Plani i ri për pushim të zgjatur prindëror në Zvicër

Zvicra duhet të prezantojë gjithsej 36 javë pushim prindëror pas lindjes së një fëmije – domethënë 18 javë për çdo prind, sipas një nisme të re popullore.

Nisur më 1 prill nga një koalicion sindikatash, grupesh të grave, si dhe partive Socialdemokrate dhe të Gjelbërve, nisma synon të zgjasë lejen aktuale statutore të Zvicrës – 14 javë për nënat dhe dy për baballarët – në 36 javë në total, transmeton albinfo.ch.

“Leja familjare është pasuria e gjeneratës së re që u siguron prindërve që punojnë infrastrukturën e nevojshme për të mbështetur shoqërinë në tërësi,” theksoi komiteti nismëtar.

Sipas propozimit të tyre, çdo prind do të kishte të drejtën e një pushimi 18-javor, të marrë në mënyrë të njëpasnjëshme; vetëm një maksimum prej katër javë e gjysmë mund të merren njëkohësisht nga të dy.

Propozimi nuk tregon koston e saktë të kësaj mase, ose nga do të vinin paratë për të paguar për të.

Megjithatë, ai thotë se financimi duhet të modelohet në kompensimin për shërbimin ushtarak ose civil. (Shpërblimi për humbjen e të ardhurave gjatë shërbimit ushtarak dhe civil është 69 franga në ditë ose 80 për qind e pagës më të fundit të marrë, për ata që kanë punuar për të paktën katër javë ose 160 orë në 12 muajt para afatit të shërbimit), shkruan The Local.

Për familjet me të ardhura të ulëta, shuma e kompensimit duhet të korrespondojë me pagat e tyre të rregullta.

Çfarë është më pas?

Që kjo çështje të përfundojë në kutinë e votimit, komisioni organizativ duhet të mbledhë 100,000 nënshkrime të vlefshme në peticionin e nismës deri më 1 tetor 2025.

Cilat janë gjasat që kjo iniciativë të bëhet ligj – domethënë, shumica e votuesve ta miratojnë atë?

Bazuar në përvojën e kaluar, shanset nuk janë të mira.

Zvicra ka një histori dhe traditë të fortë të përgjegjësisë individuale dhe të vetë-mjaftueshmërisë financiare, e cila promovon idenë se shteti (ose punëdhënësi) nuk duhet të paguajë për njerëzit që zgjedhin të kenë fëmijë.

Iniciativa të ngjashme kantonale të ndryshme e dëshmojnë këtë.

Deri më tani, vetëm Gjeneva ka miratuar lejen prindërore 24-javore, por ajo nuk është zbatuar.

Kjo për shkak se Këshilli Federal vendosi se financimi i planifikuar me kontribute nga punëdhënësit dhe punonjësit është i papajtueshëm me ligjin federal – gjë që mund të ndodhë shumë mirë edhe me nismën 36-javore.

Diku tjetër, ideja u hodh poshtë gjithashtu.

Për shembull, në vitin 2024, Parlamenti i Thurgaut hodhi poshtë një peticion kantonal për leje prindërore prej të paktën 20 javësh. Edhe Berna hodhi poshtë një iniciativë për leje prindërore 24-javore.

Dhe në Cyrih, një nismë që kërkonte, si më e reja, 36 javë pushim, nuk kaloi në kutinë e votimit në maj 2022.

“Përplasjet virtuale” që mund të çojnë drejt tensioneve ndërinstitucionale

Përplasjet përmes rrjeteve sociale ndërmjet përfaqësuesve të Presidencës dhe Qeverisë së Kosovës, janë shpërfaqje publike e tensioneve dhe komunikimit “jonormal” mes këtyre dy institucioneve të vendit, vlerësojnë njohësit e zhvillimeve politike.

Kërkesa e presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, për Qeverinë së Kosovës më 3 prill, që ajo ta pezullojë tarifën doganore prej 10 për qind për mallrat nga Shtetet e Bashkuara të Amerikë, u bë shkas i një përplasjeje me tone të ashpra komunikimi në rrjete sociale, mes Hekuran Muratit, ministër në detyrë i Financave, dhe Bekim Kupinës, këshilltar për media i presidentes.

Kërkesa e Osmanit për Qeverinë erdhi një ditë pasi presidenti amerikan, Donald Trump, vendosi tarifë të ngjashme ndaj importeve nga Kosova.

“Shihet që komunikimi ndërmjet Presidencës dhe Qeverisë nuk është në nivelin më të mirë të mundshëm, ashtu siç ka qenë në fillimet e tyre”, thotë për Radion Evropa e Lirë Bekim Salihu nga Instituti për Studime të Avancuara – GAP.

Sociologu dhe analisti politik, Artan Muhaxhiri, konsideron se përplasja online e stafit të Presidencës me një ministri në detyrë “tregon naivitetin e kulturës politike institucionale” në Kosovë.

“Është dëshmi e një ideje mediokre që problemet e mëdha ndërmjet shtyllave të shtetit, të zgjidhen në mënyrë publike dhe jo nëpër rrugë normale të komunikimit të drejtpërdrejtë mes presidentes dhe kryeministrit”, thekson Muhaxhiri.

Kërkesën e saj për Qeverinë, presidentja Osmani e bëri më 3 prill në rrjetin social X.

Kërkesës së saj iu përgjigj pa humbur kohë ministri në detyrë Murati, duke thënë se presidentja e publikoi atë në rrjetet sociale vetëm tre minuta pasi që kërkesa ishte dërguar në adresën zyrtare të Qeverisë.

“Secili shtet serioz, këto çështje i trajton larg mediave, dhe publiku njoftohet kur të merret vendimi”, shkroi Murati në rrjetin social Facebook, më 2 prill, duke shtuar se tema e një marrëveshjeje për tregti të lirë me SHBA-të ka po diskutohej nga Qeveria me zyrtarë amerikanë që nga viti 2023.

Ndaj deklaratës së Muratit reagoi këshilltari i presidentes, Kupina, i cili e përshkroi ministrin si “njeriu i fundit në këtë shtet që mund të na flasë për seriozitet”.

Në reagimin e tij në Facebook, Kupina e akuzoi Muratin se “nuk e kupton që, sipas Kushtetutës dhe komentarit të Kushtetutës, objektivat e politikës së jashtme i përcakton institucioni i Presidencës”.

Kush ka të drejtë?

Në mesin e kompetencave të presidentit të Kosovës janë edhe objektivat e politikës së jashtme të vendit, vlerësojnë Salihu dhe Muhaxhiri.

Po ashtu, ata pajtohen se propozimi i presidentes Osmani për Qeverinë për pezullimin e tarifës doganore për mallrat amerikane, nuk tejkalon kompetencat e saj, ndërkaq që as publikimi në rrjete sociale i këtij propozimi nuk shkel rregullat protokollare të këtij institucioni.

Megjithatë, ata kanë mendime të ndryshme lidhur me qëllimin dhe efektin e këtij publikimi.

“Unë e pashë këtë lloj përplasjeje të panevojshme, si ekzagjerim nga të dyja palët. Fakti që një kërkesë e tillë është publikuar, nuk paraqet kurrfarë shkelje, gabimi apo deformimi. Askund nuk është e thënë, as në aspektet protokollare, as në ato zyrtare, që kërkesat e kësaj natyre të mos publikohen”, thekson Salihu.

Muhaxhiri ndan qëndrim të njëjtë me të për këtë pikë. Por, ai thekson se tonet e ashpra, të cilat kanë përdorur përfaqësuesit e Presidencës dhe Qeverisë gjatë komunikimit publik përmes rrjeteve sociale, flasin për një aspekt tjetër të marrëdhënieve ndërinstitucionale.

“Vet fakti që Presidenca dhe Qeveria e kanë zgjedhur këtë mënyrë të komunikimit, tregon që qëllimi kryesor ka qenë që të njoftohet opinioni publik kosovar, të njoftohen qytetarët, për nivelin e ulët të marrëdhënieve ndërmjet këtyre dy institucioneve dhe për ndonjë konflikt eventual që do të vijë si pasojë e hyrjes në procesin e zgjedhjes së presidentit apo presidentes së re”, thekson Muhaxhiri.

Mandati pesëvjeçar i presidentes Osmani do të përfundojë në prill të vitit të ardhshëm.

Përplasjet e pritshme

Rrugëtimi i përbashkët i presidentes Osmani dhe Qeverisë së kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, nisi para rreth katër vjetësh.

Por, ftohja e raporteve ndërmjet tyre është vërejtur edhe gjatë vitit të kaluar.

Në maj 2024, Presidenca reagoi duke thënë se Qeveria nuk e konsultoi fare atë për një letër të cilën ia kishte dërguar Këshillit të Evropës, për t’ia bërë me dije qëllimet për ta hartuar dhe dërguar në Gjykatën Kushtetuese një draft-statut për Asociacionin e komunave me shumicë serbe.

Kurti, në qershor të po atij viti, theksoi se nuk beson se ekzistonin dallime të patejkalueshme mes tij dhe krerëve të tjerë shtetërorë, përfshirë presidenten Osmani.

Megjithatë, përplasjet e fundit kanë rikthyer në sytë e publikut tensionet ndërmjet dy institucioneve, vlerësojnë njohësit e zhvillimeve politike.

Salihu nënvizon se motivet e mospajtimeve ndërmjet Presidencës dhe Qeverisë, mund të jenë të ndryshme, duke u nisur nga mospëlqimi për qëndrimet që ka njëri ose tjetri institucion lidhur me temat, apo zhvillimet e caktuara.

“Në dukje, në opinion, po shihet se ka një tension ndërmjet Presidencës dhe Qeverisë”, thotë Salihu dhe shton se sinjale të përplasjeve ka pasur edhe më herët.

“Në disa raste ka pasur sinjale [nga Qeveria] se nuk janë duke i aprovuar, apo duke i preferuar qëndrimet e Presidencës ose e kundërta. Mirëpo, janë frikësuar dhe vazhdojnë të frikësohen të dyja palët që përplasja e hapur mes tyre është humbje politike e tyre, më shumë se sa që do të mund të fitonin”, thotë Salihu.

Përplasjen e fundit përmes rrjeteve sociale Muhaxhiri e sheh si “uverturë në një proces shumë të lodhshëm dhe të komplikuar të zgjedhjes së presidentit” të vendit, në prillin e vitit të ardhshëm.

Sipas tij, mbetet për t’u parë nëse presidentja Osmani do të garojë për një mandat të dytë.

Por, siç thotë ai, raportet e Osmanit me Kurtin, partia e të cilit, Lëvizja Vetëvendosje, pretendon edhe një mandat qeverisës, pas fitores në zgjedhjet parlamentare të 9 shkurtit, nuk janë më të njëjta siç kanë qenë në fillimet e tyre.

Ai thekson se as Kurti nuk e ka fuqinë politike sikurse në vitin 2021, kur fitoi me mbi 50 për qind të votave në zgjedhjet parlamentare që u mbajtën atë vit, e as presidentja Osmani, e cila ishte personi më i votuar në ato zgjedhje.

Subjekti politik “Guxo” i Osmanit dhe Lëvizja Vetëvendosje e Kurtit, garuan në zgjedhjet e vitit 2021 në një listë të përbashkët zgjedhore.

Në një listë të përbashkët, këto dy subjekte kanë garuar edhe në zgjedhjet e 9 shkurtit, ku fituan 42 për qind të votave, por “Guxo” më nuk drejtohet nga Osmani, e cila u largua kur mori pozitën e presidentes, në vitin 2021.

Sipas Muhaxhirit, zgjedhjet e 9 shkurtit nuk kanë nxjerrë një parti e cila do ta formonte e vetme shumicën parlamentare dhe Qeverinë e re, por kërkon koalicione, të cilat do të bëjnë “pazare politike”, në të cilat përfshihet edhe zgjedhja e presidentit në prillin e vitit 2026.

Kjo situatë, siç thotë ai, do t’i shtojë tensionet ndërmjet Presidencës dhe Qeverisë së re, të cilën Kurti pretendon ta formojë së shpejti.

“Periudha e ardhshme do të jetë jashtëzakonisht konfliktuoze. Është një atmosferë tejet negative në spektrin politik kosovar. Nuk ka aspak vullnet për bashkëpunim as për kompromise realiste. Pra, do të kemi popullizma, do të kemi gjuhë naive, agresive, e cila vetëm se do ta dëmtojë imazhin institucional, por edhe besueshmërinë e qytetarëve ndaj institucioneve të Kosovës”, thekson Muhaxhiri.

Megjithëkëtë, të dy njohësit e zhvillimeve politike, Salihu dhe Muhaxhiri, e kanë vlerësuar kërkesën e Osmanit për pezullimin e tarifës doganore ndaj mallrave amerikane, si të arsyeshme.

Mbajtja e kësaj tarife, e cila, sipas tyre, nuk ndikon dukshëm në ekonominë e Kosovë, “është absurde”.

Një vendim eventual i Qeverisë për pezullimin ose heqjen e tërësishme të kësaj tarife, siç vlerësuan ata, do të dërgonte sinjale pozitive nga Kosova në drejtim të SHBA-së, si shfaqje e vullnetit për bashkëpunim miqësor ndërmjet dy vendeve partnere./REL

A do të paguajë sigurimi ligjor një proces gjyqësor për të shpejtuar marrjen e shtetësisë gjermane?

Të ngopur me kohët e gjata të pritjes për shtetësi, shumë të huaj në Gjermani zgjedhin të paraqesin një ‘Untätigkeitsklage’ për të provuar dhe përshpejtuar procesin. Ne shikojmë nëse ju mund të paguani për këtë padi duke përdorur sigurimin tuaj ligjor gjerman.

Pavarësisht nëse po mendoni të aplikoni për nënshtetësinë gjermane ose jeni në gjysmë të procesit, ndoshta jeni të vetëdijshëm për kohët rraskapitëse të pritjes.

Natyralizimi shpesh mund të zgjasë deri në dy vjet në qytetet e mëdha si Frankfurt dhe Mynihu, me shumë aplikantë që presin deri në një vit vetëm për një konsultim fillestar, përcjell albinfo.ch.

Ajo që më pak njerëz janë të vetëdijshëm është se këto vonesa të gjata mund të jenë arsye për një sfidë ligjore, transmeton albinfo.ch.

Në fakt, sipas ligjit gjerman, një kohë e arsyeshme përpunimi për dokumentet zyrtare si shtetësia është caktuar vetëm tre muaj.

Pas kësaj pike, aplikantët mund të paraqesin një padi të njohur si ‘Untätigkeitsklage’ (padi për mosveprim zyrtar) për t’u ankuar se autoritetet nuk po ecin me shpejtësi të mjaftueshme. Kjo mund ta detyrojë zyrën e shtetësisë që më në fund të fillojë të punojë për aplikimin tuaj dhe të rezultojë në një vendim më të shpejtë, shkruan thelocal.de.

Nëse po mendoni të paraqisni një Untätigkeitsklage, mund të pyesni veten nëse mund të përdorni sigurimin tuaj ligjor për të mbuluar shpenzimet. Mjerisht, përgjigja këtu është jo.

Ndërsa shumë polica Rechtschutzversicherung (sigurime ligjore) do të mbulojnë tarifat tuaja nëse vendosni të padisni dikë, ato priren të mos shtrihen në rastet që përfshijnë ligjin e shtetësisë.

Pse sigurimi im ligjor nuk mbulon çështjet e shtetësisë?

Në përgjithësi, rastet e imigracionit dhe shtetësisë përjashtohen në mënyrë specifike në politikat ligjore të sigurimit, kryesisht për shkak se ato shihen si të paparashikueshme dhe me rrezik të lartë për siguruesit.

Një tjetër arsye pse siguruesit shmangen nga çështjet e nënshtetësisë është se ata i shohin këto çështje si çështje të statusit personal, në vend të mosmarrëveshjeve ligjore në vetvete. Përveç kësaj, shtetësia është pjesë e së drejtës publike dhe tenton të jetë një çështje kryesisht administrative, që do të thotë se gjykatat luajnë një rol relativisht të vogël në rezultat.

Nëse e gjithë kjo tingëllon pak e çuditshme, patjetër që është. Por kjo është ndoshta ajo që do të prisnit nga një kompani ligjore sigurimesh.

Për fat të mirë, disa politika gjermane mbulojnë rastet administrative – por këto janë zakonisht ato që përfshijnë para. Për shembull, nëse qendra e punës vonon pagesën e përfitimeve tuaja ose nëse Finanzamt vonon pagesën e zbritjeve tatimore, ju mund të jeni në gjendje të padisëni duke përdorur sigurimin ligjor.

Nga ana tjetër, disa lloje të sigurimit ligjor do të ndërhyjnë me të vërtetë vetëm nëse keni nevojë të mbroni veten në gjykatë.

Nëse keni dyshime, është më mirë thjesht të pyesni siguruesin tuaj ose të kaloni nëpër shkronjat e vogla në policën tuaj.

Sa kushton një Untätigkeitsklage?

Kur paraqisni një padi administrative në Gjermani, në përgjithësi duhet të merrni parasysh dy kosto: tarifat gjyqësore dhe kostot tuaja ligjore nëse zgjidhni të përdorni një avokat.

Si rregull, tarifat gjyqësore kushtojnë 798 €, ndërsa avokatët do t’ju paguajnë rreth 200 € në orë, por zakonisht ofrojnë një tarifë fikse për paraqitjen e një Untätigkeitsklage. Kjo ka tendencë të jetë diku nga 1,500 € në 3,000 €.

Fatkeqësisht, ka pak mënyra për ta financuar këtë, përveçse nga xhepi juaj, por lajmi i mirë është se ju keni një shans të mirë për të rimbursuar këto kosto.

Në përgjithësi, nëse keni dorëzuar një aplikim të plotë dhe pa të meta për shtetësi dhe keni pritur të paktën gjashtë muaj për një përgjigje, gjykatat do të urdhërojnë një rimbursim të tarifave ligjore pasi të marrin një vendim në favorin tuaj.

Numri i lartë i shkollave shqipe dhe nxënësve në Gjermani

Aktualisht, në shumë qytete të Gjermanisë funksionojnë qindra shkolla shqipe, ku mësojnë mijëra nxënës shqiptarë, sipas Këshillit të Arsimtarëve Shqiptarë (KASH).

Interesi për mësimin e gjuhës shqipe është në rritje, veçanërisht në zonat me një komunitet të madh shqiptar, duke dëshmuar nevojën e vazhdueshme për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës kombëtare, përcjell albinfo.ch.

Të dhënat më të sakta për këtë proces janë siguruar nga Ministria e Arsimit për landin e NRW-së.

Roli i mësuesve dhe i prindërve në funksionimin e shkollave shqipe

Mësuesit dhe prindërit kanë luajtur një rol thelbësor në themelimin dhe funksionimin e shkollave shqipe. Përveç përkushtimit në procesin mësimor, ata kanë ndërmjetësuar me autoritetet gjermane dhe institucionet shqiptare për të siguruar mbështetje financiare dhe logjistike. Gjatë periudhës së çlirimit të Kosovës, KASH-i luajti një rol kyç në mbajtjen e lidhjeve me Ministrinë e Arsimit të Kosovës, duke garantuar vazhdimësinë e mësimit në gjuhën shqipe për fëmijët shqiptarë në Gjermani.

Dokumentimi i historisë së shkollave shqipe

KASH-i ka arkivuar me kujdes historikun e shkollave shqipe në Gjermani, duke mbledhur dhe duke ruajtur dokumente, raporte dhe projekte të zhvilluara ndër vite. Këto materiale janë botuar në libra dhe studime që pasqyrojnë përpjekjet e komunitetit shqiptar për të ruajtur gjuhën dhe identitetin kulturor në diasporë.

Prishtinë: Një i vdekur dhe një i lënduar nga shembja e dheut

Një punëtor 40-vjeçar ka vdekur sot rreth orës 13:00 në një vendpunishte në rrugën “Gjilani”, në lagjen “Veternik” të Prishtinës, shkaku i shembjes së dheut. Një tjetër shpëtoi i gjallë, mirëpo me lëndime, përcjell albinfo.ch.

Vdekja e punëtorit u konstatua në vendin e ngjarjes.

Punëtori që shpëtoi aktualisht po trajtohet në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës.

Njësitë policore, në bashkëpunim me prokurorin e shtetit dhe mekanizmat përkatës, ndodhen në vendin e ngjarjes dhe po punojnë për të sqaruar rrethanat e këtij incidenti fatal.

Basha: Kosovarët më pëlqejnë jashtë mase se nënën e kam nga Kosova

Politikani nga Shqipëria, Lulzim Basha, në një intervistë për “Weekend” në Klan Kosova, foli për jetën e tij familjare, përcjell albinfo.ch.

Ai thotë se nuk do të ishte i njëjti, po të mos e kishte bashkëshorten e tij në krah.

Basha, kur u martua me Aurelën, u kthyen bashkë në Tiranë nga Kosova, e lidhur me këtë, ka diçka për të thënë për popullin tonë.

“Mua më pëlqen populli shqiptar, kosovarët më pëlqyen dhe më pëlqejnë jashtë mase, sepse e kam nënën kosovare,” tha Basha.

“Kur shoh vajzat kosovare të zgjuara, të mira, nga Dua Lipa e Rita Ora, më bëhet zemra mal për suksesin e tyre,” tha tutje ai.

Ndër të tjera, ai flet për vështirësitë që ka në jetën mes familjes dhe politikës.

“Fushata ta merr gjithë jetën personale, s’mbetet gjë. Edhe angazhimi publik, politik është i tillë gjithashtu. Por në fund ka diçka, një balancë minimale, sepse nuk mund të jesh asgjë pa qenë në radhë të parë njeri dhe familjar. Pra, në çdo profesion është familja që paguan taksën e punës së prindit,” u shpreh Basha.

Vazhdon mësimi plotësues në gjuhën shqipe në Gjermani

Mësimi plotësues në gjuhën shqipe në Gjermani e ka zanafillën në vitet ’70, kur në qytetin Euskirchen (NRW) u hap shkolla e parë shqipe. Kjo nismë përbënte një hap të rëndësishëm për komunitetin shqiptar, pasi e kthente mësimin e gjuhës amtare në një mision për ruajtjen e identitetit kombëtar, përcjell albinfo.ch.

Një moment kyç në këtë rrugëtim ishte themelimi i Këshillit të Arsimtarëve Shqiptarë (KASH) “Naim Frashëri”, më 14 shtator 1990. Negjmije Reçica, Kryetare e KASH-it “Naim Frashëri” në Gjermani, tregon se KASH-i u krijua me qëllimin për të mbikëqyrur dhe për të zhvilluar mësimin plotësues në gjuhën shqipe në Gjermani, duke siguruar një strukturë të qëndrueshme për edukimin e fëmijëve shqiptarë. Me regjistrimin zyrtar pranë Gjykatës Ekonomike në Düsseldorf, KASH-i fitoi statusin juridik, duke u shndërruar në një platformë të rëndësishme për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare në diasporë.

Sfidat kryesore në hapjen e shkollave shqipe

Procesi i hapjes dhe i funksionimit të shkollave shqipe në Gjermani ka hasur në sfida të shumta, kryesisht për shkak të ndryshimeve ligjore mes landeve federale. Në Nordrhein-Westfalen (NRW), Niedersachsen dhe Hamburg, mësimi plotësues mbështetet nga autoritetet arsimore vendore, të cilat ofrojnë financim dhe mbikëqyrje për mësuesit. Në lande të tjera, organizimi mbështetet kryesisht në angazhimin vullnetar të komunitetit shqiptar dhe në ndihmën e konsullatave shqiptare. Kjo situatë krijon vështirësi në sigurimin e vazhdimësisë së mësimit, në furnizimin me materiale didaktike dhe në mbështetjen e burimeve të tjera të nevojshme.

SHBA në prag të protestave masive kundër Trumpit e Muskut

Shumë protestues kundër presidentit amerikan, Donald Trump, dhe miliarderit Elon Musk, po planifikojnë të protestojnë përreth SHBA-së të shtunën, kundër veprimeve të administratës për ekonominë, të drejtat e njeriut dhe çështje të tjera, përcjell albinfo.ch.

Mbi 1.200 demonstrata janë planifikuar nga më shumë se 150 grupe. Protestat janë planifikuar në të gjitha shtetet.

Shtëpia e Bardhë nuk ka komentuar mbi organizimin e këtyre protestave. Trumpi i ka promovuar politikat e tij se janë në interesin më të mirë të SHBA-së, raportoi AP.

Protestuesit po kundërshtojnë vendimet e administratës Trump për të larguar nga puna mijëra punëtorë federalë, mbylljen e zyrave dhe agjencive, deportimin e migrantëve, heqjen e disa benefiteve për transgjinorët dhe shkurtimin e fondeve për programet shëndetësore.

Organizatorët thonë se shpresojnë që demonstratat e së shtunës do të jenë më të mëdhatë që kur Trumpi mori detyrën në janar.

Kaja Kallas të hënën vjen për herë të parë në Ballkanin Perëndimor, por jo në Kosovë

Në datat 7–9 prill, Përfaqësuesja e Lartë e BE-së, Kaja Kallas, do të udhëtojë në Mal të Zi, Shqipëri dhe Bosnje-Hercegovinë.

Në vizitën e saj të parë në Ballkanin Perëndimor, Kallas nuk do të vizitojë Kosovën, siç bëhet e ditur në faqen zyrtare të BE-së.

Në Mal të Zi, Kallas do të takohet me presidentin Jakov Milatoviq dhe kryeministrin Milojko Spajiq.

Ajo do të takohet gjithashtu me organizata të shoqërisë civile dhe do të marrë pjesë në një rishikim të pajisjeve të financuara nga Fondi Europian i Paqes me ministrin e Mbrojtjes të këtij vendi.

Një konferencë e përbashkët për shtyp me kryeministrin Spajiq është planifikuar për në orën 10:40, thuhet në njoftimin e BE-së.

Ndërkaq, në Shqipëri, Kallas do të takohet me presidentin Bajram Begaj dhe kryeministrin Edi Rama.

Një konferencë e përbashkët për shtyp me kryeministrin Rama është planifikuar për datën 8 prill në orën 10:25.

Përfaqësuesja e Lartë Kallas do të takohet edhe me ministrin për Europën dhe Punët e Jashtme, Igli Hasani, dhe ministrin e Mbrojtjes, Pirro Vengu.

Ajo do të hapë bashkërisht Dialogun e parë BE–Shqipëri për Sigurinë dhe Mbrojtjen me ministrat Hasani dhe Vengu.

Gjithashtu, ajo do të marrë pjesë në nënshkrimin e marrëveshjeve të grantit dhe kredisë së Bankës Europiane të Investimeve për zhvillimin e hekurudhës Durrës–Rrogozhinë.

Përfaqësuesja e Lartë Kallas do t’u drejtohet edhe studentëve të universitetit dhe përfaqësuesve të shoqërisë civile.

Në Bosnje dhe Hercegovinë, kryediplomatja e BE-së do të vizitojë trupat e EUFOR Althea dhe do të takohet me anëtarët e Presidencës së Bosnje-Hercegovinës. Ajo do të takohet edhe me kryetaren e Këshillit të Ministrave, Borjana Kristo, dhe ministrin e Jashtëm, Elmedin Konakoviq. Një takim i përbashkët për shtyp me Presidencën është planifikuar për më 8 prill.

Zvicra ka filluar një program në Shqipëri për parandalimin e zjarreve

Çdo vit, Shqipëria është e prekshme nga zjarret në peizazhe dhe pyje, përcjell albinfo.ch.

Prandaj, Zvicra ka filluar një program që përmirëson bashkëpunimin, kapacitetet dhe politikat për masat parandaluese dhe menaxhimin e duhur të zjarreve.

Javën e kaluar u krijua një rrjet në Tiranë me pjesëmarrës nga vendet e Ballkanit Perëndimor që përfaqësonin sektorët shkencorë, profesionalë dhe politikë.

BE përgatit gjobën e majme 1 miliard dollarë ndaj Elon Musk

Rregullatorët e Bashkimit Evropian thuhet se po mendojnë për një gjobë prej 1 miliard dollarësh kundër kompanisë X të Elon Musk, duke marrë parasysh të ardhurat nga sipërmarrjet e tij të tjera, duke përfshirë Tesla dhe SpaceX, përcjell albinfo.ch.

Rregullatorët e BE-së pretendojnë se X ka shkelur Aktin e Shërbimeve Digjitale dhe do të përdorë një pjesë të aktit për të llogaritur një gjobë bazuar në të ardhurat që përfshijnë kompanitë e tjera që kontrollon Musk, sipas një raporti të 3 prillit nga gazeta, e cila citoi katër persona me njohuri për planin.

Sipas Aktit të Shërbimeve Digjitale, i cili hyri në ligj në tetor 2022 për të kontrolluar kompanitë e mediave sociale dhe “të parandalojë aktivitetet e paligjshme dhe të dëmshme në internet”, kompanitë mund të gjobiten deri në 6% të të ardhurave globale për shkelje.

Një zëdhënës i Komisionit Evropian, dega ekzekutive e bllokut, nuk pranoi të komentonte këtë rast për The New York Times, por tha se do të “vazhdojë të zbatojë ligjet tona në mënyrë të drejtë dhe pa diskriminim ndaj të gjitha kompanive që operojnë në BE”.

Në një deklaratë, ekipi i Çështjeve të Qeverisë Globale të X tha se nëse raportet në lidhje me planet e BE-së janë të sakta, ai “përfaqëson një akt të paprecedentë të censurës politike dhe një sulm ndaj fjalës së lirë”.

Gjermania pritet të rrisë pagat në sektorin publik

Sot mbahet raundi i katërt dhe vendimtar i negociatave mes sindikatave dhe punëdhënësve të shërbimeve publike për rritjen e rrogave, përcjell albinfo.ch.

Nga suksesi i negociatave varet nëse do të arrihet ndonjë marrëveshje, apo prapë mund të ketë greva në aeroporte, kopshte, shkolla, klinika e spitale…

Sindikatat kanë kërkuar rritjen e rrogave për rreth 2,5 milionë të punësuar në shërbime publike prej rreth 8 për qind dhe më shumë pushime. Punëdhënësit, federata dhe komunat i kanë refuzuar këto kërkesa. Prandaj, në mars ato kanë angazhuar së bashku edhe ndërmjetësues.

Ndërmjetësuesit nga partitë CDU dhe SPD kanë propozuar një kompromis, sipas së cilit, prej datës 1 prill 2025 duhet të rriten rrogat për 3%, ose të paktën 110 euro në muaj. Ndërsa nga 1 maj 2026 duhet të rriten edhe 2.8 për qind, e punëtorët duhet të kenë edhe orare më fleksibël pune.

Sot pritet të vendoset nëse do të ketë marrëveshje, apo prapë do të ketë një valë të re grevash.

Kosovare Asllani barazon rezultatin ndaj Italisë

Një tjetër moment krenarie nga futbollistja Kosovare Asllani, e cila shënoi gol për Suedinë duke barazuar rezultatin kundër Italisë. Një shembull i shkëlqyer i talentit, përkushtimit dhe fuqisë së diasporës sonë që shkëlqen në arenën ndërkombëtare, përcjell albinfo.ch.

Të premten mbrëma, Kosovarja ishte kapitene e Suedisë në fitoren e vështirë ndaj Italisë. Për mesfushoren 35-vjeçare ishte ndeshja e 195-të për Suedinë. Asnjë futbollist shqiptar nuk është as afër kësaj shifre të ndeshjeve ndërkombëtare.

Dhe në ndeshjen e 195-të, Kosovarja ka shënuar gol. Është goli i saj i 48-të me Suedinë.

Suedia arriti fitore 3:2 ndaj Italisë në Solna. Ndeshja ishte e vlefshme për Ligën A të Ligës së Kombeve. Suedia është në Grupin 4, ndërsa udhëheq me shtatë pikë nga tri ndeshje.

Në ndeshjen ndaj Italisë, Asllani shënoi në minutën e 56-të për 1:1. Italia realizoi për 1:0 që në minutën e parë të ndeshjes. Emma Severini ishte realizatore. Me golin e Filipa Angeldahl në minutën e 75-të, Suedia kaloi në epërsi 2:1. Por dhjetë minuta më pas, për 2:2 realizoi Michela Cambiaghi. Ndërkohë, Fridolina Rolfo e shënoi golin e fitores për Suedinë në minutën e 95-të. Ajo ishte e saktë nga pika e bardhë.

Asllani luajti deri në minutën e 73-të. Ajo aktualisht është pjesë e skuadrës angleze London City Lionesses.

https://www.svt.se/nyheter/video/022c68b2825a2cf2-kosovare-asllani-kvitterar-mot-italien?spellista=WyJhc3RyaWQtdmlkZW9wbGF5bGlzdCIsImN1eWVsMyJd&fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5zALlmGFtmlTa9Fkf_7OebLfzQYL6tPJOkXY91Qz-0aSIEQaFjmku2RNbasw_aem_5KmkOA8QL7hO5lc58EmEkw

70% e arit në botë kalon përmes Zvicrës

Në kohë pasigurie, zviceranët duan të shmangin mbajtjen e parave nën dyshek, vënë bast për metalin e verdhë dhe ata që tashmë janë të ekspozuar në treg, e blejnë atë për t’u diversifikuar, sepse ari ndjek rrugën e tij, pa u shpërqendruar nga produkte të tjera financiare, përcjell albinfo.ch.

Dhe nëse ka ndonjë pasiguri, ai duhet të jetë ari i vërtetë, fizik, por 1000 tonët që tregtohen çdo ditë në Londër nuk mjaftojnë.

Christoph Wild, president i ASFCMP, Shoqatës Zvicerane të Prodhuesve dhe Tregtarëve të Metaleve të Çmuara, shpjegoi për RSI se në kohë si këto, me pasiguri të madhe, njerëzit duan të prekin fizikisht metalin që kanë blerë. Prandaj, mosdisponueshmëria për të gjithë dhe rritja e kërkesës për rafineritë.

70% e arit në botë kalon përmes Zvicrës.

Vetëm në janar, 193 tonë u eksportuan në Shtetet e Bashkuara, një rekord prej 13 vitesh.

Të paktën gjysma e tij kalonte nga Mendrisiotto, ku janë vendosur tre nga kompanitë më të mëdha në këtë sektor. Të kontaktuar nga RSI, ata konfirmuan periudhën e punës së tepërt.

“Që nga dhjetori 2024, kërkesa për produkte për Shtetet e Bashkuara është rritur ndjeshëm. Ne kemi menaxhuar gjithashtu periudha me kërkesë veçanërisht intensive në të kaluarën dhe kompania është e organizuar për të trajtuar çdo lloj kërkese tregu, falë edhe proceseve të prodhimit me një shkallë të lartë automatizimi,” vëren Simone Knobloch, COO i Valcambi SA.

“Kulmi aktual i kërkesës ka zgjatur tre muaj, që është një periudhë jashtëzakonisht e gjatë,” bën jehonë Robin Kolvenbach, bashkë-CEO i Argor-Heraeus, i cili vë në dukje se megjithatë kjo nuk përkthehet drejtpërdrejt në të ardhura më të larta. “Midis mesit të dhjetorit dhe mesit të marsit, normat e qirasë së arit u rritën dhjetëfish për shkak të fluksit të madh të arit nga Londra në Nju-Jork përmes rafinerive, gjë që ndikon drejtpërdrejt në kosto. Kompania nuk zotëron arin që përpunon, shumica e tij vjen nga qiratë me bankat.”

Mbi 90 % e energjisë në Kosovë prodhohet nga termocentralet me kosto më të ulët

Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRrE) ka njoftuar se nga muaji prill i këtij viti mund të rritet çmimi i energjisë elektrike për të gjithë konsumatorët deri në 15%.

Ndërkohë, kjo nuk është ngritja e parë e çmimit të rrymës që po bëhet për një periudhë të shkurtër brenda katër vjetëve.

Rritjet e kanë shoqëruar ndër vite çmimin mesatar të energjisë elektrike në Kosovë.

Më 2024, rryma ka kushtuar më së shtrenjti në tetë vjetët e fundit.

Ismet Mulaj, njohës i ekonomisë dhe energjetikës, tha se mbi 90% e energjisë në Kosovë prodhohet nga termocentralet me kosto të ulët.

“ZRrE e arsyeton këtë rritje me faktin se Kosova ka importuar sasi të konsiderueshme të energjisë elektrike me çmime të larta. Megjithatë, kjo nuk e justifikon plotësisht vendimin, pasi mbi 90% e energjisë në Kosovë prodhohet nga termocentralet me kosto të ulët,” tha Mulaj.

Tutje, ai tha se argumentet e ZRrE-së nuk bazohen në faktorë ekonomikë.

“Për këtë arsye, argumentet e dhëna nuk bazohen kryesisht në faktorë ekonomikë,” u shpreh Mulaj.

Tutje, Mulaj tha se ky vendim cenon interesin e qytetarëve.

“Ky vendim cenon interesin e qytetarëve dhe rëndon barrën e tyre financiare,” u shpreh në fund ai.

Në përgjithësi, Kosova ka një sistem energjetik që është i varur kryesisht nga termocentralet që përdorin qymyr, dhe kjo ka një ndikim në çmimet e energjisë.

Coop dhe Migros ngjiten në renditjen botërore të supermarketeve

Bëhet e ditur se Coop dhe Migros janë përkatësisht në vendin e 34-të dhe të 41-të të renditjes globale të supermarketeve botërore të shitjes me pakicë, përcjell albinfo.ch.

Sipas studimit të fundit të firmës konsulente Deloitte, bazuar në xhiron e vitit 2023, Coop renditet në vendin e 34-të dhe ka avancuar tri vende, ndërsa Migros në vendin e 41-të, duke bërë dy hapa përpara.

Në krye të listës është zinxhiri amerikan Walmart, me të ardhura prej 684 miliardë dollarësh. Ata ndiqen nga gjigandi i shitjes me pakicë në internet Amazon (252 miliardë) dhe specialisti amerikan i hipermarketeve Costco (242 miliardë). Në vendin e katërt, me 177 miliardë, është grupi gjerman Schwarz (ku përfshihen Lidl dhe Kaufland), operatori i parë në renditje që nuk është me qendër në Shtetet e Bashkuara. Të ardhurat e Coop arrijnë në 37 miliardë dollarë, të Migros në 31 miliardë dollarë.

Ndër markat më të njohura përmendim edhe Aldi (në vendin e shtatë, 123 miliardë), Ikea (29, 43 miliardë), Shein (42, 31 miliardë) dhe Zalando (110, 11 miliardë).

Sot në Prishtinë protestohet kundër rritjes së çmimit të energjisë

Nën moton “Asnjë cent më shumë”, sot mbahet protesta kundër rritjes së çmimit të energjisë elektrike, përcjell albinfo.ch.

Në lidhje me protestën që do të mbahet nga ora 15:00 në sheshin “Skënderbeu” në kryeqytet, ka folur organizatori i protestës, Luan Hasanaj.

“Është një mesazh i thjeshtë. Reagimi ynë ka ardhur si rezultat i një trendi të rritjes së çmimeve në mënyrë pothuajse të pakontrolluar gjatë viteve të fundit. Një grup shumë i madh i qytetarëve mezi e kalojnë muajin me të hyrat që marrin dhe, duke e parë se çfarë po vjen… Kur themi se 15% do të rritet çmimi i rrymës dhe kjo do të ketë efekt zinxhir në secilin sektor, mesazhi ynë për ata që janë vendimmarrës është i thjeshtë: na mundësoni që ne, qytetarët që kemi vendosur të jetojmë në këtë vend, të kemi mundësi që t’i përballojmë këto çmime dhe faturat që na vijnë çdo muaj”, tha Hasanaj.

Më tej, Hasanaj u shpreh se kërkesa në drejtim të Zyrës së Rregullatorit të Energjisë është pezullimi i rritjes së çmimit të energjisë prej 15 për qind, derisa të konstituohen institucionet e reja.

Dua Lipa dhuron spektakël në Zelandën e Re

Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Dua Lipa, ka ngritur në këmbë gjithë publikun në Spark Arena, në Auckland të Zelandës së Re, duke e shndërruar stadiumin në një klub nate, përcjell albinfo.ch.

Dua Lipa mbrëmë luajti një shfaqje tjetër në Auckland, në Spark Arena, të premten, më 4 prill.

Ajo bëri një shfaqje tepër të zjarrtë, ndërsa nisi turneun e saj me një performancë tërheqëse të mërkurën.

Lipa ka organizuar mbrëmë një koncert në Auckland, duke rrëmbyer vëmendjen e çdo personi të ri dhe të moshuar të turmës, që kur doli me kostumin e saj të parë të natës, shkruhet në mediat sociale të huaja.

“Shfaqjet e saj australiane ishin të mbushura me të ftuar specialë. ‘Miku’ i saj, Troye Sivan, mori pjesë në një duet ‘Rush’. Kevin Parker doli në skenë për një kopertinë të grupit të tij Tame Impala, ‘The Less I Know the Better’, shkruan RNZ. Angus Stone dhe Vance Joy gjithashtu asistuan Dua Lipën në shfaqjet përgjatë kanalit”.

Studentët shqiptarë të Universitetit të Muzikës në Vjenë mirëpriten nga Fate Velaj

Dje, më 4 prill 2025, Ambasadori i Shqipërisë në Austri, z. Fate Velaj, priti në një takim disa studentë shqiptarë të Universitetit të Muzikës në Vjenë, përcjell albinfo.at.

Gjatë bisedës, u diskutuan arritjet e tyre muzikore, si dhe mundësitë e përfaqësimit të tyre në aktivitetet e organizuara nga Ambasada e Shqipërisë. Një vëmendje e veçantë iu kushtua eventit të planifikuar më 13 maj në Muzeun e Historisë së Natyrës, ku studentët patën mundësinë të shkëmbenin ide mbi pjesëmarrjen dhe kontributin e tyre artistik.

Trump urdhëron zgjatjen e afatit për TikTok në SHBA për 75 ditë të tjera

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka urdhëruar që aplikacioni i shkurtër i videove TikTok të mbetet i disponueshëm në Shtetet e Bashkuara për një periudhë shtesë prej 75 ditësh, duke i dhënë kështu një mundësi tjetër kompanisë për të përfunduar negociatat për një marrëveshje të mundshme.

Sipas ligjit amerikan, TikTok, që është në pronësi të kompanisë kineze Bytedance, duhet të ishte shitur deri më 19 janar 2025 ose të largohej nga tregu amerikan. Ky afat ka kaluar, por Trump dhe zëvendëspresidenti JD Vance kishin ngritur pritshmëritë se një marrëveshje mund të arrihej para afatit të caktuar të shtunën. Megjithatë, Trump ka shkruar se negociatat janë ende në proces dhe se marrëveshja kërkon më shumë punë për të marrë të gjitha miratimet e nevojshme, transmeton albinfo.ch.

Në një postim në platformën e tij “Truth Social”, Trump e quajti përparimin në negociata si “jashtëzakonisht të suksesshëm”. Ai gjithashtu ka premtuar vazhdimisht një zgjatje, megjithëse kjo nuk ka asnjë mbështetje ligjore. Ky afat 75-ditor është një periudhë e caktuar nga Trump në janar, ndërkohë që ai kishte përmendur më herët mundësinë e një zgjatjeje 90-ditore, vetëm në rast se negociatat për shitjen e TikTok shkonin siç pritej, shkruan SRF.

ETH Cyrih refuzon të plotësojë pyetësorin e qeverisë amerikane

Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Cyrih (ETH) ka vendosur të mos i përgjigjet një pyetësori të dërguar nga qeveria e Shteteve të Bashkuara lidhur me një projekt kërkimor të mbështetur nga fondet amerikane. Ky vendim ka ngjallur shqetësime në lidhje me mundësinë e ndikimit të tij në financimin e projektit.

Zyra e shtypit e ETH Cyrihut ka konfirmuar lajmin pas një raporti në stacionin radiofonik në gjuhën gjermane SRF. Sipas institutit, arsyetimi për refuzimin e plotësimit të pyetësorit ishte se informacioni i kërkuar “nuk është i rëndësishëm për projektin kërkimor në fjalë” dhe se ky lloj raportimi nuk është në përputhje me praktikat standarde shkencore, pwrcjell albinfo.ch.

Në këtë fazë, ETH Cyrih nuk ka mundur të përcaktojë se cilat mund të jenë pasojat e këtij refuzimi për t’iu përgjigjur pyetësorit. Instituti nuk ka specifikuar cilin projekt kërkimor e ka refuzuar të përfshijë në pyetësor. Ky zhvillim ka krijuar një atmosferë të pasigurtë në lidhje me financimin e mundshëm të projekteve të tjera të mbështetura nga SHBA.

Ndryshe nga ETH Cyrih, Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lozanë (EPFL) nuk ka marrë një pyetësor të tillë. Një zëdhënës i EPFL-së tha se vitet e fundit, instituti ka vërejtur një rritje të aplikimeve të pakërkuara nga shkencëtarë amerikanë, të cilët shpesh janë të kualifikuar të lartë. Zëdhënësi gjithashtu theksoi se ky zhvillim ka qenë i një rëndësie të veçantë për universitetin, shkruan RTS.

Pyetësori i dërguar nga administrata Trump është pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të përcaktuar nëse projektet kërkimore të financuara nga SHBA përputhen me udhëzimet e politikave të tij, duke përfshirë aspekte si diversiteti, barazia dhe përfshirja. Ky pyetësor ka ngjallur shqetësime, pasi kërkon informacion mbi ndikimin e këtyre politikave në projektet kërkimore dhe mund të ndikojë në bashkëpunimin ndërkombëtar dhe financimin e kërkimit shkencor, përcjell albinfo.ch.

Sektori farmaceutik zviceran përballet me pasiguri pas kërcënimit të taksave të reja amerikane

Sektori farmaceutik zviceran, një nga degët më të rëndësishme të industrisë në Zvicër dhe i dyti më i madhi në tregtinë globale pas elektronikës, aktualisht është i përjashtuar nga taksat doganore të vendosura nga Uashingtoni. Megjithatë, Presidenti Donald Trump ka sugjeruar se mund të merret një vendim për të vendosur tarifa mbi këtë sektor në të ardhmen e afërt, duke krijuar pasiguri dhe shqetësim në Zvicër.

Në një intervistë, Charles-Henri Manchot, kreu i investimeve në një bankë të Gjenevës, ka shprehur habinë dhe shqetësimin për këtë mundësi. “Ne jemi ndëshkuar me të vërtetë, nuk e kuptojmë. Zvicra është një nga investitorët më të mëdhenj në kërkimin dhe zhvillimin (R&D) në Shtetet e Bashkuara, dhe megjithatë e gjen veten shumë të penalizuar,” ka thënë ai, duke theksuar rëndësinë e investimeve zvicerane në teknologji dhe inovacion, përcjell albinfo.ch.

Ndërkohë, disa kompani zvicerane që janë tashmë të themeluara në Shtetet e Bashkuara mund të kufizojnë ndikimin e këtyre masave të reja, pasi ato prodhojnë drejtpërdrejt në territorin amerikan, duke shpëtuar kështu nga taksat doganore. Kompani të mëdha si Nestlé dhe Emmy, për shembull, mund të jenë në një pozitë më të favorshme. Megjithatë, kjo nuk është e mundur për sektorin farmaceutik, i cili mbetet në rrezik për taksat e reja.

Ekspertët janë të shqetësuar se Zvicra mund të hasë vështirësi për të bërë zërin e saj të dëgjohet në Uashington. Sipas Manchot, shumë shtete të tjera do të kërkojnë të negociojnë veçmas, gjë që mund të çojë në një situatë të pasigurt dhe të krijojë një radhë të gjatë kërkesash. Ai thekson gjithashtu se Zvicra nuk ka një lidhje të drejtpërdrejtë dhe të fortë me Uashingtonin, gjë që mund ta bëjë të vështirë arritjen e një marrëveshjeje të favorshme, shkruan RTS.

Megjithatë, Manchot është optimist dhe beson se perceptimi i Shteteve të Bashkuara për Zvicrën si një “vend mik” mund të ndihmojë në përmirësimin e situatës. Ai thekson se Shtetet e Bashkuara kanë një suficit tregtar me Zvicrën në sektorin e shërbimeve, gjë që mund të hapë mundësi për negociata. “Unë shpresoj se mund të arrijmë një marrëveshje në muajt e ardhshëm,” ka përfunduar ai.