciklimin, angazhimin e qytetarëve dhe transportin publik.

Trajnim për blerjet e biletave në internet: “SBB nuk na merr në konsideratë ne të moshuarit”

Për të siguruar që askush të mos humbasë lidhjen, SBB ofron kurse trajnimi për të moshuarit në aplikacionin e saj.

Kursi është planifikuar për në orën 14:00 dhe fillon në orën 14:05. “Ne jemi pak vonë,” thotë udhëheqësi i kursit Willi Gasser. “Por kjo është tipike për SBB.” Shtatëmbëdhjetë qytetarë të moshuar janë ulur në dhomën Pro Senectute në Brunnen (Zvicër), 12 prej të cilëve thonë se e kanë kontrolluar tashmë orarin online. Atmosfera është e përqendruar, me fletore dhe smartfonë të shtrirë në tavolinat e pjesëmarrësve.

Në Brunnen, ka ende një sportel me staf, por pyetja është: për sa kohë? SBB aktualisht operon 115 qendra udhëtimi në të gjithë Zvicrën; Njëzet vjet më parë, kishte më shumë se dyfishi i këtij numri, në 262. Vetëm në fillim të vitit, rreth gjashtë sportele me staf u mbyllën në kantonin e Cyrihut. Edhe makina tradicionale e biletave duket se është në rrugëdalje në planin afatgjatë: katër nga pesë biletat janë blerë tashmë në internet, tha zyra e shtypit e SBB në përgjigje të një hetimi. Megjithatë, për vitet e ardhshme, do të vazhdojë të ketë “të paktën një makinë biletash në çdo stacion SBB”, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Edhe nëse blerja fizike do të mbahet, “Strategjia 2035” e organizatës së industrisë së transportit publik Alliance Swisspass fokusohet në blerjen e biletave dixhitale. Kalimi nga sportelet e biletave në telefonat inteligjentë mund të jetë veçanërisht sfidues për të moshuarit. Për këtë arsye, SBB, në bashkëpunim me Pro Senectute, po zhvillon “kurse trajnimi për të moshuarit” falas për mënyrën e përdorimit të aplikacionit të tyre; do të ketë rreth 100 këtë vit.

Këshilla nga profesionistët

“Kam pak siklet që jam këtu,” thotë një pjesëmarrëse e kursit, e cila për këtë arsye dëshiron të mbetet anonim. Ajo gjithmonë drejton makinën dhe është e mbingarkuar nga oraret e trenave. “Jo unë,” përgjigjet Doris Heini (67). Ajo nuk është as profesioniste në përdorimin e një smartphone, por: “Njerëzit e tjerë ndoshta nuk mund të bëjnë gjëra të tjera.” Heini e zbuloi kursin SBB krejt rastësisht – ajo fillimisht donte të merrte një kurs spanjisht. “Por padyshim që do të jetë i dobishëm kur të mos ketë më makina biletash.”

“Si mund të shkoj nga Brunnen në Erstfeld?” është detyra e parë. Gasser ofron menjëherë dy këshilla: “Nuk duhet të shqetësoheni për kapitalizimin”. Dhe: “Vetëm shkruani ‘Brunnen’, jo ‘Brunnen, Bahnhof’.” Nëse përfshini “Bahnhof”, kjo i referohet stacionit të autobusit, jo platformës. Ndërsa pjesëmarrësit kërkojnë lidhje me tren, Martin Müller dhe Hans-Peter Häderli – si Gasser, të dy punonjës në pension të SBB – ecin përreth dhe kontrollojnë nëse gjithçka po funksionon. “Kjo është ende e lehtë,” thotë një pjesëmarrës. “Po,” pranon një grua e ulur pranë saj. “Ende.”

Frika po bëhet realitet; standardi po rritet. Programi përfshin një orar me ekran me prekje, i cili i lejon përdoruesit të ruajnë destinacionet e përdorura shpesh, si dhe biletat EasyRide dhe Saver. Kur Gasser tregon se si aplikacioni ju lejon të përdorni edhe një hartë GPS për rrugën tuaj të ecjes, një zhurmë habie përshkon dhomën. “Uau! Kjo është çmenduri,” thërret një grua me flokë të shkurtër. “Por shkëlqyeshëm!”

Manuali i udhëzimeve i përfshirë

Adolf Hediger (81) dhe Hanny Arnold (78) ranë dakord njëzëri më pas se kursi ishte “shumë i mirë”. “Vetëm pak përnjëherë,” shtoi Hediger. Bota dixhitale është një territor i ri për ish-orarit dhe lexuesin e vjetër të Blick. Vetëm këtë javë, vajza e tij i dha atij smartfonin e tij të parë, dhe ai gjithashtu solli me vete në kurs paketimin dhe manualin e udhëzimeve. Hediger nuk ka një kompjuter; ai zakonisht blen një biletë me shumë udhëtime për trenin në sportelin e biletave.

Hanny Arnold beson se është e rëndësishme që të ofrohen kurse trajnimi; megjithatë, ajo e sheh gjithashtu shqetësuese që mbylljet e sporteleve të biletave praktikisht po i detyrojnë njerëzit të përdorin aplikacionin. “SBB nuk i merr në konsideratë të moshuarit,” thotë ajo, ndërsa Hediger dhe Doris Heini tundin kokën në pajtim. “Ata thjesht na thonë se çfarë duhet të mësojmë dhe çfarë duhet të bëjmë”. Të moshuarit janë mësuar të blejnë biletat e tyre në sportelin e biletave dhe të marrin informacione dhe oraret atje. Edhe përdorimi i makinerive të biletave është shumë për disa, ndërsa gishtat e të tjerëve nuk janë më mjaft të shkathët.

Shoqata e transportit publik jep gjithçka të qartë

“Transporti publik është një nevojë themelore. Ne kemi një mandat për të siguruar që të gjithë mund ta përdorin atë në çdo kohë, edhe pa një smartphone,” thotë Michaela Ruoss, zëdhënëse e medias për Alliance Swisspass. Megjithatë, është fakt se sportelet e biletave dhe makinat shitëse me staf po përdoren gjithnjë e më pak dhe janë të shtrenjta për t’u mirëmbajtur. Industria aktualisht po punon për opsionet alternative të shpërndarjes, të cilat ata po i diskutojnë me palët e interesuara si Pro Senectute, thotë Ruoss. “Në të ardhmen, kushdo që dëshiron mund të vazhdojë të udhëtojë në mënyrë anonime dhe pa celular”.

Zvicër: Dy shkolla private u mbyllën papritur: nxënës dhe mësues pa perspektivë

Dy shkolla private në Zvicër po mbyllin dyert, duke lënë stafin pa punë dhe dhjetëra nxënës pa zgjidhje të menjëhershme. Në Chur, Neue Tagesschule po mbyllet pas 31 vitesh aktivitet. Blick raporton, duke shpjeguar se ky është një vendim i papritur që përfshin 20 studentë dhe 9 punonjës, duke përfshirë gjashtë mësues, një sekretare, një kujdestar dhe një pastruese, transmeton albinfo.ch.

Drejtori Thomas Wäspe shpjegon se mbyllja ishte për shkak të rënies së regjistrimit dhe vështirësive financiare: “Ne thjesht kishim shumë pak studentë për vitin e ardhshëm shkollor.” Një vit në këtë shkollë të mesme private kushtonte 22500 franga. Pavarësisht konceptit inovativ arsimor – klasa të vogla, mësim i personalizuar, pa detyra shtëpie dhe vakte të përbashkëta – kërkesa rezultoi e pamjaftueshme. Situata është e ngjashme në Winterthur, ku shkolla private e artit CLRW mbylli papritur të pesë kampuset e saj në Zvicër (Winterthur, Cyrih, Bazel, Bernë dhe Lucern) me urdhër të zyrës së falimentimit.

Më shumë se 40 punonjës humbën punën dhe shumë studentë – të cilët po ndiqnin kurse në fotografi, pikturë, dizajn dhe arte pamore – e gjejnë veten pa diplomë, pa kartë raporti dhe në rrezik për të humbur 15,000 frangat që kishin paguar për vitin shkollor.

Të dyja mbylljet janë të lidhura me arsye ekonomike dhe demonstrojnë brishtësinë e sektorit të shkollave private në Zvicër, veçanërisht kur nuk ka regjistrim të mjaftueshëm.

 

 

 

Ky kanton zviceran ka zgjedhur për herë të parë kryetare të këshillit një grua

Kantoni zviceran i Appenzell Inner Rhodes ka zgjedhur për herë të parë një grua në krye të qeverisë lokale.

Angela Koller do të pasojë Roland Inauen si Landammann (ekuivalent me kryetar bashkie) dhe drejtoreshë të arsimit pas votimit të këshillit.

Angela Koller triumfoi ndaj tre konkurrenteve. Ndërsa dy prej tyre morën dukshëm më pak vota, ishte më afër mes Kollerit dhe kandidatit të shoqatës së rëndësishme tregtare kantonale. Në fund, megjithatë, Koller triumfoi edhe ndaj Pius Federer, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Ajo është juriste dhe prej disa vitesh është politikane në këshillin kantonal. Ashtu si Inauen, ajo është anëtare e shoqatës me ndikim të punonjësve të Appenzell. Ajo fillimisht do të marrë detyrën e kryetares së bashkisë.

Roland Dähler (Departamenti i Çështjeve Ekonomike), i cili aktualisht është anëtar i Komitetit të Etikës, u zgjodh si Landammann qeverisës. Dy zyrtarët kantonalë alternojnë çdo dy vjet si qeverisës të Landammann dhe Landammann në fuqi.

Trafik në të dy drejtimet: Një kilometër bllokim përpara portaleve të Gotthard

Përpara dy portaleve të tunelit rrugor Gotthard ka pasur sërish bllokime kilometërshe.

Në veri, vargu i makinave arriti një gjatësi prej rreth dhjetë kilometrash pak pas mesditës. Në orën 16:30, sipas TCS, ishte ende pesë kilometra e gjatë.

Koha e pritjes në drejtimin jugor ishte pak më pak se një orë në mbrëmjen e hershme. Hyrja e autostradës në Göschenen dhe Wassen janë mbyllur për të parandaluar trafikun e devijuar, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Për shkak të mbingarkesës, bllokime trafiku ka pasur edhe në rrugën kryesore përmes Urit. TCS rekomandoi vozitjen në jug përmes rrugës San Bernardino.

Sipas TCS, radha e automjeteve para Portalit Jugor Gotthard arriti një gjatësi prej tre kilometrash pak pas orës 17:00. Kjo korrespondon me një kohë pritjeje prej 30 minutash. Hyrja e autostradës Airolo ishte e mbyllur.

Bllokimi i trafikut kishte ndodhur tashmë të shtunën para dy portaleve dhe arriti një gjatësi deri në dymbëdhjetë kilometra në veri dhe deri në gjashtë kilometra në jug.

Zvicër: Eksperiment i ri i trenit diellor

Hekurudhat Federale të Zvicrës po eksperimentojnë me instalime të reja diellore – panelet do të vendosen në tokë, midis binarëve.

Ideja është se fuqia do të dërgohet në linjat tërheqëse.

Start-up, Sun-Ways, është i bazuar në kantonin Vaud. Ai thotë se sistemi mund të përdoret në të gjithë botën.

Ata gjithashtu theksojnë se ka shumë pak kundërshtime ndaj paneleve midis linjave hekurudhore, transmeton albinfo.ch.

Një seksion eksperimental është instaluar në kantonin Neuchâtel.

Panelet do të mbahen të pastra nga furçat e instaluara në fund të trenave.

Zgjedhjet për parlamentin e Vjenës: SPÖ fiton me rreth 40%, FPÖ trefishohet, ÖVP me rezultat katastrofal

Zgjedhjet e Vjenës kanë përfunduar dhe parashikimi i parë i trendit konfirmon kryesisht sondazhet paraprake: SPÖ mban vendin e parë me kryetar Michael Ludwig, por bie nën kufirin e 40 përqindëshit. Partia e Lirisë FPÖ e trefishoi voten e saj, me të Gjelbrit që renditen të tretët, të ndjekur nga NEOS  dhe ÖVP .

Rezultatet e para të zgjedhjeve parlamentare të Vjenës të mbajtura sot, janë si vijon:SPÖ: 39.04%, FPÖ: 20.4%, Të Gjelbrit: 14.6%, NEOS: 9.8%, ÖVP: 9.6%, KPÖ: 4.1%, Ekipi HC: 1.1%, shkruan krone.at përcjell albinfo.at.

Gazeta austriake bën me dije se rezultatet mund të ndryshojnë nga plus/minus tre përqind, kështu që renditja nga vendi i tretë e tutje nuk është e përcaktuar përfundimisht. Teorikisht, KPÖ ende mund të shpresojë të kalojë pragun prej pesë përqindëshit.

Pas rezultateve prelimenare, janë deklaruar edhe partitë politike:

SPÖ: “Trendi tregon se në kohë sfiduese, partitë në pushtet humbasin gjithmonë. 37 përqind është një rezultat i mirë zgjedhor; Michael Ludwig do të mbetet kryetar bashkie”, thotë sekretarja e partisë, Barbara Novak.

Të kënaqur me rezultatin, duket që janë edhe Partia e Lirisë: “Nëse ky trend vazhdon, do të ishte një sukses i madh për FPÖ-në”, tha sekretari i partisë FPÖ, Lukas Brucker.

ÖVP dhe të Gjelbrit kanë shprehur gatishmërinë e tyre për të qenë pjesë e qeverisë së Vjenës

Koalicioni aktual kuq-rozë nuk do të kishte më shumicë për sa i përket mandateve. Së bashku ata kanë 49 vende në parlamentin e Vjenës, ndërsa do të nevojiteshin 51, shkruan albinfo.at.

Rruga e Shën Bernardit është rihapur në Zvicër pas rrëshqitjes së dheut

Rruga e Madhe e Shën Bernardit (A21), e cila lidh kantonin zviceran të Valais me luginën e Aosta, është rihapur sot në orën 17:00 pasi ishte e mbyllur për trafikun për nëntë ditë për shkak të një orteku.

Zyra Federale e Rrugëve (FEDRO) tregoi rihapjen në një shënim në faqen e saj të internetit.

Më 17 prill, një ortek ra në tunelin artificial Les Toules. Blloqe shkëmbinjsh dhe pemësh u tërhoqën zvarrë në luginë, duke shkaktuar dëme në infrastrukturë mbi një gjatësi prej rreth 300 metrash, transmeton albinfo.ch.

Lajmi për rihapjen e rrugës ka ardhur më shpejt se sa pritej.

Puna e kryer para rihapjes përfshinte heqjen e “mbeturinave nga rrjetat mbrojtëse nga rënia e shkëmbinjve” dhe riparimin e rrjetave të dëmtuara, thuhet në deklaratë, shkruan swissinfo.

Trafiku në seksionin e prekur do të rregullohet me semaforë në një korsi në drejtim të alternuar.

Ndërkohë që qarkullimi është i rrjedhshëm do të punohet më tej për sigurinë. Në të njëjtën kohë, pjerrësia mbetet nën vëzhgimin gjeologjik. Nëse vërehen lëvizje të konsiderueshme shkëmbi ose rritje të rrezikut për ortekë, rruga do të mbyllet sërish.

“Qytet i bukur, njerëz jo miqësorë”: Si ndihen të huajt për jetesën në Hamburg

Qyteti port verior i Gjermanisë ka një reputacion për të qenit argëtues, i gjallë dhe më shumë se pak i ashpër. Por si është në të vërtetë të vendosesh në Hamburg?

Kur shumica e njerëzve mendojnë për Hamburgun, një gamë e gjerë imazhesh vijnë në mendje. Sportdashësit mund të mendojnë për St. Pauli, klubi legjendar i futbollit të qytetit, ndërsa skifterët e jetës së natës mund të ëndërrojnë klube të mbushura nate dhe bare në miljen e famshme të festës Reeperbahn.

Për ata që janë të magjepsur nga arkitektura dhe kultura, salla e koncerteve të qytetit Elbphilarmonie, të lë pa frymë, do të ngacmojë imagjinatën. Ndërkohë, adhuruesit e historisë mund të kënaqen me romancën e rrugëve ujore mesjetare të qytetit dhe të kaluarën tregtare e detare.

Por ndërsa të gjitha ato shoqata mund t’ju tregojnë diçka për qytetin, ju mund të gërmoni vërtet nën sipërfaqe vetëm duke folur me banorët vendas. Përmes një ankete njerëzit u pyetën për përvojat e tyre të jetesës në Hansastadt të gjallë të Gjermanisë – dhe nëse ata do t’ua rekomandonin atë të sapoardhurve.

Skenike, e vogël dhe plot kulturë

Të pyetur nëse do të rekomandonin Hamburgun, shumica – ose 60 përqind – e të anketuarve thanë po. Ndërkohë, një e katërta e të anketuarve thanë se nuk do të rekomandonin qytetin dhe 15 për qind ishin në gardh.

Për ata që ishin adhurues të qytetit port, atraksionet kryesore ishin arkitektura e bukur, infrastruktura dhe objektet e shkëlqyera dhe cilësia e lartë e jetës që gjendej atje.

Julie, një amerikane 42-vjeçare që jeton në Hamburg, vlerësoi faktin se qyteti është “shumë i lëvizshëm” me “transport të shkëlqyer publik” dhe “një sasi të pabesueshme hapësirash të gjelbra dhe pemësh, veçanërisht për një qytet të madh”.

Para se të bënte fëmijë, Julie tha se aspekti i saj i preferuar i jetës në qytet ishte aftësia për të ecur me vozitje në kanalet dhe rrugët ujore të fshehura. Këto ditë, është bollëku i vendeve ku mund t’i çojë fëmijët e saj, nga parqet dhe këndet e lojërave lokale te muzetë dhe kafenetë e fëmijëve (kafetë miqësore për fëmijët), shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.

Një tjetër avantazh i madh i të jetuarit në qytet është fakti se të gjitha këto pajisje priren të jenë afër – edhe nëse jetoni në periferi.

“Ne u zhvendosëm pak jashtë qendrës së qytetit në rrethin Altona kur lindën binjakët tanë, në mënyrë që të mund të përballonim më shumë hapësirë,” tha Julie. “Ne nuk ndihemi sikur kemi sakrifikuar asgjë.”

Për familjet në veçanti, qiratë e përballueshme, aksesi në ambientet e shkëlqyera të jashtme dhe çerdhet e shumta dhe Kitas, të gjitha e bënë tërheqëse të jetosh në Hamburg.

Jithendra, 55 vjeç, i cili është me origjinë nga India, por ka jetuar në rrethin Harburg të qytetit për dy dekada, tha se Hamburgu ishte një “qytet i bukur me parqe dhe liqene” që ofronte një alternativë më të lirë për vende si Berlini, Mynihu dhe Frankfurt.

‘Njerëzit nuk janë të mirëpritur’

Kur bëhej fjalë për anët negative të Hamburgut, disa lexues na treguan se sa e vështirë ishte të thyeje pamjen e jashtme të ftohtë, veriore gjermane të vendasve.

“Megjithëse është një qytet i bukur me shumë vende kulturore dhe mundësi biznesi, njerëzit nuk janë të mirëpritur,” tha Jay, i cili kohët e fundit u zhvendos nga Hamburgu në Berlin. “Gjuha nuk është e lehtë për t’u mësuar dhe ka shumë pak ose aspak konsideratë kur dikush përpiqet të flasë në fazat e mëparshme të të mësuarit. Shumë shpërfillës.”

Një tjetër i anketuar, me origjinë nga SHBA, tha se Hamburgu ishte një “qytet i bukur me njerëz jo miqësorë” dhe i përshkroi vendasit e pasjellshëm si aspektin e tyre më pak të preferuar të jetës në qytet.

Edhe për gjermanët e lindur në vend, mësuam, duket se jeta shoqërore në Hamburg mund të jetë një luftë.

“Është e vështirë të hysh në rrethet shoqërore dhe të bësh miqësi me vendasit”, tha 43-vjeçari Dennis, i cili ka lindur në Hamburg dhe është rritur në qytet, por tani jeton jashtë vendit. “Edhe në bare dhe bare është e vështirë të hysh në një bisedë me klientët e tjerë. Pothuajse të gjithë qëndrojnë brenda rretheve të tyre të mbyllura shoqërore.”

Për ata që gëzojnë shumë kohë shoqërore dhe shpesh organizojnë të takohen me miqtë sipas dëshirës, ​​Hamburgu mund të jetë diçka si një zhgënjim, paralajmëroi Dennis.

“Takimet e të gjitha llojeve duhet të planifikohen paraprakisht,” shpjegoi ai. “Spontaniteti zakonisht nuk është një gjë.”

Megjithatë, jo të gjithë lexuesit tanë e kundërshtuan qëndrimin e hamburgerëve vendas. Në fakt, disa përmendën në mënyrë specifike atmosferën e qetë dhe liberale të qytetit si një tërheqje kryesore për të jetuar atje.

“Kur jetoja atje, më pranuan – nuk më bënë pyetje,” tha 68-vjeçarja Stephanie Hedley, e cila jetoi në Hamburg nga viti 1978 deri në 1990, por u largua përfundimisht për shkak të mungesës së akomodimit pas rënies së Murit të Berlinit (ose ribashkimit gjerman).

“Unë isha e pamartuar kur vajza ime lindi në 1980, por nuk u stigmatizova fare. Qëndrim krejtësisht i ndryshëm ndaj qytetit të vogël nga erdha në MB.”

Sipas Stephanie, hapja dhe dygjuhësia shihen pozitivisht në Hamburg dhe mund të jenë të dobishme për të huajt që përpiqen të përshtaten.

“Më pëlqeu koha atje dhe e konsideroja Heimatin tim të dytë”, na tha ajo.

Diversiteti dhe dhuntia lokale

Kur bëhej fjalë për më të mirat e rretheve të Hamburgut, Eimsbüttel, Altona, Barmbek-Süd dhe Winterhude dolën të gjitha si sugjerime popullore.

Eimsbüttel u përshkrua nga një i anketuar si një “zonë e re me shumë kafene dhe restorante”, ndërsa të tjerë vlerësuan gjelbërimin e saj dhe lidhjet e besueshme me qendrën e qytetit.

Ndërkohë, Altona e modës dhe në modë ka shumë për t’u ofruar banorëve vendas: Nate, 40 vjeç, na tha se zona kishte “qira të lira, dyqane të shkëlqyera, kujdes të shkëlqyeshëm shëndetësor dhe transport të shkëlqyeshëm”.

Për ish-lokalin Dennis, Barmbek-Süd dhe Winterhude ishin rrethe të dëshirueshme – kryesisht për shkak të afërsisë së tyre me Stadtpark-un e gjerë dhe kanalet e ujit me liqenin Alster që e bëjnë zonën një parajsë për hipje me vozitje.

“Winterhude është i pasur me shumë Altbauwohnungen dhe relativisht i qetë, pavarësisht se është shumë i populluar,” tha Dennis. “Barmbek-Süd ka pak më shumë dhunti të klasës punëtore dhe mund të jetë më e përballueshme ndërsa ofron shumë nga të njëjtat përfitime të Winterhude.”

Të dy kanë lidhje të shkëlqyera transporti me rrethet e tjera qendrore dhe aeroportin, shtoi ai.

Në cilindo nga rrethet e Hamburgut që të shkoni, mund të prisni të gjeni një skenë të gjallë kulturore dhe muzikore, një jetë nate plot zhurmë dhe një prekje të stilit ndërkombëtar, na thanë lexuesit.

Një nga pjesët më të mira të të jetuarit në qytetin port ishte përjetimi i “ushqimeve dhe kulturave të ndryshme”, tha Alexander Cox nga Hawaii.

Megjithatë, jo të gjitha tiparet e Hamburgut përmbushin premtimin për një metropol të madh, me një të anketuar që përmend se mund të jetë e vështirë të gjesh një punë me pagesë të lartë në qytet. Kishte gjithashtu disa aspekte negative të jetës së qytetit të madh në Hamburg, të tilla si papastërtia dhe papastërtitë në shumë pjesë të qendrës.

Një tjetër insekt që jeton në Gjermaninë veriore u shfaq më shumë se disa herë në sondazhin tonë: klima me erë dhe me shi që rrënon rajonet bregdetare të vendit.

Si një shkëmbim, sigurisht, ka përfitimet e të qenit afër ujit dhe të nuhatjes së ajrit të pastër të detit që fryn nga bregu – dhe pamjeve të mrekullueshme të anijeve që vijnë në port çdo ditë.

“Të ulesh në plazhin e Elbës ndërsa shikon anijet e mëdha të kontejnerëve në portin e kontejnerëve në anën tjetër të lumit është një pamje për t’u parë,” tha Dennis.

Dhe ndoshta edhe moti është një çështje perspektive.

Për Julie, “klima detare” është e përsosur, sepse është “rrallë shumë e nxehtë ose shumë e ftohtë”.

Bie numri i udhëtimeve nga Zvicra për në SHBA

Udhëtimi nga Zvicra në Shtetet e Bashkuara ka rënë ndjeshëm, veçanërisht në mesin e të rinjve dhe familjeve, sipas të dhënave të fundit të udhëtimeve në SHBA.

Numri i pushuesve zviceranë që vizitojnë Shtetet e Bashkuara ra ndjeshëm në shkurt dhe mars, sipas shifrave të publikuara këtë javë nga Administrata Amerikane e Tregtisë Ndërkombëtare. Rënia, e cila filloi në shkurt, u intensifikua në mars, me ardhjet e turistëve nga Zvicra me 34% në krahasim me të njëjtin muaj të vitit 2024.

Rënia ishte veçanërisht e theksuar mes familjeve dhe udhëtarëve më të rinj.

Numri i personave nën 18 vjeç që hynë në SHBA nga Zvicra pothuajse u përgjysmua në tremujorin e parë të vitit. Udhëtimi midis atyre të moshës 18 deri në 24 vjeç ra me 20%. Në të kundërt, vizitorët mbi 65 vjeç treguan pak ndryshime.

Pati gjithashtu një rënie prej 5% të vizave studentore në SHBA, krahas një rënie prej 34% të turistëve. Këto rënie u kompensuan nga një rritje prej 22% e vizave të biznesit, ndoshta udhëtime të lidhura me menaxhimin e ndikimit të tarifave. Në mars 2025, numri i përgjithshëm i njerëzve që hynë ra me afër 26%.

Arsyet e rënies së udhëtimeve turistike nuk janë plotësisht të qarta, megjithëse zhvillimet politike mund të luajnë një rol. Incidentet e raportuara mirë të vizitorëve evropianë që përfundojnë në paraburgim ka të ngjarë të jenë një faktor kontribuues.

Zvicra nuk është e vetme. Njerëzit në pothuajse të gjithë Evropën Perëndimore duket se janë më pak të interesuar për pushimet amerikane. Në të gjithë rajonin, turizmi amerikan ra me afër 25% në mars 2025 krahasuar me të njëjtin muaj në 2024. Luksemburgu (-52%), Danimarka (-45%), Islanda (-41%) dhe Gjermania (-36%) kryesuan, me Zvicrën (-34%) jo shumë prapa. Përjashtimi i vetëm ishte Sllovenia, ku numri i turistëve u rrit me 43%.

Rritja e numrit të sllovenëve që udhëtojnë në SHBA mund të lidhet me promovimin aktiv të kohëve të fundit të Sllovenisë si një destinacion turistik në SHBA. Të dy kombet kanë punuar së bashku për turizmin dhe kjo duket se ka nxitur udhëtimin në të dy drejtimet.

Berlin: Nga 6 maji fillon edicioni i dytë i promovimit të autorëve nga Kosova

Ambasada e Republikës së Kosovës në Gjermani ka njoftuar se duke nisur nga 6 maji, po fillon edicioni i dytë i promovimit të autorëve nga Kosova në Berlin.

“Një bashkëpunim i frytshëm mes Universitetit Humboldt, Südosteuropa Gesellschaft dhe Ambasadës së Republikës së Kosovës në Gjermani. Prezantimet e librave gjatë këtij viti do të zhvillohen sipar radhitjes: 06.05.2025 – Elona Beqiraj, 17.06.2025 – Lumnije Kadriu, 22.07.2025 – Jeta Abazi – Gashi, 23.09.2025 – Meliza Krasniqi. Të gjitha ngjarjet do të mbahen në Universitetin Humboldt, Dorotheenstraße 65, kati i 5-të, salla 5.57”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

 

Foto FB: Ambasada e Republikës së Kosovës në Gjermani/Botschaft der Republik Kosovo

Vjenë: SPÖ kryeson parashikimin me 37% ndërsa FPÖ rritet në 23.5%

Pavarësisht humbjeve të konsiderueshme, SPÖ ka siguruar vendin e parë në zgjedhjet e Vjenës. Kjo është sipas një parashikimi të tendencës nga Foresight dhe Peter Hajek. FPÖ është vendosur të trefishojë pjesën e saj. Vendi i tretë pritet të shkojë për të Gjelbërit, pavarësisht një rënieje të lehtë, të cilët mbeten përpara ÖVP. ÖVP pëson pengesa të rënda. NEOS parashikohet të ketë fitime modeste. Megjithatë, koalicioni kuqe-rozë rrezikon të humbasë shumicën. KPÖ ka të ngjarë të bjerë pak.

Sipas parashikimit (i cili ende nuk përfshin asnjë votë të numëruar), SPÖ do të merrte 37 për qind – gati pesë pikë poshtë, duke shënuar rezultatin e saj më të keq ndonjëherë. FPÖ do të vinte e dyta me 23.5 për qind, një fitim prej mbi 16 pikësh dhe një paraqitje më të fortë se performanca e FPÖ në Vjenë në zgjedhjet federale të vitit të kaluar, shkruan theinternational, përcjell albinfo.at.

Të Gjelbërit do të regjistronin 12.5 për qind (në rënie 2.5 pikë), dhe ÖVP do të rrëzohej nga 20.4 në 11.5 për qind. NEOS do të ngjitej një pikë në 8.5 përqind. Ndërsa Ekipi Strache, me 1.5 për qind, do të humbiste qartë pragun e 5 për qind, KPÖ, me 4 për qind, do të ishte shumë i shkurtër.

Rreth 1.4 milionë votues u thirrën për të vendosur përbërjen e Këshillit Bashkiak (100 vende) dhe 23 këshillave të rretheve (ku mund të votonin edhe qytetarët e BE-së).

Shaqiri dërgon Baselin në finalen e Kupës së Zvicrës

Ylli shqiptar, Xherdan Shaqiri ka zhvilluar tjetër ndeshje të madhe, ndërsa Baseli është kualifikuar në finalen e Kupës së Zvicrës.

Baseli fitoi 3:2 ndaj Lausannes. Ndeshja u vendos pas dy vazhdimeve nga 15 minuta, transmeton albinfo.ch.

Shaqiri ishte pjesë e aksioneve në golin e parë dhe të dytë të Baselit.

Baseli dy herë u kthye nga disavantazhi, ndërsa golin e fitores e shënoi në minutën e 110-të.

Kapiteni Xherdan Shaqiri, Albian Ajeti e Leon Avdullahu, u paraqitën nga minuta e parë për Baselin.

Ajeti në fund të kohës së rregullt u ndëshkua me karton të verdhë dhe në minutën e 90+1 u zëvendësua.

Alban Ajdini nga minuta e 75-të u aktivizua për Lausannen.

Në finale, më 1 qershor në Bernë, Baseli përballet me skuadrën Biel-Bienne, që garon në kategorinë e tretë.

Deri në një orë pritje për të dalë nga Kosova te Dheu i Bardhë

Ministria e Punëve të Brendshme, përkatësisht Qendra Kombëtare për Menaxhim Kufitar ka bërë të ditur se janë regjistruar pritje të gjata për të dalë nga Kosova përmes pikës kufitare te Dheu i Bardhë.

Pritjet shkojnë deri në një orë për të dalë nga Kosova dhe 30 minuta për të hyrë në Kosovë, transmeton albinfo.ch.

Në Merdarë pritjet për të dalë nga Kosova janë deri në 10 minuta teksa në pikat tjera kufitare nuk janë regjistruar kolona të gjata.

 

Fluturimet ndërkombëtare në Zvicër: Arsyet e uljes së çmimeve dhe rritja e udhëtimeve

Në Zvicër, udhëtimet ajrore po bëhen më të lira dhe më të kërkuara, duke rikthyer nivelet e fluturimeve të para pandemisë. Çmimet e biletave janë ulur me 8% krahasuar me vitin e kaluar, sipas një analize nga Comparis. Kjo ka ndodhur për disa arsye, përfshirë faktorë gjeopolitikë që ndikojnë në fluturimet drejt dhe nga SHBA, si dhe çmimet më të ulëta për karburantin që paguajnë kompanitë ajrore. Po ashtu, konkurrenca e shtuar nga kompanitë ajrore me kosto të ulët si EasyJet ka kontribuar në uljen e çmimeve, transmeton albinfo.ch.

Pavarësisht rritjes së çmimeve për aktivitete të tjera, fluturimi mbetet një prioritet i lartë për qytetarët zviceranë. Ata janë të gatshëm të heqin dorë nga shpenzime të tjera për të udhëtuar, duke zgjedhur destinacione të ngrohta gjatë pranverës dhe vjeshtës. Për më tepër, shpenzimet për udhëtime ndërkombëtare kanë rritur me 57% në dy dekada, duke arritur në 2,300 franga zvicerane për person në vit deri në vitin 2023.

BE ndërmerr veprime për substancat e dëmshme në lodra, çfarë po bën Zvicra?

Bashkimi Evropian do të ndalojë përdorimin e PFAS, të njohura si “pollutues të përjetshëm”, si dhe të ndërprerësve endokrinë në lodra deri në vitin 2030. Si është situata në Zvicër dhe si mund ta kufizojmë ekspozimin e fëmijëve ndaj këtyre substancave? On en parle bën një pasqyrë me Murielle Bochud, mjeke e lartë në Unisanté dhe profesoreshë e shëndetit publik në Universitetin e Lozanës (UNIL).

Fëmijët nuk janë të imunizuar ndaj produkteve toksike. Unazat e dhëmbëve, lodrat e mbushura, lodrat e plazhit dhe produkte të tjera të destinuara për fëmijë të vegjël mund të përmbajnë PFAS, ndërprerës endokrinë, biocide dhe substanca alergjike. Këto janë kimikate që mund të jenë të dëmshme për trupin, transmeton albinfo.ch.

Më 10 prill 2025, Bashkimi Evropian arriti një marrëveshje për të ndaluar këto substanca nga lodrat që shiten në territorin e tij deri në vitin 2030. Deri tani, direktiva aktuale nuk përfshinte asnjë përmendje të PFAS. Ajo trajtonte vetëm substancat e quajtura “CMR” (karcinogjene, mutagjene ose toksike për riprodhimin), për të cilat ishin vendosur vlera maksimale.

Ndalimi specifik i PFAS, përveç rasteve kur fëmija nuk mund të vijë në kontakt me substancën, si dhe një numër i shtuar i ndërprerësve endokrinë, është një hap i parë, duke e bërë këtë rregullore një hap të rëndësishëm për mbrojtjen e fëmijëve nga kimikatet e dëmshme.

Parimi i parandalimit

Përdorimi i industrisë që nga vitet 1940 për vetitë e tij të papërshkueshmërisë nga uji, mos-ngjitjes dhe qëndrueshmërisë ndaj njollave, PFAS (ose substancat per- ose polifluoroalkilike) zakonisht nuk gjenden në lodra. Megjithatë, praninë e tyre nuk mund ta përjashtohet, ndaj është e rëndësishme të aplikohet parimi i parandalimit, siç thekson Murielle Bochud, profesoreshë e shëndetit publik në Universitetin e Lozanës dhe mjeke e lartë në Unisanté, në programin On en parle: “Ka disa mijëra PFAS. Shumë prej tyre nuk janë studiuar ende, prandaj ekziston pasiguri. Edhe nëse nuk kemi prova të qarta që këto substanca kanë një ndikim në shëndet përmes molekulave të caktuara, mund të dyshohet se ekziston një rrezik potencial, veçanërisht për fëmijët dhe gratë shtatzëna.”

Ndërprerësit endokrinë janë një familje shumë e gjerë substancash që ndikojnë në sistemin hormonal. Disa përbërës janë njëkohësisht PFAS dhe ndërprerës endokrinë. Prania e këtyre molekulave në trup është e lidhur me disa çrregullime zhvillimi, pubertet të vonuar dhe kancer, ndër efektet e tjera të vërejtura.

Një pjesë e madhe e lodrave është e përfshirë

“Një pjesë e mirë e lodrave janë të përfshira, sa herë që ka pjesë plastike, ngjyra ose tekstil. Të gjitha këto lloje lodrash mund të përmbajnë PFAS ose ndërprerës endokrinë”, shpjegon Murielle Bochud. “Fëmijët janë më të ndjeshëm ndaj këtyre substancave sesa të rriturit. Po ashtu gjatë rritjes dhe pubertetit. Periudha tjetër e ndjeshmërisë është shtatzënia, me ekspozimin e fetusit.”

Membranat mukozale, pra goja, janë një nga rrugët e mundshme të ekspozimit ndaj substancave të dëmshme. “Ingestioni, ushqimi ose pijet, kontakti me lëkurën, inhalimi përmes pluhurit dhe gjatë shtatzënisë përmes placentës janë rrugë të tjera ekspozimi”, saktëson Murielle Bochud.

Mjekja jep disa këshilla: “Nëse bëhet fjalë për një lodër me gishta, rekomandojmë ta lajë përpara përdorimit të parë. Nëse është një figurë plastike ose play-dough, shqyrtojini: nëse shihni simbolin CE, një certifikim evropian, kjo do të thotë që ato përmbushin disa standarde strikte të caktuara nga bashkësia evropiane.” Etiketa CE është një garanci për cilësinë, pasi kriteret e kësaj certifikate do të bëhen edhe më të rrepta me ndalimin e PFAS dhe ndërprerësve endokrinë deri në vitin 2030.

Pse një grua nuk mund të bëhet Papë?

Gjithnjë kemi parë që Papa nuk ka qenë kurrë një grua dhe a e keni pyetur ndonjëherë veten pse?

Në këtë artikull do ju tregojmë arsyet që mund të mos i keni ditur, se pse Papa duhet të jetë gjithmonë një burrë.

– Vetëm burrat mund të bëhen priftërinj në Kishën Katolike dhe duke qenë që Papë mund të zgjidhet vetëm një kardinal, automatikisht është një burrë.

– Bibla nuk e ndalon një Papë femër, por ky rol është bazuar tradicionalisht në modelet mashkullore që në fillimet e krishtërimit.

– Kisha bazohet në një traditë apostolike. Jezusi zgjodhi vetëm burra si apostuj dhe kjo u zgjodh si një model për t’u ndjekur.

– Në vitin 1994 Papa deklaroi se Kisha nuk do të ketë fuqinë për të caktuar shugurimin priftëror për gratë. Kjo deklaratë është detyrimisht e zbatueshme edhe sot.

– Gratë në Kishtë kanë role themelore, por asnjë të natyrës sakramentale. Ato mund të bëhen shenjtore, teologe, murgesha, por jo priftërinj.

Edhe pse Papa femër momentalisht nuk mund të realizohet, është një temë e hapur diskutimi që po shqyrtohet për në vazhdimësi.