Një helikopter Super Puma me flamurin e policisë serbe u vu re mbi rajonin e Thurgaut të premten, duke ngjallur kureshtje dhe pyetje mes banorëve lokalë. Një qytetare i shkroi 20minuten se vuri re helikopterin dhe u habit nga prania e tij mbi Liqenin e Konstancës. “A është pjesë e një stërvitjeje ushtarake, apo është një personazh i famshëm që po kthehet nga Eurovisioni në Bazel?” pyeti ajo, transmeton albinfo.ch.

Zhurma e helikopterit dhe pamja e tij ushtarake ngritën dyshime, por siç konfirmoi për 20 Minuten kompania RUAG, arsyeja ishte krejtësisht rutinore. Helikopteri ndodhej në Zvicër për mirëmbajtje dyvjeçare në qendrën e RUAG në Emmen, Kantonin e Lucernës. “Ne kemi disa klientë ndërkombëtarë, kështu që kjo është një procedurë krejtësisht normale,” tha Silvan Gruber, Drejtor i Komunikimit në RUAG.

Pas përfundimit të inspektimeve, helikopteri serb kreu disa fluturime prove në hapësirën ajrore zvicerane dhe më pas u nis drejt Linzit në Austri, për të vazhduar më tej në Serbi. Kjo nuk është hera e parë që helikopterë të huaj shkaktojnë interes në qiellin zviceran. Dy vjet më parë, një helikopter i Policisë Federale Gjermane u bë subjekt diskutimesh të ngjashme  edhe në atë rast, arsyeja ishte mirëmbajtja në RUAG.

RUAG, një kompani e lidhur me Konfederatën Zvicerane dhe partnere teknologjike e ushtrisë, ofron shërbime për klientë ndërkombëtarë, përfshirë mirëmbajtjen e pajisjeve ajrore,  një praktikë që, ndonëse nganjëherë ngjall dyshime, është pjesë e operacioneve të rregullta, transmeton albinfo.ch.

Festivali i Këngës në Eurovision 2025 përfundoi, por jehona e tij do të vazhdojë gjatë në kujtesën e publikut  sidomos për qytetin pritës, Bazel. Për një javë të tërë, ky qytet zviceran u kthye në një epiqendër gëzimi, muzike dhe energjie pozitive, duke treguar se është një mikpritës i shkëlqyer i ngjarjeve ndërkombëtare. Ja pesë arsye pse Eurovisioni i këtij viti ishte i jashtëzakonshëm, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

1. Bazel – ylli i padiskutueshëm i javës
Qyteti i Bazelit, i mbushur me fansa nga e gjithë Evropa, tregoi se mund të përballojë me sukses organizimin e një eventi të përmasave kaq të mëdha. Me mot të përkryer, siguri të lartë dhe një organizim shembullor, atmosfera ishte festive në çdo cep të qytetit. Rrugët, sheshet dhe zonat rreth stadiumit u mbushën me ngjyra dhe buzëqeshje. Banorët dhe vizitorët ishin të një zëri: Bazeli ka vendosur një standard të ri për Eurovisionin.

2. Prezantueset e mrekullueshme dhe momentet komike
Trioja e prezantueseve, Hazel Brugger, Sandra Studer dhe Michelle Hunziker, solli një frymë të freskët dhe plot humor në skenë. Ato u dalluan për spontanitetin, profesionalizmin dhe veçanërisht për vetëironi. Momenti kur Hazel Brugger dhe Michelle Hunziker interpretuan një truk të pazakontë me gjuhën e tyre në finale u kthye në një prej çasteve më të komentuar në rrjetet sociale, transmeton albinfo.ch.

3. “Made in Switzerland” – një hit jashtë garës
Gjatë gjysmëfinales së parë, prezantueset kënduan një këngë me titull “Made in Switzerland”, e cila u prit me brohoritje dhe dashamirësi nga publiku. Ajo u bë hit menjëherë në rrjetet sociale, me shumë ndjekës që kërkonin që kënga të përfshihej në garë. Me një melodi të lehtë dhe tekst humoristik, performanca tregoi talentin muzikor dhe kreativitetin zviceran.

4. Zoë Më – një paraqitje e fuqishme e Zvicrës
Përfaqësuesja zyrtare e Zvicrës, këngëtarja Zoë Më, mahniti publikun me këngën e saj “Voyage”. Edhe pse kritikuar fillimisht si një baladë shumë e qetë për një skenë si Eurovisioni, performanca e saj e shtunën mbrëma ishte vokalisht e fuqishme dhe emocionalisht prekëse. Me një skenografi të thjeshtë, por efektive, dhe një sallë që u shndërrua në një det dritash, ajo krijoi një moment magjik.

5. Tifozët – shpirti i Eurovisionit
Slogani i këtij viti, “Të bashkuar nga muzika”, mori kuptim të vërtetë në Bazel. Mijëra tifozë që kishin ardhur nga vende të ndryshme u bashkuan në një atmosferë feste që përfshiu të gjithë qytetin. Edhe ata që zakonisht nuk e ndjekin festivalin u përfshinë në ethet muzikore dhe e shijuan ngjarjen në mënyrë të papritur. Kjo ndjenjë bashkimi dhe pozitiviteti ishte padyshim një nga sukseset më të mëdha të këtij edicioni, transmeton albinfo.ch.

Mungesa e Dion dhe një pyetje pa përgjigje
E vetmja hije që qëndroi mbi këtë edicion ishte mungesa e Céline Dion. Thashethemet për një paraqitje të mundshme të superyllit, që dikur i solli fitoren Zvicrës në Eurovision, ishin të shumta. Pavarësisht pritjeve, ajo nuk u shfaq në finale, as nuk dërgoi një përshëndetje zyrtare, një zhgënjim për shumë fansa.

Megjithatë, Eurovisioni në Bazel 2025 do të mbahet mend si një sukses i madh, jo vetëm për Zvicrën si vend organizator, por edhe për mënyrën se si muzika bashkoi njerëzit, përtej kufijve, gjuhëve dhe dallimeve, transmeton albinfo.ch.

Një ortek i rëndë ndodhi të shtunën pasdite në krahun perëndimor të malit Eiger, në komunën e Lauterbrunnenit, duke marrë me vete shtatë persona që po bënin një turne skijimi. Sipas Policisë Kantonale të Bernës, një burrë vdiq në vendngjarje, ndërsa një tjetër, i cili u ringjall nga ekipet e shpëtimit, ndërroi jetë më vonë në spital. Pesë persona të tjerë, katër burra dhe një grua, u plagosën dhe u transportuan me helikopter në spitale për trajtim, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Orteku u raportua në orën 13:45, dhe në momentin e ngjarjes, në zonë ndodheshin tetë persona. Shtatë prej tyre u rrëmbyen dhe u varrosën nga orteku. Sipas të dhënave fillestare, bëhej fjalë për dy grupe skijatorësh: një me dy persona dhe një tjetër me pesë.

Shërbimet e emergjencës ndërhynë menjëherë në vendngjarje me një operacion të gjerë kërkim-shpëtimi. Në terren u angazhuan Shërbimi Zviceran i Shpëtimit Alpin, specialistë malorë, Policia Kantonale e Bernës, Ekipi i Kujdesit të Kantonit, dy qen kërkimi për orteqe, si dhe tetë helikopterë, përfshirë tre nga Rega, katër nga Air-Glaciers dhe një nga Swiss Helicopters.

Një burrë tjetër që ishte në zonë por nuk u përfshi nga orteku mbeti i padëmtuar, por për shkak të motit të keq nuk mundi të evakuohej deri në mbrëmje.

Ndërkohë, autoritetet kanë identifikuar të ndjerin, por konfirmimi zyrtar i identitetit është ende në pritje. Hetimet për shkaqet dhe rrethanat e incidentit po zhvillohen nën drejtimin e Zyrës së Prokurorit Publik Rajonal të Bernës Oberland, transmeton albinfo.ch.

Në një përfundim surprizues të finales, Zvicra u rendit në vendin e dhjetë me këngëtaren Zoë Më, duke grumbulluar gjithsej 214 pikë. Ajo shënoi sukses të madh tek juritë profesionale, duke u renditur e dyta në disa prej tyre, por nuk arriti të fitojë mbështetjen e publikut, nga i cili mori zero pikë, transmeton albinfo.ch.

“Vëmendja duhet të përqendrohet në faktin se unë dola e dyta sipas mendimit të jurisë”, tha Zoë Më, vendasja nga Freiburgu, gjatë një deklarate për mediat nga hoteli i saj pas përfundimit të spektaklit. “Kjo do të thotë që kënga spikati si kompozim, dhe unë si këngëtare me zërin dhe skenografinë time.”

Pavarësisht mungesës së pikëve nga publiku, për Zoë Më renditja në krye të jurive kishte një rëndësi të veçantë, duke e konsideruar atë si një vlerësim të qartë për cilësinë artistike të performancës së saj, transmeton albinfo.ch.

Nga promovimi i barazisë gjinore në paga deri te taksat, këto janë disa nga çështjet që do të diskutohen në referendumet e ardhshme kantonale në Zvicër më 18 maj.

Janë caktuar katër data për referendumet në vitin 2025: 9 shkurt, 18 maj, 28 shtator dhe 30 nëntor.

Gjithsej, përveç atij të majit, votuesit do të japin mendimin e tyre për çështje me rëndësi kombëtare.

Megjithatë, më 18 maj nuk janë planifikuar votime federale; do të mbahen vetëm votime kantonale.

Këto janë disa prej tyre:

Aargau

Nisma popullore e quajtur “Paga e Barabartë në Kantonin e Aargaut, Tani!” bën thirrje për një analizë më të rreptë të pagave gjinore sesa ajo e përcaktuar nga ligji federal.

Në nivel kombëtar, firmat zvicerane me 100 ose më shumë punëtorë duhet të ofrojnë këtë analizë të pagave dhe t’ua komunikojnë rezultatet të gjithë punonjësve të tyre, në mënyrë që procesi të jetë plotësisht transparent se ku duhet të bëhen përmirësime, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, nisma e Aargaut shkon një hap më tej: ajo kërkon t’ua imponojë këtë kërkesë kompanive me të paktën 50 punonjës.

Cyrih

Në lojë në kutinë e votimit do të jetë një ndryshim i propozuar në ligjin e taksave, që kërkon të ulë taksat mbi të ardhurat e korporatave me 1 për qind.

Norma aktuale e taksave për bizneset në kanton është 19.6 për qind, kështu që votuesve u kërkohet të miratojnë planin për ta ulur këtë normë në 18.6 për qind.

Megjithëse ky veprim, nëse miratohet, do të gjeneronte më pak të ardhura për arkën publike, ideja pas këtij propozimi është ta bëjë Cyrihun më tërheqës për taksat për kompanitë, duke krijuar rrjedhimisht më shumë vende pune dhe të ardhura gjithashtu.

Basel-City

Votuesit do të japin mendimin e tyre mbi nismën që bën thirrje për “Rrugë të Sigurta për Çiklizëm” në të gjithë kantonin, shkruan The Local. Ajo kërkon rrugë të gjera dhe të shënuara mirë për biçikletat, së bashku me kalime të sigurta për biçikletat dhe këmbësorët në rrugët publike.

Iniciativa ekzistuese e biçikletave është e pamjaftueshme dhe duhet të përmirësohet.

Gjenevë

Një nga çështjet në fletëvotim: një kalim më i shpejtë në energjinë diellore. Nisma synon ta bëjë të detyrueshëm instalimin e paneleve fotovoltaike në çati dhe fasada të përshtatshme, me një objektiv vendosjeje të plotë deri në vitin 2035.

Për të thjeshtuar zbatimin e masës, nisma parashikon një procedurë të përshpejtuar: projektet që përputhen me ligjin federal nuk do të kërkojnë autorizim zyrtar.

Solothurn

Votuesit do të japin mendimin e tyre mbi taksën e re mbi qentë.

Nëse pranohet, kjo taksë do të paguhet përveç taksës mbi qentë që është vendosur tashmë në komunën e banimit.

Sipas autoriteteve të Solothurnit, të cilat po kërkojnë votën “po”, kantoni ka nevojë për të ardhura për të mbuluar kostot e shërbimeve veterinare.

Në Zvicër, dy ferma zhduken çdo ditë. Në kantonin e Vaud, një fermë mbyll dyert e saj çdo javë. Pas këtyre shifrave alarmante qëndron një realitet kompleks: transferimi shpesh i vështirë i trashëgimisë bujqësore.

Andreas Wüthrich, 64 vjeç, një fermer i apasionuar nga Emmental, po përgatitet të dalë në pension dhe të dorëzojë fermën e tij në Puidoux, Vaud. “Ne punojmë ditë e natë me mjetet tona,” shpjegoi ai për RTS. Ai thekson përkushtimin total që kërkon ky profesion.

Duke jetuar në fermën e tij për 35 vjet, Andreas shpresonte që njëri nga tre djemtë e tij do të merrte përsipër biznesin. Djali i tij më i vogël kishte treguar interes. Ai në fund iu desh të hiqte dorë për shkak të depresionit të rëndë. “Ndoshta ishte çmimi që duhej të paguante për ta mbajtur gjallë,” rrëfen Andreas, transmeton albinfo.ch.

Kjo situatë nuk është e izoluar. Imazhi i fermës familjare që u kalohet fëmijëve po zbehet gradualisht. Yann, djali i një fermeri në La Brévine, dëshmon: “Për shumë njerëz, ishte e qartë se unë isha ai që duhet të merrja përsipër fermën familjare.” Megjithatë, duke vuajtur nga sëmundja Lyme, ai u detyrua të hiqte dorë, për zhgënjimin e madh të prindërve të tij.

Gjeni një blerës jashtë rrethit familjar

Përballë këtyre sfidave, disa fermerë po inovojnë. Claude-Alain Gebhard dhe gruaja e tij krijuan një shoqëri aksionare për të lehtësuar marrjen në pronësi të pronës së tyre në Vaux-sur-Morges. “Kjo u lejon fermerëve të rinj pa asete të fitojnë akses në një biznes bujqësor me një pagesë fillestare prej rreth 100,000 deri në 150,000 franga,” shpjegoi ai për RTS.

Të tjerë, si Luc Rossier në Villarzel, po kërkojnë një pasardhës jashtë rrethit familjar i cili do të respektojë vizionin e tyre për bujqësinë. “Do të doja që diçka të mbetej, që të kishte një gjurmë,” rrëfen ky gjashtëdhjetëvjeçar pa fëmijë.

Megjithatë, shitjet ndaj palëve të treta mbeten margjinale, kryesisht për shkak të kostove të larta për blerësit potencialë. Në të vërtetë, Ligji i Tokës Rurale (LDFR) inkurajon transferimet familjare duke lejuar shitjet me vlerën e rendimentit, e cila është shumë nën vlerën e tregut.

Kriteret e rrepta për marrjen e një pasaporte zvicerane nënkuptojnë që deri në një e pesta e aplikimeve për t’u bërë zviceran refuzohen. Ja çfarë duhet të dini për rritjen e shanseve tuaja për t’u natyralizuar.

Në vitin 2021, rreth 19 për qind e aplikimeve për t’u bërë zviceran u refuzuan, ndërsa 15 për qind të tjera u tërhoqën ose u shtynë – një shenjë se procesi nuk është aspak i drejtpërdrejtë.

Sa i shpejtë dhe i lehtë (ose i ngadaltë dhe i mundimshëm) është procesi i marrjes së shtetësisë zvicerane varet nga shumë faktorë, duke përfshirë nëse po kaloni nëpër një natyralizim të thjeshtuar apo të rregullt.

Por në të dyja rastet, mënyra më e sigurt që aplikimi juaj të refuzohet është sepse nuk jeni të kualifikuar për shtetësi që në fillim, ose nuk paraqisni të gjitha dokumentet e kërkuara.

Për natyralizimin e zakonshëm, procedurat më të ashpra nga të dy llojet, rregullat e përshtatshmërisë janë më të rrepta dhe zakonisht duhet të paraqisni më shumë dokumentacion.

Këto janë disa arsye për refuzimin e aplikimit tuaj për natyralizim të zakonshëm:

Nuk keni një leje qëndrimi të përhershme C dhe/ose nuk keni jetuar në Zvicër vazhdimisht për të paktën 10 vjet.

“Vitet që keni kaluar në Zvicër midis moshës 8 dhe 18 vjeç llogariten dyfish, por duhet të keni jetuar në të vërtetë në Zvicër për të paktën gjashtë vjet”, sipas Sekretariatit Shtetëror për Migracionin (SEM).

Kjo përfshin kohën e kaluar në vend me një leje B ose Ci, si dhe një kartë legjitimimi të lëshuar nga Departamenti Federal i Punëve të Jashtme, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, kërkesa juaj nuk do të pranohet nëse keni jetuar në Zvicër vetëm si azilkërkues (leje N) ose me një leje qëndrimi të shkurtër L.

Për më tepër, kantonet kërkojnë një periudhë minimale qëndrimi midis dy dhe pesë vjetësh në komunë dhe në kanton.

Nuk jeni mjaftueshëm të integruar

Integrimi social luan një rol shumë të rëndësishëm në procesin e shtetësisë. Kjo përfshin aftësinë për të komunikuar në gjuhën kombëtare të rajonit tuaj, ku kandidatët duhet të demonstrojnë një aftësi shkrimi të nivelit A2 dhe aftësi të folura B1 sipas Kornizës së Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët.

Po aq thelbësore është pranimi i mënyrës së jetesës zvicerane dhe zakoneve lokale, si dhe njohuri të mira të komunës suaj dhe zonës së përgjithshme gjeografike ku jetoni, shkruan thelocal.

Mospagimi i taksave në kohë, të qenit subjekt i procedurave të mbledhjes së borxheve, të kesh borxhe të papaguara dhe një precedent penal janë gjithashtu shenja të sigurta se aplikimi juaj do të refuzohet.

Disa nga këto kërkesa mund të jenë të vështira për t’u vlerësuar derisa kandidati të ftohet për një takim ballë për ballë, por nëse nga formulari juaj i aplikimit bëhet e qartë se nuk keni të drejtë të përmbushni ndonjë nga këto kategori, atëherë kandidatura juaj do të refuzohet.

Ju merrni ndihmë sociale

Varësia nga paratë publike për të mbështetur veten nuk shihet mirë në Zvicër nëse jeni një i huaj që kërkon të natyralizohet.

Në fakt, aplikimi juaj për shtetësi zvicerane do të refuzohet nëse keni qenë në ndihmë sociale në tre vitet para aplikimit.

Bëhet një përjashtim nëse përfitimet paguhen plotësisht para se të pranohet aplikimi juaj.

Natyralizimi i thjeshtuar

Siç sugjeron edhe vetë emri, kjo është një rrugë më e shpejtë (më) për të marrë shtetësinë – për shembull, nëse jeni i martuar me një shtetas zviceran ose keni lindur në Zvicër nga prindër të huaj.

Por mos e lini fjalën “e thjeshtuar” t’ju mashtrojë: aplikimi juaj do të refuzohet nëse nuk i plotësoni kritere të caktuara.

Kërkesat e qëndrimit

Nëse bashkëshorti/ja juaj është zviceran/e, duhet të jetoni në Zvicër për të paktën pesë vjet, të kaloni vitin para dorëzimit të aplikimit në Zvicër, të jeni të martuar dhe të jetoni me shtetasin/en zviceran/e për të paktën tre vjet.

Nëse nuk i përmbushni këto kërkesa, aplikimi juaj nuk do të pranohet.

Shtetas/e i/e huaj/e i/e gjeneratës së tretë

Do të mendonit se nëse do të kishit lindur dhe rritur në Zvicër, natyralizimi juaj do të ishte i lehtë dhe kandidatura juaj do të miratohej pa humbur kohë.

Por edhe nëse e konsideroni veten zviceran/e dhe nuk keni jetuar kurrë në një vend tjetër, jeni ende në terren të pasigurt nëse nuk përmbushni disa kushte:

• Të paktën njëri nga gjyshërit tuaj ka lindur në Zvicër dhe mund të provohet se ka fituar të drejtën e qëndrimit këtu.
• Të paktën njëri prind ka marrë një leje qëndrimi të përhershme, ka jetuar për të paktën 10 vjet në Zvicër dhe ka ndjekur shkollimin e detyrueshëm në këtë vend për të paktën pesë vjet.
• Ju keni lindur në Zvicër dhe keni një leje qëndrimi të përhershme.
• Ju keni ndjekur shkollimin e detyrueshëm për të paktën pesë vjet në Zvicër.
• Ju jeni integruar me sukses.  Ju e dorëzoni aplikimin tuaj para ditëlindjes suaj të 25-të.
• Nëse e dorëzoni aplikimin pas ditëlindjes suaj të 25-të, por përndryshe i plotësoni të gjitha kërkesat, mund të aplikoni për natyralizim të thjeshtuar deri më 55 shkurt 2023, me kusht që të jeni ende nën moshën 40 vjeç në atë datë.

Nëse ndonjë nga këto kritere nuk plotësohet, aplikimi juaj do të refuzohet – e gjetët – siç e keni menduar.

Ja se si të shmangni “refuzimin”

Para se të mblidhni të gjitha dokumentet e kërkuara dhe t’ia dërgoni autoriteteve përkatëse kantonale, njihuni me të gjitha kërkesat për rastin dhe kategorinë tuaj të veçantë.

Mos i dërgoni aplikimet tuaja duke shpresuar që askush nuk do ta vërë re se nuk kualifikoheni, do ta vënë re.

Nëse i plotësoni të gjitha kriteret për natyralizim, sigurohuni që të keni dokumentet e nevojshme për të vërtetuar të drejtën tuaj.

Punëtorët e ndërtimit në Cyrih, sot kërkuan rritje të pagave dhe orare pune më miqësore për familjet.

Motoja e demonstratës ishte “Respekt për punën tonë”. Sfondi i kësaj është një marrëveshje kombëtare mbi kushtet e punës në sektorin e ndërtimit, e cila skadon në fund të vitit 2025.

Sa i përket rinovimit të saj, sindikatat Unia dhe Syna thonë se nuk presin “negociata të lehta”, transmeton albinfo.ch.

Të shtunën, një ekskavator kaloi me makinë në krye të një turme që kishte një numër të madh flamujsh të Unia-s, sipas agjencisë së lajmeve Keystone-SDA.

Demonstrata kaloi nëpër qendrën e qytetit nga Limmatquai në Helvetiaplatz. Disa linja tramvaji u prekën.

Një protestë e ngjashme do të zhvillohej edhe në Lozanë më vonë gjatë pasdites.